Giải pháp chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam từ nay đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam đến năm 2020, hướng tới sự bền vững và hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thành An
• Người hướng dẫn: GS. Trần Văn Chánh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải pháp chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam từ nay đến năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÂY ĐIỀU VÀ NGÀNH SẢN XUẤT - CHẾ BIẾN ĐIỀU
• 1.1. Tổng quan về cây điều
• 1.2. Tổng quan về ngành sản xuất - chế biến và tiêu thụ nhân điều trên thế giới
• 1.3. Cung cầu trên thị trường thế giới
• 1.4. Giá cả thị trường thế giới
• 1.5. Dự báo sản lượng và giá điều trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGÀNH ĐIỀU VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Một số đặc điểm chung
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Đặc điểm về cơ cấu vùng, cấu trúc ngành và tổ chức sản xuất
• 2.4. Cơ cấu sản phẩm và chất lượng sản phẩm
• 2.5. Thực trạng ngành điều Việt Nam trong thời gian qua
• 2.6. Tình hình chế biến
• 2.7. Tình hình tiêu thụ nhân điều trong thời gian qua
• 2.8. Thị trường nội địa
• 2.9. Thị trường xuất khẩu
• 2.10. Định hướng phát triển ngành điều Việt Nam đến năm 2020
• 2.11. Nhận định những ưu nhược điểm của ngành điều Việt Nam
• 2.11.1. Những ưu điểm và thuận lợi
• 2.11.2. Hạn chế và khó khăn
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CHO NGÀNH ĐIỀU VIỆT NAM TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Mục tiêu chủ yếu
• 3.2. Các quan điểm phát triển
• 3.3. Những giải pháp chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam từ nay đến năm 2020
• 3.3.1. Một số giải pháp chủ yếu theo Quyết định số 39/2007/QĐ-BNN
• 3.3.1.1. Quy hoạch
• 3.3.1.2. Xây dựng vùng nguyên liệu điều bền vững
• 3.3.1.3. Khoa học và công nghệ
• 3.3.1.4. Tiêu thụ và xúc tiến thương mại
• 3.3.1.5. Tổ chức sản xuất
• 3.3.2. Một số giải pháp của tác giả
• 3.3.2.1. Giải pháp về sản phẩm
• 3.3.2.2. Đa dạng hóa sản phẩm
• 3.3.2.3. Chuyển đổi cơ cấu sản phẩm
• 3.3.2.4. Nâng cao chất lượng sản phẩm
• 3.3.2.5. Hạ giá thành sản phẩm
• 3.3.3. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm
• 3.3.4. Giải pháp về marketing
• 3.3.5. Giải pháp về vốn
• 3.3.6. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 3.4.2. Kiến nghị với địa phương
• 3.4.3. Kiến nghị với Hiệp hội cây điều (Vinacas)
• 3.4.4. Kiến nghị với doanh nghiệp chế biến điều
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngành điều Việt Nam và tiềm năng phát triển

Ngành điều Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Với điều kiện khí hậu thuận lợi và nguồn lao động dồi dào, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu hạt điều hàng đầu thế giới. Theo thống kê, sản lượng hạt điều xuất khẩu của Việt Nam đã tăng đáng kể, góp phần vào sự phát triển kinh tế quốc gia.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngành điều

Ngành điều Việt Nam bắt đầu phát triển từ những năm 1990, với sự hỗ trợ của chính phủ và các tổ chức quốc tế. Sự chuyển mình này đã giúp ngành điều trở thành một trong những ngành kinh tế chủ lực, đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu của đất nước.

1.2. Tiềm năng và lợi thế cạnh tranh của ngành điều

Việt Nam có lợi thế về khí hậu, đất đai và nguồn lao động. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển cây điều, từ đó nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Ngành điều còn có khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước châu Âu và châu Á.

II. Những thách thức trong phát triển ngành điều Việt Nam

Mặc dù ngành điều Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Giá cả nguyên liệu tăng cao, cạnh tranh từ các nước khác và biến đổi khí hậu là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Vấn đề giá cả nguyên liệu và chi phí sản xuất

Giá nguyên liệu hạt điều thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến lợi nhuận của người nông dân. Việc tăng chi phí sản xuất do giá phân bón và thuốc trừ sâu cũng là một thách thức lớn.

2.2. Cạnh tranh từ các nước sản xuất điều khác

Các nước như Ấn Độ, Brazil và Bờ Biển Ngà cũng là những đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ trong ngành điều. Họ có những chiến lược phát triển và chính sách hỗ trợ nông dân hiệu quả hơn, tạo ra áp lực lớn cho ngành điều Việt Nam.

III. Giải pháp chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam đến năm 2020

Để phát triển bền vững ngành điều, Việt Nam cần có những giải pháp chiến lược cụ thể. Các giải pháp này bao gồm cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

3.1. Đầu tư vào công nghệ chế biến điều

Công nghệ chế biến hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tổn thất trong quá trình sản xuất. Việc áp dụng công nghệ mới cũng giúp tăng năng suất lao động và giảm chi phí sản xuất.

3.2. Tăng cường hỗ trợ nông dân và hợp tác xã

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ nông dân về vốn, kỹ thuật và thị trường. Việc hình thành các hợp tác xã sẽ giúp nông dân liên kết sản xuất, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của ngành điều.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành điều

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến và công nghệ chế biến hiện đại đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng hạt điều. Các mô hình sản xuất hiệu quả đã được triển khai tại nhiều địa phương.

4.1. Mô hình sản xuất điều bền vững

Một số địa phương đã áp dụng mô hình sản xuất điều bền vững, kết hợp giữa canh tác và bảo vệ môi trường. Mô hình này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu khoa học

Các nghiên cứu khoa học về giống điều mới và kỹ thuật canh tác đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giống điều mới có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với biến đổi khí hậu đã giúp nâng cao sản lượng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành điều Việt Nam

Ngành điều Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng lòng từ chính phủ, doanh nghiệp và nông dân. Việc xây dựng một chiến lược phát triển bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thành công của ngành điều.

5.1. Tương lai của ngành điều Việt Nam

Với những giải pháp chiến lược hợp lý, ngành điều Việt Nam có thể tiếp tục phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Ngành điều cần hướng tới phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cho người nông dân. Việc này không chỉ giúp ngành điều phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2006 đánh dấu cột mốc lịch sử của ngành điều Việt Nam khi sản lượng xuất khẩu nhân điều đạt 127.000 tấn với kim ngạch 504 triệu USD, chính thức vượt qua Ấn Độ để vươn lên vị trí dẫn đầu toàn cầu về khối lượng xuất khẩu. Cây điều đã trở thành một trong những cây công nghiệp mũi nhọn, tạo sinh kế và việc làm cho hơn 300.000 lao động tại các vùng sâu, vùng xa. Mặc dù sở hữu tốc độ tăng trưởng ấn tượng, ngành điều vẫn đối mặt với những nghịch lý và biến động gay gắt. Trong năm 2005, toàn ngành phải chịu mức lỗ ước tính lên tới 1.000 tỷ đồng, tiếp tục ghi nhận mức lỗ gần 300 tỷ đồng trong năm 2006 do khủng hoảng giá xuất khẩu sụt giảm, giá thu mua nguyên liệu biến động thất thường, thiếu hụt vốn lưu động và áp lực khan hiếm nhân công.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung vào sự mất cân đối cung - cầu nguyên liệu cục bộ, sự phát triển nóng của các cơ sở chế biến vượt quy hoạch và sự phụ thuộc quá mức vào hoạt động xuất khẩu thô. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích toàn diện thực trạng sản xuất, chế biến và thương mại điều của Việt Nam trong giai đoạn 1990–2006, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Từ đó, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược đồng bộ nhằm phát triển bền vững ngành điều Việt Nam đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các vùng nguyên liệu trọng điểm như Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn thể hiện qua việc cung cấp luận cứ chiến lược giúp hiện thực hóa mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành lên 820 triệu USD vào năm 2020, ổn định diện tích thâm canh 400.000 ha và nâng cao giá trị gia tăng trên chuỗi giá trị nông sản quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter và lý thuyết chuỗi giá trị nông nghiệp toàn cầu. Khung phân tích tập trung vào các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia gồm điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện về cầu, các ngành công nghiệp phụ trợ và cấu trúc doanh nghiệp cùng chiến lược cạnh tranh. Bên cạnh đó, mô hình chi phí nguồn lực nội địa (Domestic Resource Cost - DRC) được sử dụng làm công cụ lượng hóa mức độ hiệu quả kinh tế và lợi thế so sánh tĩnh của mặt hàng nhân điều xuất khẩu so với giá trị ngoại tệ tạo ra.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm: chuỗi cung ứng điều thô, tỷ lệ thu hồi nhân thành phẩm (đạt chuẩn từ 280 đến 330 gram nhân trên mỗi kilogam hạt tươi), công suất chế biến thiết kế, tỷ lệ tiêu dùng nội địa và biên độ dao động giá FOB (Free On Board) theo tiêu chuẩn phân hạng quốc tế như W320, W240, SW và nhân vỡ vụn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của đề tài được tổng hợp từ cơ sở dữ liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cùng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp chế biến thương mại giai đoạn 1990–2006.

Về phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát và điều tra thực tế tại 245 cơ sở chế biến thuộc 225 doanh nghiệp phân bổ trên địa bàn 22 tỉnh, thành phố. Cỡ mẫu điều tra chuyên sâu bao gồm 246 xã có diện tích trồng điều tập trung quy mô lớn trên 300 ha mỗi xã, kết hợp số liệu quản lý lâm phần tại các vùng trọng điểm như Bình Phước (128.000 ha đất lâm phần trồng điều), Đồng Nai (3.000 ha) và Bình Thuận (2.000 ha). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích và phân tầng địa lý được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất cho bức tranh sản xuất nông hộ và chế biến công nghiệp.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích tương quan chuỗi thời gian kết hợp phương pháp chuyên gia là vì ngành điều chịu tác động phức tạp của cả yếu tố thời tiết sinh học nông nghiệp lẫn rủi ro thị trường tài chính quốc tế. Phương pháp này cho phép nhận diện chính xác độ trễ của cung cầu, tính toán hệ số DRC và dự báo sản lượng đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra tốc độ mở rộng công suất chế biến vượt xa khả năng cung ứng nguyên liệu trong nước. Năm 1988, toàn quốc chỉ có 3 cơ sở chế biến nhỏ với công suất 1.000 tấn hạt/năm; đến năm 2005, con số này đã tăng lên 219 cơ sở với tổng công suất thiết kế đạt 674.200 tấn/năm (gấp hơn 3 lần so với năm 1998). Tuy nhiên, sản lượng hạt điều thô trong nước năm 2005 chỉ đáp ứng được 47,31% tổng công suất thiết kế của các nhà máy. Tình trạng mất cân đối này buộc các doanh nghiệp phải nhập khẩu lượng lớn hạt điều thô, đạt đỉnh điểm 110.000 tấn vào năm 2005 từ Tây Phi và Đông Nam Á để duy trì vận hành máy móc.

Thứ hai, vị thế xuất khẩu số một thế giới đi kèm cơ cấu quy mô manh mún. Trong tổng số 219 cơ sở chế biến đang hoạt động, có đến 126 cơ sở quy mô nhỏ dưới 2.000 tấn/năm, 50 cơ sở từ 2.000 đến dưới 5.000 tấn/năm, và chỉ có 13 cơ sở đạt quy mô trên 10.000 tấn/năm. Trong số 164 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, chỉ có 26 đơn vị đạt kim ngạch trên 5 triệu USD/năm và 14 doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế như ISO, HACCP.

Thứ ba, sự mất cân đối nghiêm trọng giữa thị trường quốc tế và nội địa. Trong khi Việt Nam chiếm tới 54% thị phần xuất khẩu nhân điều toàn cầu năm 2006, lượng tiêu thụ nội địa chỉ chiếm chưa đầy 3% tổng sản lượng sản xuất. Tỷ lệ này hoàn toàn tương phản với Ấn Độ – quốc gia tiêu thụ nội địa lên tới 50% sản lượng. Nguyên nhân do giá bán sản phẩm điều ăn liền trong nước bị đẩy lên quá cao, dao động gấp 1,7 đến 2,86 lần so với giá xuất khẩu, tiêu biểu như mức giá 11,6 USD/kg tại một số kênh phân phối độc quyền.

Thứ tư, lợi thế cạnh tranh nội sinh của nhân điều Việt Nam vẫn ở mức rất cao. Phân tích chỉ số chi phí nguồn lực nội địa cho thấy hệ số DRC của nhân điều xuất khẩu Việt Nam đạt mức 0,379, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng cân bằng 1,0. Điều này khẳng định ngành sản xuất chế biến điều của Việt Nam có lợi thế so sánh rất mạnh so với mức bình quân thế giới.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện phản ánh thực trạng phát triển tự phát thiếu kiểm soát của các cơ sở chế biến từ sau năm 2000. Việc phụ thuộc tới 52,69% vào nguồn nguyên liệu thô nhập khẩu khiến các nhà máy rơi vào bẫy cạnh tranh thu mua gay gắt, đẩy giá nguyên liệu đầu vào tăng trong khi giá xuất khẩu FOB lại sụt giảm. Dữ liệu này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ tương quan giữa sản lượng thu hoạch thực tế và tổng công suất lắp đặt theo từng địa phương, làm nổi bật khoảng trống thiếu hụt nguyên liệu tại Bình Phước (công suất 224.500 tấn/năm) và Long An (công suất 86.000 tấn/năm).

So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ nhấn mạnh vào tăng trưởng kim ngạch thô, luận văn đi sâu chứng minh rằng giá trị gia tăng giữ lại trong nước đang bị xói mòn bởi chi phí nhân công thủ công chiếm tỷ trọng lớn và sự lạm dụng lao động ở khâu bóc vỏ lụa, phân loại. Khi rào cản kỹ thuật thương mại (TBT) và các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm tại Hoa Kỳ (chiếm 42% tỷ trọng xuất khẩu) và EU (chiếm 20%) ngày càng siết chặt, việc thiếu vắng thương hiệu quốc gia và tình trạng lẫn tạp chất, ẩm mốc cục bộ tại các lò chế biến thủ công nhỏ lẻ đã làm suy giảm nghiêm trọng uy tín ngành hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả phân tích thực chứng và định hướng của Quyết định số 39/2007/QĐ-BNN, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược trọng tâm:

1. Quy hoạch và tái thiết vùng nguyên liệu bền vững: Ổn định diện tích trồng điều toàn quốc ở mức 400.000 ha vào năm 2020; chuyển đổi cơ cấu giống cũ bằng các dòng vô tính ghép cao sản như PN1, MH5/4 nhằm nâng năng suất bình quân từ 0,5 tấn/ha lên 1,4 tấn/ha vào năm 2010, đạt 1,71 tấn/ha năm 2015 và chạm mốc 2,0 tấn/ha vào năm 2020. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng các địa phương trọng điểm (Bình Phước, Đồng Nai, Bình Thuận) cần chủ trì thực hiện rà soát quy hoạch đất đai trước năm 2010 để đảm bảo nguồn cung nội địa đạt 625.000 tấn hạt thô.
2. Hiện đại hóa công nghệ và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm: Đình chỉ cấp phép mới cho các cơ sở chế biến thủ công dưới 2.000 tấn/năm không đảm bảo môi trường; đầu tư cơ giới hóa khâu chẻ tách vỏ và bóc vỏ lụa tự động nhằm cắt giảm 30% chi phí nhân công. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh chế biến sâu, nâng tỷ trọng sản phẩm hạt điều ăn liền, chế biến dầu vỏ hạt điều (axit anacardic phục vụ ngành sơn, vi mạch điện tử) để gia tăng giá trị thêm 25% trong giai đoạn 2010–2015.
3. Khai thông và phát triển thị trường nội địa: Thiết lập mạng lưới phân phối điều ăn liền đa dạng tại các hệ thống siêu thị, giảm biên lợi nhuận trung gian để đưa giá bán lẻ trong nước về mức hợp lý (không quá 1,3 lần giá xuất khẩu), phấn đấu nâng tỷ trọng tiêu thụ nội địa lên 10,3% tổng sản lượng vào năm 2020, tương đương 20.000 tấn nhân chế biến ăn liền.
4. Liên kết chuỗi giá trị và hoàn thiện chính sách tài chính: Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) phối hợp với các ngân hàng thương mại thiết lập cơ chế bảo lãnh tín dụng ưu đãi trung hạn, hỗ trợ vốn lưu động thu mua vụ mùa cho nông dân và doanh nghiệp chế biến đạt chuẩn ISO/HACCP. Thiết lập sàn giao dịch thông tin mùa vụ song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ nhằm điều tiết giá, chấm dứt tình trạng cạnh tranh bán phá giá trên thị trường quốc tế trước năm 2012.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu điều: Tiếp cận giải pháp kỹ thuật cắt giảm chi phí sản xuất, quy trình chuyển đổi cơ cấu sản phẩm sang các mặt hàng giá trị gia tăng cao và chiến lược xây dựng thương hiệu đạt chuẩn HACCP/ISO.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Vận dụng các căn cứ khoa học từ đề tài để xây dựng quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, ban hành chính sách quản lý cấp phép công suất chế biến theo từng địa bàn sinh thái.
• Chuyên gia nghiên cứu kinh tế và học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh: Sử dụng tài liệu như một nghiên cứu điển hình về phương pháp đánh giá lợi thế cạnh tranh thông qua hệ số DRC và chuỗi cung ứng nông sản xuất khẩu chủ lực.
• Các tổ chức tài chính, ngân hàng và nhà đầu tư nông nghiệp công nghệ cao: Khảo sát thực trạng thị trường, đánh giá mức độ rủi ro tín dụng theo chu kỳ biến động giá điều thô và nhận diện các mắt xích sinh lời tiềm năng trong chuỗi chế biến sâu.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Việt Nam dẫn đầu thế giới về xuất khẩu điều năm 2006 nhưng các doanh nghiệp lại chịu thua lỗ lớn trong năm 2005?

Nguyên nhân chủ yếu do các nhà máy phát triển ồ ạt dẫn đến tình trạng tranh mua nguyên liệu nội địa và nhập khẩu với giá cao, trong khi giá xuất khẩu FOB trên thị trường thế giới lại sụt giảm mạnh 10% trong năm 2006. Việc thiếu vốn dự trữ và thiếu thông tin thị trường toàn cầu đã khiến nhiều đơn vị bán tháo để cắt lỗ, dẫn đến tổng mức lỗ của toàn ngành năm 2005 lên tới khoảng 1.000 tỷ đồng.

Chỉ số DRC bằng 0,379 phản ánh điều gì về ngành điều Việt Nam?

Chỉ số chi phí nguồn lực nội địa DRC bằng 0,379 (nhỏ hơn 1 rất nhiều) chứng minh rằng để tạo ra một đơn vị ngoại tệ từ xuất khẩu nhân điều, Việt Nam chỉ cần bỏ ra 0,379 đơn vị chi phí nội tệ. Con số này khẳng định ngành sản xuất và chế biến điều của Việt Nam có hiệu quả kinh tế nội tại vượt trội và sức cạnh tranh tự nhiên rất cao trên thị trường quốc tế.

Tình trạng mất cân đối công suất chế biến và vùng nguyên liệu diễn ra như thế nào?

Tính đến năm 2005, tổng công suất thiết kế của 219 cơ sở chế biến trên cả nước đạt 674.200 tấn/năm, nhưng sản lượng hạt điều thô sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được 47,31% nhu cầu này. Ngoại trừ tỉnh Gia Lai tự cân đối được nguyên liệu, 20 tỉnh thành còn lại đều rơi vào tình trạng thiếu hụt trầm trọng, buộc phải nhập khẩu tới 110.000 tấn hạt thô từ nước ngoài.

Mục tiêu chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam đặt ra đến năm 2020 gồm những chỉ tiêu nào?

Định hướng đến năm 2020 đặt mục tiêu duy trì diện tích điều ổn định ở mức 400.000 ha, nâng năng suất bình quân lên 2,0 tấn/ha thông qua việc ghép thay thế giống cao sản, đạt sản lượng chế biến 800.000 tấn hạt thô và mang lại kim ngạch xuất khẩu bền vững đạt 820 triệu USD.

Vì sao thị trường nội địa với hơn 80 triệu dân lại bị bỏ ngỏ trong giai đoạn nghiên cứu?

Thị trường nội địa chỉ chiếm chưa đầy 3% sản lượng do các doanh nghiệp tập trung toàn lực vào xuất khẩu thô. Sản phẩm đưa ra thị trường trong nước chủ yếu là hàng loại phụ phẩm, mẫu mã đơn điệu, trong khi các sản phẩm cao cấp lại bị định giá quá cao (gấp 1,7 đến 2,86 lần giá xuất khẩu), gây cản trở khả năng tiếp cận của người tiêu dùng phổ thông.

Kết luận

• Luận văn ghi nhận dấu mốc lịch sử khi Việt Nam vươn lên vị trí số 1 thế giới về xuất khẩu nhân điều năm 2006 với 127.000 tấn, đạt giá trị 504 triệu USD.
• Phân tích thực chứng đã bóc tách nghịch lý phát triển nóng: 219 nhà máy chế biến hoạt động vượt quy hoạch khiến nguồn cung nội địa chỉ đáp ứng được 47,31% công suất thiết kế.
• Nghiên cứu lượng hóa thành công lợi thế so sánh vượt trội của ngành điều Việt Nam thông qua hệ số chi phí nội tệ DRC đạt 0,379.
• Luận văn đã kiến tạo hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi bám sát Quyết định 39/2007/QĐ-BNN, hướng tới năng suất 2,0 tấn/ha và kim ngạch 820 triệu USD vào năm 2020.
• Lộ trình giai đoạn tiếp theo đòi hỏi sự chuyển dịch quyết liệt từ chế biến thô xuất khẩu sang chế biến sâu, tự động hóa dây chuyền sản xuất và khai thác hiệu quả thị trường nội địa.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp chế biến và nhà đầu tư hãy khai thác ngay nguồn cơ sở dữ liệu và hệ thống giải pháp của công trình nghiên cứu này để xây dựng chiến lược chuỗi giá trị bền vững cho ngành điều Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vμ ®μo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ tp. HCM ------------------- L£ THμNH AN Gi¶I ph¸p chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu viÖt nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 Chuyªn ngμnh : Qu¶n trÞ kinh doanh M· sè : 60.05 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: gs. TrÇn v¨n ch¸nh TP. Hå ChÝ Minh - N¨m 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang Danh môc c¸c b¶ng, biÓu Danh môc c¸c h×nh vÏ, ®å thÞ Lêi më ®Çu 1 Ch−¬ng I: Tæng quan vÒ c©y ®iÒu vμ ngμnh s¶n xuÊt - chÕ biÕn ®iÒu 3 1.2 Tæng quan vÒ ngμnh s¶n xuÊt - chÕ biÕn vμ tiªu thô nh©n ®iÒu trªn thÕ giíi 9 1.1 Mét sè quèc gia s¶n xuÊt ®iÒu nh©n lín trªn thÕ giíi 9 1.2 Tiªu thô ®iÒu trªn thÞ tr−êng thÕ giíi 13 1.3 Cung cÇu trªn thÞ tr−êng thÕ giíi 15 1.4 Gi¸ c¶ thÞ tr−êng thÕ giíi 17 1.3 Dù b¸o s¶n l−îng vμ gi¸ ®iÒu trªn thÕ giíi 18 1.1 Dù b¸o s¶n l−îng ®iÒu trªn thÕ giíi 18 1.2 Dù b¸o møc cÇu ®iÒu thÕ giíi 19 1.3 Dù b¸o gi¸ ®iÒu thÕ giíi 21 Ch−¬ng II: Thùc tr¹ng ngμnh ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian qua 22 2.1 Mét sè ®Æc ®iÓm chung 22 2.1 LÞch sö h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn 22 2.2 §Æc ®iÓm vÒ c¬ cÊu vïng, cÊu tróc ngμnh vμ tæ chøc s¶n xuÊt 24 2.1 §Æc ®iÓm vÒ c¬ cÊu vïng 24 2.2 §Æc ®iÓm vÒ cÊu tróc ngμnh 25 2.3 Tæ chøc s¶n xuÊt vμ chÕ biÕn 26 2.3 C¬ cÊu s¶n phÈm vμ chÊt l−îng s¶n phÈm 29 2.1 C¬ cÊu s¶n phÈm 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 ChÊt l−îng s¶n phÈm 30 2.2 Thùc tr¹ng ngμnh ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian qua 31 2.1 T×nh h×nh chÕ biÕn 31 2.2 T×nh h×nh tiªu thô nh©n ®iÒu trong thêi gian qua 33 2.1 ThÞ tr−êng néi ®Þa 33 2.2 ThÞ tr−êng xuÊt khÈu 34 2.3 §Þnh h−íng ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020 37 2.4 NhËn ®Þnh nh÷ng −u nh−îc ®iÓm cña ngμnh ®iÒu ViÖt Nam 41 2.1 Nh÷ng −u ®iÓm vμ thuËn lîi 41 2.2 H¹n chÕ vμ khã kh¨n 43 Ch−¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p chiÕn l−îc ph¸t triÓn cho ngμnh ®iÒu ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2020.1 Môc tiªu chñ yÕu 45 3.2 C¸c quan ®iÓm ph¸t triÓn 46 3.2 Nh÷ng gi¶i ph¸p chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 47 3.1 Mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu theo QuyÕt ®Þnh sè 39/2007/Q§-BNN 47 3.1 Quy ho¹ch 47 3.2 X©y dùng vïng nguyªn liÖu ®iÒu bÒn v÷ng 47 3.3 Khoa häc vμ c«ng nghÖ 48 3.5 Tiªu thô vμ xóc tiÕn th−¬ng m¹i 49 3.6 Tæ chøc s¶n xuÊt 49 3.2 Mét sè gi¶i ph¸p cña t¸c gi¶ 50 3.1 Gi¶i ph¸p vÒ s¶n phÈm 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 §a d¹ng ho¸ s¶n phÈm 50 3.2 ChuyÓn ®æi c¬ cÊu s¶n phÈm 50 3.3 N©ng cao chÊt l−îng s¶n phÈm 51 3.4 H¹ gi¸ thμnh s¶n phÈm 52 3.2 Gi¶i ph¸p vÒ tiªu thô s¶n phÈm 53 3.

Gi¶i ph¸p vÒ marketing 53 3.4 Gi¶i ph¸p vÒ vèn 54 3.5 Gi¶i ph¸p vÒ nguån nh©n lùc 55 3.3 Mét sè kiÕn nghÞ 56 3.1 KiÕn nghÞ víi Nhμ n−íc 56 3.2 KiÕn nghÞ víi ®Þa ph−¬ng 58 3.3 KiÕn nghÞ víi HiÖp héi c©y ®iÒu (Vinacas) 59 3.4 KiÕn nghÞ víi doanh nghiÖp chÕ biÕn ®iÒu 60S KÕt luËn 61 Tμi liÖu tham kh¶o 63 Phô lôc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MôC C¸C B¶NG, BIÓU Trang B¶ng 1.1 S¶n l−îng ®iÒu th« (tÊn) cña thÕ giíi qua c¸c n¨m 8 B¶ng 1.2 S¶n l−îng ®iÒu th« trªn thÞ tr−êng thÕ giíi n¨m 2006 9 B¶ng 1.3 S¶n l−îng xuÊt khÈu ®iÒu nh©n cña Ên §é tõ 1990 - 2006 11 B¶ng 1.4 S¶n l−îng xuÊt khÈu ®iÒu nh©n cña ViÖt Nam 12 B¶ng 1.5 T×nh h×nh s¶n xuÊt vμ tiªu thô ®iÒu nh©n trªn thÕ giíi 16 B¶ng 1.6 Dù b¸o vÒ møc cÇu ®iÒu 20 B¶ng 2.1 Sù ph¸t triÓn cña Ngμnh c«ng nghiÖp ®iÒu ViÖt Nam 23 B¶ng 2.2 Gi¸ “FOB” xuÊt khÈu nh©n h¹t ®iÒu ViÖt Nam vμ thÕ giíi 35 B¶ng 2.3 ThÞ tr−êng xuÊt khÈu 3 th¸ng ®Çu n¨m 2006 36 B¶ng 2.4 Danh s¸ch 10 Doanh nghiÖp cã kim ng¹ch xuÊt khÈu cao nhÊt trong th¸ng 01/2007 37 B¶ng 2.5 Mét sè chØ tiªu chñ yÕu ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh môc c¸c h×nh vÏ, ®å thÞ Trang H×nh 1.1 BiÓu ®å mïa vô ë c¸c vïng kh¸c nhau trªn thÕ giíi 7 H×nh 1.2 L−îng ®iÒu xuÊt khÈu cña c¸c n−íc Ên §é, ViÖt Nam, Braxin 13 qua c¸c n¨m H×nh 1.3 C¬ cÊu Hoa Kú nhËp khÈu n¨m 2005 14 H×nh 1.4 BiÓu ®å thÞ tr−êng tiªu thô ®iÒu nh©n trªn thÕ giíi 15 H×nh 1.5 BiÓu ®å so s¸nh khèi l−îng s¶n xuÊt vμ tiªu thô qua c¸c n¨m 16 H×nh 1.6 DiÔn biÕn gi¸ ®iÒu lo¹i W320 cña ViÖt Nam 17 H×nh 1.7 BiÓu ®å diÔn biÕn gi¸ c¶ ®iÒu nh©n trªn thÞ tr−êng thÕ giíi 18 H×nh 1.8 BiÓu ®å dù ®o¸n nhu cÇu ®iÒu nh©n ®Õn n¨m 2020 20 H×nh 2.1 B¶ng ®å vïng nguyªn liÖu ®iÒu cña ViÖt Nam 25 H×nh 2.2 Qui tr×nh s¶n xuÊt vμ chÕ biÕn 26 H×nh 2.3 BiÓu ®å dù b¸o s¶n l−îng ®iÒu th« cña ViÖt Nam 39 H×nh 2.4 BiÓu ®å dù b¸o s¶n l−îng ®iÒu nh©n cña ViÖt Nam 39 H×nh 2.5 BiÓu ®å so s¸nh gi¸ c¶ b×nh qu©n gi÷a ®iÒu ViÖt Nam vμ thÕ giíi 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 lêi Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tμi §iÒu lμ mét c©y c«ng nghiÖp cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao vμ ®· gãp phÇn lμm gia t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m võa qua. §Æc biÖt n¨m 2006, sau 15 n¨m c¹nh tranh trªn th−¬ng tr−êng, c¸c nhμ xuÊt khÈu h¹t ®iÒu ViÖt Nam ®· lμm r¹ng danh ®Êt n−íc khi v−ît Ên §é ®Ó ®øng ®Çu thÕ giíi vÒ xuÊt khÈu h¹t ®iÒu (s¶n l−îng xuÊt khÈu n¨m 2006 ®¹t 127.000 tÊn, kim ng¹ch xuÊt khÈu ®¹t 504 triÖu USD). Ngμnh ®iÒu còng ®· gãp phÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lμm cho hμng tr¨m ngμn lao ®éng.

Trong ®Þnh h−íng chiÕn l−îc xuÊt khÈu quèc gia giai ®o¹n 2006-2010, h¹t ®iÒu sÏ cã mÆt trong t¸m ngμnh hμng ®−îc Bé Th−¬ng m¹i lùa chän ®Ó −u tiªn ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, mét thùc tÕ ®¸ng buån lμ th−¬ng hiÖu ®iÒu ViÖt Nam vÉn ch−a ®−îc biÕt nhiÒu, vμ trong nh÷ng n¨m võa qua ngμnh ®iÒu ph¶i ®èi phã víi nhiÒu vÊn ®Ò kh¸ phøc t¹p nh− : gi¸ xuÊt khÈu gi¶m, gi¸ nguyªn liÖu t¨ng, thiÕu vèn, thiÕu lao ®éng. Ngμnh ®iÒu ViÖt Nam ®· bÞ lç nÆng (kho¶ng 1.000 tû ®ång) trong n¨m 2005. ViÖc ViÖt Nam trë thμnh thμnh viªn cña WTO håi th¸ng 11 n¨m 2006 ®em ®Õn cho ngμnh ®iÒu ViÖt Nam nhiÒu thuËn lîi nh−ng còng cã nhiÒu th¸ch thøc tr−íc m¾t.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng thùc tÕ trªn, ®Ó ngμnh ®iÒu ViÖt Nam cã thÓ æn ®Þnh vμ ph¸t triÓn bÒn v÷ng trong thêi gian tíi nhÊt thiÕt ph¶i cã mét sè gi¶i ph¸p chiÕn l−îc ®Ó ph¸t triÓn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Môc ®Ých vμ ý nghÜa cña luËn v¨n - Môc ®Ých : Tõ nh÷ng lý luËn vμ thùc tiÔn cña ngμnh ®iÒu, t¸c gi¶ ®−a ra mét sè gi¶i ph¸p cã tÝnh chÊt chiÕn l−îc ®Ó ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020. - ý nghÜa : Gãp phÇn cïng ngμnh ®Òu ViÖt Nam x©y dùng ®−îc nh÷ng gi¶i ph¸p chiÕn l−îc cã tÝnh khoa häc, kh¶ thi nh»m ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ngμnh ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian tíi.

§èi t−îng vμ ph¹m vi nghiªn cøu LuËn v¨n kh«ng thÓ ®Ò cÆp hÕt tÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn ngμnh ®iÒu. T¸c gi¶ chØ cè g¾ng ph©n tÝch hiÖn tr¹ng vμ xu h−íng ph¸t triÓn cña ngμnh ®Ó tõ ®ã ®−a ra c¸c gi¶i ph¸p cho ngμnh s¶n xuÊt vμ chÕ biÕn ®iÒu xuÊt khÈu cña ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2020. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n sö dông tæng hîp nhiÒu ph−¬ng ph¸p: Ph−¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, ph−¬ng ph¸p lÞch sö, ph−¬ng ph¸p m« t¶, ph−¬ng ph¸p t−¬ng quan, ph−¬ng ph¸p chuyªn gia, thèng kª. KÕt cÊu luËn v¨n Ngoμi phÇn më ®Çu vμ kÕt luËn, néi dung chÝnh cña luËn v¨n gåm 3 ch−¬ng Ch−¬ng 1: Tæng quan vÒ c©y ®iÒu vμ ngμnh s¶n xuÊt- chÕ biÕn ®iÒu.

Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng ngμnh ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian qua. Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ngμnh ®iÒu ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch−¬ng I TæNG QUAN VÒ C¢Y ®IÒU vμ ngμnh s¶n xuÊt - chÕ biÕn ®iÒu 1. Tæng quan vÒ c©y ®iÒu C©y ®iÒu cã tªn khoa häc lμ Anacardium Occidentale L, thuéc bé xoμi (Anacardiqua), bé cam (Rutales), tªn th−¬ng m¹i lμ Cashew nut tree.

C©y ®iÒu ph¸t triÓn m¹nh ë nh÷ng vïng cã khÝ hËu nãng Èm v× vËy chóng cã mÆt ë hÇu hÕt c¸c n−íc gÇn xÝch ®¹o. RÓ ®iÒu thuéc lo¹i rÓ cäc, mäc rÊt nhanh (sau 2 n¨m cã thÓ ®©m s©u ®Õn 2 mÐt hay h¬n n÷a), nªn c©y chÞu h¹n giái vμ yªu cÇu ®Êt t−¬i xèp. L¸ ®iÒu thuéc lo¹i l¸ ®¬n, phiÕn l¸ dμy, g©n næi râ ë d−íi mÆt l¸, cuèng ng¾n. Hoa ®iÒu nhá mμu tr¾ng vμng, në tõ trung b×nh kho¶ng 32 ngμy.

Mçi côm hoa cã tõ 65 ®Õn 240 hoa gåm 2 lo¹i: hoa ®ùc vμ hoa l−ìng tÝnh. Trong ®ã phÇn lín lμ hoa ®ùc, hoa l−ìng tÝnh chØ chiÕm 14%, c©y ®iÒu ra hoa tõ ®«ng sang t©y theo chiÒu kim ®ång hå. Hoa thô phÊn chÐo, sù thô phÊn chñ yÕu nhê c«n trïng, mét phÇn nhê giã. Sau khi thô phÊn h¹t ®iÒu ph¸t triÓn rÊt nhanh, cuèng ph×nh lªn thμnh tr¸i (tr¸i gi¶).

Sau 60 ngμy, tr¸i chÝn cã mμu ®á hay vμng tïy lo¹i. Tr¸i th−êng tËp trung thμnh tõng chïm ë ®Çu cμnh. Hét ®iÒu (tr¸i thùc) h×nh thËn, khi cßn t−¬i cã mμu xanh, khi th« chuyÓn sang n©u, mäc lé ra ngoμi ®Çu tr¸i gi¶ trong gièng nh− tr¸i ®μo cã hét chui ra ngoμi. V× vËy, c©y ®iÒu cßn gäi lμ c©y ®μo lén hét.

Hét ®iÒu gåm ba phÇn: a. Vá th−êng : dμy 0,4 cm, chiÕm 70% träng l−îng, cã 3 líp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - Líp vá ngoμi dai vμ l¸ng. - Líp vá gi÷a xèp nh− bät biÓn chøa dÇu vá hét ®iÒu. - Líp vá trong rÊt cøng.

Vá lôa bao quanh nh©n chiÕm 5% träng l−îng hét. Nh©n ®iÒu : §©y lμ phÇn quan träng nhÊt, cã gi¸ trÞ dinh d−ìng rÊt cao. Nh©n dïng ®Ó rang tr−íc khi ¨n, lμm gia vÞ, nh©n b¸nh, nh©n kÑo, s«c«la, Ðp lÊy dÇu chÕ margarin (b¬ thùc vËt). B¸nh dÇu hét ®iÒu cã thÓ dïng lμm b¸nh møt.

Trong 100 gram nh©n ®iÒu cã : + Gi¸ trÞ dinh d−ìng : N−íc 2.9% N¨ng l−îng 611 kcals + Thμnh phÇn v« c¬ : Sodium 290mg Potassium 730mg Calcium 35mg Magnesium 250mg Phosphorous 510mg Iron 6.7mg Chloride 490mg Manganese 1.8mg Selenium 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 (Micgograms) + Vitamin gåm: Retinol 6.