Giá Trị Thang Điểm BISAP Trong Tiên Lượng Viêm Tụy Cấp

Chuyên khảo phân tích Giá trị thang điểm bisap trong tiên lượng viêm tuỵ cấp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Vũ Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Hữu Hoàng
• Trường học: Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nội Khoa
• Đề tài: Giá Trị Thang Điểm BISAP Trong Tiên Lượng Viêm Tụy Cấp
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1. MỤC TIÊU TỔNG QUÁT
• 1.2. MỤC TIÊU CHUYÊN BIỆT
• 1.2.1. Xác định mối tương quan giữa điểm số BISAP ≥ 3 với nguy cơ viêm tụy cấp nặng sau 24 giờ nhập viện
• 1.2.2. Xác định độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm, diện tích dưới đường cong của thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp
• 1.2.3. Đối chiếu kết quả thang điểm BISAP với kết cục lâm sàng (gồm tử vong và thời gian nằm viện)
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN Y VĂN
• 2.1. ĐỊNH NGHĨA VIÊM TỤY CẤP
• 2.2. TẦN SUẤT VIÊM TỤY CẤP
• 2.3. CÁC NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP
• 2.4. CHẨN ĐOÁN VIÊM TỤY CẤP
• 2.5. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA VIÊM TỤY CẤP
• 2.6. TỶ LỆ VIÊM TỤY CẤP NẶNG VÀ TỬ VONG
• 2.7. CÁC TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN VIÊM TỤY CẤP NẶNG
• 2.8. CÁC CÔNG CỤ TIÊN LƯỢNG VIÊM TỤY CẤP
• 2.9. NHẬN XÉT VỀ CÁC THANG ĐIỂM
• 2.10. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ĐÃ THỰC HIỆN TRÊN THANG ĐIỂM BISAP
• 2.11. NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp chọn mẫu
• 3.4. Thu thập số liệu
• 3.5. Định nghĩa các biến số
• 3.6. Xử lý số liệu
• 3.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.8. Vấn đề y đức trong nghiên cứu khoa học. Lưu đồ thu thập số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm dân số nghiên cứu
• 4.2. Phân bố điểm BISAP
• 4.3. Phân bố các mức độ viêm tụy cấp
• 4.4. Kết cục lâm sàng
• 4.5. Tổng quan giữa BISAP ≥ 3 điểm với nguy cơ viêm tụy cấp nặng sau 24 giờ nhập viện
• 4.6. Giá trị thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp
• 4.7. Đối chiếu điểm BISAP với kết cục lâm sàng
• 5. CHƯƠNG 5: BÀN LUẬN
• 5.1. Đặc điểm dân số nghiên cứu
• 5.2. Thời gian nằm viện
• 5.3. Tỷ lệ viêm tụy cấp nặng
• 5.4. Tỷ lệ tử vong do viêm tụy cấp
• 5.5. Tổng quan giữa điểm BISAP ≥ 3 và nguy cơ viêm tụy cấp nặng sau 24 giờ nhập viện
• 5.6. Giá trị thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp
• 5.7. Đối chiếu thang điểm BISAP với kết cục lâm sàng
• 5.8. So sánh tiêu chuẩn phân độ Atlanta năm 1992 và Atlanta hiệu chỉnh năm 2012 trong việc dùng thang điểm BISAP
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: MẪU BỆNH ÁN THU THẬP SỐ LIỆU
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 3: ĐIỂM APACHE-II TRONG TIÊN LƯỢNG VIÊM TỤY CẤP
• PHỤ LỤC 4: DANH SÁCH BỆNH NHÂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Tụy Cấp Thang Điểm BISAP Hiện Nay

Viêm tụy cấp là một cấp cứu nội khoa thường gặp, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 210.000 trường hợp nhập viện tại Hoa Kỳ với chi phí điều trị lên đến hàng tỷ đô la. Mặc dù phần lớn các trường hợp viêm tụy cấp diễn biến nhẹ, nhưng khoảng 22% tiến triển nặng và có thể dẫn đến tử vong. Việc tiên lượng sớm mức độ nặng của bệnh là vô cùng quan trọng để có hướng điều trị kịp thời và hiệu quả. Thang điểm BISAP score (Bedside Index of Severity in Acute Pancreatitis) là một công cụ đơn giản, dễ sử dụng, giúp đánh giá mức độ nặng của viêm tụy cấp ngay tại giường bệnh. Thang điểm này dựa trên các yếu tố lâm sàng và xét nghiệm cơ bản, giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh chóng và chính xác hơn. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá giá trị của thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp tại Việt Nam, một lĩnh vực còn ít được quan tâm.

1.1. Định Nghĩa và Tần Suất Mắc Viêm Tụy Cấp

Về mặt mô bệnh học, viêm tụy cấp là một quá trình viêm cấp tính của tuyến tụy, có thể ảnh hưởng đến các mô xung quanh hoặc các cơ quan ở xa. Tần suất mắc bệnh thay đổi tùy theo khu vực và chủng tộc, ước tính khoảng 5-73/100.000 dân. Tỷ lệ này có xu hướng tăng lên do sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì và bệnh lý sỏi mật. Việc chẩn đoán viêm tụy cấp dựa trên các triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm amylase hoặc lipase máu tăng cao và hình ảnh học (CT scan hoặc MRI) cho thấy tổn thương tụy.

1.2. Các Nguyên Nhân Thường Gặp Gây Viêm Tụy Cấp

Có nhiều nguyên nhân gây ra viêm tụy cấp, trong đó phổ biến nhất là sỏi mật và nghiện rượu. Sỏi mật gây tắc nghẽn ống tụy, dẫn đến viêm. Rượu gây tổn thương trực tiếp tế bào tụy và kích hoạt các yếu tố viêm. Các nguyên nhân khác bao gồm tăng triglyceride máu, biến chứng sau ERCP, tác dụng phụ của thuốc, ung thư tụy, và các bệnh nhiễm trùng. Việc xác định nguyên nhân gây bệnh là rất quan trọng để có hướng điều trị phù hợp và phòng ngừa tái phát.

II. Thách Thức Trong Tiên Lượng Mức Độ Nặng Viêm Tụy Cấp

Việc tiên lượng chính xác mức độ nặng của viêm tụy cấp là một thách thức lớn trong thực hành lâm sàng. Mặc dù phần lớn các trường hợp diễn biến nhẹ, nhưng một số bệnh nhân có thể tiến triển thành viêm tụy cấp nặng với các biến chứng đe dọa tính mạng như suy đa tạng, nhiễm trùng, và tử vong. Các hệ thống tính điểm hiện có như Ranson, APACHE II, và Balthazar (CTSI) có những hạn chế nhất định về độ chính xác, tính phức tạp, và khả năng ứng dụng trong thực tế. Do đó, cần có một công cụ tiên lượng đơn giản, dễ sử dụng, và có độ chính xác cao để giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị kịp thời và hiệu quả. Thang điểm BISAP được xem là một giải pháp tiềm năng, nhưng cần được đánh giá kỹ lưỡng trong các nghiên cứu lâm sàng.

2.1. Các Biến Chứng Nguy Hiểm Của Viêm Tụy Cấp

Viêm tụy cấp có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm biến chứng tại chỗ (như hoại tử tụy, áp xe tụy, nang giả tụy) và biến chứng toàn thân (như suy hô hấp, suy thận, sốc nhiễm trùng). Các biến chứng này có thể dẫn đến kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị, và tăng nguy cơ tử vong. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các biến chứng là rất quan trọng để cải thiện kết quả điều trị.

2.2. Hạn Chế Của Các Thang Điểm Tiên Lượng Hiện Tại

Các thang điểm tiên lượng hiện tại như Ranson, APACHE II, và Balthazar (CTSI) có những hạn chế nhất định. Thang điểm Ranson và APACHE II đòi hỏi nhiều thông số xét nghiệm và lâm sàng, phức tạp và khó sử dụng trong thực tế. Thang điểm Balthazar (CTSI) dựa trên hình ảnh CT scan, tốn kém và không phải lúc nào cũng có sẵn. Ngoài ra, độ chính xác của các thang điểm này cũng không hoàn toàn tối ưu, dẫn đến sai sót trong tiên lượng và quyết định điều trị.

III. Thang Điểm BISAP Công Cụ Tiên Lượng Viêm Tụy Cấp Đơn Giản

Thang điểm BISAP (Bedside Index of Severity in Acute Pancreatitis) là một công cụ tiên lượng đơn giản, dễ sử dụng, giúp đánh giá mức độ nặng của viêm tụy cấp ngay tại giường bệnh. Thang điểm này dựa trên 5 yếu tố: BUN (Blood Urea Nitrogen) > 25 mg/dL, rối loạn tri giác, hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS), tuổi > 60, và tràn dịch màng phổi. Mỗi yếu tố được tính 1 điểm, tổng điểm từ 0 đến 5. Điểm BISAP càng cao, nguy cơ viêm tụy cấp nặng và tử vong càng lớn. Chỉ số BISAP có ưu điểm là đơn giản, dễ thực hiện, không tốn kém, và có thể áp dụng rộng rãi tại các cơ sở y tế khác nhau.

3.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Trong Thang Điểm BISAP

Thang điểm BISAP bao gồm 5 tiêu chí: BUN > 25 mg/dL (hoặc BUN > 8.9 mmol/L), rối loạn tri giác (Glasgow Coma Scale < 15), hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS), tuổi > 60, và tràn dịch màng phổi. Các tiêu chí này đều dễ dàng đánh giá và thu thập thông tin ngay tại giường bệnh, giúp bác sĩ có thể nhanh chóng ước lượng mức độ nặng của bệnh.

3.2. Cách Tính Điểm và Đánh Giá Nguy Cơ Theo BISAP

Mỗi tiêu chí trong thang điểm BISAP được tính 1 điểm nếu có mặt. Tổng điểm BISAP dao động từ 0 đến 5. Điểm BISAP càng cao, nguy cơ viêm tụy cấp nặng và tử vong càng lớn. Ví dụ, điểm BISAP từ 0-1 thường liên quan đến viêm tụy cấp nhẹ, trong khi điểm BISAP từ 3 trở lên cho thấy nguy cơ cao viêm tụy cấp nặng và cần được theo dõi sát sao.

IV. Nghiên Cứu Về Giá Trị Thang Điểm BISAP Trong Tiên Lượng

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh giá trị của thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp. Các nghiên cứu cho thấy BISAP có độ nhạy và độ đặc hiệu tương đương hoặc thậm chí cao hơn so với các thang điểm khác như Ranson và APACHE II trong việc dự đoán viêm tụy cấp nặng và tử vong. Một nghiên cứu của Wu BU et al. (2008) cho thấy BISAP có diện tích dưới đường cong ROC (AUC) là 0.78 cho việc dự đoán viêm tụy cấp nặng, so với 0.72 của thang điểm Ranson. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn, đa trung tâm để xác nhận kết quả này và đánh giá giá trị của BISAP trong các quần thể bệnh nhân khác nhau.

4.1. So Sánh Độ Chính Xác Của BISAP Với Các Thang Điểm Khác

Độ chính xác BISAP so với các thang điểm khác như APACHE II và Ranson đã được nghiên cứu rộng rãi. Một số nghiên cứu cho thấy BISAP có độ chính xác tương đương hoặc cao hơn trong việc dự đoán viêm tụy cấp nặng và tử vong, đồng thời đơn giản và dễ sử dụng hơn. Tuy nhiên, kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào quần thể bệnh nhân và tiêu chí đánh giá.

4.2. Ứng Dụng BISAP Trong Quyết Định Điều Trị Viêm Tụy Cấp

Đánh giá BISAP có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp cho bệnh nhân viêm tụy cấp. Bệnh nhân có điểm BISAP thấp có thể được điều trị bảo tồn, trong khi bệnh nhân có điểm BISAP cao cần được theo dõi sát sao và có thể cần can thiệp tích cực hơn như hồi sức, lọc máu, hoặc phẫu thuật.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Giá Trị BISAP Tiên Lượng Viêm Tụy Cấp

Nghiên cứu này đánh giá giá trị của thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Kết quả cho thấy BISAP có mối tương quan đáng kể với mức độ nặng của bệnh và nguy cơ tử vong. Bệnh nhân có điểm BISAP ≥ 3 có nguy cơ viêm tụy cấp nặng cao hơn đáng kể so với bệnh nhân có điểm BISAP thấp hơn. Diện tích dưới đường cong ROC (AUC) của BISAP trong việc dự đoán viêm tụy cấp nặng là 0.82, cho thấy BISAP có độ chính xác tốt. Kết quả này ủng hộ việc sử dụng BISAP như một công cụ tiên lượng sớm và đơn giản trong thực hành lâm sàng.

5.1. Mối Tương Quan Giữa Điểm BISAP Và Mức Độ Nặng Của Bệnh

Nghiên cứu cho thấy có mối tương quan chặt chẽ giữa chỉ số BISAP và mức độ nặng của viêm tụy cấp. Điểm BISAP cao hơn thường đi kèm với các biến chứng nghiêm trọng hơn, thời gian nằm viện kéo dài hơn, và nguy cơ tử vong cao hơn. Điều này chứng tỏ BISAP là một công cụ hữu ích để đánh giá mức độ nặng của bệnh và dự đoán kết quả điều trị.

5.2. Độ Nhạy Và Độ Đặc Hiệu Của BISAP Trong Tiên Lượng Tử Vong

Nghiên cứu cũng đánh giá độ nhạy và độ đặc hiệu của BISAP score trong việc tiên lượng tử vong do viêm tụy cấp. Kết quả cho thấy BISAP có độ nhạy và độ đặc hiệu chấp nhận được, cho phép bác sĩ xác định những bệnh nhân có nguy cơ tử vong cao và cần được can thiệp tích cực hơn.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Thang Điểm BISAP Trong Tương Lai

Thang điểm BISAP là một công cụ đơn giản, dễ sử dụng, và có giá trị trong tiên lượng viêm tụy cấp. BISAP có thể giúp bác sĩ đánh giá nhanh chóng mức độ nặng của bệnh, đưa ra quyết định điều trị phù hợp, và cải thiện kết quả điều trị. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn, đa trung tâm để xác nhận kết quả này và đánh giá giá trị của BISAP trong các quần thể bệnh nhân khác nhau. Trong tương lai, có thể kết hợp BISAP với các yếu tố khác như biomarker hoặc hình ảnh học để tạo ra một công cụ tiên lượng chính xác hơn.

6.1. Ưu Điểm Và Hạn Chế Của Thang Điểm BISAP

Ưu điểm BISAP là đơn giản, dễ sử dụng, không tốn kém, và có thể áp dụng rộng rãi. Tuy nhiên, BISAP cũng có một số hạn chế, chẳng hạn như không bao gồm các yếu tố hình ảnh học và biomarker. Do đó, cần sử dụng BISAP kết hợp với các thông tin lâm sàng khác để có được đánh giá toàn diện về tình trạng bệnh nhân.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Và Ứng Dụng Của BISAP Trong Thực Tế

Trong tương lai, thang điểm BISAP có thể được cải tiến bằng cách kết hợp với các yếu tố khác như biomarker hoặc hình ảnh học để tạo ra một công cụ tiên lượng chính xác hơn. Ngoài ra, BISAP có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị mới và để phân tầng nguy cơ cho bệnh nhân tham gia các thử nghiệm lâm sàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viêm tụy cấp là một trong những cấp cứu nội khoa phổ biến hàng đầu tại khoa tiêu hóa với diễn tiến lâm sàng vô cùng phức tạp. Theo thống kê tại Hoa Kỳ, mỗi năm ghi nhận khoảng 210.000 trường hợp nhập viện với tổng chi phí y tế trực tiếp và gián tiếp vượt mức 2,5 tỷ USD. Mặc dù phần lớn bệnh nhân biểu hiện ở thể nhẹ, nhưng có khoảng 14,6% đến 25% ca bệnh diễn tiến sang thể nặng có hoại tử mô tụy hoặc suy đa cơ quan, đẩy tỷ lệ tử vong lên mức 11,8% đến 16,3%. Tại Việt Nam, nghiên cứu tại Bệnh viện Nhân Dân Gia Định từng ghi nhận tỷ lệ tử vong ở nhóm viêm tụy cấp nặng lên đến 84,6%, trong khi số liệu tại Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy tỷ lệ tử vong chung dao động từ 7% đến 14%. Thách thức lớn nhất hiện nay là các thang điểm đánh giá độ nặng kinh điển thường bộc lộ độ trễ 48 giờ hoặc đòi hỏi kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phức tạp.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Nội khoa của tác giả Vũ Quốc Bảo, dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hữu Hoàng tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, đã tập trung đánh giá giá trị của thang điểm BISAP trong tiên lượng sớm bệnh nhân viêm tụy cấp. Mục tiêu cụ thể là xác định mối tương quan giữa điểm số BISAP từ 3 điểm trở lên với nguy cơ biến chứng nặng sau 24 giờ nhập viện, đồng thời đo lường độ nhạy, độ đặc hiệu, diện tích dưới đường cong ROC và đối chiếu với thời gian nằm viện cùng tỷ lệ tử vong. Nghiên cứu được triển khai tại Khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Nhân Dân Gia Định từ tháng 10 năm 2012 đến tháng 03 năm 2013 với thời gian theo dõi đến 45 ngày sau khởi phát bệnh. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa then chốt trong việc cung cấp một công cụ phân tầng nguy cơ nhanh chóng ngay tại giường bệnh, giúp giảm thiểu tử vong và tối ưu hóa chi phí điều trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân loại viêm tụy cấp quốc tế theo tiêu chuẩn Atlanta năm 1992 và cập nhật bảng đồng thuận Atlanta hiệu chỉnh năm 2012 với 3 mức độ nhẹ, trung bình và nặng. Mức độ nặng được xác định khi xuất hiện tình trạng suy tạng kéo dài trên 48 giờ dựa theo hệ thống thang điểm Marshall hiệu chỉnh cho 3 cơ quan chính gồm hô hấp, thận và tim mạch. Bên cạnh đó, mô hình đối sánh bao gồm hệ thống tiên lượng Ranson gồm 11 tiêu chuẩn theo dõi trong 48 giờ và thang điểm APACHE-II thu thập trong 24 giờ với điểm cắt từ 8 điểm trở lên.

Trọng tâm lý thuyết của đề tài là thang điểm BISAP do Bechien U. Wu thiết lập năm 2008 qua phân tích cây hồi quy CART trên 17.992 bệnh nhân. Thang điểm BISAP tích hợp 5 biến số độc lập thu thập trong 24 giờ đầu nhập viện gồm: nồng độ Urea máu (BUN > 25 mg/dl), rối loạn tri giác (thang điểm hôn mê Glasgow < 15 điểm), hội chứng đáp ứng viêm toàn thân (SIRS thỏa mãn từ 2 tiêu chuẩn trở lên), tuổi bệnh nhân trên 60 và hình ảnh tràn dịch màng phổi trên X-quang hoặc siêu âm. Mỗi yếu tố tương ứng 1 điểm và điểm cắt từ 3 điểm trở lên được định nghĩa là có nguy cơ viêm tụy cấp nặng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang tiến cứu trên quần thể bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên nhập viện tại Khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Nhân Dân Gia Định trong giai đoạn từ tháng 10 năm 2012 đến tháng 03 năm 2013. Cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 66 bệnh nhân, tính toán theo công thức ước tính tỷ lệ với hệ số tin cậy 95% tương ứng sai số loại một alpha bằng 0,05, tỷ lệ viêm tụy cấp nặng dự kiến là 22% và khoảng sai số tuyệt đối cho phép d bằng 0,1.

Phương pháp chọn mẫu liên tiếp không xác suất được áp dụng cho tất cả bệnh nhân thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chuẩn chẩn đoán viêm tụy cấp: đau bụng cấp vùng thượng vị, men amylase hoặc lipase huyết thanh tăng từ 3 lần giới hạn trên chuẩn trở lên, và hình ảnh đặc trưng trên siêu âm hoặc cắt lớp vi tính. Nghiên cứu thiết lập tiêu chuẩn loại trừ nghiêm ngặt đối với các bệnh lý mạn tính nặng giai đoạn cuối như suy tim NYHA độ IV, suy thận mạn giai đoạn 3 đến 5 và xơ gan mất bù Child-Pugh độ C. Lý do lựa chọn phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0 là nhằm đảm bảo tính chuẩn hóa qua kiểm định Chi bình phương, xây dựng đường cong ROC xác định diện tích dưới đường cong AUC, cùng phân tích sống còn Kaplan-Meier để đánh giá chính xác giá trị phân tầng tiên lượng theo thời gian theo dõi đến 45 ngày.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu lâm sàng cho thấy thang điểm BISAP có giá trị phân tầng nguy cơ xuất sắc trong 24 giờ đầu nhập viện. Nhóm bệnh nhân có điểm BISAP từ 3 điểm trở lên có nguy cơ tiến triển thành viêm tụy cấp nặng cao gấp 7,4 lần so với nhóm có điểm BISAP dưới 3 với độ tin cậy p < 0,001. Điểm số BISAP tỷ lệ thuận trực tiếp với mức độ suy tạng và tỷ lệ tử vong thực tế trong quá trình điều trị.

Diện tích dưới đường cong ROC (AUC) của thang điểm BISAP trong tiên lượng viêm tụy cấp nặng đạt từ 0,732 đến 0,820, hoàn toàn tương đương với thang điểm phức tạp APACHE-II (AUC đạt 0,860 đến 0,890) và vượt trội hơn chỉ số CTSI trong ngày đầu nhập viện. Đặc biệt, trong tiên lượng tử vong do viêm tụy cấp, diện tích dưới đường cong AUC của BISAP đạt mức rất cao là 0,940. Thang điểm thể hiện độ đặc hiệu ấn tượng đạt trên 92,4% và giá trị tiên đoán âm đạt từ 84,3% đến 98,4%. Ngoài ra, thời gian nằm viện trung bình của nhóm có điểm BISAP từ 3 điểm trở lên kéo dài từ 14 đến 28 ngày, cao hơn rõ rệt so với mức 5 đến 7 ngày ở nhóm bệnh nhân có điểm BISAP dưới 3.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện của luận văn hoàn toàn tương đồng với các công bố quốc tế của nhóm nghiên cứu Bechien U. Wu năm 2008 và công trình của tác giả Cho năm 2013 tại Hàn Quốc. Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua các bảng tiếp liên hai nhân hai và hệ thống đồ thị phân phối tần số điểm số. Đồ thị đường cong ROC phản ánh trực quan sự vượt trội của BISAP khi kết hợp 5 thông số đơn giản nhưng bao hàm toàn diện từ tình trạng huyết động (BUN), tổn thương tạng xa (tràn dịch màng phổi), đáp ứng miễn dịch (SIRS), tri giác thần kinh đến yếu tố cơ địa (tuổi tác). Đồ thị sống còn Kaplan-Meier sau 14 ngày, 28 ngày và 45 ngày cho thấy sự phân tách rõ rệt về tỷ lệ sống sót tích lũy giữa hai nhóm điểm cắt.

Ưu điểm nổi bật nhất của thang điểm BISAP so với bảng điểm Ranson hay Glasgow là khả năng hoàn thành đánh giá ngay trong 24 giờ đầu mà không cần chờ đợi đủ 48 giờ. So với thang điểm APACHE-II đòi hỏi tới 14 thông số sinh lý và khí máu động mạch phức tạp, BISAP chỉ sử dụng các xét nghiệm thường quy sẵn có tại mọi phòng xét nghiệm tuyến cơ sở. Hơn nữa, BISAP khắc phục hạn chế lớn của chỉ số CTSI chụp cắt lớp vi tính vốn chỉ phản ánh tổn thương hoại tử tại chỗ sau 48 đến 72 giờ và đòi hỏi trang thiết bị máy móc đắt tiền.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả cấp cứu và chuẩn hóa phác đồ điều trị viêm tụy cấp, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

1. Thiết lập quy trình tính điểm BISAP thường quy tại Khoa Cấp cứu: Bác sĩ cấp cứu thực hiện đánh giá toàn diện 5 chỉ số BISAP cho 100% bệnh nhân nghi ngờ viêm tụy cấp ngay trong 12 đến 24 giờ đầu nhập viện, nhằm phân loại sớm nguy cơ chuyển nặng, hoàn thành triển khai trong quý I năm 2024.
2. Xây dựng phác đồ hồi sức tích cực phân tầng nguy cơ: Hội đồng Chuyên môn bệnh viện ban hành hướng dẫn chuyển ngay các trường hợp có điểm BISAP từ 3 điểm trở lên vào đơn vị chăm sóc đặc biệt (ICU), thực hiện bù dịch tích cực theo mục tiêu và theo dõi sinh hiệu mỗi 4 giờ, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ tử vong do sốc tụy xuống dưới 5% trong vòng 6 tháng.
3. Tích hợp công cụ tính điểm tự động trên hệ thống bệnh án điện tử (EMR): Bộ phận Công nghệ thông tin bệnh viện lập trình thuật toán tự động trích xuất các chỉ số xét nghiệm BUN, công thức bạch cầu từ hệ thống máy xét nghiệm và cảnh báo tự động nguy cơ cao khi điểm BISAP vượt ngưỡng 3, hoàn thiện trong 90 ngày làm việc.
4. Triển khai chương trình đào tạo liên tục và phổ biến hướng dẫn quốc gia: Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam phối hợp cùng Bộ Y tế tổ chức các khóa tập huấn cập nhật tiêu chuẩn Atlanta 2012 kết hợp thang điểm BISAP cho khoảng 500 bác sĩ đa khoa và chuyên khoa tiêu hóa tuyến tỉnh trong giai đoạn 2024 đến 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Bác sĩ chuyên khoa Hồi sức cấp cứu và Nội tiêu hóa: Tài liệu cung cấp căn cứ thực chứng để áp dụng công cụ chấm điểm nhanh ngay tại giường bệnh, giúp ra quyết định sớm về bù dịch thể tích lớn, chỉ định lọc máu liên tục hoặc hội chẩn can thiệp ngoại khoa kịp thời trong 24 giờ đầu.
2. Bác sĩ nội trú và học viên sau đại học khối ngành Y khoa: Nguồn tài liệu học tập chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng tiến cứu, kỹ thuật tính toán cỡ mẫu với công thức ước tính tỷ lệ, phương pháp dựng đường cong ROC và phân tích sống còn Kaplan-Meier bằng phần mềm SPSS 20.0.
3. Lãnh đạo và nhà quản lý cơ sở y tế tuyến cơ sở: Cung cấp giải pháp phân tầng nguy cơ chi phí thấp, không phụ thuộc vào hệ thống chụp cắt lớp vi tính hiện đại, giúp tối ưu hóa nguồn lực hồi sức và giảm tỷ lệ chuyển tuyến không an toàn xuống khoảng 30%.
4. Giảng viên và nghiên cứu sinh y học: Cung cấp hệ thống tổng quan y văn toàn diện với hơn 90 tài liệu tham khảo trong và ngoài nước, làm cơ sở dữ liệu mở rộng cho các nghiên cứu đa trung tâm về bệnh lý tụy tạng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Thang điểm BISAP bao gồm những thành tố nào và được thực hiện tại thời điểm nào?
Thang điểm BISAP gồm 5 chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng đơn giản: nồng độ Urea máu BUN trên 25 mg/dl, rối loạn tri giác với thang điểm Glasgow dưới 15, hội chứng đáp ứng viêm toàn thân SIRS từ 2 tiêu chí trở lên, tuổi bệnh nhân trên 60 và sự hiện diện của tràn dịch màng phổi. Điểm số được tính toán hoàn chỉnh trong 24 giờ đầu kể từ khi bệnh nhân nhập viện.

Vì sao BISAP được đánh giá ưu việt hơn thang điểm Ranson và APACHE-II trong cấp cứu?
Thang điểm Ranson đòi hỏi phải theo dõi liên tục trong 48 giờ mới có kết quả chính xác, gây chậm trễ trong can thiệp sớm. Thang điểm APACHE-II có độ chính xác cao nhưng lại quá phức tạp với 14 thông số sinh lý. BISAP chỉ sử dụng 5 thông số thường quy trong 24 giờ đầu, giúp phân loại bệnh nhân nhanh chóng ngay tại giường bệnh cấp cứu.

Điểm cắt BISAP từ bao nhiêu thì bệnh nhân được xếp vào nhóm nguy cơ diễn tiến nặng?
Điểm cắt tiêu chuẩn là từ 3 điểm trở lên. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh bệnh nhân có điểm BISAP từ 3 điểm trở lên có nguy cơ tiến triển thành viêm tụy cấp nặng cao gấp 7,4 lần và tỷ lệ tử vong gia tăng vượt trội so với nhóm có điểm số dưới 3, với diện tích dưới đường cong tiên lượng tử vong đạt mức 0,940.

Thang điểm BISAP có thể thay thế hoàn toàn kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính không?
BISAP không thay thế chụp cắt lớp vi tính mà đóng vai trò hỗ trợ sàng lọc sớm. Chụp cắt lớp vi tính có cản quang thường chỉ bộc lộ rõ hoại tử mô tụy sau 48 đến 72 giờ khởi phát. BISAP giúp định hướng hồi sức tích cực ngay trong ngày đầu tiên trước khi có chỉ định chụp cắt lớp vi tính kiểm tra biến chứng tại chỗ.

Giá trị tiên đoán âm cao của thang điểm BISAP mang lại lợi ích gì trong thực hành?
Với giá trị tiên đoán âm đạt từ 84,3% đến 98,4%, thang điểm BISAP cho phép bác sĩ lâm sàng khẳng định với độ tin cậy rất cao rằng các bệnh nhân có điểm BISAP dưới 3 điểm sẽ không diễn tiến thành viêm tụy cấp nặng, từ đó tránh việc chỉ định điều trị hồi sức quá mức và giảm tải chi phí viện phí không cần thiết.

Kết luận

• Thang điểm BISAP là công cụ lâm sàng đơn giản, chi phí thấp, giúp tiên lượng chính xác mức độ nặng của viêm tụy cấp ngay trong 24 giờ đầu nhập viện.
• Điểm cắt BISAP từ 3 điểm trở lên có giá trị phân tầng nguy cơ rõ rệt, tương quan chặt chẽ với tỷ lệ suy tạng kéo dài và tỷ lệ tử vong.
• Độ đặc hiệu trên 92% và giá trị tiên đoán âm trên 84% giúp các cơ sở y tế sàng lọc an toàn nhóm bệnh nhân thể nhẹ mà không lo bỏ sót ca bệnh nặng.
• Khắc phục hoàn toàn nhược điểm trễ 48 giờ của thang điểm Ranson và sự phức tạp của hệ thống tính điểm APACHE-II.
• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm tiên phong về tính ứng dụng vượt trội của thang điểm BISAP trên bệnh nhân Việt Nam tại Bệnh viện Nhân Dân Gia Định.

Đóng góp lớn nhất của công trình là đặt nền tảng khoa học vững chắc cho việc chuẩn hóa quy trình phân loại bệnh nhân viêm tụy cấp tại các khoa cấp cứu trên toàn quốc. Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, hướng phát triển tiếp theo là mở rộng nghiên cứu đa trung tâm với quy mô từ 500 đến 1.000 bệnh nhân nhằm hoàn thiện hướng dẫn thực hành lâm sàng quốc gia. Bác sĩ và nhân viên y tế hãy áp dụng ngay thang điểm BISAP vào quy trình thăm khám hàng ngày để tối ưu hóa hiệu quả điều trị và nâng cao tỷ lệ cứu sống bệnh nhân viêm tụy cấp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH ----------------- VŨ QUỐC BẢO GIÁ TRỊ THANG ĐIỂM BISAP TRONG TIÊN LƯỢNG VIÊM TỤY CẤP LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BÁC SỸ NỘI TRÚ Thành Phố Hồ Chí Minh – Năm 2013. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH  VŨ QUỐC BẢO GIÁ TRỊ THANG ĐIỂM BISAP TRONG TIÊN LƯỢNG VIÊM TỤY CẤP Chuyên ngành: NỘI KHOA Mã số: NT 62 72 20 50 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BÁC SỸ NỘI TRÚ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. BÙI HỮU HOÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013. LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi.

Caùc soá lieäu vaø keát quaû neâu trong luaän aùn laø hoaøn toaøn trung thöïc vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá trong baát kyø coâng trình nghieân cöùu naøo khaùc. Kyù teân VUÕ QUOÁC BAÛO. DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT A-aDO2 : Alveolar-arterial Oxygen Difference ABG : Arterial Blood Gas AST : Aspartate Aminotransferase APACHE : Acute Physiology and Chronic Health Evaluation AUC : Area Under the Curve BC : Baïch caàu BISAP : Bedside Index of Severity in Acute Pancreatitis BMI : Body Mass Index BUN : Blood Urea Nitrogen CART : Classification and Regression Tree COPD : Chronic Obstructive Pulmonary Disease CRP : C-Reative Protein CTSI : Computed Tomodensitometry Severity Index ÑMTB : Ñoäng maïch trung bình E : Eye ERCP : Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography FAEEs : Fatty Acid Ethyl Esters FiO2 : Fractional Inspired Oxygen. GCS : Glasgow Coma Score HAPS : Harmless Acute Pancreatitis Score HATT : Huyeát aùp taâm thu Hct : Hematocrit ICD : International Classification of Diseases IL : Interleukin KMÑM : Khí maùu ñoäng maïch KTC 95% : Khoaûng tin caäy 95% LDH : Lactate Dehydrogenase M : Motor mEq : mili-Equivalent NPV : Negative Predictive Value NYHA : New York Heart Association OR : Odd Ratio PaO2 : Partial Pressure of Oxygen in Arterial Blood PPV : Positive Predictive Value PT : Phaãu thuaät ROC : Receiver Operating Curve SpO2 : Saturation of Peripheral Oxygen SIRS : Systemic Inflammatory Response Syndrome.

to : Temperature Nhieät ñoä TDMP : Traøn dòch maøng phoåi TNF-α : Tumor Necrosis Factor-alpha V : Verbal. BAÛNG ÑOÁI CHIEÁU THUAÄT NGÖÕ ANH – VIEÄT Alveolar-arterial Oxygen Difference : Cheânh aùp oxy pheá nang-mao maïch Area Under the Curve : Dieän tích döôùi ñöôøng cong Arterial Blood Gas : Khí maùu ñoäng maïch Bedside Index of Severity in Acute Pancreatitis : Chæ soá möùc ñoä naëng treân laâm saøng cuûa vieâm tuïy caáp Body Mass Index : Chæ soá khoái cô theå Computed Tomodensitometry Severity Index : Chæ soá naëng treân chuïp caét lôùp ñieän toaùn Chronic Obstructive Pulmonary Disease : Beänh phoåi taéc ngheõn maïn tính Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography : Noäi soi maät tuïy ngöôïc doøng International Classification of Diseases : Phaân loaïi beänh quoác teá Intraductal mucinous papillary tumor : U nhaày trong nhuù Negative Predictive Value : Giaù trò tieân ñoaùn aâm Odd Ratio : Tyû soá cheânh Partial Pressure of Oxygen in Arterial Blood : AÙp löïc rieâng phaàn oxy maùu ñoäng maïch Positive Predictive Value : Giaù trò tieân ñoaùn döông Saturation of Peripheral Oxygen : Ñoä baõo hoøa oxy ngoaïi bieân Systemic Inflammatory Response Syndrome : Hoäi chöùng ñaùp öùng vieâm toaøn thaân Temperature : Nhieät ñoä. MUÏC LUÏC Trang ÑAËT VAÁN ÑEÀ. 1 CHÖÔNG 1: MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU.

3 CHÖÔNG 2: TOÅNG QUAN Y VAÊN. Ñònh nghóa vieâm tuïy caáp. Taàn suaát vieâm tuïy caáp. Caùc nguyeân nhaân thöôøng gaëp.

Chaån ñoaùn vieâm tuïy caáp. Caùc bieán chöùng cuûa vieâm tuïy caáp. Tyû leä vieâm tuïy caáp naëng vaø tyû leä töû vong. Caùc tieâu chuaån chaån đoaùn vieâm tuïy caáp naëng.

Caùc coâng cuï tieân löôïng vieâm tuïy caáp. Nhaän xeùt veà caùc thang ñieåm. Moät soá nghieân cöùu ñaõ thöïc hieän treân thang ñieåm BISAP. Nguyeân taéc ñieàu trò.

25 CHÖÔNG 3: PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. Thieát keá nghieân cöùu. Ñoái töôïng nghieân cöùu. Phöông phaùp choïn maãu.

Thu thaäp soá lieäu. Ñònh nghóa caùc bieán soá. Xöû lyù soá lieäu. Phöông phaùp phaân tích soá lieääu.

Vaán ñeà y ñöùc trong nghieân cöùu khoa hoïc. Löu ñoà thu thaäp soá lieäu. 37 CHÖÔNG 4: KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CÖÙU. Ñaëc ñieåm daân soá nghieân cöùu.

Phaân boá ñieåm BISAP. Phaân boá caùc möùc ñoä vieâm tuïy caáp. Keát cuïc laâm saøng. Töông quan giöõa BISAP ≥ 3 ñieåm vôùi nguy cô vieâm tuïy caáp naëng sau 24 giôø nhaäp vieän.

Giaù trò thang ñieåm BISAP trong tieân löôïng vieâm tuïy caáp. Ñoái chieáu ñieåm BISAP vôùi keát cuïc laâm saøng. 54 CHÖÔNG 5: BAØN LUAÄN. Ñaëc ñieåm daân soá nghieân cöùu.

Thôøi gian naèm vieän. Tyû leä vieâm tuïy caáp naëng. Tyû leä töû vong do vieâm tuïy caáp. Töông quan giöõa ñieåm BISAP ≥ 3 vaø nguy cô vieâm tuïy caáp naëng sau 24 giôø nhaäp vieän.

Giaù trò thang ñieåm BISAP trong tieân löôïng vieâm tuïy caáp. Ñoái chieáu thang ñieåm BISAP vôùi keát cuïc laâm saøng. So saùnh tieâu chuaån phaân ñoä Atlanta naêm 1992 vaø Atlanta hieäu chænh naêm 2012 trong vieäc öùng duïng thang ñieåm BISAP. 81 HAÏN CHEÁ CUÛA NGHIEÂN CÖÙU.

83 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. PHUÏ LUÏC 1: MAÃU BEÄNH AÙN THU THAÄP SOÁ LIEÄU. PHUÏ LUÏC 2: PHIEÁU ÑOÀNG YÙ THAM GIA NGHIEÂN CÖÙU. PHUÏ LUÏC 3: ÑIEÅM APACHE-II TRONG TIEÂN LÖÔÏNG VIEÂM TUÏY CAÁP.

PHUÏ LUÏC 4: DANH SAÙCH BEÄNH NHAÂN. DANH MUÏC BAÛNG Trang Baûng 2.1: Bieán chöùng vieâm tuïy caáp .2: Phaân loaïi vieâm tuïy caáp goàm 4 möùc ñoä .3: Tieâu chuaån Ranson.4: Tieâu chuaån Glasgow ñôn giaûn.5: Chæ soá naëng treân caét lôùp ñieän toaùn döïa treân heä thoáng phaân loaïi cuûa Balthazar.6: Lieân quan giöõa CTSI vôùi beänh suaát vaø töû suaát cuûa beänh .7: Giaù trò tieân löôïng vieâm tuïy caáp naëng cuûa caùc baûng ñieåm.8: Giaù trò tieân löôïng töû vong do vieâm tuïy caáp cuûa caùc baûng ñieåm.1: Phaân ñoä vieâm tuïy caáp theo Atlanta hieäu chænh naêm 2012 .2: Heä thoáng thang ñieåm Marshall hieäu chænh veà suy taïng .3: Ñònh nghóa caùc bieán soá ñoäc laäp .4: Thang hoân meâ Glasgow .1: Ñaëc ñieåm daân soá nghieân cöùu .2: Phaân boá töøng ñieåm BISAP cuûa maãu nghieân cöùu .3: Baûng 2 x 2 veà ñieåm BISAP ≥ 3 vaø phaân loaïi vieâm tuïy caáp theo Atlanta naêm 1992 sau khi loaïi caùc tröôøng hôïp naëng trong 24 giôø nhaäp vieän .4: Baûng 2 x 2 veà ñieåm BISAP ≥ 3 vaø phaân loaïi vieâm tuïy caáp theo Atlanta hieäu chænh naêm 2012 sau khi loaïi caùc tröôøng hôïp naëng trong 24 giôø nhaäp vieän .5: Baûng 2 x 2 veà ñieåm BISAP ≥ 3 vaø phaân loaïi vieâm tuïy caáp theo Atlanta naêm 1992.6: Baûng 2 x 2 veà ñieåm BISAP ≥ 3 vaø phaân loaïi vieâm tuïy caáp theo Atlanta hieäu chænh naêm 2012 .7: Baûng 2 x 2 veà ñieåm BISAP ≥ 3 vaø nguy cô töû vong do vieâm tuïy caáp .8: Thôøi gian naèm vieän trung bình cuûa 2 nhoùm ñieåm BISAP .1: Ñoái chieáu nguy cô töû vong theo ñieåm soá BISAP. DANH MUÏC BIEÅU ÑOÀ Trang Bieåu ñoà 4.1: Phaân boá theo nhoùm tuoåi .2: Phaân boá theo giôùi tính .3: Phaân boá theo ñòa dö .4: Phaân boá keát quaû chuïp caét lôùp ñieän toaùn coù caûn quang vuøng buïng theo phaân loaïi Balthazar .5: Bieán chöùng naëng taïi choã .6: Phaân boá toång ñieåm BISAP .7: Phaân boá möùc ñoä theo Atlanta naêm 1992 .8: Phaân boá möùc ñoä theo Atlanta hieäu chænh naêm 2012 .9: Keát cuïc laâm saøng.10: Ñöôøng cong ROC veà giaù trò cuûa BISAP trong tieân löôïng vieâm tuïy caáp theo tieâu chuaån Atlanta naêm 1992 .11: Phaân tích Kaplan Meier veà BISAP ≥ 3 vôùi nguy cô vieâm tuïy caáp naëng sau 45 ngaøy theo Atlanta naêm 1992 .12: Ñöôøng cong ROC veà giaù trò cuûa BISAP trong tieân löôïng vieâm tuïy caáp theo tieâu chuaån Atlanta hieäu chænh naêm 2012 .13: Phaân tích Kaplan Meier veà BISAP ≥ 3 vôùi nguy cô vieâm tuïy caáp naëng sau 14 ngaøy theo Atlanta hieäu chænh naêm 2012.14: Ñöôøng cong ROC veà giaù trò cuûa BISAP trong tieân löôïng töû vong do vieâm tuïy caáp .15: Phaân tích Kaplan Meier veà BISAP ≥ 3 vôùi nguy cô töû vong hoaëc naëng xin veà sau 28 ngaøy .16: Töông quan giöõa thang ñieåm BISAP vôùi töû vong do vieâm tuïy caáp. DANH MUÏC SÔ ÑOÀ Trang Sô ñoà 3.1: Löu ñoà thu thaäp soá lieäu.

37 DANH MUÏC HÌNH Trang Hình 2.2: AÙp xe tuïy .3: Nang giaû tuïy .4: Toån thöông tuïy theo phaân ñoä Balthazar. ÑAËT VAÁN ÑEÀ Vieâm tuïy caáp laø moät caáp cöùu noäi khoa thöôøng gaëp, vôùi khoaûng 210.000 tröôøng hôïp nhaäp vieän moãi naêm taïi Hoa Kyøø [36], [46], [61], [81]. Chi phí tröïc tieáp vaø giaùn tieáp do beänh leân tôùi 2,5 tyû ñoâ la Myõ vaøo naêm 2000 [72]. Cuøng naêm ñoù, trong caùc nguyeân nhaân beänh lyù tieâu hoùa gaây töû vong ôû Hoa Kyø, vieâm tuïy caáp ñöùng thöù 14 vôùi 2834 tröôøng hôïp [71].

Ñeán naêm 2003, rieâng chi phí tröïc tieáp cho vieâm tuïy caáp taïi quoác gia naøy ñaõ laø 2 tyû ñoâ la Myõ [33]. Vieâm tuïy caáp thöôøng nheï, tuy nhieân, coù khoaûng 22% dieãn tieán naëng vaø khoaûng 3,8% töû vong [63]. Vieâm tuïy caáp naëng ñöôïc ñònh nghóa khi coù hoaïi töû moâ tuïy hoaëc toån thöông cô quan noäi taïng nhö tim maïch, thaän, hoâ haáp [58]. ÔÛ chaâu AÙ, tyû suaát môùi maéc haøng naêm khoaûng 28,8 – 42,8/100.

Tyû leä vieâm tuïy caáp naëng gaàn ñaây ôû caùc quoác gia chaâu AÙ cuõng khaù cao, dao ñoäng töø 14,6 – 25% [47], [73], [74]. Tuy tyû leä töû vong chung do vieâm tuïy caáp chæ khoaûng 1,5 – 7,5% [47], [74], [75], nhöng vôùi dieãn bieán phöùc taïp, vieâm tuïy caáp naëng ñaõ laøm taêng ñaùng keå tyû leä töû vong leân khoaûng 11,8 – 16,3% [16], [37]. ÔÛ Vieät Nam, vieâm tuïy caáp vaø töû vong do vieâm tuïy caáp naëng vaãn coøn laø moät thaùch thöùc treân laâm saøng. Theo moät nghieân cöùu hoài cöùu taïi Beänh vieän Nhaân Daân Gia Ñònh, trong 2 naêm 2002 – 2003, coù toång coäng 232 tröôøng hôïp vieâm tuïy caáp nhaäp vieän.

Trong ñoù, coù 13 beänh nhaân ñöôïc chaån ñoaùn vieâm tuïy caáp naëng chieám 5,6%, tyû leä töû vong trong nhoùm beänh naëng raát cao, leân ñeán 84,6% [5]. Naêm 2009, cuõng taïi beänh vieän treân, baùo caùo taïi Khoa Tieâu Hoùa döïa vaøo maõ beänh ICD-10, soá ca nhaäp vieän vì vieâm tuïy caáp trong 1 naêm ñaõ laø 165, ñöùng thöù 7 trong số caùc nguyeân nhaân tieâu hoùa nhaäp vieän [1]. ÔÛ Beänh vieän Chôï Raãy, tỷ lệ viêm tụy cấp nặng dao động trong khoảng 10 – 19%, tỷ lệ tử vong chung 7 – 14% [7], [10], [14]. Vôùi vieäc aùp duïng phöông phaùp ñieàu trò tích cöïc laø loïc maùu lieân tuïc, tyû leä töû vong do vieâm tuïy caáp naëng, tuy coù caûi thieän nhöng coøn khaù cao, 27,5% [9].