I. Vì sao đổi mới phương thức lãnh đạo Đảng ủy xã Cát Hanh
Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã Cát Hanh là một yêu cầu khách quan, cấp thiết, xuất phát từ vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức Đảng ở cơ sở. Hệ thống chính trị cấp xã là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, nơi triển khai và hiện thực hóa mọi chủ trương, đường lối. Do đó, hiệu quả hoạt động của toàn bộ hệ thống này phụ thuộc quyết định vào năng lực và phương thức lãnh đạo của Đảng ủy. Bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và yêu cầu xây dựng nông thôn mới đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi phương thức lãnh đạo phải liên tục được điều chỉnh để phù hợp, linh hoạt và hiệu quả hơn. Một phương thức lãnh đạo khoa học, dân chủ và sát thực tiễn sẽ giúp nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, củng cố niềm tin của nhân dân, đồng thời phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Nghiên cứu của Võ Trần Khoái (2024) nhấn mạnh, sự đổi mới này không chỉ là thay đổi cách thức, lề lối làm việc mà còn là sự đổi mới trong tư duy, nhận thức của toàn bộ đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là vai trò người đứng đầu. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một Đảng bộ xã Cát Hanh trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo hệ thống chính trị và nhân dân hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần vào sự phát triển chung của huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định.
1.1. Vai trò hạt nhân trong xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở
Đảng ủy xã là hạt nhân lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị ở cơ sở, bao gồm chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Phương thức lãnh đạo đúng đắn đảm bảo các tổ chức này hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ, phối hợp nhịp nhàng theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ". Việc đổi mới phương thức lãnh đạo giúp Đảng ủy định hướng, kiểm tra, giám sát hiệu quả hơn, tránh tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo. Theo tài liệu nghiên cứu, Đảng ủy lãnh đạo thông qua việc ban hành nghị quyết đảng ủy, thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ, và thông qua vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên. Một phương thức lãnh đạo hiệu quả sẽ phát huy được tính chủ động, sáng tạo của chính quyền trong quản lý, điều hành và vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận, đoàn thể.
1.2. Yêu cầu từ thực tiễn phát triển kinh tế xã hội địa phương
Xã Cát Hanh, với những đặc điểm riêng về kinh tế nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, đang trong giai đoạn đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Thực tiễn này đòi hỏi Đảng ủy phải có những quyết sách nhanh nhạy, phù hợp. Phương thức lãnh đạo cũ, mang tính hành chính, quan liêu sẽ là rào cản cho sự phát triển. Đổi mới phương thức lãnh đạo, đặc biệt là trong việc ra nghị quyết và tổ chức thực hiện, phải hướng đến giải quyết các vấn đề thực tiễn như giải phóng mặt bằng, thu hút đầu tư, phát triển mô hình kinh tế hiệu quả. Việc áp dụng chuyển đổi số trong công tác đảng cũng là một yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, đáp ứng kịp thời các biến động của đời sống kinh tế - xã hội tại địa phương.
II. Các thách thức trong phương thức lãnh đạo Đảng ủy Cát Hanh
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, thực trạng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã Cát Hanh vẫn còn đối mặt với không ít tồn tại và thách thức. Theo kết quả phân tích, một trong những hạn chế lớn là việc đổi mới còn mang tính thụ động, đôi khi còn trông chờ chỉ đạo từ cấp trên. Việc ban hành nghị quyết đảng ủy có lúc còn chung chung, dàn trải, chưa thực sự bám sát và giải quyết triệt để các vấn đề nổi cộm tại cơ sở. Công tác giám sát, kiểm tra dù được tăng cường nhưng hiệu quả chưa cao, chưa phát huy hết vai trò trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý sai phạm. Nghiên cứu của Võ Trần Khoái (2024) chỉ ra rằng, “việc nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm trạng, nguyện vọng của đảng viên và nhân dân có lúc, có nơi chưa thật sâu sát”. Bên cạnh đó, việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị còn hạn chế. Cải cách hành chính trong Đảng triển khai còn chậm, phong cách, lề lối làm việc của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, ảnh hưởng đến hiệu quả lãnh đạo và niềm tin của nhân dân. Những thách thức này đòi hỏi một chương trình hành động quyết liệt và đồng bộ để khắc phục.
2.1. Hạn chế trong ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết
Một số nghị quyết của Đảng ủy còn thiếu tính khả thi, chưa lượng hóa được mục tiêu, chưa xác định rõ nguồn lực và lộ trình thực hiện. Điều này dẫn đến việc tổ chức thực hiện gặp nhiều lúng túng, hiệu quả không như mong đợi. Năng lực cụ thể hóa nghị quyết của cấp trên và nghị quyết của chính Đảng ủy thành các chương trình, kế hoạch hành động của chính quyền và các đoàn thể đôi khi còn yếu. Công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện nghị quyết chưa được tiến hành thường xuyên, dẫn đến những hạn chế chậm được khắc phục. Để nâng cao chất lượng, cần đổi mới từ khâu khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến nhân dân trước khi ban hành, đảm bảo nghị quyết đảng ủy thực sự đi vào cuộc sống.
2.2. Bất cập trong công tác cán bộ và sinh hoạt chi bộ
Công tác cán bộ đôi khi còn chưa theo kịp yêu cầu, việc đánh giá, quy hoạch, bố trí cán bộ có lúc còn chưa sát với năng lực thực tế. Chất lượng sinh hoạt chi bộ ở một số nơi còn mang tính hình thức, nội dung nghèo nàn, chưa phát huy được tính chiến đấu, tinh thần tự phê bình và phê bình của đảng viên. Nguyên tắc tập trung dân chủ có nơi, có lúc chưa được thực hiện nghiêm túc. Đây là những “điểm nghẽn” trực tiếp làm suy giảm sức chiến đấu của tổ chức đảng, ảnh hưởng đến năng lực lãnh đạo chung của toàn Đảng bộ. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ là nhiệm vụ trọng tâm cần được ưu tiên giải quyết.
2.3. Hiệu quả công tác dân vận kiểm tra giám sát chưa cao
Công tác dân vận có lúc còn hành chính hóa, chưa thực sự gần dân, sát dân để lắng nghe và giải quyết kịp thời những bức xúc, kiến nghị chính đáng của nhân dân. Hoạt động giám sát, kiểm tra của Đảng ủy, Ủy ban Kiểm tra và giám sát của Mặt trận, các đoàn thể còn chồng chéo, hiệu quả chưa thực sự rõ nét. Việc phát hiện vi phạm qua tự kiểm tra trong nội bộ vẫn là khâu yếu. Cơ chế để nhân dân tham gia giám sát cán bộ, đảng viên chưa được cụ thể hóa và phát huy hiệu quả, làm giảm khả năng phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng, lãng phí ngay từ cơ sở, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng bộ xã Cát Hanh.
III. Giải pháp cốt lõi đổi mới phương thức lãnh đạo Đảng ủy
Để khắc phục những hạn chế và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, việc đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã Cát Hanh là nhiệm vụ sống còn. Trọng tâm của các giải pháp này là tập trung vào việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của toàn Đảng bộ. Giải pháp hàng đầu là nâng cao nhận thức, trách nhiệm và trình độ của các cấp ủy viên, cán bộ chủ chốt. Cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, từ bỏ lối làm việc cũ, thụ động. Tiếp theo, phải cải tiến căn bản chất lượng ban hành nghị quyết, đảm bảo các nghị quyết có tính khả thi cao, sát thực tiễn và có sự tham gia đóng góp của nhân dân. Đẩy mạnh cải cách hành chính trong Đảng, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác đảng để tối ưu hóa quy trình làm việc, giảm hội họp không cần thiết. Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giám sát, kiểm tra. Cuối cùng, phải đặc biệt chú trọng đến công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm, thực sự là hạt nhân quy tụ sức mạnh của hệ thống chính trị và nhân dân.
3.1. Nâng cao chất lượng ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết
Quy trình ban hành nghị quyết đảng ủy cần được đổi mới theo hướng tăng cường khảo sát thực tế, đối thoại, lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, cán bộ lão thành và đặc biệt là của nhân dân. Nghị quyết phải ngắn gọn, dễ hiểu, xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân, tổ chức và có lộ trình, nguồn lực thực hiện rõ ràng. Sau khi ban hành, Đảng ủy phải xây dựng chương trình hành động chi tiết để lãnh đạo, chỉ đạo việc triển khai. Tăng cường kiểm tra, đôn đốc quá trình thực hiện, kịp thời sơ kết, tổng kết, biểu dương những mô hình hay, cách làm tốt, đồng thời chấn chỉnh, khắc phục ngay những yếu kém, sai lệch.
3.2. Đổi mới công tác tổ chức cán bộ và nâng cao chất lượng đảng viên
Đây là giải pháp “then chốt của then chốt”. Công tác cán bộ phải được thực hiện một cách dân chủ, công khai, minh bạch, dựa trên quy hoạch và tiêu chuẩn chức danh cụ thể. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới cho đội ngũ cán bộ, nhất là kỹ năng lãnh đạo, quản lý và xử lý các vấn đề phức tạp nảy sinh từ thực tiễn. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ bằng cách đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt theo hướng thiết thực, tập trung thảo luận những vấn đề mà đảng viên và nhân dân quan tâm. Đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là vai trò người đứng đầu, thực hiện nghiêm quy định về những điều đảng viên không được làm, qua đó củng cố và nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đảng.
IV. Cách lãnh đạo hiệu quả chính quyền và đoàn thể tại Cát Hanh
Một mô hình lãnh đạo hiệu quả đòi hỏi Đảng ủy phải xác định rõ phương thức lãnh đạo đối với từng thành tố trong hệ thống chính trị. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã Cát Hanh không chỉ dừng lại ở nội bộ Đảng mà phải thể hiện rõ trong mối quan hệ với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Nguyên tắc chung là Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay. Đối với chính quyền (Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân), Đảng ủy lãnh đạo bằng chủ trương, định hướng, giới thiệu nhân sự chủ chốt và thông qua công tác giám sát, kiểm tra việc thể chế hóa, tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, Đảng ủy lãnh đạo thông qua định hướng chính trị, tạo điều kiện về cơ chế, chính sách để các tổ chức này phát huy vai trò, thực hiện tốt chức năng giám sát, phản biện xã hội và làm tốt công tác dân vận. Sự phân định rõ ràng này giúp mỗi tổ chức phát huy tối đa vai trò, tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện các nhiệm vụ chính trị tại huyện Phù Cát.
4.1. Phương thức lãnh đạo đối với hoạt động của chính quyền xã
Đảng ủy cần tập trung lãnh đạo chính quyền trong việc xây dựng các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh. Đảng ủy cho ý kiến về những định hướng lớn, các dự án trọng điểm, quy hoạch phát triển của địa phương. Đồng thời, Đảng ủy giới thiệu những đảng viên ưu tú, có đủ năng lực, phẩm chất để Hội đồng nhân dân bầu vào các chức danh chủ chốt của chính quyền. Tăng cường kiểm tra, giám sát chính quyền trong việc thực thi pháp luật, thực hiện cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí. Quan trọng là phải tôn trọng và phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền trong quản lý, điều hành theo pháp luật, tạo điều kiện để chính quyền hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
4.2. Lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội
Đảng ủy lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thông qua Ban Thường vụ, đảng đoàn và các đảng viên hoạt động trong các tổ chức này. Cần định hướng về nội dung, phương thức hoạt động để các tổ chức này thực sự là trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân, làm tốt công tác dân vận. Tạo cơ chế để Mặt trận và các đoàn thể thực hiện hiệu quả chức năng giám sát và phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Thường xuyên lắng nghe, đối thoại, giải quyết các kiến nghị của đoàn viên, hội viên và nhân dân do Mặt trận và các đoàn thể phản ánh. Hỗ trợ, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, kinh phí để các tổ chức này hoạt động, tránh tình trạng “hành chính hóa”, xa rời quần chúng.
V. Kết quả thực tiễn từ đổi mới lãnh đạo tại Đảng bộ xã Cát Hanh
Quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã Cát Hanh trong giai đoạn 2020-2023 đã mang lại những kết quả tích cực và toàn diện. Nổi bật nhất là sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Theo khảo sát trích dẫn trong nghiên cứu của Võ Trần Khoái (2024), có đến 85% ý kiến đánh giá cao sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đối với công tác đổi mới này. Năng lực lãnh đạo của Đảng ủy và sức chiến đấu của tổ chức đảng được nâng lên rõ rệt, thể hiện qua việc các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới đều đạt và vượt kế hoạch. Vai trò hạt nhân chính trị của các chi bộ được phát huy, hoạt động ngày càng sát dân hơn. Quan hệ phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị trở nên đồng bộ, chặt chẽ hơn, đặc biệt trong việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở. Khảo sát cũng cho thấy 95% người dân đánh giá mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân địa phương là đoàn kết tốt. Những kết quả này là minh chứng sống động cho thấy hướng đi đổi mới của Đảng bộ xã Cát Hanh là đúng đắn, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.
5.1. Chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới
Nhờ phương thức lãnh đạo được đổi mới, các nghị quyết về phát triển kinh tế đã đi vào cuộc sống, khơi dậy được tiềm năng, nguồn lực trong nhân dân. Các mô hình kinh tế gia trại, tiểu thủ công nghiệp phát triển mạnh. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới tiếp tục đạt được những thành tựu mới, các tiêu chí được duy trì và nâng cao chất lượng. Cơ sở hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học được đầu tư đồng bộ. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng ủy.
5.2. Hệ thống chính trị được củng cố hoạt động hiệu quả hơn
Việc đổi mới phương thức lãnh đạo đã trực tiếp góp phần xây dựng chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tại Cát Hanh ngày càng vững mạnh. Hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền được nâng cao. Hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể có nhiều đổi mới về nội dung, hình thức, thu hút đông đảo đoàn viên, hội viên tham gia. Theo khảo sát, 95% ý kiến cho rằng chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức trong hệ thống chính trị được xác định rõ ràng, phối hợp chặt chẽ. Việc thực hiện quy chế dân chủ với phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” được triển khai nghiêm túc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
