Luận văn thạc sĩ sự truyền dẫn chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

Tài liệu chuyên sâu Tác động của chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ tại ngân hàng nông nghiệp Việt, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Nguyễn Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TSKH Nguyễn Ngọc Thạch
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Đến Lãi Suất Bán Lẻ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của đề tài
• 1.8. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN LÃI SUẤT BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG
• 2.1. Chính sách tiền tệ và các công cụ của chính sách tiền tệ
• 2.2. Cơ chế truyền dẫn lãi suất của chính sách tiền tệ
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình hồi quy
• 3.2. Dữ liệu và cách thức chọn mẫu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN LÃI SUẤT BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH ĐÔNG GIA LAI
• 4.1. Chính sách tiền tệ của Việt Nam giai đoạn 2008-2017
• 4.2. Thống kê mô tả
• 4.3. Hệ số tương quan
• 4.4. Kiểm định tính dừng, quan hệ nhân quả Granger và đồng liên kết
• 4.5. Mối quan hệ trong dài hạn giữa lạm phát và lãi suất
• 4.6. Động lực điều chỉnh ngắn hạn
• 4.7. Tốc độ điều chỉnh bất cân xứng
• 4.8. Thực trạng Chính sách tiền tệ tác động đến lãi suất huy động của Agribank Chi nhánh Đông Gia Lai
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA AGRIBANK VÀ AGRIBANK CHI NHÁNH ĐÔNG GIA LAI
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Giải pháp tại Agribank và Agribank Chi nhánh Đông Gia Lai
• 5.3. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước về chính sách lãi suất trong thời gian tới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh lãi suất bán lẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Chính sách tiền tệ được thực hiện thông qua việc điều chỉnh lãi suất cơ bản, từ đó ảnh hưởng đến lãi suất huy động và cho vay. Nghiên cứu cho thấy rằng có một mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát, tuy nhiên, mối quan hệ này không mạnh mẽ và có độ trễ nhất định. Điều này cho thấy sự thiếu hiệu quả trong việc truyền dẫn chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ. Việc điều chỉnh lãi suất huy động tại Agribank chi nhánh Đông Gia Lai phản ánh sự tác động của chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô.

1.1. Cơ chế truyền dẫn lãi suất

Cơ chế truyền dẫn lãi suất từ chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ diễn ra qua nhiều kênh khác nhau. Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất cơ bản nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định nền kinh tế. Khi lãi suất cơ bản thay đổi, các ngân hàng thương mại, bao gồm Agribank, sẽ điều chỉnh lãi suất huy động và cho vay để duy trì lợi nhuận và cạnh tranh trên thị trường. Nghiên cứu cho thấy rằng lãi suất huy động tại Agribank có sự điều chỉnh tương ứng với lãi suất cơ bản, tuy nhiên, mức độ điều chỉnh này không đồng nhất giữa các kỳ hạn khác nhau. Điều này cho thấy sự phức tạp trong cơ chế truyền dẫn lãi suất và ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế và cạnh tranh trên thị trường tài chính.

1.2. Tác động của lạm phát đến lãi suất

Lạm phát là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lãi suất bán lẻ. Nghiên cứu chỉ ra rằng có một mối quan hệ yếu giữa lạm phát và lãi suất huy động tại Agribank. Khi lạm phát tăng, Ngân hàng Nhà nước có thể điều chỉnh lãi suất cơ bản để kiểm soát lạm phát, từ đó tác động đến lãi suất huy động. Tuy nhiên, độ trễ trong việc điều chỉnh lãi suất cho thấy rằng các ngân hàng thương mại có thể không phản ứng ngay lập tức với các thay đổi trong chính sách tiền tệ. Điều này có thể dẫn đến sự bất cân xứng trong việc điều chỉnh lãi suất, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân và doanh nghiệp. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là cần thiết để cải thiện hiệu quả của chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

II. Thực trạng chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017 đã trải qua nhiều biến động. Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm ổn định lãi suất và kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, sự hiệu quả của các biện pháp này vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu cho thấy rằng chính sách tiền tệ chưa thực sự tác động mạnh mẽ đến lãi suất bán lẻ, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát cao. Các ngân hàng thương mại, bao gồm Agribank, thường điều chỉnh lãi suất huy động theo nhu cầu thị trường hơn là theo chính sách tiền tệ. Điều này dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong việc thực hiện chính sách tiền tệ và ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế.

2.1. Đánh giá hiệu quả chính sách tiền tệ

Đánh giá hiệu quả của chính sách tiền tệ tại Việt Nam cho thấy rằng mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc điều chỉnh lãi suất, nhưng kết quả đạt được chưa như mong đợi. Mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát vẫn còn yếu, cho thấy rằng các công cụ chính sách tiền tệ chưa phát huy hết tác dụng. Việc điều chỉnh lãi suất huy động tại Agribank thường không phản ánh kịp thời các thay đổi trong chính sách tiền tệ, dẫn đến sự bất ổn trong thị trường tài chính. Điều này đặt ra thách thức cho Ngân hàng Nhà nước trong việc cải thiện hiệu quả của chính sách tiền tệ trong tương lai.

2.2. Kiến nghị cải thiện chính sách tiền tệ

Để nâng cao hiệu quả của chính sách tiền tệ, cần có những cải cách trong cơ chế điều hành lãi suất. Ngân hàng Nhà nước nên xem xét việc áp dụng các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt hơn, đồng thời tăng cường minh bạch trong việc truyền đạt thông tin về chính sách. Việc cải thiện mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát sẽ giúp tăng cường hiệu quả của chính sách tiền tệ, từ đó hỗ trợ sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Các ngân hàng thương mại cũng cần chủ động hơn trong việc điều chỉnh lãi suất huy động và cho vay để phù hợp với tình hình thực tế của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách tiền tệ đóng vai trò thiết yếu trong việc điều hành và ổn định nền kinh tế quốc dân, đặc biệt thông qua kênh truyền dẫn lãi suất. Tại Việt Nam, trong giai đoạn 2008-2017, nền kinh tế trải qua nhiều biến động lớn, từ việc gia nhập WTO đến các tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, dẫn đến những thách thức trong việc kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Lạm phát năm 2010 đạt 11.582%, vượt xa mục tiêu dưới 7%, đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc đánh giá hiệu quả của chính sách tiền tệ, đặc biệt là cơ chế truyền dẫn lãi suất đến lãi suất bán lẻ tại các ngân hàng thương mại.

Luận văn tập trung nghiên cứu sự truyền dẫn chính sách tiền tệ đến lãi suất huy động tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) chi nhánh Đông Gia Lai, với mục tiêu xác định mối quan hệ trong ngắn hạn và dài hạn giữa tỷ lệ lạm phát và lãi suất huy động các kỳ hạn (không kỳ hạn, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và trên 12 tháng). Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tháng trong giai đoạn 2008-2017, nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cho kết quả phân tích. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả chính sách tiền tệ tại Việt Nam, góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả truyền dẫn lãi suất, từ đó hỗ trợ ổn định kinh tế và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về chính sách tiền tệ và cơ chế truyền dẫn lãi suất. Chính sách tiền tệ được hiểu là quá trình quản lý cung tiền nhằm ổn định giá cả, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các công cụ chính của chính sách tiền tệ bao gồm công cụ trực tiếp như ấn định khung lãi suất, hạn mức tín dụng và công cụ gián tiếp như dự trữ bắt buộc, lãi suất tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở và tỷ giá hối đoái.

Cơ chế truyền dẫn lãi suất mô tả quá trình từ việc Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất cơ bản đến tác động lên lãi suất thị trường và cuối cùng là lãi suất bán lẻ tại các ngân hàng thương mại. Lãi suất thay đổi ảnh hưởng đến tổng cầu thông qua chi tiêu tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu ròng, từ đó tác động đến GDP và mức giá chung. Lý thuyết cũng đề cập đến sự điều chỉnh bất cân xứng của lãi suất huy động, khi tốc độ điều chỉnh lãi suất tăng và giảm có thể khác nhau do các yếu tố như quyền lực thị trường và cạnh tranh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy chuỗi thời gian dựa trên mô hình hồi quy moment tổng quát (GMM) để khắc phục các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu. Mô hình phân tích mối quan hệ dài hạn giữa lạm phát và lãi suất huy động được biểu diễn qua phương trình:

$$ y_t = \alpha_0 + \alpha_1 x_t + \varepsilon_t $$

với $y_t$ là lãi suất huy động, $x_t$ là tỷ lệ lạm phát, và $\varepsilon_t$ là sai số. Động lực ngắn hạn được mô hình hóa bằng phương pháp hiệu chỉnh sai số (ECM) để đo lường sự điều chỉnh lãi suất huy động theo biến động lạm phát. Ngoài ra, kiểm định Wald được sử dụng để kiểm tra sự điều chỉnh bất cân xứng của lãi suất khi vượt trên hoặc dưới mức cân bằng.

Dữ liệu nghiên cứu gồm 120 quan sát tháng từ 2008 đến 2017, bao gồm các mức lãi suất huy động của Agribank chi nhánh Đông Gia Lai và chỉ số CPI đo lường lạm phát. Phân tích được thực hiện bằng phần mềm Eviews 8, kết hợp các kiểm định tính dừng, nhân quả Granger và đồng liên kết Johansen để đảm bảo tính hợp lệ của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn giữa lạm phát và lãi suất huy động: Kết quả hồi quy cho thấy tồn tại mối quan hệ tích cực nhưng yếu giữa tỷ lệ lạm phát và lãi suất huy động các kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và trên 12 tháng. Lãi suất huy động kỳ hạn dài (12 tháng và trên 12 tháng) có mức trung bình lần lượt là 0.7758%/tháng và 0.7886%/tháng, cao hơn mức lạm phát trung bình 0.7348%/tháng, phản ánh sự bù đắp rủi ro lạm phát trong dài hạn.

2. Mối quan hệ ngắn hạn và độ trễ điều chỉnh: Kiểm định nhân quả Granger cho thấy lạm phát có tác động dẫn dắt đến sự thay đổi lãi suất huy động kỳ hạn có thời gian từ 3 đến 12 tháng, trong khi lãi suất huy động không kỳ hạn không có mối quan hệ nhân quả rõ ràng với lạm phát. Độ trễ điều chỉnh trung bình (MAL) cho thấy lãi suất huy động cần khoảng thời gian nhất định để trở về mức cân bằng sau biến động lạm phát, thể hiện sự chậm trễ trong truyền dẫn chính sách tiền tệ.

3. Sự điều chỉnh cân xứng của lãi suất huy động: Kết quả kiểm định Wald không tìm thấy bằng chứng về sự điều chỉnh bất cân xứng trong lãi suất huy động khi lãi suất vượt trên hoặc dưới mức cân bằng. Điều này cho thấy các ngân hàng thương mại, trong đó có Agribank chi nhánh Đông Gia Lai, điều chỉnh lãi suất huy động một cách cân xứng, có thể do mức trần lãi suất huy động và lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước quy định, cùng với áp lực cạnh tranh trên thị trường.

4. Hiệu quả chính sách tiền tệ còn hạn chế: Mối quan hệ yếu trong dài hạn giữa lạm phát và lãi suất huy động phản ánh sự thiếu hiệu quả trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Việc áp dụng mức trần lãi suất và lãi suất cơ bản chưa đủ để tạo ra sự linh hoạt cần thiết trong điều chỉnh lãi suất huy động, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ yếu giữa lạm phát và lãi suất huy động có thể xuất phát từ đặc thù của nền kinh tế chuyển đổi, trong đó hệ thống ngân hàng vẫn chịu sự chi phối lớn của Nhà nước và có sự cạnh tranh không hoàn hảo. So sánh với các nghiên cứu tại các nền kinh tế chuyển đổi khác, kết quả tương đồng với việc truyền dẫn lãi suất không hoàn toàn và có độ trễ đáng kể.

Việc không phát hiện sự điều chỉnh bất cân xứng phù hợp với thực tế Agribank chi nhánh Đông Gia Lai hoạt động trong môi trường cạnh tranh và chịu sự quản lý chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước, khác với các thị trường có sự độc quyền cao hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện diễn biến lãi suất huy động các kỳ hạn và tỷ lệ lạm phát theo thời gian, cùng bảng hệ số tương quan và kết quả kiểm định nhân quả Granger để minh họa mối quan hệ và độ trễ điều chỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và công khai thông tin chính sách tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước cần nâng cao tính minh bạch trong việc công bố các quyết định điều hành lãi suất và các công cụ chính sách tiền tệ nhằm tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại điều chỉnh lãi suất một cách linh hoạt và kịp thời. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng; Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

2. Xây dựng cơ chế điều chỉnh lãi suất linh hoạt hơn: Cần xem xét giảm bớt các quy định về trần lãi suất huy động để tăng tính cạnh tranh và thúc đẩy sự điều chỉnh lãi suất theo biến động thị trường, giúp nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ. Thời gian thực hiện: 18-24 tháng; Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các ngân hàng thương mại.

3. Nâng cao năng lực quản lý rủi ro và thanh khoản của các ngân hàng thương mại: Agribank và các ngân hàng thương mại cần cải thiện quản trị rủi ro và khả năng thanh khoản để có thể điều chỉnh lãi suất huy động nhanh chóng, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại.

4. Tăng cường giám sát và kiểm tra việc thực hiện chính sách lãi suất: Ngân hàng Nhà nước cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra nhằm đảm bảo các tổ chức tín dụng tuân thủ đúng quy định về lãi suất, tránh hiện tượng chạy đua lãi suất gây bất ổn thị trường. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực nghiệm giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn.

2. Ngân hàng thương mại và Agribank: Các ngân hàng có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược điều chỉnh lãi suất huy động, nâng cao khả năng cạnh tranh và quản lý rủi ro.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu định lượng, mô hình hồi quy GMM và phân tích chuỗi thời gian trong lĩnh vực chính sách tiền tệ.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ cơ chế truyền dẫn lãi suất giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư dự báo biến động lãi suất, từ đó đưa ra quyết định tài chính và đầu tư hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng như thế nào đến lãi suất huy động?
   Chính sách tiền tệ tác động đến lãi suất huy động thông qua việc Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất cơ bản và các công cụ điều hành khác, từ đó ảnh hưởng đến chi phí vốn của ngân hàng thương mại. Ví dụ, khi lãi suất cơ bản tăng, lãi suất huy động thường được điều chỉnh tăng theo để thu hút vốn.

2. Tại sao có độ trễ trong việc điều chỉnh lãi suất huy động?
   Độ trễ xuất phát từ việc các ngân hàng cần thời gian để đánh giá và phản ứng với biến động lạm phát và chính sách tiền tệ, đồng thời do các quy định về trần lãi suất và áp lực cạnh tranh trên thị trường. Điều này làm cho lãi suất huy động không phản ứng ngay lập tức với thay đổi của lạm phát.

3. Sự điều chỉnh bất cân xứng của lãi suất huy động là gì?
   Đó là hiện tượng lãi suất huy động tăng và giảm không theo cùng một tốc độ hoặc mức độ. Tuy nhiên, nghiên cứu tại Agribank chi nhánh Đông Gia Lai không tìm thấy bằng chứng về sự điều chỉnh bất cân xứng, cho thấy lãi suất được điều chỉnh cân đối khi tăng hoặc giảm.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp GMM giúp khắc phục các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu chuỗi thời gian, cho kết quả ước lượng chính xác và có ý nghĩa kinh tế hơn so với phương pháp OLS truyền thống.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam?
   Cần tăng cường minh bạch chính sách, giảm bớt các quy định hạn chế lãi suất, nâng cao năng lực quản lý của ngân hàng thương mại và tăng cường giám sát thực thi chính sách. Các giải pháp này giúp lãi suất huy động phản ứng nhanh và chính xác hơn với biến động kinh tế.

Kết luận

• Luận văn xác định được mối quan hệ tích cực nhưng yếu giữa lạm phát và lãi suất huy động tại Agribank chi nhánh Đông Gia Lai trong giai đoạn 2008-2017.
• Phát hiện sự tồn tại độ trễ điều chỉnh lãi suất huy động theo biến động lạm phát, phản ánh sự chậm trễ trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ.
• Không tìm thấy bằng chứng về sự điều chỉnh bất cân xứng của lãi suất huy động, cho thấy sự điều chỉnh cân đối trong môi trường cạnh tranh và quản lý chặt chẽ.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khuyến nghị về minh bạch chính sách, cơ chế điều chỉnh linh hoạt và nâng cao năng lực quản lý ngân hàng nhằm thúc đẩy sự ổn định và phát triển kinh tế bền vững.

Để tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng, các nhà hoạch định chính sách và ngân hàng thương mại nên phối hợp chặt chẽ trong việc thực thi và giám sát các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về luận văn. Nội dung chương này thể hiện khái quát về đề tài bao gồm: lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi z 12 và đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, kết cấu trình bày của đề tài và tóm lược các bước nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận và các nghiên cứu trước đây về cơ chế truyền dẫn lãi suất tại các nền kinh tế. Đó là những nền tảng để xây dựng mô hình nghiên cứu.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Nội dung chương trình bày mô hình d ự kiến và giải thích các biến được sử dụng trong mô hình. Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu. Nội dung chương trình bày thống kê mô tả các biến, các kết quả định lượng, phân tích các kết quả nghiên cứu vừa tìm được và thực tế hiện trạng chính sách tiền tệ tại Việt Nam hiện nay cũng như tác động của chính sách tiền tệ đến lãi suất huy động tại Agribank Chi nhánh Đông Gia Lai.

Chương 5: Kết luận, hạn chế, mở rộng. Ngoài ra đưa ra giải pháp đối với chính sách lãi suất của Agribank và Agribank Chi nhánh Đông Gia Lai. z 13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN LÃI SUẤT BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG. Chương 2 sẽ trình bày sơ lược cơ sở lý thuyết và các khái niệm về chính sách tiền tệ, Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam giai đoạn 2008-2017 và tổng quan các nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ.1 Chính sách tiền tệ và các công cụ của chính sách tiền tệ Khái niệm Chính sách tiền tệ (monetary policy) là quá trình quản lý cung tiền (money supply) của cơ quan quản lý tiền tệ (có thể là ngân hàng trung ương), thường là hướng tới một lãi suất mong muốn (targeting interest rate) để đạt được những mục đích ổn định và tăng trưởng kinh tế - như kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định tỷ giá hối đoái, đạt được toàn dụng lao động hay tăng trưởng kinh tế (Nguồn: Giáo trình Kinh tế vĩ mô, Trần Thị Hòa (2006)).

Chính sách tiền tệ có thể được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa thông thường. Theo nghĩa rộng thì chính sách tiền tệ là chính sách điều hành toàn bộ khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế quốc dân nhằm tác động đền bốn mục tiêu lớn của kinh tế vĩ mô, trên cơ sở đó đạt mục tiêu cơ bản là ổn định tiền tệ, giữ vững sức mua của đồng tiền, ổn định giá cả hàng hóa. Theo nghĩa thông thường là chính sách quan tâm đến khối lượng tiền cung ứng tăng thêm trong thời kì tới (thường là một năm) phù hợp với mức tăng trưởng kinh tế dự kiến và chỉ số lạm phát nếu có, tất nhiên cũng nhằm ổn định tiền tệ và ổn định giá cả hàng hóa (theo Đào Văn Na, 2013). Theo điều 2 luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam: “Chính sách tiền tệ quốc gia là một bô phận của chính sách Kinh tế - tài chính của Nhà nước nhằm ổn định giá trị đồng z 14 tiền, kiềm chế lạm phát, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Nhà nước quản lý thống nhất mọi hoạt động của Ngân hàng, có chính sách để động viên các nguồn lực trong nước là chính, tranh thủ tối đa nguồn lực ngoài nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế, đảm bảo vai trò chủ đạo và chủ lực của các tổ chức tín dụng nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, giữ vững định hướng Xã hội chủ nghĩa, chủ quyền quốc gia, mở rộng hợp tác và hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.” Chính sách tiền tệ có vai trò cực kỳ quan trọng, thể hiện ở việc nó có nhiệm vụ tác đông vào nhiều hướng tạo ra đầu tư, tiết kiệm và ổn định tiền tệ , giá cả. Qua đó góp phần quan trọng và sự thành công hay thất bại của cả nền kinh tế. Chúng ta có thể khẳng định rằng, nếu như chính sách tài khóa chỉ tập trung vào thành phần , kết cấu các mức chi phí thuế khóa của nhà nước, thì chính sách tiền tệ quốc gi a lại tập trung vào mức độ khả năng thanh toán cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, bao gồm việc đáp ứng khối lượng cần cung ứng cho lưu thông, điều khiển hệ thống tiền tệ và khối lượng tín dụng đáp ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện và thúc đẩy hoạt động của thị trường tiền tệ, thị trường vốn theo những quỹ đạo đã định. Công cụ của chính sách tiền tệ Ngân hàng Trung ương có thể thực thi hai loại chính sách tiền tệ, phù hợp với tình hình thực tiền của nền kinh tế, đó là chính sách nới lỏng tiền tệ và chính sách thắt chặt tiền tệ.

(Nguồn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010) Chính sách nới lỏng tiền tệ: Là việc cung ứng thêm tiền cho nền kinh tế, nhằm khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất, tạo công ăn việc làm. z 15 Chính sách thắt chặt tiền tệ: Là việc giảm cung ứng tiền cho nền kinh tế nhằm hạn chế đầu tư, ngăn chặn sự phát triển quá đà của nền kinh tế là kiểm chế lạm phát. Để thực hiện hai chính sách tiền tệ này, ngân h àng trung ương có thể sử dụng hàng loạt các công cụ tiền tệ nằm trong tầm tay của mình đó là các công cụ trực tiếp và công cụ gián tiếp. Các công cụ trực tiếp: Gọi là các công cụ trực tiếp vì thông qua chúng NHTW có thể tác động trực tiếp đến cung , cầu tiền tệ, mà không cần thông qua một công cụ khác (Nguồn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010) Ấn định khung lãi suất tiền gửi và cho vay , ấn định hạn mức tín dụng: NHTW có thể quy định khung lãi suất tiền gửi và buộc các ngân hàng kinh phải thi hành.

Nếu lãi suất quy định cao sẽ thu hút được nhiều tiền gửi làm gia tăng nguồn vốn cho vay. Nếu lãi suất thấ p, sẽ làm giảm tiền gửi, giảm khả năng mở rộng kinh doanh tín dụng. Xong biện pháp này sẽ làm cho các ngân hàng thương mại mất tính chủ động, linh hoạt trong kinh doanh. Mặt khác nó đễ dẫn đến t ình trạng ứ đọng vốn ở ngân hàng, nhưng lại thiếu vốn đầu tư, hoặc khuyến khích dân cư dùng tiền vào dự trữ vàng, ngoại tệ bất động sản, trong khi ngân hàng bị hụt hẫng về tiền mặt cũng như nguồn vốn cho vay.

Trong điều kiện không thể áp dụng các biện pháp khác, chính phủ có thể phát hành một lượng trái phiếu nhất đị nh để thu hút bớt lượng tiền trong lưu thông. Việc phân bổ trái phiếu thường mang tính chất bắt buộc. Các công cụ gián tiếp: là những công cụ mà tác dụng của nó có được là nhờ cơ chế thị trường. (Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010) Dự trữ bắt buộc: Dự trữ bắt buộc là phần tiền gửi mà các ngân hàng thương mại phải đưa và dự trữ theo luật định.

Phần dự trữ này được gửi vào tài khoản chuyên dùng ở z 16 ngân hàng trung ương và để tại quỹ của mình, với mục đích góp phần bảo đảm khả năng thanh toán của Ngân Hàng thương mại và dùng làm phương tiện kiểm soát khối lượng tín dụng của ngân hàng này. Khi tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ có tác dụng làm giảm khả năng cho vay và đầu tư của ngân hàng thương mại từ đó giảm lượng tiền trong lưu thông, góp phần làm giảm cầu tiền đ ể cân bằng với sự giảm cung xã hội. Trong trường hợp giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, khả năng mở rộng cho vay của Ngân Hàng thương mại sẽ tăng lên, dẫn đến sự gia tăng lượng tiền trong lưu thông, góp phần tăng cung xã hội để cân đối tăng cầu về tiền. Lãi suất: NHNN công bố lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cơ bản và các loại lãi suất khác để điều hành CSTT, chống cho vay nặng lãi.

Trong trường hợp thị trường tiền tệ có diễn biến bất thường, NHNN quy định cơ chế điều hành lãi suất áp dụng trong quan hệ giữa các TCT D với nhau và với khách hàng, các quan hệ tín dụng khác. Tái cấp vốn: tái cấp vốn là hình thức cấp tín dụng của NHNN nhằm cung ứng vốn ngắn hạn và phương tiện thanh toán cho TCTD. NHNN quy định và thực hiện việc tái cấp vốn cho TCTD theo các hình thức như cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá; chiết khấu giấy tờ có giá; các hình thức tái cấp vốn khác Tỷ giá hối đoái: Tỷ giá hối đoái của đồng Việt Nam được hình thành trên cơ sở cung cầu ngoại tệ trên thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. NHNN công bố tỷ giá hối đoái, quyết định chế độ tỷ giá, cơ chế điều hành tỷ giá.

Nghiệp vụ thị trường mở: NHNN thực hiện nghiệp vụ thị trường mở thông qua việc mua, bán giấy tờ có giá đối với TCTD; quy định loại giấy tờ có giá được phép giao dịch thông qua nghiệp v ụ thị trường mở.2 Cơ chế truyền dẫn lãi suất của chính sách tiền tệ z 17 Chúng ta thấy rằng khi NHTW quyết định mở rộng chính sách tiền tệ sẽ làm cho cung tiền tăng lên và do đó sẽ làm giảm mặt bằng lãi suất xuống (giả sử cầu tiền không đổi). Lãi suất giảm sẽ làm tăng nhu cầu chi tiêu (C), nhu cầu đầu tư (I) và kể cả xuất khẩu ròng (NX) của nền kinh tế. C, I, và NX tăng lên sẽ làm tăng tổng cầu của nền kinh tế. Trên đồ thị Tổng cung – Tổng cầu (AS-AD) sẽ cho thấy đường tổng cầu AD dịch chuyển sang phải, làm tăng GDP thực và mức giá chung.

Ngược lại, khi NHTW thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ làm cho cung tiền giảm, từ đó làm cho lãi suất cân bằng tăng lên. Lãi suất tăng sẽ làm giảm chi tiêu dùng (C), đầu tư (I) và xuất khẩu ròng (NX), và do vậy làm giảm tổng cầu (AD). Tổng cầu giảm sẽ làm giảm GDP thực và mức giá chung.1 trình bày cơ chế truyền dẫn công cụ chính sách tiền tệ đến mức giá chung của nền kinh tế. Như sơ đồ cho thấy, thông qua chính sách lãi suất, có một số kênh dẫn truyền đến mức giá chung, chẳng hạn như kênh tỷ giá, kênh giá tài sản và kênh tín dụng.