CHƯƠNG 1: SỰ HIỂU BIẾT VÀ KHÁI NIỆM CÔNG DÂN KỶ NGUYÊN SỐ 1.1 Sự hiểu biết Với sự phát triển vượt bậc của khoa học – công nghệ và đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, lại được thúc đẩy bởi quá trình toàn cầu hóa, thế giới đương đại đang bước vào kỷ nguyên số.2 Khái niệm kỷ nguyên số Kỷ nguyên số là kỷ nguyên mà máy xử lý nhanh, chính xác hơn bộ não con người; rất nhiều công việc con người làm trước đây được thay thế bằng trí tuệ nhân tạo, con người phải định mình là ai trong kỷ nguyên số này. Xu thế này còn kết nối con người trong tích tắc. Đặc điểm chung của kỷ nguyên số là kiến thức về công nghệ thông tin. Chúng ta cần hiểu về cách hoạt động của internet, phương tiện truyền thông xã hội và cách kiểm soát thông tin để trở thành những người tiêu dùng thông minh và tự tịn Trong thời đại kỷ nguyên số chúng ta đối mặt với nhiều thách thức trong tiếp nhận tri thức nếu như không xây dựng cho bản thân năng lực tự học, tận dụng các nền tảng công nghệ.3 Khái niệm công dân số Công dân số là công dân thành thục công nghệ số, có khả năng truy cập các nguồn thông tin số, có khả năng giao tiếp theo chuẩn mực đạo đức trong môi trường số, thực hiện quyền và trách nhiệm trong môi trường số, sử dụng công nghệ số hiệu quả để phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân.
12 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.com) lOMoARcPSD|39108650 CHƯƠNG 2. Xác định các vấn đề về đạo đức 2.1 Sở hữu trí tuệ Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. - Các tác phẩm văn học, tác phẩm nghệ thuật và tác phẩm khoa. - Buổi biểu diễn của các nghệ sĩ, bản ghi âm (thu âm), chương trình phát.
- Sáng chế thuộc mọi lĩnh vực với sự nổ lực sáng tạo của con người. - Nhãn hiệu hàng hóa, nhãn hiệu dịch vụ, tên thương mại, thương hiệu, biểu trưng. - Quyền bảo hộ chóng cạnh tranh không lành mạnh. - Và tất cả các quyền khác liên quan đến hoạt động trí tuệ của con người trong các lĩnh vực công nghiệp, khoa học, văn học hoặc nghệ thuật.
VD: Xe điện VinFast, Cocoon 2.1 Bản quyền Bản quyền là quyền tác giả đối với tác phẩm do mình sáng tác. Thông thường đối với sản phẩm của mình ngay tại thời điểm mà tác giả tạo ra sản phẩm. Các cá nhân khác không được xâm phạm đến các quyền của tác giả về quản lý, sử dụng, khai thác giá trị của tác phẩm nếu chưa được đồng ý. Bản quyền được thiết lập để bảo vệ lợi ích của người sáng tạo và khuyến khích sáng tạo.
13 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.com) lOMoARcPSD|39108650 Bản quyền có thể được hiểu là một thuật ngữ pháp lý được sử dụng để miêu tả quyền tác giả đối với tác phẩm văn nhọc và nghệ thuật của người 14 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail. Các tác phẩm phạm vi bản quyền bao gồm từ sách, nhạc, điêu khắc, phim, các dữ liệu máy tính, quảng cáo hay những bản vẽ kĩ thuật. VD: Tác phẩm văn học: Truyện Kiều (Nguyễn Du), Vợ nhặt (Kim Lân),. Các bài hát: Look what you made me do (Taylor Swift), DNA (BTS),… 2.3 Đăng ký bản quyền o Ngay khi sản phẩm của bạn đã hình thành nên dạng sản phẩm, nó đã được bảo vệ bởi quyền tác giả Nói chung, bản quyền bảo vệ sản phẩm làm việc của bạn ngay từ khi bạn bắt đầu thực hiện công việc, bản quyền được áp dụng cho cả quãng thời gian sống của tác giả, và kéo dài năm mươi năm sau khi tác giả qua đời o Khi bạn đã tạo ra một sản phẩm, đặt một thông báo về bản quyền ở phía bên dưới Thông báo này bao gồm một ký hiệu bản quyền ©, tiếp đến là ngày tạo ra sản phẩm, và sau đó là tên bạn Điều này là đủ để khẳng định bạn có thể yêu cầu bồi thường nếu ai đó xâm phạm quyền của bạn o Nếu bạn muốn kiện một bên nào đó phải bồi thường thiệt hại vì vi phạm bản quyền, bạn cần phải đăng ký bản quyền với văn phòng bản quyền ở khu vực sở tại 15 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.4 Các tài liệu đã có bản quyền trên Website Website là một trong những tài sản kinh doanh được bảo vệ bởi bản quyền.
Bản quyền là một quyền tự động được gán cho người tạo ra bất kỳ tài liệu gốc nào có thể ghi lại được dưới dạng vật chất (bất cứ thứ gì được biết lại, ghi âm lại hoặc được làm ra). Tất cả nội dung được sử dụng trên trang web sẽ có người sở hữu, nếu không phải là chính bạn thì bạn cần biết người đó là ai và liệu bạn có quyền sử dụng nó hay không, khi sử dụng cần phải trích dẫn chính xác hoặc trả phí.5 Hậu quả pháp lý của vi phạm bản quyền. Vi phạm bản quyền trong thời đại công dân kỷ nguyên số có thể tạo ra một loạt các hậu quả pháp lý đáng kể, đặc biệt là khi công nghệ số ngày càng trở nên phổ biến và mạnh mẽ. Dưới đây là một số hậu quả pháp lý mà người vi phạm bản quyền có thể phải đối mặt: Sẽ nhận được một bức thư từ những nguồn hợp pháp yêu cầu bạn xóa nội dung từ Web site của bạn, hoặc xóa bất kỳ tệp tin nào đã được tải ISP của bạn có thể ngắt tất cả các dịch vụ liên quan đến tài khoản của bạn Có thể bị kiện vì bất kỳ tổn thất nào và phải thanh toán tiền bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu bản quyền.
Vi phạm bản quyền có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến danh tiếng của người vi phạm, đặc biệt nếu sự vi phạm này nhận được sự chú ý rộng rãi từ công chúng 2. Giấy phép đơn -Single seat: Khi bạn mua một chương trình phần mềm, nghĩa là bạn đang mua giấy phép cài đặt và sử dụng chương trình chỉ trên một máy tính Nếu phần mềm được mua trực tuyến, bạn thường thanh toán bằng thẻ tín dụng, và sau đó bạn nhận được các bức thư điện tử từ nhà phân phối xác nhận bạn đã mua và cung cấp mã cấp phép, hay thường gọi là mã sản phẩm hoặc mã khóa. Network or volume license: dành cho các tổ chức hoặc một công ty lớn với số lượng lớn nhân viên sử dụng một chương trình phần mềm nào đó Bộ phận quản trị mạng sẽ nhận được một tập hợp các phương tiện sau đó lưu vào một thư mục trên máy chủ Chương trình sau khi cài đặt vào các máy sẽ cần mã khóa Tùy chọn này tiết kiệm về mặt chi phí vì giảm được thời gian cần thiết để cài đặt một chương trình trên nhiều máy tính 16 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.com) lOMoARcPSD|39108650 Site license: Giấy phép cho một địa điểm gán quyền hạn cho người mua phần mềm trên mạng tại một địa điểm với số lượng không giới hạn người sử dụng. đắt hơn nhiều so với giấy phép của một sản phẩm nhưng lại rẻ hơn nhiều nếu bạn mua giấy phép cho từng máy tính tại địa điểm đó Phần mềm dịch vụ (SaaS) hay giấy phép nhà cung ứng dịch vụ (ASP): cho phép bạn truy cập và sử dụng chương trình phần mềm từ hệ thống thông qua mạng của tổ chức hoặc thông qua Internet.
được yêu cầu đăng nhập trước khi truy cập vào phần mềm Khi hợp đồng SaaS đã hết hạn, bạn không thể truy cập tiếp vào phần mềm cho đến khi bạn gia hạn giấy phép Một số hình thức phân phối và sử dụng phần mềm khác: Shareware: sẻ là các phiên bản thử nghiệm của phần mềm mà bạn có thể tải miễn phí, nhưng thường các chức năng của phần mềm bị giới hạn hoặc hạn chế thời gian truy cập vào chương trình Nếu bạn thích sử dụng chương trình này, bạn trả một khoản phí danh nghĩa để loại bỏ những hạn chế này Freeware: những phần mềm không tính phí và có thể chia sẻ với người dùng khác Software bundles: , khi bạn mua một PC mới bao gồm cả giấy phép sử dụng hệ điều hành, và có thể bao gồm phiên bản dùng thử của một số phần mềm khác. Một vài chương trình có thể yêu cầu bạn mua phiên bản chương trình đầy đủ hoặc đăng ký trực tuyến trước khi bạn truy cập vào chương trình Premium software: tải về phần mềm từ một trang web cụ thể để nhận được bản đầy đủ. Open Source: các đoạn mã chương trình được công khai cho bất kỳ ai muốn sử dụng. 17 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.com) lOMoARcPSD|39108650 có thể chỉnh sửa chương trình cho phù hợp với nhu cầu của mình và có thể chia sẻ phiên bản đã chỉnh sửa cho người khác; tuy nhiên, bạn không được phép thu phí từ bất kỳ ai.
Cho dù bạn sử dụng phần mềm bằng cách nào đi nữa, trách nhiệm của bạn là quan sát cẩn thận các quy tắc về giấy phép sử dụng. Khi bạn mua một phần mềm có giấy phép, bạn sẽ được thông báo bởi nhà phân phối về bất kỳ cập nhật nào nếu có mà không mất thêm phí. Nếu bạn không có giấy phép sử dụng phần mềm hợp lệ, bạn sẽ vi phạm bản quyền của nhà cung cấp và có thể liên quan trách nhiệm pháp lý. Luôn đọc giấy phép sử dụng của người dùng cuối (EULA) tại thời điểm cài đặt, tuân thủ các quy tắc sử dụng phần mềm trên máy tính.7 Tổ Chức Creative Commons.
Tổ chức phi lợi nhuận cung cấp sáu loại giấy phép cho những ai muốn chia sẻ sản phẩm làm việc sáng tạo hoặc tri thức của họ và giữ được bản quyền. Tổ chức phi lợi nhuận cung cấp sáu loại giấy phép cho những ai muốn chia sẻ sản phẩm làm việc sáng tạo hoặc tri thức của họ và giữ được bản quyền. Cung cấp một phương pháp chuẩn để cấp quyền trên sản phẩm làm việc sáng tạo của chủ sở hữu với các hạn chế về luật bản quyền và cũng đảm bảo chủ sở hữu bản quyền được thu phí cho sản phẩm đã tạo ra. Chủ sở hữu bản quyền có thể quyết định giấy phép nào được sử dụng.
18 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.com) lOMoARcPSD|39108650 19 Downloaded by ANH LE (bachvan14@gmail.