Đồ án: đánh giá tác động của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật lên cây

Đồ án đánh giá tác động của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật lên cây hoa thiên lý đến sức khỏe cộng đồng tại huyện dươ phục vụ n

• Tác giả: Nguyễn Thị Diễm Thúy
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Phương
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Việc Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Lên Cây Hoa Thiên Lý Đến Sức Khỏe Cộng Đồng Tại Huyện Dương Minh Châu, Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái niệm và phân loại thuốc bảo vệ thực vật

Thuốc bảo vệ thực vật (TBVTV) là các chất hóa học hoặc sinh học được sử dụng để bảo vệ cây trồng khỏi các loài gây hại như sâu bệnh, cỏ dại và các tác nhân bệnh lý. Trong nông nghiệp hiện đại, thuốc bảo vệ thực vật đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Tuy nhiên, việc sử dụng không hợp lý có thể tạo ra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong các nông sản, đặc biệt là trên cây hoa thiên lý tại huyện Dương Minh Châu, Tây Ninh. TBVTV được phân loại thành nhiều dạng khác nhau như: dạng bột hòa tan (WP), dạng nhũ dầu (EC), dạng huyền phù (SC), và dạng dung dịch (AS), mỗi loại có đặc tính và cách sử dụng riêng.

1.1. Các dạng TBVTV thường dùng trong trồng trọt

Trong sản xuất nông nghiệp, các loại thuốc bảo vệ thực vật phổ biến bao gồm thuốc sát trùng, thuốc diệt côn trùng và thuốc tiêu diệt cỏ dại. Dạng bột hòa tan (WP) và nhũ dầu (EC) là những dạng được sử dụng rộng rãi nhất trên cây hoa thiên lý. Mỗi sản phẩm TBVTV đều có hướng dẫn sử dụng cụ thể về liều lượng, chu kỳ sử dụng và thời gian cách ly trước thu hoạch để đảm bảo không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt quá giới hạn cho phép (MRL).

1.2. Vai trò của thuốc bảo vệ thực vật đối với sản xuất

TBVTV giúp bảo vệ cây trồng khỏi các loài sâu bệnh hại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Trên cây hoa thiên lý tại Dương Minh Châu, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách đúng đắn giúp giảm thiểu tổn thất do sâu bệnh gây ra. Tuy nhiên, lợi ích của TBVTV trong nông nghiệp cần được cân bằng với những rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường nếu sử dụng không đúng cách.

II. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến sức khỏe cộng đồng

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không hợp lý có thể gây ra những tác động tiêu cực đáng kể đến sức khỏe cộng đồng. Dư lượng TBVTV tồn tại trên các nông sản hoặc trong môi trường có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính khi người tiêu dùng tiếp xúc. Các nghiên cứu tại huyện Dương Minh Châu đã phát hiện ra các biểu hiện liên quan đến sức khỏe như chóng mặt, đau đầu, và các vấn đề về hệ thần kinh ở những người tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật. TBVTV chứa các hoạt chất độc hại như hợp chất hữu cơ clo và hợp chất hữu cơ phospho có thể tích lũy trong cơ thể con người, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế quốc tế đã cảnh báo về những rủi ro này.

2.1. Các bệnh do thuốc bảo vệ thực vật gây ra

Tiếp xúc với TBVTV có thể gây ra các bệnh như ngộ độc cấp tính, viêm da, bệnh thần kinh, và thậm chí ung thư. Ở huyện Dương Minh Châu, những người nông dân làm trong lĩnh vực trồng hoa thiên lý thường xuyên tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật mà không có biện pháp bảo vệ đầy đủ. Các triệu chứng ngộ độc TBVTV bao gồm buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi, và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong.

2.2. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản

Dư lượng TBVTV trên nông sản, đặc biệt là hoa thiên lý, có thể vượt quá giới hạn MRL nếu không tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch. Khi người tiêu dùng sử dụng những nông sản này mà không rửa sạch hoặc chế biến cẩn thận, họ có thể tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật. Điều này tạo ra mối nguy hiểm tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng mà thường không được nhận thức đầy đủ.

III. Hiện trạng sử dụng TBVTV trên cây hoa thiên lý tại Dương Minh Châu

Tại huyện Dương Minh Châu, Tây Ninh, cây hoa thiên lý là một cây trồng có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên cây này còn nhiều hạn chế. Nhiều nông dân sử dụng TBVTV mà không tuân thủ hướng dẫn sử dụng, không ghi chép liều lượng và thời điểm phun xịt, và thường không biết về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể tồn tại trên sản phẩm. Các trạm khuyến nông địa phương chưa cung cấp đủ thông tin và hướng dẫn về cách sử dụng TBVTV an toàn và hiệu quả. Kết quả phân tích mẫu hoa thiên lý từ các vườn trồng đã phát hiện ra sự hiện diện của nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật với nồng độ vượt mức cho phép, đặc biệt là các hợp chất hữu cơ clo và phospho.

3.1. Tình hình trồng cây hoa thiên lý tại địa phương

Cây hoa thiên lý được trồng rộng rãi ở Dương Minh Châu vì có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, cây này dễ bị tổn thương bởi nhiều loại sâu bệnh hại, khiến nông dân phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thường xuyên. Sơ lược về kỹ thuật trồng trọt cho thấy những lỗi phổ biến trong quản lý sâu bệnh bằng cách dựa quá nhiều vào TBVTV mà không áp dụng các biện pháp phòng chống tổng hợp.

3.2. Các biểu hiện sức khỏe liên quan đến tiếp xúc TBVTV

Những người nông dân phun xịt thuốc bảo vệ thực vật thường xuyên báo cáo các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, và khó chịu về hệ tiêu hóa. Dư lượng TBVTV trên hoa thiên lý cũng có thể ảnh hưởng đến những người chăm sóc và tiêu dùng sản phẩm này. Các cuộc điều tra phỏng vấn tại huyện cho thấy mức độ nhận thức về nguy hiểm của thuốc bảo vệ thực vật còn khá thấp trong cộng đồng.

IV. Giải pháp quản lý dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên hoa thiên lý

Để giảm thiểu tác động của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đến sức khỏe cộng đồng tại Dương Minh Châu, cần phải áp dụng các giải pháp quản lý toàn diện. Thứ nhất, cần tăng cường kiểm tra và quản lý trong kinh doanh TBVTV, đảm bảo chỉ những loại thuốc được phép sử dụng trên hoa thiên lý mới được bán. Thứ hai, phải tuyên truyền và đào tạo cho nông dân về cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, bao gồm tuân thủ giới hạn MRL và thời gian cách ly trước thu hoạch. Thứ ba, các trạm khuyến nông cần hỗ trợ nông dân áp dụng các biện pháp phòng chống tổng hợp để giảm nhu cầu sử dụng TBVTV. Cuối cùng, cần tiến hành kiểm nghiệm định kỳ các nông sản hoa thiên lý để phát hiện dư lượng TBVTV và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

4.1. Giải pháp quản lý trong kinh doanh TBVTV

Các cơ quan chuyên môn cần tăng cường thanh tra, kiểm soát cách bán và quảng cáo thuốc bảo vệ thực vật. Chỉ những loại TBVTV được phép sử dụng trên cây hoa thiên lý mới được phép kinh doanh. Hạn chế sử dụng những loại thuốc bảo vệ thực vật nguy hiểm cao, đặc biệt là những loại chứa hợp chất hữu cơ clo. Cần có sổ đăng ký chi tiết về các loại TBVTV được sử dụng, liều lượng, và thời điểm sử dụng.

4.2. Giải pháp sử dụng TBVTV an toàn trên cây hoa thiên lý

Nông dân cần được tập huấn về cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng đắn, bao gồm liều lượng, tần suất, và thời gian cách ly. Luôn sử dụng các biện pháp bảo vệ cá nhân như mặt nạ, quần áo bảo vệ khi phun xịt TBVTV. Tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch để đảm bảo dư lượng TBVTV không vượt quá MRL. Khuyến khích sử dụng các phương pháp phòng chống tổng hợp, giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Việt Nam thuộc vùng nhiệt đới, khí hậu và độ ẩm rất thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp cho nên nền kinh tế nông nghiệp đóng vai trò chủ đạo. Tận dụng được lợi thế thiên nhiên và con người, nền nông nghiệp phát triển không những đáp ứng được nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Song với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, hóa chất BVTV ra đời với nhiều loại đa dạng phong phú đáp ứng được nhu cầu nông nghiệp.

Sử dụng các loại thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu, thuốc bệnh,… là những nhu cầu cần thiết của ngành trồng trọt. TBVTV được xem là tác nhân có ích trong việc kiểm soát và phòng ngừa các loài sâu bệnh. Tuy nhiên TBVTV là con dao hai lưỡi đối với các loại sinh vật có ích, kể cả con người. Một khi bị phát tán vào môi trường TBVTV có thể gây ra những tác hại cho con người và môi trường.

Theo các nhà khoa học, dư lượng hóa chất TBVTV tuy rất nhỏ nhưng độc chất sẽ tích lũy dần trong các mô mỡ lâu ngày đến giai đoạn nào đó có thể gây hại. Huyện Dương Minh Châu là một huyện có địa hình đồi khá bằng phẳng nên thuận lợi cho việc bố trí sử dụng đất. Diện tích sản xuất nông nghiệp toàn huyện được thống kê năm 2017 là 30. Sản phẩm nông nghiệp chủ yếu là lúa, ngô, mì, rau hoa quả các loại và đặc biệt trong những năm gần đây người dân huyện đang trồng nhiều nhất là cây hoa thiên lý vì mang lại nguồn thu nhập cao và ổn định cho người dân nhờ đó mà kinh tế huyện phát triển vượt bậc.

Hoa thiên lý là một loại rau được người dân ưa dùng trong các bữa ăn hằng ngày. Nắm bắt được nhu cầu tiêu thụ từ hoa thiên lý người dân huyện Dương Minh Châu bắt đầu trồng, nên những năm gần đây huyện có diện tích trồng cây hoa thiên lý gia tăng đáng kể. Là một trong những huyện có diện tích trồng cây hoa thiên lý nhiều nhất của tỉnh Tây Ninh nên lượng TBVTV người dân trong huyện sử dụng mỗi năm không ít. Việc sử dụng TBVTV bảo vệ mùa màng, nâng cao năng suất cây trồng được người dân sử dụng thường xuyên.

Việc lạm dụng TBVTV quá nhiều đã làm ảnh 1 Đồ án tốt nghiệp hưởng rất lớn tới môi trường và sức khỏe con người. Tuy nhiên phần đông người dân sinh sống tại khu vực trồng hoa thiên lý chưa có nhiều kiến thức sử dụng các loại TBVTV, nên hiệu quả sử dụng không cao. Dẫn đến tình trạng lạm dụng TBVTV, lượng thuốc sử dụng ngày càng nhiều so với diện tích trồng cây thiên lý. Ngoài ra người tiêu dùng sử dụng hoa thiên lý đều nghĩ rằng hoa thiên lý là một loài rau an toàn không có nhiều độc hại nên lượng tiêu thu hoa ngày càng nhiều và không được quan tâm đúng mức.

Đặc biệt từ trước đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu, tổng hợp và đánh giá về tình trạng sử dụng TBVTV lên cây hoa thiên lý làm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng tại huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh. Thực tế cho thấy việc sử dụng các loại TBVTV hiện nay đã gây nhiều hậu quả xấu đến môi trường đặc biệt là sức khỏe con người. Trước thực trạng đó em thực hiện đề tài “Đánh giá tác động của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật lên cây hoa thiên lý đến sức khỏe cộng đồng tại huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh” nhằm tìm hiểu rõ hơn về dư lượng TBVTV lên cây hoa thiên lý ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng tại huyện Dương Minh Châu. Mục tiêu nghiên cứu 2.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá được dư lượng TBVTV trên hoa thiên lý tại địa bàn huyện Dương Minh Châu tỉnh Tây Ninh. Mục tiêu cụ thể  Xác định được hiện trạng sử dụng TBVTV tại huyện Dương Minh Châu tỉnh Tây Ninh trên hoa thiên lý.  Xác định mức độ dư lượng các TBVTV trên hoa thiên lý 3. Phƣơng pháp nghiên cứu 3.

Phƣơng pháp thu thập và tổng hợp số liệu, tài liệu  Thu thập và tổng hợp tài liệu liên quan về TBVTV từ sách, báo internet.  Thu thập số liệu, tài liệu về sức khỏe cộng đồng tại Trung Tâm y tế huyện Dương Minh Châu. 2 Đồ án tốt nghiệp  Tổng hợp số liệu từ các phiếu điều tra các nông hộ dân trực tiếp trồng hoa thiên lý 3. Phƣơng pháp điều tra phỏng vấn Điều tra tình hình sử dụng TBVTV của nông dân trồng hoa thiên lý trên địa bàn huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh.

Tiến hành điều tra bằng cách phỏng vấn trực tiếp theo nội dung ở phiếu điều tra. Đối tượng khảo sát gồm:  Các hộ dân trồng cây hoa thiên lý.  Nội dung phiếu cung cấp thông tin đính kèm ở phụ lục 1.  Cán bộ khuyến nông, cán bộ quản lý xã Chà Là về tình hình sử dụng TBVTV trên địa bàn xã.

Phƣơng pháp lấy mẫu và phân tích mẫu  Hình thức lấy mẫu hoa thiên lý: Lấy bốn gốc và vị trí chính giữa trộn mẫu hoa thiên lý lại, cân 300g bảo quản bằng túi nilon.  Phân tích mẫu tại trung tâm phân tích thí nghiệm Tp.Hồ Chí Minh 3. Phƣơng pháp so sánh So sánh kết quả đã phân tích theo Thông tư 50/2016/TT-BYT về Quy định mức tối đa tồn dư thuốc bảo vệ thực vật có trong thực phẩm. Phƣơng pháp thống kê Sử dụng phần mềm Excel để thống kê tính toán, xử lý số liệu thu thập từ các nguồn và số liệu điều tra thực tế.

Ý nghĩa khoa học Kết quả đồ án là cơ sở dữ liệu để đánh giá dư lượng TBVTV tồn dư trên hoa thiên lý nhằm tìm ra những giải pháp kỹ thuật hoặc quản lý để hạn chế sử dụng thuốc BVTV. Ý nghĩa thực tiễn Tạo cơ sở đề xuất các giải pháp về hiện trạng sử dụng TBVTV một cách hợp lý góp phần trong việc sử dụng TBVTV tại huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh và nhân rộng việc trồng cây hoa thiên lý tại các địa phương khác. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 5. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đồ án là hoa thiên lý đã phun xịt thuốc bảo vệ thực vật.

Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của đồ án tại một số hộ ấp Láng, xã Chà Là, huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh nơi có nhiều nông hộ trồng cây hoa thiên lý làm nguồn thu nhập chính trong gia đình. Nhiệm vụ nghiên cứu Thu thập thông tin, tổng hợp tài liệu về thuốc bảo vệ thực vật, cây hoa thiên lý, sức khỏe cộng đồng do tác động của TBVTV. Thu thập thông tin về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Dương Minh Châu. Đánh giá hiện trạng sử dụng TBVTV trên cây hoa thiên lý.

Phân tích dư lượng TBVTV trên cây hoa thiên lý làm tác động đến sức khỏe cộng đồng. 4 Đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN VỀ TBVTV VÀ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG 1. Khái niệm về TBVTV Hiện nay trong sản xuất nông nghiệp người dân sử dụng rất nhiều thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc tăng trưởng, thuốc diệt côn trùng.

Đối với người dân cũng như trong các báo cáo thì người ta gọi với tên chung là thuốc bảo vệ thực vật. Thuốc bảo vệ thực vật (TBVTV) là những hợp chất vô cơ, hữu cơ, những chế phẩm sinh học (chất kháng sinh, vi khuẩn, nấm,.) những chất có nguồn gốc thực vật, động vật, được sử dụng để bảo vệ cây trồng và nông sản, chống lại sự phá hoại của những sinh vật gây hại nhằm:  Ngăn ngừa, tiêu diệt, xua đuổi hoặc làm giảm bớt côn trùng, tuyến trùng, nấm, cỏ dại hoặc các dạng sinh vật được xem là dịch hại.  Kích thích tăng trưởng cây trồng, gây rụng hoặc làm khô lá. Một trong đồ án này đề cập tới vấn đề thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng là những loại TBVTV được sử dụng trong công tác bảo vệ và tăng trưởng cây trồng.

Phân loại TBVTV Hiện nay thuốc BVTV rất đa dạng và phong phú về cả chủng loại và số lượng. Tuy nhiên có thể phân loại thuốc BVTV theo các hướng sau: 1. Phân loại theo mục đích sử dụng Theo mục đích sử dụng gồm có các loại sau:  Thuốc trừ sâu: Diệt côn trùng và các loài sâu hại.  Thuốc trừ bệnh: Diệt nấm bao gồm các loại nấm làm rụi cây.

 Thuốc trừ chuột: Diệt chuột và các loài gặm nhấm.  Thuốc trừ nhện: Diệt các loài ve bọ nhện.  Thuốc trừ tuyến trùng: Diệt các loài tuyến trùng, giống sâu giun.  Thuốc trừ cỏ: Diệt cỏ dại.

Phân loại theo nguồn gốc Phân theo nguồn gốc thuốc BVTV gồm có các loại sau: Thuốc BVTV hóa học  Thuốc BVTV vô cơ: Nhóm này gồm các hợp chất độc, thường ưu thế nhất là Arsenic, đồng, thủy ngân. Các chất này không phân hủy trong điều kiện thường và khi được sử dụng làm thuốc trừ sâu chúng sẽ là các chất độc bền vững. Các thuốc trừ sâu vô cơ nổi bật:  Hỗn hợp bordeaux: Là một loại thuốc trừ bệnh với một vài thành phần gốc đồng hoạt động, bao gồm Tetracupic sulfate và Pentacupic sulfate.  Hợp chất Arsen: Thuốc trừ sâu chứa thạch tín(Arsen) bao gồm Trioxide arsenic, Sodium arsenic, Calcium arsenat.

 Thuốc BVTV hữu cơ: Những loại thuốc BVTV hữu cơ gồm:  Clo hữu cơ: Đây là một nhóm chất hydrocarbon clo hóa trong phân tử có gốc Aryl, carbocylic, heterocylic. Thuốc clo hữu cơ rất độc nên hiện nay đã bị cấm sử dụng vì hợp chất bền vững trong môi trường sống, tích lũy phóng đại sinh học trong chuỗi thực phẩm (tích lũy trong mỡ động vật).  Phosphat hữu cơ: Lân hữu cơ (có nguyên tử P hóa trị 4) có đặc tính nổi bật là độc hại đối với động vật có xương sống. Phospho hữu cơ gây độc chủ yếu thông qua sự ức chế men acetylcholinesterase làm tích lũy quá nhiều actylcolim tại vùng Synap làm cơ bị giật mạnh và tê liệt.

Gồm có 3 nhóm chính Aliphatic (mạch thẳng), Phenyl (mạch vòng), Heterocylic (dị vòng).  Carbamate: Là dẫn xuất của acid Carbamic, ức chế men cholinesterase. Hợp chất này ít độc hơn 2 nhóm trên nếu cơ thể bị nhiễm độc thì có khả năng phục hồi cao. Trừ Nitrosomethyl carbamate là chất gây đột biến mạnh.

 Pyrethroid: Là thuốc diệt côn trùng được trích ly từ hoa cúc trồng ở Nam Phi. Độc tính qua đường miệng LD50 = 1500mg/kg, được tổng hợp bền với ánh sáng và liều lượng thấp.