Luận văn thạc sĩ về giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam

Khám phá các giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam qua luận văn thạc sĩ chi tiết và sâu sắc.

• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Đăng Dên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Cơ Chế Điều Hành Lãi Suất Trong Ngân Hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thực sự
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ LÃI SUẤT VÀ MỘT SỐ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÃI SUẤT
• 1.1. Khái niệm về lãi suất
• 1.2. Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế
• 1.3. Quan điểm về lãi suất của một số lý thuyết kinh tế
• 1.4. Tóm tắt Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT NGÂN HÀNG VIỆT NAM TỪ KHI CHUYỂN SANG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG HAI CẤP (1989) ĐẾN NAY
• 2.1. Cơ chế cố định lãi suất (từ 1989 – 05/1992)
• 2.2. Cơ chế điều hành khung lãi suất (từ 06/1992 – 1995)
• 2.3. Cơ chế trần lãi suất (từ 1996 đến 07/2000)
• 2.4. Cơ chế điều hành lãi suất cơ bản kèm biện pháp (từ 08/2000 – 05/2002)
• 2.5. Cơ chế lãi suất thỏa thuận (từ 06/2002 đến nay)
• 2.6. Những thành tựu của quá trình đổi mới cơ chế điều hành lãi suất Ngân hàng Việt Nam
• 2.7. Một số tồn tại trong cơ chế điều hành lãi suất hiện nay ở nước ta
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP GẶP PHẢN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG NƯỚC TA
• 3.1. Định hướng chiến lược phát triển của ngành ngân hàng hướng tới hội nhập quốc tế
• 3.2. Các giải pháp gặp phản hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất trong hệ thống Ngân hàng nước ta
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cơ chế điều hành lãi suất

Cơ chế điều hành lãi suất trong ngân hàng Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi chuyển sang mô hình ngân hàng hai cấp vào năm 1989. Cơ chế điều hành lãi suất không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các ngân hàng thương mại mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Lãi suất là một trong những công cụ quan trọng trong chính sách tiền tệ, giúp điều tiết dòng tiền và ổn định nền kinh tế. Theo các chuyên gia, việc quản lý lãi suất hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Chính sách lãi suất cần phải linh hoạt và phù hợp với tình hình kinh tế thực tế, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho hệ thống ngân hàng.

1.1. Khái niệm về lãi suất

Lãi suất được hiểu là tỷ lệ phần trăm mà người vay phải trả cho người cho vay trong một khoảng thời gian nhất định. Lãi suất có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau như lãi suất huy động, lãi suất cho vay, và lãi suất chiết khấu. Mỗi loại lãi suất đều có vai trò và tác động riêng đến hoạt động của nền kinh tế. Theo lý thuyết kinh tế, lãi suất không chỉ phản ánh chi phí sử dụng vốn mà còn là yếu tố quyết định đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của các cá nhân và doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế

Lãi suất đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Nó ảnh hưởng đến quyết định tiết kiệm và đầu tư của các cá nhân và doanh nghiệp. Khi lãi suất cao, người dân có xu hướng tiết kiệm nhiều hơn, trong khi doanh nghiệp có thể giảm bớt đầu tư do chi phí vay vốn tăng. Ngược lại, khi lãi suất thấp, việc vay vốn trở nên dễ dàng hơn, khuyến khích tiêu dùng và đầu tư, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Do đó, việc điều hành lãi suất một cách hợp lý là rất cần thiết để duy trì sự ổn định và phát triển của nền kinh tế.

II. Quá trình cải cách cơ chế điều hành lãi suất ngân hàng Việt Nam

Quá trình cải cách cơ chế điều hành lãi suất tại ngân hàng Việt Nam đã diễn ra qua nhiều giai đoạn, từ năm 1989 đến nay. Mỗi giai đoạn đều có những thay đổi đáng kể nhằm phù hợp với tình hình kinh tế trong nước và quốc tế. Ngân hàng Việt Nam đã từng bước hoàn thiện chính sách tiền tệ, trong đó có việc điều chỉnh lãi suất để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng. Các giai đoạn cải cách đã cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng, từ việc áp dụng lãi suất cố định sang lãi suất thả nổi, tạo điều kiện cho thị trường tài chính phát triển.

2.1. Cơ chế lãi suất từ 1989 đến 1992

Trong giai đoạn đầu, từ 1989 đến 1992, cơ chế lãi suất chủ yếu được xác định bởi Ngân hàng Nhà nước. Lãi suất được quy định cứng nhắc, không có sự linh hoạt trong điều chỉnh. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu vốn cho các doanh nghiệp và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Chính phủ đã nhận thấy sự cần thiết phải cải cách để tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

2.2. Cơ chế lãi suất từ 1992 đến 1995

Từ 1992 đến 1995, cơ chế điều hành lãi suất bắt đầu có sự thay đổi. Ngân hàng Nhà nước đã áp dụng lãi suất thả nổi, cho phép các ngân hàng thương mại tự quyết định lãi suất huy động và cho vay. Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh giữa các ngân hàng, giúp cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế.

III. Các giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất

Để hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện hoạt động của hệ thống ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Việc áp dụng các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt, cùng với việc tăng cường quản lý và giám sát hoạt động ngân hàng là rất cần thiết.

3.1. Định hướng chiến lược phát triển ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng cần có một chiến lược phát triển rõ ràng, hướng tới việc hội nhập quốc tế. Điều này bao gồm việc cải cách các quy định về lãi suất, tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại hoạt động hiệu quả hơn. Cần thiết phải xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh để hỗ trợ cho việc điều hành lãi suất, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động ngân hàng.

3.2. Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc nâng cao năng lực quản lý của Ngân hàng Nhà nước, cải thiện hệ thống thông tin và dữ liệu về lãi suất, cũng như tăng cường công tác nghiên cứu và dự báo kinh tế. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện chính sách tiền tệ, nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của nền kinh tế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý lãi suất cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều hành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lãi suất là một trong những biến số kinh tế được theo dõi chặt chẽ nhất trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày và sức khỏe kinh tế quốc gia. Tại Việt Nam, từ năm 1989 đến 2004, hệ thống ngân hàng đã trải qua nhiều giai đoạn đổi mới trong cơ chế điều hành lãi suất nhằm thích ứng với nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Trong giai đoạn này, lãi suất không chỉ là công cụ điều tiết tín dụng mà còn là nhân tố quan trọng thúc đẩy tiết kiệm, đầu tư và ổn định kinh tế vĩ mô.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các giải pháp gặp phải trong hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam từ năm 1989 đến 2004, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý lãi suất. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới kinh tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách tiền tệ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý lãi suất, ổn định thị trường tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Theo số liệu thống kê, trong giai đoạn 1989-1991, lạm phát ở mức cao 34,7% đến 67,6%, GDP tăng trưởng khoảng 4,7%-5,8%, cho thấy sự cần thiết của việc điều hành lãi suất hợp lý để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng ba lý thuyết kinh tế chính để phân tích cơ chế điều hành lãi suất:

1. Lý thuyết cổ điển về lãi suất: Xem lãi suất là giá cả của tín dụng, được quyết định bởi cung tiết kiệm và cầu đầu tư. Lãi suất cân bằng là mức mà lượng tiết kiệm bằng lượng đầu tư trong nền kinh tế.

2. Lý thuyết ưa thích thanh khoản của Keynes: Lãi suất được xác định bởi cung và cầu tiền tệ, trong đó cầu tiền bao gồm nhu cầu giao dịch, dự phòng và đầu cơ. Lãi suất phản ánh chi phí cơ hội của việc giữ tiền mặt so với tài sản sinh lời.

3. Lý thuyết quỹ cho vay (loanable funds theory): Lãi suất được quyết định bởi sự tương tác giữa cung và cầu quỹ cho vay, bao gồm tiết kiệm trong nước, vốn vay nước ngoài, và các nguồn vốn khác. Lý thuyết này kết hợp các yếu tố cung cầu tiền tệ và tín dụng trong việc xác định lãi suất.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: lãi suất cơ bản, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất huy động, lãi suất cho vay, lãi suất liên ngân hàng, và lãi suất cân bằng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp tổng hợp, khái quát, phân tích và đối chiếu số liệu thực tế từ các báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các ngân hàng thương mại trong giai đoạn 1989-2004. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các chính sách và số liệu lãi suất được ban hành và áp dụng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam trong khoảng thời gian này.

Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua so sánh các giai đoạn điều hành lãi suất, đánh giá tác động của từng chính sách đến lạm phát, tăng trưởng GDP và hoạt động tín dụng. Timeline nghiên cứu tập trung vào các giai đoạn chính: cơ chế lãi suất cố định (1989-1992), điều hành khung lãi suất (1992-1995), cơ chế trần lãi suất (1996-2000), điều hành lãi suất cơ bản kèm biên độ (2000-2002), và cơ chế lãi suất thỏa thuận (2002 đến nay).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ chế điều hành lãi suất qua các giai đoạn: Từ 1989 đến 1992, lãi suất được cố định theo quyết định hành chính, với lãi suất huy động khoảng 4%/tháng và cho vay từ 6% đến 6,5%/tháng. Giai đoạn 1992-1995 áp dụng khung lãi suất với biên độ rộng, tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại linh hoạt hơn trong việc huy động và cho vay. Từ 1996 đến 2000, áp dụng trần lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát, tuy nhiên vẫn tồn tại sự chênh lệch lớn giữa lãi suất huy động và cho vay.

2. Tác động của lãi suất đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế: Trong giai đoạn 1989-1991, lạm phát cao từ 34,7% đến 67,6% trong khi GDP tăng trưởng khoảng 4,7%-5,8%. Việc điều hành lãi suất chưa hiệu quả góp phần làm tăng chi phí vốn và hạn chế đầu tư. Sau khi áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt hơn, lạm phát giảm xuống còn khoảng 2 con số và GDP duy trì mức tăng trưởng ổn định hơn.

3. Sự phân hóa lãi suất theo ngành và vùng kinh tế: Lãi suất cho vay ưu đãi được áp dụng cho các ngành nông nghiệp, công nghiệp nhẹ và vùng kinh tế khó khăn với mức lãi suất thấp hơn từ 0,1% đến 0,3%/tháng so với lãi suất thị trường. Tuy nhiên, sự phân biệt này chưa thực sự hiệu quả do thiếu cơ chế kiểm soát và giám sát chặt chẽ.

4. Hạn chế trong cơ chế điều hành lãi suất: Hệ thống pháp lý chưa hoàn chỉnh, thiếu hành lang pháp lý rõ ràng cho việc điều hành lãi suất. Ngân hàng Nhà nước chưa có đủ công cụ và quyền lực để điều tiết lãi suất thị trường một cách hiệu quả. Ngoài ra, sự chênh lệch lớn giữa lãi suất huy động và cho vay tạo ra rủi ro tín dụng và làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường còn nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế quản lý tiền tệ. So với các nghiên cứu trong khu vực, Việt Nam có tốc độ điều chỉnh lãi suất chậm hơn và chưa thực sự linh hoạt, dẫn đến hiệu quả điều hành chưa cao.

Việc áp dụng cơ chế điều hành lãi suất thỏa thuận từ năm 2002 đã tạo ra bước tiến quan trọng, giúp thị trường lãi suất phát triển theo hướng thị trường hơn, giảm thiểu sự can thiệp hành chính. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và các chính sách tài khóa, cũng như nâng cao năng lực quản lý của Ngân hàng Nhà nước.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến lãi suất huy động và cho vay qua các năm, bảng so sánh lãi suất ưu đãi theo ngành và vùng kinh tế, cũng như biểu đồ mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát, GDP.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý điều hành lãi suất: Ban hành các văn bản pháp luật rõ ràng, minh bạch về quyền hạn và trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành lãi suất, đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Chính phủ, Quốc hội, Ngân hàng Nhà nước.

2. Phát triển thị trường lãi suất thỏa thuận và thị trường liên ngân hàng: Tăng cường vai trò của thị trường liên ngân hàng trong việc xác định lãi suất cơ bản, tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại tham gia giao dịch tự do, minh bạch. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại.

3. Xây dựng hệ thống giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng: Thiết lập các tiêu chuẩn và quy trình đánh giá rủi ro tín dụng liên quan đến lãi suất, nhằm giảm thiểu rủi ro cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng.

4. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản lý lãi suất cho cán bộ ngân hàng: Đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật điều hành lãi suất, phân tích thị trường và quản lý rủi ro. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các trường đại học, viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Ngân hàng Nhà nước: Nâng cao hiểu biết về cơ chế điều hành lãi suất, từ đó xây dựng chính sách tiền tệ hiệu quả hơn.

2. Lãnh đạo và chuyên viên ngân hàng thương mại: Áp dụng các giải pháp điều hành lãi suất phù hợp với thực tiễn hoạt động kinh doanh, nâng cao hiệu quả tín dụng.

3. Nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về chính sách tiền tệ và thị trường tài chính Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá giúp hiểu rõ hơn về quá trình đổi mới và điều hành lãi suất trong nền kinh tế thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lãi suất lại quan trọng trong nền kinh tế?
   Lãi suất là giá cả của tín dụng, ảnh hưởng đến quyết định tiết kiệm, đầu tư và tiêu dùng của các chủ thể kinh tế. Lãi suất hợp lý giúp cân bằng cung cầu vốn, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng.

2. Cơ chế điều hành lãi suất tại Việt Nam đã thay đổi như thế nào từ 1989 đến 2004?
   Ban đầu lãi suất được cố định theo quyết định hành chính, sau đó chuyển sang điều hành theo khung, trần lãi suất và cuối cùng là cơ chế thỏa thuận, tăng tính linh hoạt và phù hợp với thị trường.

3. Lãi suất ưu đãi áp dụng cho những ngành nào?
   Ưu đãi chủ yếu dành cho các ngành nông nghiệp, công nghiệp nhẹ, vùng kinh tế khó khăn nhằm khuyến khích phát triển sản xuất và ổn định xã hội.

4. Những hạn chế chính trong điều hành lãi suất hiện nay là gì?
   Bao gồm hệ thống pháp lý chưa hoàn chỉnh, thiếu công cụ điều tiết hiệu quả, chênh lệch lớn giữa lãi suất huy động và cho vay, và năng lực quản lý còn hạn chế.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, phát triển thị trường liên ngân hàng, xây dựng hệ thống giám sát rủi ro, và đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý.

Kết luận

• Lãi suất là công cụ quan trọng trong điều hành chính sách tiền tệ và phát triển kinh tế.
• Quá trình đổi mới cơ chế điều hành lãi suất tại Việt Nam từ 1989 đến 2004 đã trải qua nhiều giai đoạn với những thành tựu và hạn chế nhất định.
• Các giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất cần tập trung vào hoàn thiện pháp lý, phát triển thị trường tài chính và nâng cao năng lực quản lý.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức tín dụng.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất trong vòng 1-3 năm và tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của lãi suất đến các lĩnh vực kinh tế khác.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan quản lý và ngân hàng thương mại cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất, góp phần ổn định kinh tế và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vμ ®μo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ thμnh phè hå chÝ minh ®oμn viÖt c−êng C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ Thμnh phè hå chÝ minh - n¨m 2005 123doc 3 Bé gi¸o dôc vμ ®μo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ thμnh phè hå chÝ minh ®oμn viÖt c−êng C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta Chuyªn ngμnh: Kinh tÕ Tμi chÝnh – Ng©n hμng M· sè: 60.12 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ H−íng dÉn khoa häc: Pgs-Ts. NguyÔn ®¨ng dên Thμnh phè hå chÝ minh – n¨m 2005 123doc 4 Môc lôc Trang PhÇn më ®Çu.1 Ch−¬ng 1: lý luËn chung vÒ l·i suÊt vμ mét sè lý thuyÕt nghiªn cøu vÒ c¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt 3 1.1- Kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt 3 1.3- Vai trß cña l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ 5 1.4- Quan ®iÓm vÒ l·i suÊt cña mét sè lý thuyÕt kinh tÕ 5 Tãm t¾t Ch−¬ng 1.36 Ch−¬ng 2: qu¸ tr×nh ®æi míi c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt ng©n hμng ViÖt Nam tõ khi chuyÓn sang m« h×nh ng©n hμng hai cÊp (1989) ®Õn nay .1- C¬ chÕ cè ®Þnh l·i suÊt (tõ 1989 – 05/1992 ) .2- C¬ chÕ ®iÒu hμnh khung l·i suÊt (tõ 06/1992 – 1995) .3- C¬ chÕ trÇn l·i suÊt (tõ 1996 ®Õn 07/2000) .4- C¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt c¬ b¶n kÌm biªn ®é (tõ 08/2000 – 05/2002).5- C¬ chÕ l·i suÊt tho¶ thuËn (tõ 06/2002 ®Õn nay) .6- Nh÷ng thμnh tùu cña qu¸ tr×nh ®æi míi c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt Ng©n hμng ViÖt Nam .7- Mét sè tån t¹i trong c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt hiÖn nay ë n−íc ta.63 123doc 5 Ch−¬ng 3: C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta .1- §Þnh h−íng chiÕn l−îc ph¸t triÓn cña ngμnh ng©n hμng h−íng tíi héi nhËp quèc tÕ.2- C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng Ng©n hμng n−íc ta.95 Tμi liÖu tham kh¶o Phô lôc 123doc 6 Danh môc b¶ng, biÓu ®å B¶ng 1- VÝ dô minh ho¹ lùa chän dù ¸n qua xem xÐt IRR .1- T×nh h×nh l¹m ph¸t vμ t¨ng tr−ëng GDP n¨m 1989-1991.2- L·i suÊt tiÒn göi vμ cho vay theo QuyÕt ®Þnh sè 42/NH-Q§ ngμy 15/04/1989 cña Tæng Gi¸m ®èc Ng©n hμng Nhμ n−íc .3- DiÔn biÕn l·i suÊt tõ 01/06/1992 – 31/12/1992 .4- Chªnh lÖch l·i suÊt tiÒn göi d©n c− vμ tæ chøc kinh tÕ 1992 – 1995.5- T×nh h×nh l¹m ph¸t vμ t¨ng tr−ëng GDP n¨m 1992-1995.6- Chªnh lÖch l·i suÊt cho vay vèn l−u ®éng (ng¾n h¹n) vμ cho vay vèn cè ®Þnh (trung, dμi h¹n)1992 – 1995.7- T×nh h×nh l¹m ph¸t, tû gi¸, l·i suÊt vμ t¨ng tr−ëng GDP 1997-1998 .8- Chªnh lÖch l·i suÊt ®Çu vµo vµ ®Çu ra (%) 1996-1997 .9- BiÕn ®éng trÇn l·i suÊt n¨m 1999.10- C¬ cÊu l·i suÊt cho vay thêi kú 1996-1997 .11- So s¸nh l·i suÊt huy ®éng, cho vay ng¾n h¹n vμ l¹m ph¸t 1996- 2004.1- DiÔn biÕn l·i suÊt chiÕt khÊu vμ l·i suÊt ng¾n h¹n thÞ tr−êng b×nh qu©n 1999-2004 (%/n¨m).2: Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc (theo C«ng v¨n 796/Q§-NHNN ngμy 25/6/2004 , ¸p dông tõ 01/07/2004) .1: HiÖu øng thay thÕ biÓu thÞ liªn hÖ gi÷a tiÕt kiÖm vμ l·i suÊt.2: Chi phÝ vèn vμ quyÕt ®Þnh ®Çu t− .3: §−êng cÇu ®Çu t− trong thuyÕt cæ ®iÓn vÒ l·i suÊt.4: L·i suÊt c©n b»ng theo lý thuyÕt cæ ®iÓn.5: Nhu cÇu tiÒn ®Ó ®Çu c¬.6: Tæng cÇu tiÒn trong nÒn kinh tÕ .7: L·i suÊt c©n b»ng theo Lý thuyÕt −a thÝch thanh kho¶n .8: Tæng cÇu quü cho vay (tÝn dông) .9: Cung quü cho vay (tÝn dông) .10: L·i suÊt c©n b»ng theo lý thuyÕt quü cho vay.11: Sù thay ®æi trong cÇu vμ cung quü cho vay.12: CÇu vμ cung quü cho vay mong ®îi theo lý thuyÕt dù tÝnh hîp lý.33 BiÓu ®å 2: DiÔn biÕn l·i suÊt c¬ b¶n, l¹m ph¸t, l·i suÊt thÞ tr−êng tõ 08/2000 ®Õn 31/12/2004.60 BiÓu ®å 3- Quan hÖ gi÷a l·i suÊt chiÕt khÊu vμ l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n trªn thÞ tr−êng.80 123doc 8 PhÇn më ®Çu 1- Lý do chän ®Ò tμi 2- §èi t−îng vμ ph¹m vi nghiªn cøu 3- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 4- ý nghÜa thùc tiÔn cña luËn v¨n 5- KÕt cÊu cña luËn v¨n 123doc 9 1- Lý do chän ®Ò tμi L·i suÊt lμ mét trong nh÷ng biÕn sè ®−îc theo dâi mét c¸ch chÆt chÏ nhÊt trong nÒn kinh tÕ. ë c¸c n−íc cã nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ph¸t triÓn, diÔn biÕn cña l·i suÊt hÇu nh− ®−îc ®−a tin hμng ngμy trªn c¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng. L·i suÊt trùc tiÕp t¸c ®éng ®Õn cuéc sèng hμng ngμy cña mçi ng−êi vμ cã nh÷ng hÖ qu¶ quan träng ®èi víi søc khoÎ cña nÒn kinh tÕ.

Tuy nhiªn, l·i suÊt lμ mét lÜnh vùc phøc t¹p, héi tô nhiÒu mèi quan hÖ, nhiÒu m©u thuÉn liªn quan trùc tiÕp ®Õn lîi Ých vËt chÊt trong x· héi. C¸c nhμ kinh tÕ häc xem l·i suÊt lμ mét kh¸i niÖm lu«n ph¸t triÓn, g¾n víi mét nÒn kinh tÕ ë mçi thêi kú lÞch sö, tuú theo mçi tr−êng ph¸i, ®· cã nh÷ng quan ®iÓm gi¶i thÝch kh¸c nhau. Trong nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, vai trß cña l·i suÊt ®−îc nh×n nhËn mét c¸ch hÕt søc mê nh¹t vμ lÖ thuéc, nhiÒu khi ®−îc hiÓu nh− sù ph©n chia cuèi cïng cña s¶n xuÊt gi÷a ng−êi s¶n xuÊt, ng−êi ®Çu t− vèn vμ ng−êi cho vay. Kh¸c víi nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng nh− c¸c nhμ kinh tÕ ®· kh¼ng ®Þnh, lμ gi¸ c¶ ®Ó vay m−în hoÆc thuª nh÷ng dÞch vô tiÒn cã liªn quan ®Õn viÖc t¹o ra tÝn dông, do vËy ng−êi ta cã thÓ coi l·i suÊt nh− lμ gi¸ c¶ cña tÝn dông.

Theo quy luËt cña kinh tÕ thÞ tr−êng, th× l·i suÊt – gi¸ c¶ tÝn dông còng ph¶i tu©n theo c¸c quy luËt chung ®ã. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Êt n−íc, nhÊt lμ trong viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tμi chÝnh tÝn dông vμ qu¶n trÞ ho¹t ®éng ng©n hμng th−¬ng m¹i, l·i suÊt ngμy cμng ®−îc sö dông nh− mét c«ng cô quan träng. §iÒu ®ã, ®ßi hái mét sù nghiªn cøu kü l−ìng h¬n vÒ l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng nhÊt lμ sù vËn ®éng cña nã. Víi môc tiªu ®ã, ®Ò tμi cña luËn v¨n nμy lμ C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta.

2- §èi t−îng vμ ph¹m vi nghiªn cøu - LuËn v¨n tËp trung nghiªn cøu vÒ l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng theo quan ®iÓm cña c¸c häc thuyÕt kinh tÕ. 123doc 10 - Ph¹m vi nghiªn cøu bao gåm c«ng t¸c qu¶n trÞ ®iÒu hμnh l·i suÊt cña hÖ thèng ng©n hμng ViÖt Nam kÓ tõ n¨m 1989 ®Õn n¨m 2004. 3- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Dùa trªn ph−¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö, duy vËt biÖn chøng, kÕt hîp víi ph−¬ng ph¸p tæng hîp, kh¸i qu¸t ho¸, ph©n tÝch, ®èi chiÕu víi sè liÖu thùc tÕ ®Ó luËn chøng tõ ®ã ®−a ra c¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta. 4- ý nghÜa thùc tiÔn cña luËn v¨n - HÖ thèng ho¸ thùc tr¹ng c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt cña Ng©n hμng Nhμ n−íc vμ c¸c Ng©n hμng th−¬ng m¹i ViÖt Nam, chØ ra nh÷ng mÆt ®· lμm ®−îc, nh÷ng mÆt cßn thiÕu sãt, vμ ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p kh¾c phôc.

- Gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ së lý luËn vμ thùc tiÔn vÒ l·i suÊt, tõ ®ã cã c¬ së ®Ó gióp Ng©n hμng Nhμ n−íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, c¸c ng©n hμng th−¬ng m¹i n©ng cao h¬n n÷a hiÖu qu¶ qu¶n trÞ l·i suÊt. 5- KÕt cÊu cña luËn v¨n LuËn v¨n gåm cã 3 ch−¬ng. Ch−¬ng 1: Lý luËn chung vÒ l·i suÊt vμ mét sè lý thuyÕt nghiªn cøu vÒ c¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt. Néi dung ch−¬ng nμy tr×nh bμy kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt, c¸c lo¹i l·i suÊt, vai trß cña nã trong nÒn kinh tÕ, th«ng qua nghiªn cøu c¸c lý thuyÕt kinh tÕ ®Ó lý gi¶i c¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt.

Ch−¬ng 2: Qu¸ tr×nh ®æi míi c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt ng©n hμng ViÖt Nam tõ khi chuyÓn sang m« h×nh hai cÊp (1989) ®Õn nay. Néi dung ch−¬ng nμy tr×nh bμy c¸c giai ®o¹n ®æi míi tiÕn tíi tù do ho¸ l·i suÊt cña Ng©n hμng Nhμ n−íc ViÖt Nam vμ c¸c Ng©n hμng th−¬ng m¹i, nh÷ng mÆt lμm ®−îc, nh÷ng tån t¹i cÇn ph¶i kh¾c phôc. Ch−¬ng 3: C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoμn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hμnh l·i suÊt trong hÖ thèng ng©n hμng n−íc ta. 123doc 11 Ch−¬ng 1: lý luËn chung vÒ l·i suÊt vμ mét sè lý thuyÕt nghiªn cøu vÒ c¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt 1.1- Kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt 1.3- Vai trß cña l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ 1.4- Quan ®iÓm vÒ l·i suÊt cña mét sè lý thuyÕt kinh tÕ Tãm t¾t Ch−¬ng 1 123doc 12 1.1- Kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt ThÞ tr−êng tiÒn tÖ vμ thÞ tr−êng vèn th−êng ®−îc m« t¶ nh− mét bÓ tiÒn khæng lå, ®−îc rót ra bëi c¸c ho¹t ®éng ®i vay cña c¸c gia ®×nh, c¸c doanh nghiÖp, vμ chÝnh phñ vμ ®−îc b¬m vμo b»ng tiÒn tiÕt kiÖm cña c¸c khu vùc nμy ®Ó cung øng cho hÖ thèng tμi chÝnh.

ThÞ tr−êng tiÒn tÖ vμ thÞ tr−êng vèn cung cÊp cho nh÷ng ng−êi tiÕt kiÖm riªng lÎ nhiÒu sù lùa chän ®Ó ®Çu t− tiÒn tiÕt kiÖm ®−îc vμo n¬i cã suÊt sinh lîi hÊp dÉn. B»ng viÖc gi÷ tiÒn d−íi d¹ng mét hoÆc nhiÒu ph−¬ng tiÖn tμi chÝnh, ng−êi tiÕt kiÖm, thùc tÕ ®· trë thμnh ng−êi cho vay. ThÞ tr−êng tμi chÝnh còng t¹o cho viÖc cung tiÒn cã thÓ x¶y ra ®−îc b»ng c¸ch cung cÊp cho ng−êi vay mét kªnh ph¸t hμnh chøng kho¸n (IOUs) ®Õn ng−êi cho vay. ThÞ tr−êng tiÒn tÖ vμ thÞ tr−êng vèn còng lμm ph¸t triÓn kinh tÕ vμ ®Çu t− th«ng qua viÖc cung cÊp vèn ®¸p øng nhu cÇu mua s¾m m¸y mãc thiÕt bÞ vμ x©y dùng nhμ cöa, ®−êng s¸, vμ c¸c ph−¬ng tiÖn s¶n xuÊt kh¸c.

Râ rμng, ho¹t ®éng tiÕt kiÖm vμ cho vay, ®i vay vμ ®Çu t− ®−îc kÕt nèi mËt thiÕt víi nhau th«ng qua hÖ thèng tμi chÝnh. Mét nh©n tè cã ¶nh h−ëng quan träng vμ liªn kÕt chóng l¹i víi nhau chÝnh lμ l·i suÊt. L·i suÊt lμ gi¸ c¶ mμ ng−êi ®i vay ph¶i tr¶ ®Ó nhËn ®−îc kho¶n tiÒn khan hiÕm tõ ng−êi cho vay trong mét thêi gian ®−îc tho¶ thuËn tr−íc. Nã lμ gi¸ c¶ cña tÝn dông.

Nh−ng kh«ng gièng víi c¸c thø gi¸ c¶ kh¸c trong nÒn kinh tÕ, l·i suÊt thùc ra lμ tû lÖ cña 2 ®¹i l−îng: chi phÝ b»ng tiÒn cña kho¶n vay chia cho tæng sè tiÒn thùc vay, th−êng ®−îc biÓu hiÖn b»ng tû lÖ phÇn tr¨m trªn n¨m.