Chương 1: Những vấn đề chung về định tội danh đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác trong Luật hình sự Việt Nam; Chương 2: Thực trạng và nguyên nhân của vƣớng mắc trong định tội danh đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; Chương 3: Những yêu cầu và giải pháp nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của việc định tội danh đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. KHÁI NIỆM, CÁC CÁCH PHÂN LOẠI VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1. Khái niệm Vấn đề định tội danh đã đƣợc nghiên cứu bởi nhiều nhà khoa học luật.
Tuy nhiên, mỗi nhà khoa học lại có các định nghĩa và quan điểm khác nhau về khái niệm định tội danh. Tiêu biểu là các nhà khoa học nhƣ: GS. Võ Khánh Vinh; PGS. Dƣơng Tuyết Miên; GS.TSKH Lê Cảm; PGS.
Trịnh Quốc Toản; TS.TSKH Lê Cảm cho rằng: Định tội danh là quá trình nhận thức lý luận có tinh logic, đồng thời là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng nhƣ pháp luật tố tụng hình sự và đƣợc tiến hành bằng cách – trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập đƣợc và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự đối chiếu, so sánh và kiểm tra để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể tƣơng ứng do luật hình sự quy định [8, tr. Võ Khánh Vinh nhận định rằng: Định tội danh là một dạng hoạt động nhận thức, hoạt động áp dụng luật hình sự nhằm đi tới chân lý khách quan trên cơ sở xác định đúng đắn, đầy đủ các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đƣợc thực hiện, nhận thức đúng nội dung quy phạm pháp luật hình sự quy định cấu thành tội phạm tƣơng ứng và mối liên hệ tƣơng đồng giữa các dấu hiệu của cấu thành tội phạm với các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội bằng phƣơng pháp và thông qua các giai đoạn nhận định [49, tr. Trịnh Quốc Toản đƣa ra quan điểm này nhƣ sau: Định tội danh là việc xác nhận về mặt pháp lý sự phù hợp đồng nhất giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể đã đƣợc thực hiện với các yếu tố cấu thành tội phạm cụ thể tƣơng ứng đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự. Nói cách khác định tội là việc xác định một hành vi cụ thể đã thực hiện thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu của tội nào trong số các tội phạm đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự.
Định tội danh là một quá trình logic nhất định, là hoạt động tƣ duy do ngƣời tiến hành tố tụng thực hiện. Nó đồng thời cũng là một trong những hành động về mặt pháp lý, thể hiện sự đánh giá về mặt pháp lý cho những hành vi nguy hiểm cho xã hội đang đƣợc kiểm tra, xác định mối tƣơng quan với các quy phạm luật hình sự [44, tr. Theo quan điểm của PGS. Dƣơng Tuyết Miên thì: Định tội danh đƣợc hiểu là hoạt động thực tiễn của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) và một số các cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật để xác định một ngƣời có phạm tội hay không, nếu phạm tội thì đó là tội gì, theo điều luật nào của BLHS hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội phạm cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện [20, tr.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lê Văn Đệ đƣa ra khái niệm: Định tội danh là việc xách định và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể đã đƣợc thực hiện các dấu hiệu của cấu thành tội phạm đƣợc pháp luật hình sự quy định [16, tr. Nhƣ vậy, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về hoạt động định tội danh, song khái quát lại thì tất cả đều có những điểm chung là: - Định tội danh thực chất là một hoạt động về việc có sự phù hợp hay không giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, xảy ra trong thực tế so với quy định của pháp luật hình sự hiện hành về một tội phạm cụ thể. - Định tội danh cũng là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự chính thức đƣợc thực hiện bởi các cơ quan nhà nƣớc và các cá nhân có thẩm quyền trên cơ sở quy định của pháp luật.
- Định tội danh chính thức còn là nền tảng cho việc quyết định hình phạt và giải quyết các vấn đề khác có liên quan đến trách nhiệm hình sự của ngƣời phạm tội. Đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác thì hiện nay Bộ luật hình sự Việt Nam 1999 không định nghĩa cụ thể, tuy nhiên trong khoa học luật hình sự có nhiều cách định nghĩa khác nhau về tội này. Cách định nghĩa thứ nhất cho rằng: Tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác là hành vi cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác dƣới dạng thƣơng tích hoặc tổn thƣơng khác [44]; cách định nghĩa thứ hai cho rằng: Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác là hành vi của một ngƣời cố ý làm cho ngƣời khác bị thƣơng hoặc tổn hại đến sức khỏe [28]. Về cơ bản, các định nghĩa này đã khái quát đƣợc hành vi trái pháp luật 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác nhƣng chƣa thực sự phù hợp bởi vẫn chƣa đề cập đầy đủ về vấn đề năng lực chịu trách nhiệm hình sự cũng nhƣ tính trái pháp luật của hành vi cố.
Do vậy, trên cơ sở đánh giá quy định pháp luật hình sự cũng nhƣ thực tiễn nghiên cứu, có thể hiểu tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác một cách cụ thể và rõ ràng hơn nhƣ sau: Tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý gây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác một cách trái pháp luật, do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam. Quá trình áp dụng các quy định của pháp luật hình sự nói chung khá phức tạp và đa dạng, trong đó có việc áp dụng pháp luật trong hoạt động xử lý các hành vi phạm tội liên quan đến tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác. Quá trình này đƣợc thể hiện ở 3 giai đoạn: định tội danh, định khung hình phạt và quyết định hình phạt. Trong đó, định tội danh là giai đoạn khởi đầu nhƣng lại là giai đoạn quan trọng nhất trong ba giai đoạn trên của toàn bộ quá trình áp dụng pháp luật hình sự.
Bởi, định tội danh đƣợc tiến hành thực hiện ở tất cả các giai đoạn của cả quá trình tố tụng hình sự từ giai đoạn khởi tố đến giai đoạn thi hành án. Trong khi đó, định khung hình phạt và quyết định hình phạt là bƣớc chỉ đƣợc tiến hành thực hiện ở giai đoạn xét xử do cơ quan xét xử và Hội đồng xét xử thực hiện. Từ cơ sở lý luận cùng các quy định của Bộ luật hình sự có thể đƣa ra khái niệm định tội danh đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác nhƣ sau: Định tội danh đối với tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự của các chủ thể có thẩm quyền nhằm xác định, so 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sánh và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác đã xảy ra trên thực tế với dấu hiệu cấu thành của tội phạm này được quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam qua đó làm tiền đề phân tích, đánh giá và ra quyết định về trách nhiệm hình sự cũng như hình phạt đối với người phạm tội. Đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác, định tội danh đƣợc coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng và đòi hỏi sự chính xác trong việc xác nhận chủ thể thực hiện hành vi phạm tội có thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý của tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác hay không? Trên cơ sở đó, các chủ thể thực thi pháp luật, các cơ quan có thẩm quyền định tội danh sẽ xem xét, đánh giá, xác nhận về mặt pháp lý sự phù hợp (sự đồng nhất) giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội đã thực hiện trong thực tế khách quan với các dấu hiệu trong cấu thành tội phạm tƣơng ứng đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự.
Nói cách khác, dựa vào quy định của Bộ luật hình sự hiện hành về tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác, Tòa án và cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xác định một ngƣời có phạm tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác hay không? nếu phạm thì thuộc khoản nào, mức độ và tính chất nguy hiểm của hành vi ra sao? [44, tr.15] Cùng là hoạt động thực tiễn nhƣng định tội danh đối với tội Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác khác với quyết định hình phạt về tội này. Thứ nhất, về phạm vi chủ thể, định tội danh có chủ thể gồm các cơ quan tiến hành tố tụng còn quyết định hình phạt thì chủ thể chỉ là Tòa án.