CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PHỤ TẢI DÙNG ĐIỆN TRONG HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA Cùng với sự tiến bộ vượt bậc của nền y tế hiện đại ngày nay, không khó khăn để bắt gặp các loại máy móc và thiết bị trong lĩnh vực y tế hiện đại trong bệnh viện để phục vụ công tác chữa trị và chuẩn đoán cho người bệnh. Về cơ bản, có rất nhiều loại thiết bị được dùng trong bệnh viện và các phòng khám tùy theo nhu cầu và mục đích sử dụng. Phụ tải điện là bất kỳ thiết bị nào tiêu thụ năng lượng điện và biến nó thành một dạng khác. Các thiết bị này sẽ tiêu thụ năng lượng điện dưới dạng dòng điện và biến đổi thành dạng khác.
Năng lượng điện thường được biến đổi thành các dạng như ánh sáng, chuyển động hoặc nhiệt điện. Bệnh viện đa khoa gồm nhiều khu để thực hiện các chức năng khác nhau: - Khu hành chính - Khu điều trị - Khu kỹ thuật - Khu điều trị nội trú - Khu điều trị ngoại trú - Khu cận lâm sàng - Khu giặt là - Khu xử lý chất thải Với mỗi khu vực các loại phụ tải và lượng điện năng tiêu thụ là khác nhau vì vậy cần có sự giám sát và điều khiển để sử dụng điện năng hiệu quả. Thiết bị chiếu sáng 1. Định nghĩa và phân loại Là những thiết bị có khả năng chuyển hóa năng lượng điện tiêu thụ thành năng lượng ánh sáng.
Theo nguyên lí hoạt động ta có thể phân chia các đèn chiếu sáng thành ba nhóm lớn: - Đèn nóng sáng là loại đèn được phát sáng khi đốt nóng: điện năng chuyển thành nhiệt năng rồi lại chuyển tiếp thành quang năng. Trong đèn sợi đốt có hai loại là đèn sợi đốt thông thường và đèn sợi đốt có bổ sung khí halogen.1: Đèn sợi đốt - Đèn phóng điện là loại đèn sử dụng phương pháp phóng điện hồ quang để chiếu sáng. Các loại đèn phóng điện trong chất khí gồm các nhóm: đèn huỳnh quang, đèn cao áp thủy ngân, đèn natri và đèn halogen kim loại.2: Đèn huỳnh quang - Đèn LED ( lighting emitting diode): đi ốt phát quang khi có dòng điện 1 chiều chạy qua, chuyển từ điện năng sang quang năng.3: Đèn LED âm trần 1. Các khái niệm liên quan - Quang thông (đơn vị lumen) là giá trị đo tổng lượng ánh sáng phát ra từ một đèn.
- Độ rọi (đơn vị lux) là lượng quang thông chiếu tới một đơn vị diện tích bề mặt. - Độ chói (cd/m2) là cường độ sáng phát ra từ bề mặt nguồn sáng hoặc bề mặt phản xạ theo một hướng xác định, gây nên cảm giác sáng đối với mắt, giúp nhận biết vật. - Độ đồng đều là tỷ số giữa giá trị tối thiểu và giá trị trung bình của độ rọi. Nó thể hiện tỉ lệ đồng đều của ánh sáng trên bề mặt chiếu sáng thông qua tỉ số của độ rọi.
- Chỉ số chói lóa mặt tiện nghi đặc trưng mức độ gây ra cảm giác khó chịu khi các phần của trường nhìn quá chói so với độ chói xung quanh mà mắt đẵ thích nghi. - Nhiệt độ màu là đại lượng đặc trưng của ánh sáng, cho biết ánh sáng phát ra có màu gì và thuộc ánh sáng ấm hay lạnh. Đơn vị đo nhiệt độ màu là Kevin (viết tắt là K) Kelvin dao động trong khoảng 1000K - 10,000K tương ứng các gam màu từ ấm đến lạnh. 12 - Chỉ số hoàn màu được ký hiệu là CRI (color rendering index) phản ánh độ trung thực màu sắc của vật khi được nguồn sáng chiếu tới.
Tiêu chuẩn chiếu sáng trong nhà Khu vực chiếu sáng Tiêu chuẩn độ rọi (lux) Khu vực văn phòng 400-500 Sảnh, hành lang 100-150 Phòng máy, phòng kỹ thuật 150-200 Phòng vệ sinh 100-150 Cầu thang bộ 150-200 Khu tiếp tân 250-300 Phòng kho 100-200 Tầng hầm, bãi đỗ xe >75 Phòng bệnh 200-250 Theo ước tính, tiêu thụ năng lượng của việc chiếu sáng chiếm khoảng 20 – 45% tổng tiêu thụ năng lượng của một toà nhà thương mại và khoảng 3 – 10% trong tổng tiêu thụ năng lượng của một nhà máy công nghiệp. Trong bệnh viện gần như toàn bộ khu vực đều cần thiết bị chiếu sáng vì vậy việc quản lý để tiến hành tiết kiệm năng lượng là rất cần thiết. Thiết bị khám chữa bệnh 1. Máy móc và các phụ tải điện dùng trong chẩn đoán Thiết bị chẩn đoán có thể là bất kỳ thiết bị hay dụng cụ y tế nào được sử dụng trong các cơ sở y tế, phòng khám với mục đích duy nhất là chẩn đoán tình trạng của bệnh nhân.
Dựa trên các triệu chứng được bệnh nhân mô tả, bác sĩ sẽ thực hiện những xét nghiệm chẩn đoán bằng cách sử dụng những dụng cụ y tế thích hợp để đánh giá nội bộ bệnh nhân. Các bác sĩ hay kỹ thuật viên sẽ tìm kiếm bất kỳ sự bất thường nào trong các cơ quan hoặc bộ phận bị ảnh hưởng trong cơ thể gây ra các biểu hiện triệu chứng. 13 Dưới đây là một số loại thiết bị và dụng cụ y tế chẩn đoán được sử dụng phổ biến nhất trong các cơ sở y tế, phòng khám, bệnh viện: Máy đọc hình ảnh dùng trong y tế – Là một sản phẩm được ứng dụng công nghệ, được sử dụng để tạo ra hình ảnh hiển thị bên trong cơ thể con người. Hình ảnh trực quan do thiết bị tạo ra được sử dụng để phân tích lâm sàng và can thiệp y tế.
Có rất nhiều thiết bị trong chẩn đoán hình ảnh, chẳng hạn như X-quang (máy X-quang), chụp cắt lớp vi tính (CT scan), chụp cộng hưởng từ (chụp MRI), máy siêu âm và siêu âm tim. Ngoài các loại máy dùng trong chẩn đoán hình ảnh y tế còn có các loại thiết bị khác được sử dụng để chẩn đoán tình trạng người bệnh. Một trong số đó còn bao gồm cân, ống nghe, doppler và máy đo oxy xung.4: Máy móc và các thiết bị dùng trong chẩn đoán y tế 14 1. Máy móc và phụ tải điện sử dụng lâu dài Loại thiết bị y tế này được sử dụng chủ yếu nhằm cung cấp các lợi ích trong điều trị cho một số tình trạng hoặc bệnh tật.
Việc sử dụng những thiết bị này phải có chỉ định của bác sĩ, được thiết kế để phục vụ cho mục đích y tế. Những thiết bị này được sử dụng trong thời gian dài và có thể tái sử dụng trong bệnh viện hoặc tại nhà để chăm sóc bệnh nhân. Một số loại thiết bị có tuổi thọ sử dụng lâu bên như: - Xe lăn tay hoặc lăn điện - Giường bệnh - Xe tập, nạng, gậy (các thiết bị hỗ trợ vận động) - Thiết bị kéo - Nệm áp lực - Bơm insulin - Máy hút sữa - Máy phun sương - Thang máy dành cho bệnh nhân - Máy chạy thận - Bình oxy cố định hoặc di động - Máy thở oxy Hình 1.5: Máy móc và các thiết bị có tuổi thọ sử dụng lâu dài Thuật ngữ “lâu bền” bắt nguồn từ việc các loại máy móc thiết bị thường xuyên được kiểm tra chất lượng hoạt động. Các thiết bị này được thiết kế để cung cấp cho 15 người bệnh sự an toàn và thoải mái.
Ngoài ra, những thiết bị này còn bao gồm tính năng chống trượt và độ chịu lực bền bỉ. Máy móc và các phụ tải điện dùng trong điều trị Thiết bị điều trị dùng trong y tế là bất kỳ loại thiết bị hoặc dụng cụ y tế nào được thiết kế để điều trị một tình trạng bệnh lý cụ thể. Các máy móc thiết bị này được ứng dụng công nghệ hiện đại để giải quyết bất kỳ bất thường nào nhằm phục hồi chức năng của các cơ quan hoặc mô bị ảnh hưởng trong cơ thể người bệnh. Điều này được bao gồm các vật tư phẫu thuật được thiết kế để điều trị một số tình trạng cần can thiệp phẫu thuật.
- Thiết bị phẫu thuật LASIK: Việc sử dụng công nghệ LASIK chủ yếu để điều trị các bệnh về mắt. Thiết bị này được thiết kế để sử dụng cho những bệnh nhân có vấn đề về mắt như cận thị, viễn thị hoặc loạn thị.6: Thiết bị phẫu thuật LASIK - Thiết bị Laser y tế: Là một thiết bị mang tính cách mạng về công nghệ, sử dụng trong lĩnh vực y tế để điều trị các loại bệnh lý khác nhau. Đây là loại thiết bị có thể phát ra bước sóng bức xạ điện từ cho các ứng dụng về lâm sàng. Các bước sóng này sẽ thay đổi khi đạt mức năng lượng và thời lượng xung.
Máy móc và các phụ tải điện sử dụng trong phòng thí nghiệm y tế Những loại thiết bị này được sử dụng nhằm phân tích nhóm máu, nước tiểu, gen và các vật liệu sinh học khác. 16 Một số ví dụ phổ biến nhất về phụ tải phòng thí nghiệm được sử dụng trong lĩnh vực y tế: - Máy phân tích khí máu - Máy phân tích hóa học - Máy phân tích điện giải - Bộ đếm vi sai - Máy phân tích thử nghiệm thuốc - Máy phân tích đông máu - Máy phân tích huyết học - Máy phân tích nước tiểu Hình 1.7: Máy phân tích huyết học 1. Nhóm thiết bị sưởi, thông gió, điều hòa. Định nghĩa Là các thiết bị đảm nhiệm kiểm soát về độ ẩm, nhiệt độ, chất lượng không khí trong bệnh viện.
Có thể kể đến một vài thiết bị ở đây như: điều hòa, quạt treo tường, hệ thống thông gió,.8: Hệ thống thông gió trong một phòng bệnh. Mục tiêu của nhóm thiết bị này là phải đảm bảo cho không khí trong lành, sạch các mầm mống bệnh cũng như tạo một nhiệt độ thích hợp cho quá trình hồi phục của bệnh nhân, do đó việc điều khiển nhóm thiết bị này là vô cùng phức tạp và có nhiều tiêu chuẩn. Các tác dụng của nhóm thiết bị sưởi, thông gió, điều hòa Ngoài việc đảm chất lượng không khí, hệ thống các thiết bị trên còn có các tác dụng khác như: - Duy trì chất lượng không khí: Việc kiểm soát hiệu quả chất lượng không khí và nhiệt độ và độ ẩm trong tất cả các bệnh viện là giải pháp để giữ an toàn cho bệnh nhân, và trong một số trường hợp, thậm chí còn là một phần trong việc điều trị của họ. Các hệ thống thông gió trong bệnh viện sẽ được thiết kế sao cho việc chăm sóc bệnh nhân được tốt nhất, kiểm soát chính xác các yêu cầu về không khí, nhiệt độ và độ ẩm tại từng khu vực khác nhau trong bệnh viện.
Đồng thời đóng vai tròn làm hạn chế sự di chuyển và lây lan của khí độc, vi khuẩn, các chất gây ô nhiễm khác trong không khí.