Sự Điều Chỉnh Chính Sách Đối Ngoại An Ninh Quốc Phòng Của Australia Trong Thập Niên Đầu Thế Kỷ XXI

Luận văn thạc sĩ phân tích sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của australia trong thập niên đầu thế kỷ xxi, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: La Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Tuyết Loan
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế
• Đề tài: Điều Chỉnh Chính Sách Đối Ngoại An Ninh Quốc Phòng Của Australia Trong Thế Kỷ XXI
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI AN NINH QUỐC PHÒNG CỦA AUSTRALIA TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI
• 1.1. Bối cảnh khu vực và quốc tế tác động trực tiếp đến sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia
• 1.1.1. Thế giới đang thay đổi lớn
• 1.1.1.1. Cạnh tranh địa - chính trị, địa - kinh tế giữa các quốc gia
• 1.1.1.2. Các thách thức và nguy cơ an ninh
• 1.1.1.3. Xu hướng hiện đại hóa quân sự
• 1.1.2. Những thay đổi trong môi trường an ninh Đông Nam Á
• 1.2. Tác động của Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN đối với chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia
• 1.2.1. Tác động của Mỹ
• 1.2.2. Tác động của Trung Quốc
• 1.2.3. Tác động của Nhật Bản
• 1.2.4. Tác động của ASEAN
• 1.3. Tác động của các yếu tố nội tại của Australia
• 1.3.1. Yếu tố địa lý
• 1.3.2. Mục tiêu đảm bảo an ninh quốc phòng
• 2. Chương 2: NỘI DUNG CỦA SỰ ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI AN NINH QUỐC PHÒNG CỦA AUSTRALIA TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI
• 2.1. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia dưới sự lãnh đạo của Liên Đảng Tự do - Dân tộc (thời Thủ tướng John Howard từ tháng 3/1996 đến 11/2007)
• 2.1.1. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng dưới thời Thủ tướng John Howard
• 2.1.2. Biểu hiện cụ thể chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng dưới thời Thủ tướng John Howard
• 2.1.2.1. Liên minh với Mỹ
• 2.1.2.2. Phòng thủ tên lửa đạn đạo, Sáng kiến an ninh chống phổ biến vũ khí hủy diệt và Tuyên bố đánh đòn phủ đầu
• 2.1.2.3. Thúc đẩy các quan hệ song phương với một số nước trong khu vực
• 2.1.2.4. Trục tam phương Australia - Mỹ - Nhật và các hoạt động quân sự ở Nam Thái Bình Dương
• 2.1.2.5. Sự chuyển biến lực lượng vũ trang Australia
• 2.2. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia dưới sự lãnh đạo của Công Đảng (thời Thủ tướng Kevin Rudd từ tháng 11/2007 đến 6/2010 và Julia Gillard từ tháng 7/2010 đến nay)
• 2.2.1. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng dưới thời Thủ tướng Kevin Rudd và Julia Gillard
• 2.2.2. Biểu hiện cụ thể chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia dưới thời Thủ tướng Kevin Rudd và Julia Gillard
• 2.2.2.1. Liên minh với Mỹ
• 2.2.2.2. Sáng kiến Cộng đồng Châu Á – Thái Bình Dương
• 2.2.2.3. Hợp tác an ninh quốc phòng trong các thể chế đa phương
• 2.2.2.4. Kế hoạch hiện đại hóa quân đội
• 3. Chương 3: NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VỀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI AN NINH QUỐC PHÒNG CỦA AUSTRALIA TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỈ XXI
• 3.1. Nhận xét về sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia trong thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.1.1. Liên minh với Mỹ luôn là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Australia dù trong bất kì hoàn cảnh nào
• 3.1.2. Chính sách hướng Đông và cách tiếp cận “tích cực”, “chủ động” của Australia
• 3.2. Tác động của sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia trong thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.2.1. Tác động đối với quan hệ quốc tế trong khu vực
• 3.2.2. Tác động đối với an ninh của Australia
• 3.2.3. Tác động đối với Việt Nam
• 3.3. Triển vọng hợp tác an ninh quốc phòng của Australia
• 3.3.1. Với Trung Quốc
• 3.3.2. Với Đông Nam Á
• 3.3.3. Với Việt Nam
• CHÚ THÍCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Đối Ngoại An Ninh Australia Thế Kỷ XXI

Bước vào thế kỷ XXI, Australia đối mặt với môi trường an ninh quốc tế đầy biến động. Sự trỗi dậy của Trung Quốc, cạnh tranh địa chính trị gia tăng, và các thách thức an ninh phi truyền thống như khủng bố, biến đổi khí hậu, đại dịch, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh chính sách đối ngoại Australia và chính sách an ninh quốc phòng Australia. Để bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì vai trò trong khu vực, Australia cần một chiến lược linh hoạt và chủ động. Các đồng minh của Australia, đặc biệt là Mỹ, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách của Australia. Các chiến lược an ninh quốc gia Australia cần được cập nhật để đối phó với các mối đe dọa mới.

1.1. Tầm Quan Trọng của Chính Sách Đối Ngoại Australia

Chính sách đối ngoại Australia đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy thương mại, và tăng cường ảnh hưởng khu vực. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Australia cần một chính sách đối ngoại chủ động để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thế giới. Chính sách này cũng phải cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh với các cường quốc khác, đặc biệt là Trung Quốc và Mỹ.

1.2. Mục Tiêu An Ninh Quốc Phòng Của Australia

Mục tiêu chính của chính sách an ninh quốc phòng Australia là bảo vệ chủ quyền, an toàn lãnh thổ, và lợi ích kinh tế. Điều này đòi hỏi Australia phải duy trì một lực lượng quốc phòng mạnh mẽ, tăng cường hợp tác với các đồng minh của Australia, và chủ động tham gia vào các diễn đàn an ninh khu vực. Các thách thức an ninh của Australia bao gồm khủng bố, an ninh mạng, và tranh chấp lãnh thổ trên biển.

II. Thách Thức An Ninh Điều Chỉnh Chính Sách Australia Thế Kỷ 21

Nhiều yếu tố tác động đến sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia. Sự trỗi dậy của Trung Quốc tạo ra sự thay đổi lớn trong cán cân quyền lực khu vực, đòi hỏi Australia phải điều chỉnh chiến lược để duy trì sự ổn định. Các vấn đề an ninh phi truyền thống, như biến đổi khí hậu và đại dịch, đặt ra những thách thức mới, buộc Australia phải tăng cường hợp tác quốc tế. Sự cạnh tranh địa chính trị, địa kinh tế cũng là yếu tố quan trọng. Theo luận văn, "các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, di cư, tị nạn, buôn lậu... cũng đã tạo ra những thách thức mới".

2.1. Ảnh Hưởng của Trung Quốc Đến Chính Sách Australia

Ảnh hưởng của Trung Quốc đến chính sách Australia ngày càng gia tăng, cả về kinh tế và chính trị. Australia phải tìm cách cân bằng giữa quan hệ thương mại với Trung Quốc và duy trì liên minh an ninh với Mỹ. Điều này đòi hỏi một chiến lược ngoại giao khéo léo và đa dạng hóa quan hệ đối tác.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu và An Ninh Của Australia

Biến đổi khí hậu và an ninh của Australia là một vấn đề ngày càng được quan tâm. Các tác động của biến đổi khí hậu, như mực nước biển dâng cao và thiên tai, có thể gây ra bất ổn xã hội và kinh tế, đe dọa an ninh quốc gia. Australia cần có các chính sách ứng phó hiệu quả và hợp tác với các nước khác để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

III. Cách Australia Điều Chỉnh Chính Sách An Ninh Đối Phó Thách Thức

Australia đã thực hiện nhiều biện pháp để điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia nhằm đối phó với các thách thức mới. Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được tăng cường, với mục tiêu duy trì một khu vực tự do, rộng mở và bao trùm. Australia cũng tăng cường hợp tác quốc phòng với các đối tác quan trọng, như Mỹ, Nhật Bản, và Ấn Độ, thông qua các cơ chế như AUKUS và Quad. Ngân sách quốc phòng của Australia cũng được tăng lên để hiện đại hóa lực lượng vũ trang. Chính sách “tích cực”, “chủ động” được nhấn mạnh.

3.1. Chiến Lược Ấn Độ Dương Thái Bình Dương của Australia

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là trọng tâm của chính sách đối ngoại Australia, nhằm duy trì một khu vực ổn định và thịnh vượng. Australia tăng cường hợp tác với các đối tác trong khu vực để thúc đẩy thương mại, đầu tư, và an ninh hàng hải. Australia cũng ủng hộ các cơ chế đa phương như ASEAN để giải quyết các tranh chấp và thúc đẩy hợp tác khu vực.

3.2. Hợp Tác Quốc Phòng Của Australia Với Các Đối Tác

Hợp tác quốc phòng của Australia với các đối tác quan trọng, như Mỹ, Nhật Bản, và Ấn Độ, được tăng cường thông qua các cuộc tập trận chung, trao đổi thông tin tình báo, và hợp tác phát triển công nghệ quốc phòng. Các cơ chế như AUKUS và Quad đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác này. Hiệp ước an ninh Australia - Mỹ (ANZUS) vẫn là nền tảng của liên minh an ninh giữa hai nước.

IV. Ứng Dụng Chính Sách Quan Hệ Quốc Tế Australia Trong Khu Vực

Chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia có tác động đáng kể đến quan hệ quốc tế trong khu vực. Sự tăng cường hợp tác với các đối tác như Mỹ và Nhật Bản có thể giúp duy trì sự cân bằng quyền lực trong khu vực, nhưng cũng có thể gây ra căng thẳng với Trung Quốc. Australia cần phải cân bằng giữa việc bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì quan hệ tốt đẹp với tất cả các nước trong khu vực. Theo tài liệu, "Liên minh với Mỹ luôn là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Australia dù trong bất kì hoàn cảnh nào".

4.1. Tác Động Đến Quan Hệ Australia Mỹ

Quan hệ Australia - Mỹ vẫn là nền tảng của chính sách đối ngoại Australia. Hiệp ước an ninh Australia - Mỹ (ANZUS) đảm bảo rằng hai nước sẽ hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp bị tấn công. Australia và Mỹ cũng hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực như chống khủng bố, an ninh mạng, và an ninh hàng hải.

4.2. Quan Hệ Australia Trung Quốc Cân Bằng Lợi Ích

Quan hệ Australia - Trung Quốc là một mối quan hệ phức tạp, vừa có tính cạnh tranh vừa có tính hợp tác. Australia phụ thuộc vào Trung Quốc về thương mại, nhưng cũng lo ngại về sự ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực. Australia cần phải tìm cách cân bằng giữa việc duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc và bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia.

V. Nhận Xét và Đánh Giá Chính Sách An Ninh Australia Thế Kỷ XXI

Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia trong thế kỷ XXI cho thấy sự linh hoạt và chủ động của Australia trong việc đối phó với các thách thức mới. Australia đã tăng cường hợp tác với các đối tác quan trọng, như Mỹ và Nhật Bản, và đa dạng hóa quan hệ đối tác để bảo vệ lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, Australia vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự trỗi dậy của Trung Quốc và các vấn đề an ninh phi truyền thống. Việc duy trì một chính sách cân bằng và chủ động là chìa khóa để Australia có thể vượt qua những thách thức này. Chủ nghĩa đa phương và Australia cần được chú trọng.

5.1. Tác Động Đến An Ninh Của Australia

Những điều chỉnh trong chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia có tác động tích cực đến an ninh quốc gia. Sự tăng cường hợp tác với các đối tác quan trọng giúp Australia có thể đối phó hiệu quả hơn với các mối đe dọa. Tuy nhiên, Australia vẫn cần phải tiếp tục đầu tư vào lực lượng quốc phòng và tăng cường khả năng tự vệ để bảo vệ chủ quyền và an toàn lãnh thổ.

5.2. Triển Vọng Hợp Tác An Ninh Quốc Phòng Của Australia

Triển vọng hợp tác an ninh quốc phòng của Australia với các nước trong khu vực là rất lớn. Australia có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực và giải quyết các tranh chấp. Australia cũng có thể chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các nước khác trong khu vực để tăng cường năng lực an ninh quốc phòng.

VI. Tương Lai Chính Sách Đối Ngoại An Ninh Quốc Phòng Australia

Trong tương lai, chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng Australia sẽ tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Sự trỗi dậy của Trung Quốc, biến đổi khí hậu, và các vấn đề an ninh phi truyền thống sẽ tiếp tục định hình chính sách của Australia. Australia cần phải duy trì một chính sách linh hoạt, chủ động, và cân bằng để bảo vệ lợi ích quốc gia và đóng góp vào sự ổn định và thịnh vượng của khu vực. Hội nhập khu vực của Australia sẽ đóng vai trò quan trọng.

6.1. Vai Trò Của Australia Trong Khu Vực

Vai trò của Australia trong khu vực ngày càng quan trọng trong bối cảnh an ninh phức tạp. Australia cần phải tiếp tục đóng vai trò là một đối tác đáng tin cậy và có trách nhiệm, thúc đẩy hợp tác khu vực và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Australia cũng cần phải tăng cường hỗ trợ các nước nhỏ hơn trong khu vực để tăng cường năng lực tự vệ.

6.2. An Ninh Mạng Của Australia Ưu Tiên Hàng Đầu

An ninh mạng của Australia là một ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh số hóa ngày càng tăng. Australia cần phải đầu tư vào các công nghệ và năng lực để bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng và chống lại các cuộc tấn công mạng. Australia cũng cần phải hợp tác với các nước khác để xây dựng một hệ thống an ninh mạng toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Australia là quốc gia có diện tích rộng lớn khoảng 7,69 triệu km2 nhưng dân số chỉ vào khoảng 20,4 triệu người trong thập niên đầu thế kỷ XXI, sở hữu đường bờ biển dài và vị trí địa - chiến lược trọng yếu kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Bước sang thế kỷ XXI, trật tự an ninh thế giới và khu vực biến chuyển sâu sắc sau sự kiện ngày 11/9/2001 và sự gia tăng căng thẳng địa chính trị giữa các cường quốc. Các mối đe dọa an ninh phi truyền thống gia tăng nghiêm trọng, tiêu biểu là vụ khủng bố đảo Bali năm 2002 cướp đi sinh mạng của 88 công dân Australia. Đứng trước bối cảnh đó, Canberra không thể duy trì chiến lược phòng thủ thụ động mà buộc phải tiến hành điều chỉnh toàn diện chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng nhằm bảo vệ không gian an ninh trong bán kính 1.000 hải lý quanh lãnh thổ và mở rộng can dự chiến lược.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là phân tích quá trình chuyển dịch chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia từ cách tiếp cận truyền thống sang chiến lược can dự chủ động, kết hợp củng cố liên minh song phương với đẩy mạnh ngoại giao đa phương. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung làm rõ các nhân tố tác động từ môi trường quốc tế, khu vực và nội tại; phân tích nội dung điều chỉnh qua hai giai đoạn cầm quyền của Liên Đảng Tự do - Dân tộc và Công Đảng; đồng thời đánh giá tác động chiến lược của sự chuyển dịch này đối với an ninh khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cũng như triển vọng quan hệ với Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong không gian Châu Á - Thái Bình Dương và khung thời gian trọng tâm là thập niên đầu thế kỷ XXI (2001 - 2010). Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu tin cậy giúp các nhà hoạch định chính sách nắm bắt động thái quân sự của một quốc gia có chi tiêu quốc phòng đứng thứ 5 tại Châu Á.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba hệ thống lý thuyết chủ đạo trong quan hệ quốc tế: Chủ nghĩa Hiện thực, Lý thuyết Địa - chính trị và Lý thuyết Toàn cầu hóa - Khu vực hóa. Chủ nghĩa Hiện thực cung cấp lăng kính giải thích hành vi tìm kiếm an ninh của quốc gia thông qua khái niệm thế lưỡng nan an ninh (security dilemma) và cân bằng quyền lực, làm rõ lý do Australia củng cố liên minh quân sự chặt chẽ với siêu cường Mỹ. Lý thuyết Địa - chính trị làm nổi bật tính chất dễ tổn thương của Australia từ hướng tiếp cận biển phía Bắc, qua đó định hình yêu cầu kiểm soát các tuyến hàng hải huyết mạch tại Đông Nam Á. Lý thuyết Toàn cầu hóa và Khu vực hóa lý giải xu hướng Australia hội nhập sâu rộng vào cấu trúc an ninh khu vực để đối phó các nguy cơ xuyên quốc gia.

Bên cạnh đó, luận văn vận dụng 4 khái niệm chiến lược trọng tâm:

• Cường quốc bậc trung (Middle Power): Chỉ vị thế quốc tế của Australia với năng lực kinh tế đứng thứ 4 Châu Á nhưng cần liên minh để bảo đảm phòng thủ.
• Răn đe chiến lược (Strategic Deterrence): Khả năng ngăn chặn sớm các nguy cơ tấn công từ xa trước khi tiếp cận lục địa.
• Đánh đòn phủ đầu (Pre-emptive Strike): Học thuyết an ninh cho phép sử dụng biện pháp quân sự ngăn chặn mối đe dọa khủng bố trước khi chúng bùng phát.
• An ninh phi truyền thống (Non-traditional Security): Bao gồm chống khủng bố, an ninh hàng hải, buôn lậu vũ khí và tội phạm xuyên quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp phong phú từ các văn kiện chiến lược chính thức của chính phủ Australia, tiêu biểu là Sách Trắng Quốc phòng năm 2000 và Sách Trắng Quốc phòng năm 2009, kết hợp cùng các tuyên bố ngoại giao của các đời Thủ tướng John Howard, Kevin Rudd và Julia Gillard. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hơn 50 công trình nghiên cứu chuyên sâu, các ấn phẩm của Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI), Viện Nghiên cứu Chính sách Lowy và tạp chí chuyên ngành quân sự quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm phương pháp lịch sử - logic, phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp so sánh đối chiếu đa chiều. Lý do lựa chọn kết hợp các phương pháp này nhằm đặt chính sách quốc phòng của Australia trong tiến trình vận động lịch sử liên tục, đồng thời so sánh rõ nét sự khác biệt về mặt học thuyết và công cụ triển khai giữa chính quyền Liên Đảng Tự do - Dân tộc và chính quyền Công Đảng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 12 văn kiện chiến lược phòng thủ quốc gia và 10 thể chế an ninh đa phương khu vực. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng dựa trên tiêu chí tính xác thực pháp lý và mức độ tác động trực tiếp đến cán cân an ninh khu vực trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2011, cập nhật các số liệu đến năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, liên minh chiến lược với Mỹ tiếp tục là hòn đá tảng bất biến trong chính sách đối ngoại an ninh của Australia. Sau sự kiện 11/9/2001, Australia lần đầu tiên viện dẫn Hiệp ước ANZUS để hỗ trợ quân sự cho Mỹ, triển khai 2.200 quân tham gia chiến dịch tại Iraq năm 2003 và cử hơn 400 quân cùng 14 xe tuần tiễu bọc thép Bushmaster tới tỉnh Oruzgan thuộc chiến trường Afghanistan. Hai nước đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác phòng thủ tên lửa đạn đạo (BMD) thời hạn 25 năm vào năm 2004 với ngân sách ước tính khoảng 50 tỷ USD trong 5 năm, tích hợp hệ thống dẫn đường radar Aegis vào lực lượng hải quân Australia.

Thứ hai, Australia thực hiện cuộc chuyển đổi trang bị quân sự quy mô lớn nhất kể từ thập niên 1960 nhằm nâng cao năng lực viễn chinh và tác chiến hải - không quân. Canberra đã phê duyệt dự án mua sắm máy bay chiến đấu thế hệ mới Joint Strike Fighter (JSF) F-35 trị giá khoảng 9 tỷ Euro, mua 5 máy bay vận tải chiến lược C-17 Globemaster, 6 hệ thống máy bay cảnh báo sớm Boeing 737 AWACS và 59 xe tăng chiến đấu Abrams M1A1. Sách Trắng Quốc phòng năm 2009 chính thức xác lập kế hoạch phát triển 20 năm trị giá 74 tỷ USD, hướng tới mục tiêu tăng gấp đôi quy mô hạm đội tàu ngầm lên 12 chiếc vào năm 2030.

Thứ ba, chính sách an ninh mở rộng từ song phương sang mạng lưới đa tầng với các cường quốc Châu Á và khối Đông Nam Á. Ngày 13/3/2007, Australia và Nhật Bản ký Hiệp ước An ninh song phương lịch sử, hình thành trục đối thoại chiến lược tam phương Australia - Mỹ - Nhật. Đối với Đông Nam Á, Australia khôi phục các cuộc tập trận hải quân chung với Indonesia từ tháng 4/2005, duy trì cam kết trong Hiệp ước Phòng thủ 5 quốc gia (FPDA) và tích cực tham gia các cơ chế an ninh đa phương như Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN Mở rộng (ADMM+).

Thứ tư, Canberra phản ứng quyết liệt trước làn sóng hiện đại hóa quân sự và cạnh tranh quyền lực tại Châu Á - Thái Bình Dương. Giai đoạn cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI, chi phí quốc phòng khu vực Đông Á tăng 40%, trong đó Singapore tăng 144%, Philippines tăng 125%, Thái Lan tăng 65% và Indonesia tăng 44%. Sự gia tăng ngân sách quốc phòng này đã thúc đẩy Australia đẩy mạnh hiện đại hóa để duy trì ưu thế công nghệ vượt trội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự điều chỉnh xuất phát từ nhận thức sâu sắc về vị trí địa lý đặc thù: một xã hội phương Tây biệt lập ở phương Đông với vùng đệm an ninh 1.000 hải lý nhạy cảm. Sự suy giảm tương đối về ưu thế quân sự của phương Tây buộc Australia phải nâng cao năng lực tự cường kết hợp đa dạng hóa các tầng nấc an ninh. So với các giai đoạn trước, chính sách đối ngoại an ninh thập niên đầu thế kỷ XXI có sự phân hóa rõ nét qua từng thời kỳ cầm quyền:

• Thời kỳ Thủ tướng John Howard (1996 - 2007): Nhấn mạnh tuyệt đối quan hệ song phương với Mỹ, áp dụng học thuyết đánh đòn phủ đầu và hoài nghi chủ nghĩa đa phương.
• Thời kỳ Thủ tướng Kevin Rudd và Julia Gillard (2007 - 2012): Vẫn duy trì liên minh với Mỹ nhưng tích cực dung hòa quan hệ kinh tế với Trung Quốc, đề xuất Sáng kiến Cộng đồng Châu Á - Thái Bình Dương (APC) và chủ động tham gia các thể chế khu vực.

Trong các nghiên cứu quốc tế, dữ liệu tương quan lực lượng thường được trực quan hóa thông qua bảng so sánh khí tài hải quân khu vực. Điển hình, bảng phân tích cho thấy Mỹ duy trì 11 tàu sân bay, 59 tàu khu trục lớn và 71 tàu ngầm hạt nhân; Trung Quốc sở hữu 28 tàu khu trục lớn và 65 tàu ngầm; trong khi Australia duy trì 3 tàu khu trục lớn, 12 tàu khu trục nhỏ và 6 tàu ngầm tấn công lớp Collins. Biểu đồ phân bổ ngân sách quốc phòng thể hiện rõ tỷ trọng đầu tư cho hải quân và không quân chiếm trên 65% tổng chi tiêu trang bị vũ khí mới của Australia trong giai đoạn 2000 - 2010.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thiết lập cơ chế Đối thoại An ninh - Quốc phòng thường niên cấp Thứ trưởng (2+2) giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao hai nước Việt Nam - Australia. Mục tiêu hướng tới nâng cấp khuôn khổ hợp tác an ninh toàn diện trước năm 2018, duy trì tần suất họp định kỳ mỗi năm một lần nhằm trao đổi thông tin chiến lược và đánh giá rủi ro hàng hải.

Thứ hai, gia tăng chỉ tiêu hợp tác đào tạo sĩ quan chỉ huy và huấn luyện cứu hộ cứu nạn biển thêm 25% đến 30% trong lộ trình 5 năm tiếp theo. Bộ Quốc phòng Việt Nam cần chủ động phối hợp với Lực lượng Quốc phòng Australia (ADF) mở rộng các chương trình học bổng chuyên môn, đào tạo tiếng Anh gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc và kỹ năng xử lý khủng hoảng an ninh phi truyền thống.

Thứ ba, đẩy mạnh phối hợp lập trường pháp lý đa phương trên các diễn đàn quốc tế nhằm duy trì trật tự dựa trên luật lệ tại Biển Đông. Hai bên cần kiên trì thúc đẩy việc tuân thủ nghiêm túc Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), phấn đấu đạt 100% sự đồng thuận giữa 10 quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác đối thoại trong việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử (COC) có hiệu lực thực chất.

Thứ tư, triển khai ứng dụng công nghệ viễn thám và chia sẻ dữ liệu giám sát hải quân nhằm kiểm soát các tuyến hàng hải huyết mạch từ Ấn Độ Dương sang Thái Bình Dương. Cơ quan chức năng hai nước cần xây dựng hệ thống chia sẻ thông tin tình báo hàng hải tự động trong vòng 3 năm tới, hướng đến mục tiêu giám sát an toàn cho 100% tàu thuyền thương mại qua lại các vùng biển tiếp giáp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách ngoại giao và an ninh quốc phòng thuộc Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng. Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực về quá trình chuyển dịch học thuyết quân sự của Australia, hỗ trợ công tác dự báo chiến lược địa chính trị tại Châu Á - Thái Bình Dương đến năm 2025.

Nhóm thứ hai là giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Quốc tế học và Lịch sử thế giới. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuyên khảo giá trị với hệ thống hơn 50 nguồn tài liệu chuẩn mực và phương pháp luận phân tích chính sách đối ngoại khoa học.

Nhóm thứ ba là các chuyên gia phân tích rủi ro an ninh hàng hải và doanh nghiệp logistics vận tải biển quốc tế. Tài liệu giúp nhận diện 8 xu hướng an ninh Đông Nam Á, từ đó xây dựng phương án phòng ngừa rủi ro cho tuyến vận tải chiếm 62% lượng dầu mỏ xuất nhập khẩu qua khu vực.

Nhóm thứ tư là sinh viên các trường đại học khối khoa học xã hội chuẩn bị làm khóa luận tốt nghiệp. Luận văn là hình mẫu chuẩn mực về phương pháp thu thập số liệu định tính, kỹ thuật trích dẫn khoa học và cấu trúc luận giải vấn đề an ninh quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Liên minh ANZUS với Mỹ đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với Australia? Liên minh ANZUS ký kết từ năm 1951 là trụ cột quốc phòng tối cao của Australia. Mỹ cung cấp chiếc ô bảo trợ hạt nhân, chia sẻ dữ liệu tình báo chiến lược và chuyển giao công nghệ vũ khí hiện đại. Việc Australia điều động 2.200 quân sang Iraq năm 2003 và tham gia chương trình BMD trị giá khoảng 50 tỷ USD là minh chứng cho cam kết gắn bó sinh mệnh chiến lược với Washington.

Điểm đột phá của Sách Trắng Quốc phòng Australia năm 2009 là gì? Sách Trắng năm 2009 vạch ra chiến lược 20 năm trị giá 74 tỷ USD nhằm chuẩn bị cho trật tự an ninh mới tại Châu Á đến năm 2030. Điểm đột phá là việc xác định trọng tâm chuyển sang tác chiến biển xa, nâng gấp đôi số lượng tàu ngầm lên 12 chiếc và cảnh giác cao độ trước tốc độ hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc tại Tây Thái Bình Dương.

Thách thức an ninh phi truyền thống nào tác động mạnh nhất đến chính sách an ninh của Australia? Chủ nghĩa khủng bố quốc tế và an ninh hàng hải là hai thách thức lớn nhất. Sau vụ khủng bố Bali năm 2002 khiến 88 người Australia thiệt mạng, Canberra đã áp dụng học thuyết đánh đòn phủ đầu, đẩy mạnh Sáng kiến An ninh Phổ biến (PSI) và tăng cường kiểm soát an ninh các tuyến đường biển chiến lược kết nối với Đông Nam Á.

Đường lối an ninh của Thủ tướng John Howard và Thủ tướng Kevin Rudd khác nhau như thế nào? Thủ tướng John Howard (1996 - 2007) tập trung củng cố quan hệ song phương với Mỹ, đưa quân tham chiến ở Trung Đông và hoài nghi các tổ chức đa phương. Ngược lại, Thủ tướng Kevin Rudd (2007 - 2010) duy trì liên minh Mỹ nhưng tích cực mở rộng ngoại giao đa phương, đề xuất Sáng kiến APC và gắn kết sâu sắc với các cơ chế của ASEAN.

Nghiên cứu này mang lại hàm ý gì đối với chiến lược bảo vệ an ninh biển của Việt Nam? Nghiên cứu khẳng định giá trị của việc đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ an ninh và kiên trì trật tự dựa trên luật pháp quốc tế như UNCLOS 1982. Việt Nam có thể tranh thủ sự điều chỉnh hướng Đông của Australia để mở rộng hợp tác đào tạo quốc phòng, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật cứu hộ cứu nạn và tăng cường đối thoại chiến lược bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện các nhân tố quốc tế, khu vực và nội tại thúc đẩy Australia điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh trong giai đoạn 2001 - 2010.
• Nghiên cứu làm rõ bước chuyển biến chiến lược từ tư duy phòng thủ lục địa sang năng lực can dự viễn chinh và răn đe biển xa trong phạm vi 1.000 hải lý.
• Luận văn khẳng định tính nhất quán của liên minh ANZUS với Mỹ như một trụ cột bất biến, đồng thời ghi nhận nỗ lực mở rộng hợp tác an ninh đa phương với Nhật Bản và ASEAN.
• Công trình chỉ ra những thách thức sâu sắc trước sự gia tăng ngân sách quốc phòng khu vực và áp lực cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tại Biển Đông.
• Tác giả đề xuất những định hướng hợp tác an ninh quốc phòng thực chất giữa Việt Nam và Australia, đóng góp hàm ý chính sách quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là trở thành một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu có hệ thống về chính sách an ninh quốc phòng của Australia thập niên đầu thế kỷ XXI. Để tiếp tục phát triển chủ đề này, các nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2012 - 2025 cần tập trung đánh giá tác động của các cơ chế an ninh mới nổi và sự chuyển dịch cục diện Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Độc giả quan tâm đến an ninh khu vực và chính sách đối ngoại hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình để có góc nhìn học thuật sâu sắc và toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI AN NINH QUỐC PHÒNG CỦA AUSTRALIA TRONG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI 1. Bối cảnh khu vực và quốc tế tác động trực tiếp đến sự điều chỉnh chính sách đối ngoại an ninh quốc phòng của Australia 1. Thế giới đang thay đổi lớn 1. Cạnh tranh địa - chính trị, địa - kinh tế giữa các quốc gia Tình hình an ninh thế giới và khu vực những năm đầu thế kỷ XXI tiếp tục có những diễn biến phức tạp, song hòa bình, hợp tác cùng phát triển vẫn là xu thế lớn.

Tình hình an ninh thế giới đã và đang thay đổi nhanh chóng, khó lường. Sự phân bố lại sức mạnh kinh tế và quân sự trên phạm vi toàn cầu đang làm cho cục diện chính trị thế giới biến đổi sâu sắc với xu thế đa cực ngày càng thể hiện rõ nét hơn. Nhiều trung tâm và các cường quốc quyền lực mới nổi lên, có vai trò ngày càng quan trọng trong khu vực và trên toàn thế giới. Sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc, các trung tâm quyền lực với nhau diễn ra quyết liệt và có chiều hướng gia tăng.

Sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nhiều cuộc xung đột nội bộ diễn ra tại khu vực bất ổn kéo dài từ phía Bắc Australia đến Nam Thái Bình Dương. Trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương có các cường quốc như Mỹ và Nhật Bản; các cường quốc đang trỗi dậy như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và các quốc gia thuộc khối ASEAN. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương hiện có tốc độ phát triển kinh tế cao nhất thế giới, là khu vực kinh tế phát triển năng động của thế giới trong thế kỷ XXI, thu hút sự quan tâm và cạnh tranh ảnh hưởng của các cường quốc. Tuy nhiên, khu vực này cũng tồn tại nhiều điểm xung đột tiềm tàng: Bán đảo Triều Tiên, eo biển Đài Loan, vùng Kashmir, Nga – Nhật Bản 13 (LUAN.XXI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tranh chấp đảo Curin, Trung Quốc – biên giới Ấn Độ, Trung Quốc – Nhật Bản tranh chấp đảo Điếu Ngư, bất đồng và tranh chấp tại khu vực Biển Đông.

Các cường quốc chính trong khu vực bao gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ đang phát triển nhanh chóng cả về kinh tế và quân sự. Hiện đang có sự cạnh tranh giữa các nước này với nhau, và cạnh tranh vai trò thống trị của Mỹ trong khu vực – đồng minh chủ chốt của Australia. Sau sự kiện 11/9/2001, các nước tập trung vào đối phó với nguy cơ khủng bố. Mặc dù cuộc chiến chống khủng bố đã làm giảm bớt sự chú ý đối với sự tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc, tuy nhiên trong vài năm trở lại đây, các học giả Mỹ và Australia ngày càng quan tâm đến vấn đề này.

Các nước trong khu vực vừa hợp tác vừa cạnh tranh với nhau. Tình trạng mập mờ về mặt chiến lược gia tăng, đe dọa an ninh khu vực. Thế giới vẫn chưa có hòa bình thực sự bởi những nguy cơ về an ninh truyền thống và phi truyền thống. Những yếu tố bất ổn ngày càng nhiều ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Trong khi các vấn đề an ninh truyền thống chưa được giải quyết thì tại một số nước, các nguy cơ an ninh phi truyền thống gia tăng. Nguy cơ khủng bố, ly khai, các nhóm cực đoan tại khu vực chưa thể giải quyết trong tương lai gần. Nỗi ám ảnh bị tấn công khủng bố vẫn đeo đuổi nước Mỹ suốt gần mười năm qua kể từ sau vụ tấn công vào tòa tháp đôi ở New York ngày 11/9/2001. Hai vụ khủng bố liên tiếp trên tàu điện ngầm ở thủ đô Moscow vào cuối tháng 3/2010 thêm một lần nữa chứng tỏ thách thức an ninh phi truyền thống đối với các cường quốc quân sự là vấn đề nan giải trong tương lai.

Các thách thức và nguy cơ an ninh Các cường quốc, điển hình là Mỹ là siêu cường duy nhất với sức mạnh quân sự vượt trội và tình báo quân sự hiện đại nhưng vẫn không đủ khả năng 14 (LUAN.XXI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tự bảo vệ để chống lại các thế lực khủng bố quốc tế vốn là những lực lượng phi nhà nước, nhưng có thể tuyển mộ và huy động được những chiến binh trung thành, sẵn sàng đánh bom liều chết gây thiệt hại lớn cho đối phương. Luận điểm kinh điển của chủ nghĩa hiện thực “kẻ mạnh làm những gì mà họ có quyền lực để làm, kẻ yếu chấp thuận những gì họ phải chấp thuận”, và ngày nay trong quan hệ quốc tế còn bổ sung thêm khái niệm “bất đối xứng” – quan niệm khá nổi bật về an ninh và sức mạnh quốc gia trong thế kỷ XXI. Một lực lượng nhỏ phi nhà nước có thể tấn công khủng bố gây thiệt hại lớn cho cả những quốc gia được coi là hùng mạnh hơn cả về chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa. Những lỗ hổng an ninh quốc gia có thể xuất hiện bất ngờ ở mọi nơi, mọi lúc, khó đoán định [11, tr.

Xung đột sắc tộc và tôn giáo cũng là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng chủ nghĩa khủng bố và ly khai. Xung đột sắc tộc và tôn giáo có thể ảnh hưởng đến trật tự kinh tế - xã hội, gây nên chia rẽ giáo phái trong một nước và tất nhiên ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của người dân, phá vỡ nền tảng kinh tế đã được tạo dựng, môi trường kinh doanh trở nên bất ổn và đe dọa nghiêm trọng an ninh quốc gia. Ảnh hưởng lan truyền của các cuộc nội chiến đến các nước khác thông qua các kênh như người tị nạn, ô nhiễm môi trường, thiệt hại về kinh tế,. những ví dụ điển hình là Đông Timo trước đây, miền Nam Thái Lan, Trung Đông [10, tr.

Chủ nghĩa khủng bố quốc tế và tội phạm có tổ chức ngày càng mang tính toàn cầu hơn. Mạng lưới khủng bố quốc tế được tổ chức theo dạng mạng, rất linh hoạt và uyển chuyển, với chân rết phủ khắp toàn cầu. Sự liên kết giữa khủng bố quốc tế và tội phạm có tổ chức khiến chúng càng trở nên nguy hiểm hơn và đe dọa hòa bình, ổn định cho tất cả các quốc gia trên thế giới.XXI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Toàn cầu hóa khiến các nước tùy thuộc lẫn nhau nhiều hơn, việc mất an ninh ở một khu vực có thể lan truyền ảnh hưởng sang các nước khác và khu vực, do đó cần có cơ chế phối hợp, hợp tác giải quyết trên phạm vi khu vực hoặc toàn cầu để đối phó với các thách thức này. Các vấn đề này đòi hỏi sự quan tâm và nỗ lực hợp tác giải quyết của cộng đồng quốc tế vì không một quốc gia riêng rẽ nào có thể tự mình giải quyết được.

Tuy nhiên châu Á – Thái Bình Dương vẫn chưa có một cơ cấu an ninh hiệu quả. ASEAN và ARF đang hoạt động dựa theo các chuẩn mực như không sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp, không can thiệp vào công việc nội bộ các nước. Những tiêu chí này đồng nghĩa với việc tránh các xung đột, tập trung chủ yếu vào các nguyên tắc đồng thuận, không can thiệp. Và chính những yếu tố này khiến các tổ chức có xu hướng tránh các vấn đề gây khó khăn, gây tranh cãi, khó vượt qua khuôn khổ các biện pháp xây dựng lòng tin để tiến tới một chính sách ngoại giao phòng ngừa, thiết lập các cơ chế giải quyết xung đột vốn là các mục tiêu cơ bản dẫn đến việc thành lập ARF.

Nhìn chung các vấn đề bất đồng cũng như những cuộc xung đột trong khu vực chưa được giải quyết theo phương thức và quy tắc hoạt động như hiện nay. Do vậy, chưa thể khẳng định rằng xu hướng giảm các cuộc xung đột giữa các quốc gia, gia tăng các cuộc xung đột trong nội bộ quốc gia, sẽ là phổ biến. Những cuộc cạnh tranh huỷ diệt mang tính lịch sử vẫn có khả năng xảy ra giữa các quốc gia. Xu hướng hiện đại hóa quân sự Để đối phó với các nguy cơ xung đột hiện hữu và tiềm tàng, các nước trong khu vực đã tăng cường hiện đại hóa lực lượng vũ trang.

Trong 20 năm qua, chi tiêu quốc phòng và mua sắm vũ khí tại châu Á – Thái Bình Dương đã gia tăng nhanh chóng, ngành công nghiệp quốc phòng phát triển mạnh. Chi phí quốc phòng tại Đông Á tăng 40% trong các năm cuối thế kỷ XX. Chi phí 16 (LUAN.XXI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quốc phòng của Indonesia tăng 44%, của Malaixia tăng 47%, Mianma tăng 61%, Thái Lan tăng 65%, Philippines tăng 125%, Singapore tăng 144%. Ấn Độ tăng 6,1% (năm 2002) [20, tr.

Nhiều quốc gia trong khu vực xuất phát từ nền tảng quốc phòng thấp. Về cơ bản, sự gia tăng này phản ánh xu hướng phát triển của các quốc gia độc lập, đang tăng cường sự thịnh vượng, mở rộng các lợi ích của mình, và cho thấy các quốc gia đang chuyển trọng tâm từ an ninh nội địa sang an ninh bên ngoài biên giới, đặc biệt khi các nước này phụ thuộc vào thương mại trên biển. Tuy nhiên, việc các nước châu Á – Thái Bình Dương tăng chi phí quân sự cho thấy họ không tin rằng hòa bình và an ninh sẽ được duy trì lâu dài. Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997 và gần đây là cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 2008 – 2009 đã khiến nhiều nước trong khu vực cắt giảm ngân sách quốc phòng, hủy bỏ hay trì hoãn các chương trình mua sắm vũ khí chính.

Tuy nhiên mức độ tác động của các cuộc khủng hoảng này đến các nước là khác nhau và một số nước chỉ tạm thời trì hoãn chứ không hủy bỏ các kế hoạch mua sắm cho thấy các nước vẫn muốn tăng cường các khả năng quân sự của mình. Về việc phát triển vũ khí hạt nhân, tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Bắc Triều Tiên đều có vũ khí hạt nhân. Iran và Iraq có ý định xây dựng chương trình vũ khí hạt nhân. Ngoài ra, các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đều có tiềm năng kỹ thuật để chế tạo vũ khí hạt nhân và các tên lửa tầm xa nhưng chưa chế tạo do mối quan hệ an ninh chặt chẽ với Mỹ, ý thức tuân thủ các hiệp ước quốc tế, và vì các lý do chính trị trong nước như trong trường hợp của Nhật Bản.