phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận của luận văn Chƣơng 2. Nhận dạng các rào cản của việc thực hành chính sách công nghệ trong lĩnh vực DS – KHHGĐ tại huyện Cẩm Mỹ, Đồng Nai. Đề xuất giải pháp 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN 1. Khái niệm tâm lý và rào cản tâm lý 1. Khái niệm tâm lý Tâm lý có thể nói một cách khái quát nhất là bao gồm tất cả những hiện tƣợng tinh thần xảy ra trong đầu óc con ngƣời, gắn liền với điều hành mọi hành động hoạt động của con ngƣời. Các hiện tƣợng tâm lý đóng vai trò quan trọng đặc biệt trong đời sống con ngƣời với con ngƣời trong xã hội loài ngƣời.
Rào cản tâm lý Định nghĩa về “rào cản” đƣợc đề cập đến trong một số tự điển với nội hàm chỉ những đối tƣợng vật chất, hoặc những vật thể đƣợc sử dụng để tách biệt, phân định ranh giới giữa các chƣớng ngại vật nói chung (theo tự điển bách khoa toàn thư Merriam Webster). Nhƣng theo tự điển ngôn ngữ Anh thì từ “rào cản” đƣợc giải thích theo 7 ý nghĩa, là dạng cấu trúc vật chất đƣợc xây dựng để ngăn trở sự vƣợt qua; là yếu tố phi vật chất với vai trò ngăn cản, gây rở ngại; Trong lĩnh vực sinh học rào cản là lớp màng, lớp mô hoặc một cơ chế có khả năng ngăn cản quá trình chuyển đổi của một số chất; Trong lĩnh vực sinh thái học “rào cản” là yếu tố vất chất vật lý hoặc sinh học giới hạn sự di cƣ; “rào cản” có thể là một làn ranh giới hoặc giới hạn, hoặc là thứ có khả năng tách biệt hoặc giữ khoảng cách; hoặc rào cản có thể dùng để chỉ các dạng thanh chắn (cầu đƣờng)…Còn theo tự điển đa ngôn ngữ Kernerman, thì “rào cản” đƣợc định nghĩa là những gì đƣợc thiết lập để bảo vệ hoặc ngăn trở, hoặc gây khó khăn. Cách diễn đạt trên đều nhận diện đặt trƣng của rào cản là bất cứ thứ gì (vật chất hoặc phi vật chất) có khả năng ngăn chặn, cản trở gây trở ngại cho sự vƣợt qua một giới hạn hoặc duy trì sự tách biệt hoặc ngƣỡng ranh giới nhất định. Theo tự điển bách khoa toàn thƣ Việt Nam thì “rào cản” có thể hiểu là việc ngăn, không cho vƣợt qua, là sự trở ngại ngăn cách.
Tóm lại có thể hiểu “Rào cản tâm lí là 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những thách thức, trở ngại ở mức độ lớn, làm giảm động lực hoạt động của con người, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả của hoạt động”. Khái niệm quản lý Quản lý là một quá trình tác động nhằm: Điều hòa phối hợp có hiệu quả các hoạt động của cộng sự cùng chung một tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đề ra; Tổ chức thực hiện các hoạt động một cách trật tự hợp lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và tiết kiệm thời gian để thực hiện đƣợc mục tiêu đề ra; Tạo ra sự thống nhất các nổ lực từ bên trong của hệ thống và sự ủng hộ từ bên ngoài để thực hiện mục tiêu với kết quả cao. Khái niệm chính sách “Chính sách là tập hợp biện pháp mà một chủ thể quyền lực đưa ra để định hướng xã hội thực hiện mục tiêu chính trị của chủ thể quyền lực” Có thể nói: chính sách là công cụ chính trị. Tuy nhiên, không phải chính sách nào cũng chi phối bởi quyền lực chính trị và là công cụ phục vụ trực tiếp cho mục tiêu chính trị.
Trong rất nhiều trƣờng hợp, chính sách mang tính độc lập tƣơng đối với chính trị. Trong một quốc gia, cho dù nội cát có sự thay đổi về quyền lực chính trị, nhƣng hàng loạt chính sách đối với dân chúng vẫn không hề thay đổi, ví dụ nhƣ chính sách kinh tế, chính sách thƣơng mại, các chính sách về an sinh xã hội… Khái niệm chính sách tiếp cận từ xã hội học, chúng ta có thể hiểu, chính sách là tập hợp biện pháp do chủ thể quản lý đưa ra, nhằm tạo lợi thế cho một (hoặc một số) nhóm xã hội, giảm lợi thế của một (hoặc một số) nhóm xã hội khác, để thúc đẩy việc thực hiện một (hoặc một số) mục tiêu xã hội mà chủ thể quyền lực đang hướng tới; còn theo hƣớng tiếp cận từ tâm lý học, chúng ta có thể hiểu, chính sách là tập hợp biện pháp đối xử ưu đãi đối với một nhóm xã hội, nhằm kích thích vào động cơ hoạt động của nhóm này hướng theo việc thực hiện một (hoặc một số) mục tiêu của chủ thể quyền lực. Nói tóm lại chính sách là tập hợp biện pháp đƣợc thể chế hóa dƣới dạng các đạo luật, pháp lệnh, sắc lệnh, văn bản nhƣ nghị định thông tƣ, chỉ thị… nó tác động vào động cơ hoạt động của các cá nhân và nhóm xã hội, mà đây là 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhóm đóng vai trò động lực trong việc thực hiện một mục tiêu nào đó, để kết quả cuối cùng một chính sách cần đạt là tạo ra những biến đổi xã hội phù hợp với mục tiêu chính sách vạch ra. Tác nhân của chính sách Tác nhân là nhân tố kích thích khởi nguồn từ một chính sách.
Mỗi chính sách đều bắt nguồn từ một tác nhân, phân tích tác nhân có một ý nghĩa rất quan trọng để xem xét những sức ép dẫn tới một chính sách, trong đó có thể là những sức ép chính đáng từ các hoạt động xã hội, nhƣng cũng có những sức ép từ các thế lực khác mà mục tiêu có thể là phục vụ lợi ích nhóm… việc nhận ra chân lý và ý nghĩa thực tế của chính sách và tầm quan trọng của chính sách là nhiệm của nhà quản lý khi ban hành một chính sách. Khi phân loại các tác nhân dựa trên cách tiếp cận hệ thống mà theo thống kê có các nguồn tác nhân nhƣ sau: Tác nhân từ đầu vào hệ thống thông tin quản lý Tác nhân từ đầu ra của hệ thống thông tin quản lý Tác nhân từ đối tƣợng trong hệ thống thông tin quản lý. Tác nhân từ phía môi trƣờng của hệ thống thông tin quản lý Tìm hiểu các tác nhân khi thực hành một chính sách mới, có vai trò rất quan trọng trong việc triển khai thực hành một chính sách mới, tƣơng tự việc tìm hiểu các tác động tâm lý trong thực hành chính sách công nghệ thông qua hệ thống thông tin quản lý chuyên ngành DS – KHHGĐ cũng có vai trò đánh giá và định hƣớng giải pháp khắc phục các rào cản nâng cao hiệu quả việc thực hành chính sách. Việc hiểu rõ tác nhân của một chính sách thì nhà quản lý mới hoàn toàn có có thể dự liệu đƣợc nguy cơ, rủi ro có thể xuất phát từ các tác nhân, để có thể định hƣớng việc thực hành chính sách đi theo khuôn mẫu và đạt mục tiêu ban đầu đề ra.
Tác động của chính sách Tác động của chính sách là sự hiện thực hóa các mục tiêu của chính sách trong hành vi của con ngƣời hoặc của nhóm ngƣời trong xã hội. Khi ban hành một chính sách bao giờ cũng có ba loại tác động diễn ra đồng thời 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác động dƣơng tính của chính sách: là những tác động dẫn đến những kết quả phù hợp với mục tiêu của chính sách. Tác động âm tính của chính sách: là những tác động dẫn đến kết quả ngƣợc lại mục tiêu của chính sách. Tác động ngoại biên của chính sách: là những kết quả nằm ngoài dự liệu của cơ quan quyết định chính sách.
Khi phân tích tác động ngoại biên ngƣời ta lại phân tích ra hai loại, tác động ngoại biên dƣơng tính góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách và tác động ngoại biên âm tính làm giảm thiểu hiệu quả của chính sách. Tóm lại cùng với tiến trình phát triển kinh tế xã hội của Đất nƣớc, mỗi giai đoạn đều có sự ra đời của các chính sách tác động điều chỉnh hành vi của con ngƣời nhằm đạt đến mục tiêu phát triển và nâng cao đời sống xã hội. Tuy nhiên, việc triển khai thực hành một chính sách mới có thuận lợi và đạt đƣợc kết quả nhƣ mong muốn của các nhà hoạch định chính sách hay không? Thì việc nghiên cứu về những tác nhân, tác động của chính sách giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn cội nguồn và qui trình thực hành một chính sách trong đời sống xã hội. Ở nhiều lĩnh vực khác nhau thì có các tác nhân chính sách khác nhau, mà khi thực hành chính sách tại cộng đồng nếu gặp trở ngại sẽ có tác động vào hiệu quả, mục tiêu việc thực hành chính sách, đó là các vấn đề mà các nhà hoạch định chính sách cần nghiên cứu điều tra kỹ nhằm kịp thời có giải pháp điều chỉnh, để khi ban hành một chính sách đạt đƣợc mục tiêu theo hoạch định.
Đối tượng tác động của chính sách Mục đích mà các chính sách cần tác động là các cá nhân, chính là tác động vào lợi ích cá nhân, vào tâm tƣ, tình cảm và động cơ của cá nhân, khi nghiên cứu phân tích và những thiết chế về chính sách, chúng ta hiểu rõ hơn cội nguồn và qui trình thực hành một chính sách trong đời sống xã hội ở nhiều lĩnh vực khác nhau thì có các tác nhân chính sách khác nhau, mà khi thực hành chính sách tại cộng đồng hiệu quả có đạt đƣợc mục tiêu mà chính sách hƣớng tới hay không, đó là các vấn đề mà các nhà hoạch định chính sách cần nghiên cứu điều tra kỹ nhằm đảm bảo hiệu quả khi ban hành một chính sách. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tiến trình phát triển khoa học công nghệ của nhân loại, thì tại Việt Nam ta cũng từng bƣớc tiếp cận và đã vận dụng đƣợc những thành tựu công nghệ vào ứng dụng thực tế trong đời sống kinh tế xã hội của quốc gia bằng các chính sách về quản lý công nghệ, tìm hiểu về các chính sách công nghệ trƣớc tiên chúng tìm hiểu về công nghệ từ các nội dung sau. Khái niệm công nghệ Khái niệm “công nghệ” xuất hiện trong sách giáo khoa Việt Nam từ đầu thập niên 1940 trong Quốc văn giáo khoa thƣ lớp dự bị của Trần trọng Kim.