Luận Văn Về Đột Phá Trong Phát Triển Công Nghiệp Tại Hà Tĩnh

Chuyên khảo phân tích Luận văn tạo bước đột phá trong phát triển công nghiệp của hà tĩnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Phát triển công nghiệp
• Đề tài: Tạo Bước Đột Phá Trong Phát Triển Công Nghiệp Của Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT PHẢI TẠO BƯỚC ĐỘT PHÁ TRONG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CỦA HÀ TĨNH
• 1.1. Nhận thức chung về tạo bước đột phá trong phát triển công nghiệp của một tỉnh
• 1.1.1. Công nghiệp và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh
• 1.1.1.1. Khái niệm

Tóm tắt

I. Tổng quan về đột phá phát triển công nghiệp Hà Tĩnh

Công nghiệp Hà Tĩnh đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua. Từ khi tái lập tỉnh, ngành công nghiệp đã dần trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu trở thành một trung tâm công nghiệp của miền Trung, Hà Tĩnh cần phải có những bước đột phá mạnh mẽ hơn nữa.

1.1. Vai trò của công nghiệp trong phát triển kinh tế Hà Tĩnh

Công nghiệp không chỉ đóng góp vào GDP mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Sự phát triển của ngành công nghiệp giúp nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

1.2. Tình hình hiện tại của công nghiệp Hà Tĩnh

Mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng công nghiệp Hà Tĩnh vẫn gặp phải nhiều thách thức như quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu và chất lượng sản phẩm chưa cao. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

II. Thách thức trong phát triển công nghiệp Hà Tĩnh hiện nay

Ngành công nghiệp Hà Tĩnh đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Từ việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao đến việc quy hoạch phát triển chưa đồng bộ, những vấn đề này cần được giải quyết để tạo ra bước đột phá.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Đội ngũ cán bộ quản lý và kỹ thuật chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển công nghiệp hiện đại. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao trình độ cho người lao động.

2.2. Quy hoạch phát triển công nghiệp chưa đồng bộ

Việc quy hoạch phát triển công nghiệp chưa gắn bó chặt chẽ với phát triển nông nghiệp và dịch vụ. Cần có một chiến lược phát triển tổng thể để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành công nghiệp.

III. Phương pháp tạo đột phá trong phát triển công nghiệp Hà Tĩnh

Để tạo ra bước đột phá trong phát triển công nghiệp, Hà Tĩnh cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Từ việc cải thiện cơ sở hạ tầng đến việc thu hút đầu tư, các giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng công nghiệp

Cần đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng công nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. Điều này bao gồm việc xây dựng các khu công nghiệp hiện đại và cải thiện hệ thống giao thông.

3.2. Thu hút đầu tư từ bên ngoài

Hà Tĩnh cần có chính sách ưu đãi để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Việc tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi sẽ giúp tăng cường nguồn lực cho phát triển công nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về công nghiệp Hà Tĩnh

Nghiên cứu về phát triển công nghiệp Hà Tĩnh đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện tình hình hiện tại mà còn tạo ra nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

4.1. Các mô hình phát triển công nghiệp thành công

Một số mô hình phát triển công nghiệp thành công tại Hà Tĩnh đã được áp dụng, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Những mô hình này có thể được nhân rộng để áp dụng cho các ngành khác.

4.2. Kết quả từ các dự án đầu tư công nghiệp

Các dự án đầu tư công nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích cho địa phương, từ việc tạo ra việc làm đến việc nâng cao thu nhập cho người dân. Những kết quả này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

V. Kết luận và tương lai của công nghiệp Hà Tĩnh

Tương lai của công nghiệp Hà Tĩnh phụ thuộc vào khả năng tạo ra những bước đột phá trong phát triển. Cần có sự đồng lòng từ các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người dân để xây dựng một nền công nghiệp vững mạnh.

5.1. Tầm nhìn phát triển công nghiệp bền vững

Cần xây dựng một tầm nhìn phát triển công nghiệp bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Điều này sẽ giúp Hà Tĩnh trở thành một trung tâm công nghiệp xanh trong tương lai.

5.2. Định hướng phát triển công nghiệp trong những năm tới

Định hướng phát triển công nghiệp trong những năm tới cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện công nghệ và mở rộng thị trường. Những chiến lược này sẽ giúp Hà Tĩnh phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hà Tĩnh bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa với xuất phát điểm kinh tế thấp và cơ cấu thuần nông. Năm 2005, tỷ trọng nông - lâm - ngư nghiệp của tỉnh vẫn chiếm tới 42,50% GDP, cao gấp gần hai lần mức bình quân chung của cả nước. Lực lượng lao động nông nghiệp chiếm tới 81,90% trong tổng số 678.244 người trong độ tuổi lao động. Năng suất lao động xã hội nhìn chung còn thấp, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm chạp. Giá trị sản xuất công nghiệp của Hà Tĩnh chỉ đứng thứ 11 trên 12 tỉnh khu vực miền Trung và xếp thứ 48 trên 64 tỉnh, thành phố cả nước. Thu ngân sách địa phương mới chỉ đạt mức tự cân đối khoảng 20%, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào trợ cấp ngân sách từ Trung ương.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là ngành công nghiệp địa phương chưa phát huy tối đa các nguồn lực tự nhiên và vị trí địa lý đắc địa để tạo động lực bứt phá. Toàn tỉnh chỉ có 42 doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, chiếm tỷ lệ khiêm tốn 4,80% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Các cơ sở sản xuất phần lớn có quy mô nhỏ bé, công nghệ kỹ thuật lạc hậu, sản phẩm thiếu sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là lý giải cơ sở khoa học, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển công nghiệp giai đoạn 2001-2005, từ đó xác định các ngành mũi nhọn và địa bàn trọng điểm nhằm tạo bước đột phá trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian kinh tế tỉnh Hà Tĩnh trong mối liên kết vùng Bắc Trung Bộ, hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Lào và Đông Bắc Thái Lan từ năm 1991 đến định hướng năm 2015. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học giúp địa phương hiện thực hóa mục tiêu nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng lên 35,00% vào năm 2010 và nâng kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 120 triệu USD.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phân công lao động xã hội và công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Theo học thuyết Mác - Lênin, sự phân công lao động xã hội là cơ sở khách quan của nền kinh tế hàng hóa, tách rời công nghiệp chế biến khỏi công nghiệp khai thác và biến nông nghiệp thành ngành sản xuất mang tính chất công nghiệp. Lênin từng chỉ rõ rằng việc nâng cao năng suất lao động xã hội đòi hỏi phải xây dựng nền tảng đại công nghiệp dựa trên khai thác khoáng sản và năng lượng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu kết hợp mô hình cực tăng trưởng và lý thuyết ngành kinh tế mũi nhọn để phân tích việc lựa chọn các trọng điểm đầu tư. Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

1. Đột phá công nghiệp: Sự tác động mạnh mẽ bằng cơ chế, chính sách và nguồn lực vào những ngành, vùng then chốt nhằm làm biến đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.
2. Chuyển dịch cơ cấu ngành: Quá trình phân bổ lại vốn, công nghệ và lao động từ khai thác thô sang chế biến sâu.
3. Liên kết kinh tế không gian: Tận dụng hạ tầng cảng biển nước sâu và hành lang biên giới để tối ưu hóa chuỗi cung ứng hàng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2000-2005 từ Cục Thống kê tỉnh Hà Tĩnh, Sở Công nghiệp Hà Tĩnh, Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 42 doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn 12 huyện, thị xã của tỉnh kết hợp với dữ liệu chuyên gia từ 15 cơ quan quản lý nhà nước liên quan. Phương pháp chọn mẫu toàn diện 100% doanh nghiệp công nghiệp hiện hữu cho phép đánh giá chính xác thực trạng phân bố không gian và năng lực công nghệ tại địa phương.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp kinh tế, phương pháp logic - lịch sử và so sánh kinh tế học. Lý do lựa chọn phương pháp so sánh liên vùng với các tỉnh điển hình như Đồng Nai (nơi thu hút 7,8 tỷ USD vốn FDI), Đà Nẵng, Nghệ An và Vĩnh Phúc (tỷ trọng công nghiệp đạt 49,70% GDP năm 2004) nhằm đúc rút các bài học kinh nghiệm về cải cách cơ chế, quy hoạch khu công nghiệp và phát huy nội lực. Timeline nghiên cứu đánh giá sâu dữ liệu phát triển 15 năm (1991-2005) và xây dựng mô hình dự báo kinh tế đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giá trị sản xuất công nghiệp tăng trưởng nhanh nhưng quy mô tổng thể vẫn còn hạn chế. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp tăng từ 675,985 tỷ đồng năm 2000 lên 1.795,605 tỷ đồng năm 2005, đạt mức tăng trưởng bình quân 20,84%/năm. Trong đó, công nghiệp chế biến giữ vai trò chủ đạo, tăng từ 445,055 tỷ đồng năm 2000 lên 1.081,003 tỷ đồng năm 2005, chiếm 60,20% cơ cấu ngành. Công nghiệp khai thác tăng từ 176,203 tỷ đồng năm 2000 lên 584,807 tỷ đồng năm 2005, chiếm tỷ trọng 32,57%. Ngành công nghiệp sản xuất và phân phối điện, nước đạt 129,795 tỷ đồng năm 2005, chiếm 7,23% tổng giá trị toàn ngành.

Thứ hai, cơ cấu thành phần kinh tế có sự chuyển dịch rõ rệt từ khu vực nhà nước sang khu vực ngoài quốc doanh. Tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước giảm từ 58,82% (397,634 tỷ đồng năm 2000) xuống còn 43,61% (783,143 tỷ đồng năm 2005). Ngược lại, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tăng trưởng vượt bậc, từ 266,591 tỷ đồng năm 2000 (chiếm 39,44%) lên 853,309 tỷ đồng năm 2005 (chiếm 47,52%). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) còn rất khiêm tốn, chỉ đạt 159,153 tỷ đồng năm 2005, chiếm 8,86% giá trị sản xuất với vỏn vẹn 4 dự án đang hoạt động.

Thứ ba, sự phân bố không gian công nghiệp mất cân đối nghiêm trọng và giải quyết việc làm còn thấp. Toàn bộ 42 doanh nghiệp công nghiệp chỉ tập trung tại một số trung tâm đô thị như thị xã Hà Tĩnh, huyện Nghi Xuân (4 doanh nghiệp), huyện Thạch Hà (4 doanh nghiệp), thị xã Hồng Lĩnh (3 doanh nghiệp) và huyện Kỳ Anh (3 doanh nghiệp). Riêng huyện miền núi Vũ Quang không có doanh nghiệp công nghiệp nào; các huyện Cẩm Xuyên và Hương Khê chỉ có 1 doanh nghiệp. Khu vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chỉ mới tạo việc làm cho 33.155 người năm 2005, chiếm khoảng 4,90% lực lượng lao động toàn tỉnh.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh tốc độ phục hồi sản xuất khả quan nhưng đồng thời phơi bày điểm nghẽn cố hữu về công nghệ và hạ tầng. Cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp qua 5 năm có thể được minh họa trực quan bằng biểu đồ cột chồng nhiều thành phần để thấy rõ xu hướng vươn lên của khu vực ngoài quốc doanh từ 39,44% lên 47,52%, bên cạnh bảng phân loại mức độ đóng góp ngân sách tăng 2,79 lần giữa các nhóm ngành.

Nguyên nhân cốt lõi khiến công nghiệp Hà Tĩnh phát triển chậm là do thiếu các cơ sở sản xuất công nghiệp hạt nhân của Trung ương làm đầu tàu. Hạ tầng giao thông kết nối, cảng biển và điện nước phục vụ sản xuất chưa đồng bộ, làm tăng chi phí logistics. Hơn nữa, hoạt động xuất khẩu của tỉnh phần lớn là gia công thô và ủy thác xuất khẩu, dẫn đến giá trị gia tăng nội địa thấp. Kim ngạch xuất khẩu công nghiệp đạt 37,804 triệu USD năm 2005 chủ yếu đến từ quặng titan và thủy sản sơ chế. Khi so sánh với Đồng Nai hay Vĩnh Phúc, nơi chính quyền địa phương giải quyết triệt để rào cản hành chính và phát triển hạ tầng ngoài hàng rào khu công nghiệp, Hà Tĩnh chưa tạo ra được môi trường đầu tư đủ hấp dẫn đối với các tập đoàn đa quốc gia. Lợi thế trữ lượng 544 triệu tấn quặng sắt Thạch Khê và cảng nước sâu Vũng Áng tiếp nhận tàu trên 5 vạn tấn vẫn chưa được kích hoạt thành công suất công nghiệp thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tập trung triển khai tổ hợp khai thác mỏ sắt Thạch Khê và luyện thép liên hợp Vũng Áng: Khai thác hiệu quả mỏ quặng trữ lượng 544 triệu tấn trong vòng đời 55 năm, xây dựng nhà máy cán thép công suất 4,5 triệu tấn sản phẩm/năm nhằm thay thế 50% lượng phôi thép nhập khẩu cả nước. Thời gian hoàn thành chuẩn bị đầu tư trong giai đoạn 2007-2010 do UBND tỉnh Hà Tĩnh phối hợp cùng Bộ Công nghiệp và các tổng công ty nhà nước chủ trì.

2. Đầu tư xây dựng Trung tâm Nhiệt điện Vũng Áng công suất 3.600 MW: Đẩy nhanh tiến độ thi công Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng I công suất 1.200 MW nhằm bổ sung nguồn điện quốc gia và tạo nguồn thu ngân sách địa phương từ 1.300 tỷ đồng/năm. Timeline vận hành tổ máy số 1 vào giai đoạn 2008-2012, do Tập đoàn Dầu khí/Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư.

3. Quy hoạch và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các khu, cụm công nghiệp trọng điểm: Tập trung nguồn lực xây dựng đồng bộ hệ thống cấp thoát nước, giao thông ngoài hàng rào tại Khu công nghiệp Gia Lách, Khu công nghiệp Hạ Vàng và Khu kinh tế Cửa khẩu Cầu Treo. Mục tiêu thu hút trên 30 dự án chế biến nông - lâm - thủy sản, vật liệu xây dựng cao cấp trước năm 2010 do Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh triển khai.

4. Cải cách thể chế và chính sách ưu đãi đầu tư: Ban hành cơ chế hỗ trợ mặt bằng sạch, tinh gọn thủ tục một cửa liên thông và cung ứng tín dụng ưu đãi cho khối doanh nghiệp tư nhân địa phương. Mục tiêu nâng tổng kim ngạch xuất khẩu đạt trên 120 triệu USD vào năm 2010 do Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp Sở Tài chính Hà Tĩnh thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các cơ quan quản lý nhà nước và ban ngành hoạch định chính sách: Lãnh đạo UBND tỉnh, Sở Công Thương và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hà Tĩnh sử dụng luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch các cụm công nghiệp giai đoạn 2006-2015.

2. Các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp đầu tư: Các nhà đầu tư trong lĩnh vực khai khoáng, luyện kim, năng lượng và logistics tham khảo thông tin chi tiết về trữ lượng mỏ Thạch Khê, hạ tầng cảng nước sâu Vũng Áng để lập báo cáo tiền khả thi dự án.

3. Giảng viên và nhà nghiên cứu lý luận chính trị: Các giảng viên tại Học viện Chính trị Quốc gia, Trường Chính trị các địa phương sử dụng làm tài liệu giảng dạy thực tiễn về công nghiệp hóa gắn với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

4. Học viên cao học và sinh viên ngành kinh tế: Người học thuộc các chuyên ngành Kinh tế chính trị, Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển khai thác mô hình nghiên cứu thực chứng và phương pháp đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành cấp tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc khai thác mỏ sắt Thạch Khê được xem là khâu đột phá chiến lược của Hà Tĩnh?
   Mỏ sắt Thạch Khê sở hữu trữ lượng 544 triệu tấn, lớn nhất Đông Nam Á. Dự án luyện thép liên hợp dự kiến sản xuất 4,5 triệu tấn thép/năm, đáp ứng 50% nhu cầu phôi thép nhập khẩu cả nước, tạo việc làm cho hàng vạn lao động và kích thích phát triển đô thị cảng biển Vũng Áng.

2. Cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp Hà Tĩnh chuyển dịch như thế nào trong giai đoạn 2000-2005?
   Giá trị sản xuất toàn ngành tăng từ 675,985 tỷ đồng lên 1.795,605 tỷ đồng. Trong đó, công nghiệp chế biến duy trì tỷ trọng lớn nhất với 60,20% (1.081,003 tỷ đồng), công nghiệp khai thác chiếm 32,57% (584,807 tỷ đồng) và ngành điện nước chiếm 7,23% (129,795 tỷ đồng).

3. Đóng góp của công nghiệp vào ngân sách tỉnh Hà Tĩnh biến động ra sao?
   Nguồn thu ngân sách từ công nghiệp tăng trưởng liên tục từ 13,54 tỷ đồng năm 2000 lên 98,534 tỷ đồng năm 2005, tăng hơn 7,2 lần. Dự kiến khi các tổ hợp nhiệt điện và chế biến khoáng sản vận hành, mức đóng góp sẽ vượt trên 1.300 tỷ đồng/năm.

4. Bài học kinh nghiệm nào từ các tỉnh lân cận có thể áp dụng cho Hà Tĩnh?
   Kinh nghiệm từ Đồng Nai (thu hút 7,8 tỷ USD vốn FDI) và Vĩnh Phúc (tỷ trọng công nghiệp đạt 49,70% GDP năm 2004) chỉ ra rằng tỉnh phải đi đầu trong cải cách thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng sạch và hoàn thiện hạ tầng kết nối ngoài hàng rào khu công nghiệp.

5. Mục tiêu phát triển cơ cấu kinh tế của Hà Tĩnh đặt ra đến năm 2010 là gì?
   Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI xác định mục tiêu đến năm 2010: tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt 35,00%, dịch vụ đạt 37,00%, nông - lâm - ngư nghiệp giảm còn 28,00%, và kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh vượt 120 triệu USD.

Kết luận

• Luận văn khẳng định sự cấp thiết phải tạo bước đột phá trong phát triển công nghiệp nhằm chuyển dịch cơ cấu từ nền kinh tế thuần nông (42,50% GDP năm 2005) sang công nghiệp và dịch vụ hiện đại.
• Nghiên cứu chứng minh tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp đạt bình quân 20,84%/năm, đạt quy mô 1.795,605 tỷ đồng năm 2005, trong đó khối ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng chi phối 47,52%.
• Chỉ rõ những tồn tại then chốt về quy mô phân tán, hạ tầng lạc hậu và toàn tỉnh mới chỉ có 42 doanh nghiệp công nghiệp với 8,86% giá trị từ khu vực FDI.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với dự án thép Thạch Khê, Trung tâm nhiệt điện Vũng Áng 3.600 MW và các khu công nghiệp tập trung Gia Lách, Hạ Vàng.
• Đề ra lộ trình hành động đến năm 2010 nhằm nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng lên 35,00% và tạo nguồn thu ngân sách hàng ngàn tỷ đồng.

Đóng góp khoa học chính của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế chính trị về tạo bước đột phá công nghiệp cấp địa phương và cung cấp bộ dữ liệu thực chứng tin cậy cho tỉnh Hà Tĩnh. Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện quy hoạch chi tiết các vùng kinh tế trọng điểm giai đoạn 2007-2015 và triển khai giải phóng mặt bằng các dự án nguồn điện, luyện kim. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý cần ứng dụng ngay khung giải pháp này để đưa Hà Tĩnh trở thành trung tâm công nghiệp năng động của khu vực miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Sự cần thiết phải tạo bước đột phá trong phát triển công nghiệp của Hà Tĩnh 1. Nhận thức chung về tạo bước đột phá trong phát triển công nghiệp của một tỉnh 1. Công nghiệp và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh 1. Khái niệm Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân được hình thành và phát triển lâu dài trong quá trình phân công lao động xã hội.

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, quá trình sản xuất mở rộng, lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, phân công lao động diễn ra càng sâu sắc đã hình thành những ngành nghề khác nhau. Lịch sử sản xuất của xã hội loài người đã trải qua ba giai đoạn phân công lao động xã hội: - Chăn nuôi tách khỏi trồng trọt. - Tiểu thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp. - Thương nghiệp ra đời, sản xuất hàng hóa phát triển.

Sự phân công lao động xã hội đã "phân chia nền sản xuất xã hội thành những ngành lớn như nông nghiệp, công nghiệp v., là sự phân công lao động chung (im Allgemeinen), và sự phân chia những ngành sản xuất ấy thành loại và thứ - là sự phân công lao động đặc thù (im Besondren)" [37, tr. Theo sự phân công lao động xã hội, bản thân công nghiệp lại phân chia thành những ngành khác nhau.Lênin viết: Sự phân công xã hội là cơ sở của kinh tế hàng hóa. Công nghiệp chế biến tách khỏi công nghiệp khai thác, và mỗi ngành công nghiệp đó lại chia ra thành nhiều loại nhỏ và phân loại nhỏ, chúng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 sản xuất ra dưới hình thức hàng hóa, những sản phẩm đặc biệt và đang trao đổi với tất cả các ngành sản xuất khác [33, tr. Như vậy, phân công lao động xã hội là cơ sở hình thành những ngành nghề sản xuất, trong đó có công nghiệp.

Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất quan trọng của nền kinh tế. Đã có những quan niệm khác nhau về công nghiệp. Theo Từ điển tiếng Việt thì công nghiệp là "toàn thể những hoạt động kinh tế nhằm khai thác các tài nguyên và các nguồn năng lượng và chuyển biến các nguyên liệu (gốc động vật, thực vật hay khoáng vật) thành sản phẩm" [10, tr. Theo giáo trình kinh tế học phát triển, "công nghiệp là ngành sản xuất vật chất của nền kinh tế quốc dân, có các loại hoạt động chủ yếu là: khai thác chế biến và sửa chữa" [29, tr.

Từ điển kinh tế định nghĩa, công nghiệp bao gồm "toàn bộ các xí nghiệp (công xưởng, nhà máy, trạm phát điện, hầm mỏ, xí nghiệp, mỏ, xưởng) chế tạo công cụ lao động, khai thác nguyên vật liệu và nhiên liệu, khai thác rừng và chế biến các sản phẩm do ngành khai thác và nông nghiệp sản xuất ra" [6, tr.TS Nguyễn Đình Kháng và TS. Bua Không Nam Ma Vông thì: Công nghiệp là ngành kinh tế thuộc lĩnh vực sản xuất vật chất. bao gồm ba loại hoạt động chủ yếu: khai thác tài nguyên thiên nhiên tạo ra nguồn nguyên liệu; sản xuất và chế biến sản phẩm của công nghiệp khai thác và của nông nghiệp thành nhiều loại sản phẩm nhằm thoả mãn các nhu cầu khác nhau của xã hội; khôi phục giá trị sử dụng của sản phẩm được tiêu dùng trong quá trình sản xuất và trong sinh hoạt [31, tr. Trên cơ sở các hoạt động đó, theo sự phân công lao động xã hội, công nghiệp được chia theo những ngành cụ thể khác nhau.

Theo quy mô có công nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp lớn; theo trình độ kỹ thuật có công nghiệp, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 tiểu thủ công nghiệp; theo phân cấp quản lý có công nghiệp Trung ương và công nghiệp địa phương; theo nguồn gốc sở hữu có công nghiệp quốc doanh và công nghiệp ngoài quốc doanh, công nghiệp trong nước và công nghiệp của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Từ những cách tiếp cận trên đây, có thể hiểu công nghiệp là ngành sản xuất vật chất của nền sản xuất xã hội, thực hiện các hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên, chế biến các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các sản phẩm của nông - lâm - ngư nghiệp, khôi phục các giá trị sử dụng đã tiêu dùng trong quá trình sản xuất và trong sinh hoạt. Quá trình sản xuất được dựa trên kỹ thuật công nghệ hiện đại, phương pháp, quy trình tiên tiến nhằm tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống xã hội. Vai trò của công nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Công nghiệp là ngành kinh tế có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thể hiện qua những nội dung chủ yếu sau đây: * Công nghiệp góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Sự phát triển của ngành công nghiệp trước hết làm tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp trong GDP do công nghiệp là ngành sản xuất có năng suất lao động xã hội cao.

Công nghiệp thúc đẩy nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Đặc biệt là công nghiệp chế biến sẽ góp phần nâng cao giá trị sản xuất của những sản phẩm do nông nghiệp tạo ra. Công nghiệp cung ứng máy móc, thiết bị, vật tư, trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại phục vụ sản xuất nông nghiệp, từ đó làm cho năng suất lao động nông nghiệp tăng lên. Khi năng suất lao động nông nghiệp tăng lên, giá trị các tư liệu sinh hoạt cần thiết giảm xuống, làm giảm chi phí sản xuất nói chung, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 trong đó có chi phí sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, từ đó lại thúc đẩy công nghiệp phát triển.

Công nghiệp tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của dịch vụ, thúc đẩy quá trình hiện đại hoá ngành dịch vụ. Công nghiệp càng phát triển càng đòi hỏi những ngành dịch vụ chất lượng cao như dịch vụ tư vấn khoa học - kỹ thuật, dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm. Trong 5 năm 2001 - 2005, công nghiệp của Hà Tĩnh đã góp phần quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Công nghiệp, xây dựng tăng từ 13,45% (năm 2001) lên 21,5% (2005).

Dịch vụ tăng từ 25,24% lên 36%; nông, lâm, ngư nghiệp giảm từ 51,31% xuống còn 42,5%. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát triển khá, giá trị sản xuất tăng bình quân hàng năm 20,84%. Trong đó công nghiệp khai thác tăng 25,38%; công nghiệp chế biến tăng 20% và công nghiệp điện, khí đốt tăng 21,6%. Đóng góp ngân sách từ sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tăng 2,79 lần.

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên đây ở Hà Tĩnh trong những năm qua có vai trò rất quan trọng của ngành công nghiệp. Những kết quả đó sẽ tạo tiền đề cho bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh trong những năm tới. * Công nghiệp góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động: Công nghiệp là ngành có khả năng thu hút lực lượng lao động lớn và gián tiếp tạo thêm việc làm cho nông nghiệp, các ngành dịch vụ: thương mại, du lịch. Tuy nhiên cần nhận thấy rằng, không phải ngành công nghiệp nào cũng có thể tạo ra nhiều việc làm.

Bởi vì nếu các ngành công nghiệp sử dụng ít vốn, nhiều lao động thì số việc làm do ngành công nghiệp đó tạo ra sẽ lớn hơn những ngành công nghiệp sử dụng ít lao động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 * Công nghiệp góp phần đa dạng hoá mặt hàng xuất khẩu, nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại, thu hút đầu tư từ bên ngoài: Muốn đa dạng hoá mặt hàng xuất khẩu cần phải có vai trò của công nghiệp. Bởi vì khi nền kinh tế phát triển ở trình độ thấp, mặt hàng xuất khẩu thường ít về chủng loại, chủ yếu là xuất khẩu sản phẩm thô, nhất là các sản phẩm từ nông - lâm - thủy sản và sản phẩm của công nghiệp khai thác khoáng sản. Công nghiệp phát triển góp phần đa dạng hoá mặt hàng xuất khẩu, nâng cao giá trị sản xuất các mặt hàng xuất khẩu.

Trong thời đại ngày nay, khi cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang phát triển như vũ bão thì sự phát triển của những ngành công nghiệp trình độ cao càng làm tăng thêm hiệu quả hoạt động xuất khẩu. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại, góp phần tăng nguồn thu ngoại tệ cho địa phương, tạo điều kiện để đầu tư tái sản xuất mở rộng. Khi công nghiệp phát triển, nhu cầu về ứng dụng kỹ thuật công nghệ hiện đại đòi hỏi càng lớn. Điều này tạo điều kiện để thu hút chuyển giao khoa học và công nghệ từ bên ngoài, hấp dẫn các nhà đầu tư, thu hút các chuyên gia và lao động có kỹ thuật cao.

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hóa diễn ra sâu sắc, tự do hoá thương mại càng mở rộng đòi hỏi sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu càng cao, vì thế phát triển công nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng, mẫu mã, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường trong nước và thế giới. * Công nghiệp góp phần nâng cao tích luỹ nội bộ nền kinh tế: Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất dựa trên kỹ thuật - công nghệ hiện đại, sử dụng lao động có trình độ thành thạo tương đối cao, do đó năng suất lao động trong ngành công nghiệp cao hơn nhiều so với trong nông nghiệp và các ngành khác. Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế chủ yếu phụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 thuộc phần lớn vào tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp. Do đó khi công nghiệp phát triển sẽ làm tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và của nền kinh tế, từ đó tăng nguồn thu ngân sách cho nhà nước nói chung và địa phương nói riêng.

* Công nghiệp thúc đẩy quá trình đô thị hoá: Phát triển công nghiệp và quá trình đô thị hoá là hai quá trình có quan hệ chặt chẽ với nhau. Việc phát triển các ngành công nghiệp, các trung tâm công nghiệp sẽ tạo điều kiện để xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, tập trung lực lượng lao động, dịch chuyển cơ cấu dân số và lao động theo hướng tập trung. Sự phát triển của công nghiệp làm cho: Số nhân khẩu thành phố tăng lên không ngừng, nghĩa là nhân khẩu bỏ nông nghiệp đi hoạt động thương nghiệp và công nghiệp.