CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MARKETING CỦA DOANH NGHIỆP 1. Giới thiệu tổng quan về thị trường 1. Khái niệm, các chức năng của thị trường Người tiêu dùng là người mua sắm hàng hóa dịch vụ để phục vụ tiêu dùng cá nhân, gia đình hoặc một nhóm người vì nhu cầu sinh hoạt. Theo nhà kinh tế học, việc tiêu dùng hàng hóa của họ một mặt được xem như là việc sử dụng hay hủy bỏ một tài sản kinh tế, một mặt khác cũng là cách thể hiện mình.
Thị trường tiêu dùng bao gồm các cá nhân, các hộ gia đình và nhóm người tập thể mua sắm hàng hóa dịch vụ nhằm mục đích tiêu dùng. Đặc trưng cơ bản của thị trường người tiêu dùng: - Có quy mô lớn và thường xuyên, khách hàng rất khác nhau về tuổi tác, giới tính, thu nhập, trình độ văn hóa và sở thích đã tạo nên sự phong phú và đa dạng về nhu cầu và mong muốn của họ trong việc mua sắm và sử dụng hàng hóa. - Thị trường người tiêu dùng bao gồm những khách hàng mua sắm hàng hóa nhằm mục đích tiêu dùng cá nhân. Các quyết định mua của họ mang tính chất cá nhân, họ tiêu dùng vì mục đích thông thường hằng ngày và như một sự thể hiện.
Mọi nhu cầu thay đổi theo thời gian, song nhu cầu cá nhân có nhịp độ thay đổi nhanh nhất. - Sự tiến triển trong tiêu dùng và những thay đổi trong cơ cấu chi tiêu có thể được xem là những rủi ro và thách đố các nỗ lực trong chiến lược marketing của các doanh nghiệp. Nghiên cứu thị trường khách hàng 1. Khái niệm, mục đích nghiên cứu thị trường a.
Khái niệm Theo cách hiểu cổ điển, thị trường là nơi diễn ra các quá trình trao đổi, mua bán, nơi mà các người mua và bán đến với nhau để mua, bán các sản phẩm và dịch vụ. Theo marketing, thị trường thể hiện đặc tính riêng có của nền kinh tế sản xuất hàng hóa; không thể coi thị trường chỉ là các chợ, các cửa hàng. Thị trường chứa tổng số cung, tổng số cầu về một loại hàng hóa hoặc về một nhóm hàng nào đó. Thị 4 trường là môi trường của kinh doanh, là tấm gương soi để các cơ sở kinh doanh nhận biết nhu cầu xã hội và để đánh giá hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp.
Thị trường còn là đối tượng, là căn cứ của kế hoạch hóa, là công cụ bổ sung cho các công cụ điều tiết vĩ mô của nền kinh tế của Nhà nước. Một nghiên cứu thị trường là một cuộc điều tra mà bạn thực hiện trước khi quyết định bắt đầu dành thời gian và nguồn lực để giới thiệu sản phẩm của bạn cho một nhóm khách hàng tiềm năng nhằm hiểu được nhu cầu của họ. Thông qua nghiên cứu thị trường, có thể tìm hiểu được những yếu tố sau đây: - Khách hàng: Có đủ số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ quan tâm tới thiết bị tiết kiệm nước và năng lượng để hình thành thị trường hay không? - Đối thủ cạnh tranh: có ai đang bán những sản phẩm mà bạn cung cấp hay không? - Xu hướng: xu hướng chung trên thị trường bạn đang muốn bắt đầu kinh doanh là gì? b. Mục đích nghiên cứu thị trường Bất kỳ công ty nào cũng đều cần có thông tin về khách hàng để biến xem họ là ai, cần thỏa mãn nhu cầu gì và mua hàng như thế nào.
Nhiều công ty có quy mô nhỏ nên chủ doanh nghiệp có thể biết về khách hàng của họ ngay. Nhưng các công ty lớn có rất nhiều đối tượng khách hàng, học cần nhiều thông tin ở mọi nơi để có thể định hướng kinh doanh cho các giai đoạn tiếp theo. Các công ty còn có được rất nhiều thông tin nhờ tiếp xúc, quan sát, hỏi khách hàng. Điều tra về khách hàng không những hiểu rõ hơn về các nhu cầu, mong muốn của họ mà còn biết được họ đánh giá như thế nào về sản phẩm của đối thủ cạnh tranh.
Các thông tin này rất quang trọng, nhưng cũng cần phải có thông tin hoàn chỉnh hơn, đặc biệt là khi thị trường càng trở nên cạnh tranh khốc liệt và thay đổi nhanh chóng. Mọi công ty đều rất cần hệ thống thông tin về khách hàng trong và ngoài nước, về đối thủ cạnh tranh và về những thay đổi chính sách của nhà nước, về luật pháp của các quốc gia. Ở các nước tiên tiến thì thông tin về thị trường và đối thủ cạnh tranh được các công ty nghiên cứu, điều tra thị trường thực hiện. Doanh nghiệp nào muốn có 5 thông tin về thị trường một sản phẩm nào đó một cách tổng thể hoặc thông tin về các đối thủ cạnh tranh phải bỏ ra một khoảng tiền rất lớn để mua lại tin tức.
Mọi dữ liệu về thị trương và khách hàng có thể giúp công y hiệu chỉnh phương án kinh doanh của mình sao cho đạt được mục tiêu lợi nhuận là cao nhất. Phân đoạn thị trường, lựa chọn thị trường mục tiêu a. Tổng quan về phân đoạn thị trường Khái niệm về đoạn thị trường Đoạn thị trường là một nhóm người tiêu dùng có phản ứng như nhau đối với cùng một tập hợp những kích thích của marketing. Hay: Đoạn thị trường là một nhóm khách hàng trong thị trường tổng thể có đòi hỏi (phản ứng) như nhau đối với cùng một tập hợp các kích thích marketing, như vậy phải có chương trình marketing cho mỗi đoạn thị trường đó.
Khái niệm về phân đoạn thị trường Phân đoạn thị trường là quá trình phân chia người tiêu dùng thành nhóm trên cơ sở những điểm khác biệt nhu cầu, về tính cách hay hành vi. Phân đoạn thị trường phân chia thị trường tổng thể thành nhóm nhỏ hơn trên cơ sở những điểm khác biệt về nhu cầu, ước muốn và các đặc điểm trong hành vi. Quan niệm chung về phân đoạn thị trường: thị trường rất đa dạng, người mua có thể rất khác nhau về nhu cầu; khả năng tài chính, nơi cư trú, thái độ và thói quen mua sắm. Số lượng đoạn thị trường trên một thị trường tổng thể rất khác nhau phụ thuộc vào việc người ta sử dụng các tiêu chuẩn phân đoạn như thế nào.
Như vậy, về thực chất phân đoạn thị trường là phân chia theo những tiêu thức nhất định của thị trường tổng thể qui mô lớn, không đồng nhất, muôn hình muôn vẻ về nhu cầu thành các nhóm nhỏ hơn và đồng nhất về nhu cầu. Thị trường mục tiêu: qua khái niệm trên cho thấy sau khi phân đoạn, thị trường tổng thể sẽ được chia nhỏ thành các nhóm. Những khách hàng trong cùng một đoạn thị trường sẽ có sự đồng nhất về nhu cầu hoặc có những phản ứng giống nhau trước cùng một kích thích marketing. Phân đoạn thị trường nhằm mục đích giúp doanh nghiệp trong việc lựa chọn một hoặc vài đoạn thị trường mục tiêu để làm đối tượng ưu tiên cho các nỗ lực marketing.
Lựa chọn thị trường mục tiêu là nội 6 dung quan trọng nhất của lý thuyết marketing và là khâu không thể thiếu được của tiến trình hoạch định các chiến lược marketing. Những lý do để lựa chọn thị trường mục tiêu: - Thị trường tổng thể luôn bao gồm một số lượng rất lớn khách hàng với những yêu cầu, đặc tính mua và sức mua khác nhau. Mỗi nhóm khách hàng có những đòi hỏi riêng về sản phẩm, phương thức phân phối, mức giá bán. - Bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải đối mặt với đối thủ cạnh tranh, các doanh nghiệp cạnh tranh lại khác biệt về khả năng phục vụ, nhu cầu và ước muốn của những nhóm khách hàng khác nhau trên thị trường.
- Mỗi doanh nghiệp chỉ có một hoặc vài thế cạnh tranh xét trên một phương diện nào đó trong việc thỏa mãn nhu cầu và ước muốn của thị trường. Vì vậy, để kinh doanh có hiệu quả, duy trì và phát triển được thị phần, từng doanh nghiệp phải tìm cho mình những phân đoạn thị trường, mà ở đó họ có khả năng đáp ứng nhu cầu. Những đoạn thị trường sẽ được doanh nghiệp chọn làm thị trường mục tiêu hay thị trường trọng điểm. Các giai đoạn của sự hình thành thị trường mục tiêu: + Giai đoạn 1: “marketing đại trà” với chiến lược này người cung ứng áp dụng quan điểm sản xuất, phân phối, quảng cáo đại trà, hướng tới thỏa mãn tất cả các khách hàng có trên thị trường.
Vì vậy, doanh nghiệp nào có quy mô sản xuất lớn, giá rẻ, họ sẽ có khả năng khai thác tối đa thị trường. Chiến lược này đã đem lại hiệu quả kinh doanh cao khi thị trường có nhu cầu muốn được thỏa mãn ở trình độ thấp. + Giai đoạn 2: “marketing đa dạng hóa sản phẩm” chiến lược này đòi hỏi phải tạo ra được sự đa dạng cho sản phẩm, phong phú về kiểu dáng, kích cỡ, cấp độ, chất lượng hoặc sự khác biệt một vài đặc tính nào đó. Chiến lược marketing đa dạng hóa sản phẩm đã gia tăng cơ hội lựa chọn và thỏa mãn nhu cầu khách hàng, đem lại hiệu quả kinh doanh cao hơn “marketing đại trà”.
+ Giai đoạn 3: “marketing mục tiêu” hay “marketing trọng điểm”. Theo quan điểm này, người cung ứng cần phải chia nhỏ thị trường tổng thể, lựa chọn một vài đoạn thị trường có khả năng phục vụ tốt nhất, nghiên cứu và soạn thảo chương trình marketing phù hợp với khúc thị trường đã lựa chọn. Thực chất của marketing mục tiêu chính là sự tập trung nỗ lực marketing đúng với thị trường, xây dựng cho doanh 7 nghiệp và sản phẩm của doanh nghiệp một hình ảnh riêng rõ nét, gây ấn tượng trên thị trường trọng điểm, để nguồn lực của doanh nghiệp khai thác một cách có hiệu quả nhất - thỏa mãn được nhu cầu và ước muốn của khách hàng và có khả năng cạnh tranh. Nội dung từng bước của marketing mục tiêu như sau: Bước 1: Phân đoạn thị trường Vấn đề trọng tâm của bước này là phải lựa chọn được các cơ sở để phân đoạn sao cho các đoạn thị trường đã xác định phải hàm chứa những đặc điểm của người mua gắn liền với những đòi hỏi riêng về sản phẩm và các hoạt động marketing.
Bước 2: Lựa chọn thị trường mục tiêu Lựa chọn thị trường mục tiêu là chọn nhóm khách hàng hoặc đoạn thị trường nào? Chọn bao nhiêu đoạn làm thị trường mục tiêu, thị trường trọng điểm. Bước 3: Định vị thị trường Bước này còn gọi là xác định vị thế của thị trường bao gồm những hoạt động marketing mang tính chất chiến lược nhằm tìm kiếm, tạo dựng và tuyên truyền những lợi ích đặc biệt mà doanh nghiệp cung ứng cho thị trường mục tiêu.