Đẩy Mạnh Dịch Vụ Logistics Hàng Không Tại Công Ty Cổ Phần Tiếp Vận Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Việt Nam

Logistics là một thuật ngữ khó dịch, tương tự như "Marketing", do ý nghĩa bao hàm quá rộng. 85 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2018.

• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Huy Nhượng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đẩy Mạnh Dịch Vụ Logistics Hàng Không Tại SME Logistics
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LOGISTICS VÀ DỊCH VỤ LOGISTICS HÀNG KHÔNG
• 1.1. Khái niệm, phân loại dịch vụ Logistics
• 1.1.1. Khái niệm dịch vụ Logistics
• 1.1.1.1. Khái niệm về logistics
• 1.1.1.2. Khái niệm dịch vụ logistics
• 1.1.2. Phân loại dịch vụ Logistics
• 1.1.2.1. 1PL (First Party Logistics hay Logistics tự cấp)
• 1.1.2.2. 2PL
• 1.1.2.3. 3PL (Third Party Logistics – Cung cấp dịch vụ Logistics bên thứ ba)
• 1.1.2.4. 4PL (Fourth Party Logistics – Logistics chuỗi phân phối hay nhà cung cấp Logistics chủ đạo)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DỊCH VỤ LOGISTICS HÀNG KHÔNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TIẾP VẬN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ 2015 ĐẾN 2017
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH DỊCH VỤ LOGISTICS HÀNG KHÔNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TIẾP VẬN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2023
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Logistics Hàng Không SME Khái Niệm Vai Trò

Logistics là một thuật ngữ khó dịch, tương tự như "Marketing", do ý nghĩa bao hàm quá rộng. Có thể tạm dịch là "hậu cần". Về mặt lịch sử, thuật ngữ này bắt nguồn từ các cuộc chiến tranh cổ đại của Hy Lạp và La Mã, khi những chiến binh "Logistikas" đảm nhiệm việc cung cấp và phân phối vũ khí, nhu yếu phẩm. Trong thế chiến thứ hai, vai trò của Logistics càng được khẳng định. Đến nay, vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về Logistics, nhưng có thể hiểu theo nghĩa rộng (từ giai đoạn tiền sản xuất đến khi hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng) và nghĩa hẹp (các hoạt động dịch vụ gắn liền với quá trình phân phối, lưu thông hàng hóa). Theo luận văn, Logistics là quá trình tối ưu hóa về địa điểm và thời điểm, tối ưu hóa việc lưu chuyển và dự trữ nguồn tài nguyên từ đầu vào nguyên thủy cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người tiêu dùng với chi phí thích hợp, thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết Về Dịch Vụ Logistics Hàng Không

Điều 233 của Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 quy định: “Dịch vụ Logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Dịch vụ Logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô – gi – stic”. Khái niệm này được chia thành hai nhóm: nhóm định nghĩa hẹp (chú trọng yếu tố vận tải) và nhóm định nghĩa rộng (tác động từ giai đoạn tiền sản xuất đến khi hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng). Nhóm định nghĩa rộng góp phần phân định rõ ràng giữa các nhà cung cấp từng dịch vụ đơn lẻ với một nhà cung cấp dịch vụ logistics chuyên nghiệp, người sẽ đảm nhận toàn bộ các khâu trong quá trình hình thành và đưa hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng.

1.2. Phân Loại Các Hình Thức Dịch Vụ Logistics Hàng Không SME

Sự phát triển của quan hệ thương mại quốc tế đòi hỏi dịch vụ logistics ngày càng chuyên nghiệp. Vì vậy, các loại hình dịch vụ 1PL, 2PL, 3PL, 4PL, thậm chí 5PL cần được hiểu sâu sắc về bản chất. 1PL là hình thức tự cấp dịch vụ logistics. 2PL quản lý các hoạt động truyền thống như vận tải, kho vận, thủ tục hải quan. 3PL (Third Party Logistics) cung cấp dịch vụ logistics bên thứ ba. 4PL tích hợp và quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng. 5PL (Fifth Party Logistics) là hình thức logistics tiên tiến nhất, sử dụng công nghệ thông tin để tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc lựa chọn hình thức dịch vụ phù hợp phụ thuộc vào quy mô, năng lực và nhu cầu của từng doanh nghiệp SME Logistics.

1.3. Vai Trò Của Logistics Hàng Không Trong Chuỗi Cung Ứng

Logistics đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng, đảm bảo hàng hóa được vận chuyển từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ một cách hiệu quả và kịp thời. Logistics hàng không đặc biệt quan trọng đối với các mặt hàng có giá trị cao, thời gian vận chuyển ngắn hoặc yêu cầu bảo quản đặc biệt. Việc quản lý logistics hàng không hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng tính cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Các yếu tố như lựa chọn hãng hàng không, tối ưu hóa quy trình thủ tục hải quan, và quản lý kho bãi đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả của logistics hàng không.

II. Thách Thức Cơ Hội Phát Triển Logistics Hàng Không SME

Ngành logistics hàng không đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm chi phí vận chuyển cao, thủ tục hải quan phức tạp, hạ tầng cơ sở hạn chế và sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn. Tuy nhiên, cũng có nhiều cơ hội để phát triển, như sự tăng trưởng của thương mại điện tử, nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhanh chóng và an toàn, và sự phát triển của các công nghệ mới trong logistics. Để tận dụng tối đa các cơ hội và vượt qua các thách thức, các doanh nghiệp SME Logistics cần đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược.

2.1. Phân Tích Các Rào Cản Đối Với Vận Chuyển Hàng Không SME

Các rào cản đối với vận chuyển hàng không SME bao gồm chi phí cao (do giá nhiên liệu, phí sân bay, và các chi phí khác), thủ tục hải quan phức tạp (đòi hỏi nhiều giấy tờ và thời gian), hạ tầng cơ sở hạn chế (thiếu kho bãi hiện đại và hệ thống quản lý hiệu quả), và sự cạnh tranh từ các đối thủ lớn (có lợi thế về quy mô và mạng lưới). Ngoài ra, các quy định về an ninh hàng không cũng có thể gây khó khăn cho việc vận chuyển hàng hóa. Để vượt qua các rào cản này, các doanh nghiệp SME Logistics cần tìm kiếm các giải pháp sáng tạo, như hợp tác với các đối tác, sử dụng công nghệ để tối ưu hóa quy trình, và tập trung vào các thị trường ngách.

2.2. Cơ Hội Từ Thương Mại Điện Tử Cho Logistics Hàng Không SME

Thương mại điện tử đang tạo ra nhiều cơ hội cho logistics hàng không SME, do nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhanh chóng và an toàn ngày càng tăng. Các doanh nghiệp SME Logistics có thể tận dụng cơ hội này bằng cách cung cấp các dịch vụ vận chuyển chuyên biệt cho các nhà bán lẻ trực tuyến, như vận chuyển hàng hóa chặng cuối, xử lý đơn hàng trả lại, và cung cấp các giải pháp theo dõi hàng hóa theo thời gian thực. Ngoài ra, các doanh nghiệp SME Logistics cũng có thể hợp tác với các nền tảng thương mại điện tử để cung cấp các dịch vụ logistics tích hợp.

2.3. Ảnh Hưởng Của Công Nghệ Đến Phát Triển Logistics Hàng Không

Công nghệ đang thay đổi cách thức hoạt động của ngành logistics hàng không. Các công nghệ như Internet of Things (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), và blockchain có thể giúp doanh nghiệp theo dõi hàng hóa theo thời gian thực, tối ưu hóa quy trình vận chuyển, và giảm thiểu rủi ro. Ví dụ, IoT có thể được sử dụng để theo dõi nhiệt độ và độ ẩm của hàng hóa trong quá trình vận chuyển, trong khi AI có thể được sử dụng để dự đoán nhu cầu vận chuyển và tối ưu hóa lịch trình. Blockchain có thể được sử dụng để đảm bảo tính minh bạch và an toàn của chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp SME Logistics cần đầu tư vào công nghệ để nâng cao hiệu quả và tính cạnh tranh.

III. Giải Pháp Tối Ưu Chi Phí Logistics Hàng Không Cho SME

Một trong những vấn đề lớn nhất đối với các doanh nghiệp SME Logistics là chi phí logistics hàng không cao. Để giải quyết vấn đề này, cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp bao gồm đàm phán giá cước vận chuyển với các hãng hàng không, tối ưu hóa quy trình đóng gói và vận chuyển, sử dụng các dịch vụ logistics chia sẻ, và tận dụng các ưu đãi thuế và phí. Ngoài ra, việc quản lý kho bãi hiệu quả và giảm thiểu tổn thất hàng hóa cũng có thể giúp giảm chi phí logistics.

3.1. Đàm Phán Giá Cước Vận Chuyển Hàng Không SME Hiệu Quả

Đàm phán giá cước vận chuyển hàng không SME hiệu quả là một yếu tố quan trọng để giảm chi phí logistics. Các doanh nghiệp SME Logistics có thể đàm phán giá cước bằng cách so sánh giá của nhiều hãng hàng không, tập trung vào các tuyến đường có khối lượng vận chuyển lớn, và xây dựng mối quan hệ đối tác lâu dài với các hãng hàng không. Ngoài ra, việc sử dụng các dịch vụ logistics chia sẻ cũng có thể giúp giảm chi phí vận chuyển.

3.2. Tối Ưu Quy Trình Đóng Gói Vận Tải Hàng Không SME

Tối ưu quy trình đóng gói và vận tải hàng không SME có thể giúp giảm chi phí và thời gian vận chuyển. Các doanh nghiệp SME Logistics có thể tối ưu quy trình bằng cách sử dụng các vật liệu đóng gói nhẹ và bền, đóng gói hàng hóa một cách khoa học để giảm thiểu không gian, và lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp với từng loại hàng hóa. Ngoài ra, việc sử dụng các phần mềm quản lý logistics cũng có thể giúp tối ưu hóa quy trình vận chuyển.

3.3. Sử Dụng Dịch Vụ Logistics Hàng Không Trọn Gói Cho SME

Sử dụng dịch vụ logistics hàng không trọn gói cho SME có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí. Các dịch vụ logistics trọn gói bao gồm vận chuyển, thủ tục hải quan, kho bãi, và các dịch vụ khác liên quan đến logistics. Bằng cách sử dụng các dịch vụ logistics trọn gói, doanh nghiệp có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi và giảm thiểu rủi ro liên quan đến logistics.

IV. Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Logistics Hàng Không SME

Để nâng cao hiệu quả quản lý logistics hàng không SME, cần tập trung vào việc cải thiện quy trình, sử dụng công nghệ, và đào tạo nhân viên. Cần xây dựng quy trình logistics rõ ràng và hiệu quả, sử dụng các phần mềm quản lý logistics để theo dõi và quản lý hàng hóa, và đào tạo nhân viên về các kỹ năng logistics cần thiết. Ngoài ra, việc xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác logistics cũng có thể giúp nâng cao hiệu quả quản lý logistics.

4.1. Xây Dựng Quy Trình Logistics Hàng Không SME Chuyên Nghiệp

Xây dựng quy trình logistics hàng không SME chuyên nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả. Quy trình cần bao gồm các bước rõ ràng, từ khi nhận đơn hàng đến khi giao hàng cho khách hàng. Mỗi bước cần được mô tả chi tiết và có các tiêu chuẩn cụ thể. Ngoài ra, quy trình cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với các thay đổi trong môi trường kinh doanh.

4.2. Ứng Dụng Phần Mềm Quản Lý Chuỗi Cung Ứng Hàng Không SME

Ứng dụng phần mềm quản lý chuỗi cung ứng hàng không SME có thể giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý hàng hóa một cách hiệu quả. Phần mềm có thể cung cấp thông tin về vị trí, trạng thái, và lịch trình của hàng hóa. Ngoài ra, phần mềm cũng có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình logistics và giảm thiểu rủi ro.

4.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Logistics Hàng Không SME Chất Lượng

Đào tạo nguồn nhân lực logistics hàng không SME chất lượng là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả hoạt động. Nhân viên cần được đào tạo về các kỹ năng logistics cần thiết, như quản lý kho bãi, thủ tục hải quan, và vận chuyển hàng hóa. Ngoài ra, nhân viên cũng cần được đào tạo về các quy định an ninh hàng không và các tiêu chuẩn chất lượng.

V. Nghiên Cứu Ứng Dụng Tại SME Logistics Kết Quả Bài Học

Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp logistics hàng không tại SME Logistics cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý, và sử dụng công nghệ đã giúp SME Logistics tăng tính cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Tuy nhiên, cũng có một số bài học kinh nghiệm cần rút ra, như tầm quan trọng của việc lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và năng lực của doanh nghiệp, và sự cần thiết của việc đào tạo nhân viên để sử dụng hiệu quả các công nghệ mới.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Giải Pháp Logistics Hàng Không Đã Áp Dụng

Đánh giá hiệu quả các giải pháp logistics hàng không đã áp dụng tại SME Logistics là bước quan trọng để cải thiện hoạt động. Cần đánh giá các chỉ số như chi phí logistics, thời gian vận chuyển, và mức độ hài lòng của khách hàng. Dựa trên kết quả đánh giá, có thể điều chỉnh các giải pháp để đạt được hiệu quả tốt hơn.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn Triển Khai Tại SME Logistics

Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai các giải pháp logistics hàng không tại SME Logistics cho thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và năng lực của doanh nghiệp. Ngoài ra, cần có sự cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia của toàn bộ nhân viên để đảm bảo thành công.

5.3. Đề Xuất Cải Tiến Dựa Trên Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tế

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế tại SME Logistics, có thể đề xuất các cải tiến để nâng cao hiệu quả hoạt động. Các cải tiến có thể bao gồm tối ưu hóa quy trình, sử dụng công nghệ mới, và đào tạo nhân viên. Ngoài ra, cần xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác logistics để đảm bảo chất lượng dịch vụ.

VI. Triển Vọng Xu Hướng Phát Triển Logistics Hàng Không SME

Ngành logistics hàng không đang có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai, nhờ sự tăng trưởng của thương mại điện tử, nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhanh chóng và an toàn, và sự phát triển của các công nghệ mới. Các xu hướng chính bao gồm tự động hóa, số hóa, và bền vững. Các doanh nghiệp SME Logistics cần nắm bắt các xu hướng này để phát triển và cạnh tranh trong thị trường logistics ngày càng cạnh tranh.

6.1. Dự Báo Tăng Trưởng Của Thị Trường Logistics Hàng Không SME

Thị trường logistics hàng không SME được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới, nhờ sự tăng trưởng của thương mại điện tử và nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhanh chóng và an toàn. Các doanh nghiệp SME Logistics cần chuẩn bị để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

6.2. Các Xu Hướng Công Nghệ Ảnh Hưởng Đến Logistics Hàng Không

Các xu hướng công nghệ như tự động hóa, số hóa, và blockchain sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến ngành logistics hàng không. Các doanh nghiệp SME Logistics cần đầu tư vào công nghệ để nâng cao hiệu quả và tính cạnh tranh.

6.3. Yếu Tố Bền Vững Trong Phát Triển Logistics Hàng Không SME

Yếu tố bền vững ngày càng trở nên quan trọng trong phát triển logistics hàng không SME. Các doanh nghiệp cần tìm kiếm các giải pháp vận chuyển thân thiện với môi trường và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dịch vụ logistics tại Việt Nam đang khẳng định vị thế là động lực kinh tế then chốt với quy mô thị trường ước tính đạt khoảng 20 đến 22 tỷ USD mỗi năm, đóng góp tới 20,9% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 16% đến 20%/năm. Cả nước hiện quy tụ hơn 1.300 doanh nghiệp logistics đang vận hành, tuy nhiên phần lớn tập trung ở phân khúc quy mô nhỏ và vừa. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu hội nhập sâu rộng, vận tải hàng không nắm giữ vai trò huyết mạch khi chuyên chở tới 40% giá trị kim ngạch xuất khẩu liên vùng và tạo ra khoảng 29 triệu việc làm trên toàn cầu. Đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn logistics xuyên quốc gia, vấn đề cấp bách đặt ra cho các đơn vị tiếp vận nội địa là phải nâng cao năng lực cạnh tranh, chuẩn hóa quy trình dịch vụ và khai thác tối đa tiềm năng vận chuyển hàng không.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán nâng cao chất lượng và quy mô dịch vụ logistics hàng không tại Công ty Cổ phần Tiếp vận Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam (SME Logistics) - doanh nghiệp được thành lập từ năm 2006 với hệ thống mạng lưới gồm 9 văn phòng đại diện trên toàn quốc. Mục tiêu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa khung lý luận về logistics hàng không, phân tích toàn diện thực trạng kinh doanh và các tiêu chí chất lượng vận hành tại SME Logistics trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017, đồng thời hoạch định chiến lược phát triển bền vững với tầm nhìn đến năm 2025. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học và giải pháp thực tiễn giúp doanh nghiệp duy trì tỷ trọng doanh thu hàng không trên 50%, cắt giảm thời gian xử lý đơn hàng xuất nhập khẩu xuống dưới 1 ngày, nâng cao hiệu quả hoạt động chuỗi cung ứng quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa Mô hình chuỗi cung ứng hiện đại và Khung phân loại cấp bậc dịch vụ tiếp vận từ 1PL đến 5PL, kết hợp với Lý thuyết quản trị chất lượng dịch vụ vận tải quốc tế. Mô hình chuỗi cung ứng chỉ rõ sự chuyển dịch từ các dịch vụ đơn lẻ như 2PL sang dịch vụ tích hợp giá trị gia tăng 3PL và vai trò nhà cung cấp logistics chủ đạo 4PL tích hợp giải pháp số hóa. Chất lượng dịch vụ logistics hàng không được lượng hóa thông qua 5 tiêu chuẩn đánh giá cốt lõi: thời gian giao nhận chính xác, độ an toàn và bảo toàn giá trị hàng hóa, tính cạnh tranh của giá cước, chất lượng phục vụ và mức độ hoàn thiện của cơ sở hạ tầng kho bãi.

Nghiên cứu chuẩn hóa hệ thống 5 khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm:

• Logistics: Quá trình tối ưu hóa địa điểm, thời điểm, lưu chuyển và dự trữ nguồn lực từ khâu nguyên liệu thô đến người tiêu dùng cuối cùng.
• Dịch vụ logistics hàng không: Hoạt động thương mại thực hiện các khâu tiếp nhận, vận chuyển, làm thủ tục hải quan, lưu kho và phân phối hàng hóa bằng phương thức hàng không căn cứ theo Điều 233 Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 140/2017/NĐ-CP.
• Đại lý hàng hóa hàng không tiêu chuẩn FIATA và IATA: Tổ chức trung gian vận tải đáp ứng nghiêm ngặt các điều kiện về tiềm lực tài chính, hạ tầng và sở hữu tối thiểu 2 chuyên viên được cấp chứng chỉ xử lý hàng nguy hiểm.
• Dịch vụ gom hàng lẻ LCL qua hệ thống kho CFS: Quy trình tập kết các lô hàng rời để đóng ghép chung vào một đơn vị tải trọng máy bay hoặc container nhằm tối ưu hóa chi phí vận chuyển.
• Vận tải đa phương thức: Sự kết hợp linh hoạt giữa chặng bay hàng không quốc tế với vận tải đường bộ nội địa nhằm tối đa hóa tốc độ giao hàng tận nơi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh kiểm toán nội bộ của SME Logistics trong giai đoạn 2014 - 2017, số liệu thống kê của Hiệp hội Doanh nghiệp Logistics Việt Nam (VLA) và hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành như các hiệp định song phương giữa Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam với 53 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh đó, tác giả thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua khảo sát định lượng với cỡ mẫu 120 nhân sự đang làm việc tại 9 văn phòng trực thuộc công ty và 50 đối tác khách hàng thường xuyên sử dụng dịch vụ vận tải hàng không.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng theo nhóm khách hàng công nghiệp dệt may, linh kiện điện tử và hàng dự án được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho đối tượng nghiên cứu. Tác giả áp dụng đồng bộ phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu tài chính, so sánh chỉ số tăng trưởng và đánh giá định tính quy trình nghiệp vụ giao nhận. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan biến động doanh thu, đo lường chính xác các chỉ số thời gian chu kỳ giao hàng (lead-time) và xác định đúng các điểm nghẽn trong vận hành thực tế. Trục thời gian nghiên cứu bao quát dữ liệu thực trạng 3 năm liên tiếp từ 2015 đến 2017 và xây dựng định hướng giải pháp ứng dụng đến năm 2023 và tầm nhìn 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, dịch vụ logistics hàng không khẳng định vai trò trụ cột doanh thu của SME Logistics. Năm 2016, doanh thu từ mảng hàng không đạt 33,125 tỷ đồng, chiếm 52,26% tổng doanh thu toàn doanh nghiệp. Đến năm 2017, con số này tăng trưởng lên 45,870 tỷ đồng, nâng tỷ trọng đóng góp lên mức 53,9%, trở thành nguồn thu chủ lực vượt qua mảng logistics đường biển (chiếm 32,8%).

Thứ hai, cơ cấu doanh thu nội bộ của mảng hàng không ghi nhận sự thống trị vượt trội của nghiệp vụ giao nhận hàng không. Riêng trong năm 2015, doanh thu từ giao nhận hàng không đạt 62,479 tỷ đồng, chiếm tới 79,5% tổng doanh thu dịch vụ logistics hàng không. Lợi thế này bắt nguồn trực tiếp từ việc SME Logistics trở thành đại lý cấp 1 chính thức của các hãng hàng không hàng đầu gồm Vietnam Airlines, Korean Air và Asiana Airlines, giúp công ty chủ động nguồn tải (slot) ngay cả trong các mùa cao điểm và cung cấp dịch vụ gom tải cho các tập đoàn quốc tế như DHL hay Hanjin Logistics.

Thứ ba, sự đột phá trong chỉ số thời gian giao nhận hàng hóa. Thời gian bình quân hoàn thành một lô hàng nhập khẩu được rút ngắn ấn tượng từ 3,5 ngày trong năm 2015 xuống 2,8 ngày năm 2016 và đạt 1,5 ngày năm 2017 (vượt mục tiêu cam kết 1,5 ngày). Đối với lô hàng xuất khẩu sang các thị trường trọng điểm như Nhật Bản và Hàn Quốc, thời gian hoàn tất quy trình từ khâu đóng gói, vận chuyển, thông quan đến bàn giao cho hãng bay giảm mạnh từ 3,1 ngày năm 2015 xuống chỉ còn 0,9 ngày năm 2017 (tương đương mức giảm hơn 70,9%).

Thứ tư, biến động mạnh về hiệu quả kinh doanh tổng thể và sự mất cân đối hạ tầng. Doanh thu toàn công ty sau khi đạt đỉnh 216,349 tỷ đồng với lợi nhuận 143 triệu đồng năm 2015 (nhờ 2 dự án đặc thù PTSC và Vũng Áng) đã sụt giảm về 68,381 tỷ đồng năm 2016 và hồi phục lên 84,993 tỷ đồng năm 2017 cùng lợi nhuận sau thuế đạt 110 triệu đồng (tăng 77% so với năm 2016). Tuy nhiên, hạ tầng kho bãi vẫn là điểm nghẽn lớn khi công ty mới chỉ thuê thường xuyên 1.000m² tại Khu công nghiệp Minh Quang và phụ thuộc vào các kho thuê ngắn hạn, chưa sở hữu trung tâm tiếp vận hàng không chuyên dụng tại cửa ngõ sân bay.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân then chốt tạo nên sự bứt phá về doanh thu và tốc độ giao nhận hàng xuất khẩu là chiến lược mở rộng chi nhánh bám sát các khu công nghiệp trọng điểm phía Bắc như Đình Trám (Bắc Giang), Bắc Ninh, Lạng Sơn và Hà Nam. Việc kết nối chặt chẽ với mạng lưới hơn 160 đại lý toàn cầu cho phép xử lý luồng hàng nhập từ Đức, Mỹ, Trung Quốc và Ý một cách linh hoạt. Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây tại các doanh nghiệp như Vinafco hay Vinalines Logistics, SME Logistics cho thấy sự chuyên biệt hóa vượt trội trong phân khúc hàng không thương mại và hàng xuất khẩu may mặc, công nghệ cao.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua mô hình Biểu đồ cột thể hiện tương quan doanh thu - lợi nhuận giai đoạn 2014 - 2017 và Bảng theo dõi tiến độ thời gian thực hiện lô hàng. Các bảng biểu này chứng minh rõ nét mối tương quan thuận giữa việc tinh gọn thủ tục hải quan điện tử và khả năng rút ngắn thời gian giao nhận trung bình dưới 24 giờ cho hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, tỷ suất sinh lời trên doanh thu còn khiêm tốn (đạt khoảng 0,13% năm 2017) đòi hỏi doanh nghiệp phải tái cấu trúc chuỗi chi phí, nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý và giảm thiểu chi phí trung gian trong vận tải đường bộ nội địa kết nối với đội xe 29 phương tiện chuyên dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, mở rộng và hiện đại hóa hệ thống kho bãi chuyên dụng tại cửa ngõ sân bay quốc tế. Ban Quản lý Dự án kết hợp với Phòng Logistics tiến hành thuê dài hạn hoặc đầu tư xây dựng trung tâm logistics hàng không với diện tích tối thiểu 5.000m² tại khu vực phụ cận Sân bay Quốc tế Nội Bài, trang bị đầy đủ hệ thống giá đỡ pallet đa tầng và kho bảo quản tiêu chuẩn quốc tế. Mục tiêu nâng công suất lưu trữ hàng hóa thêm 300% và tiết kiệm 20% chi phí trung chuyển nội địa, hoàn thành toàn bộ công tác xây lắp và đưa vào vận hành trước quý IV/2023.

Thứ hai, triển khai đồng bộ nền tảng chuyển đổi số trong quản lý chuỗi cung ứng. Phòng Công nghệ Thông tin chủ trì tích hợp hệ thống phần mềm quản lý kho hàng WMS, quản lý vận tải TMS và kết nối dữ liệu truyền thông điện tử EDI trực tiếp với hệ thống hải quan và các hãng hàng không theo chuẩn IATA Cargo-XML. Mục tiêu đặt ra là tự động hóa 100% việc theo dõi lộ trình đơn hàng thời gian thực, giảm 25% thời gian lập bộ chứng từ xuất nhập khẩu và giảm sai sót dữ liệu xuống mức dưới 0,5%, thực hiện trong lộ trình 12 tháng từ đầu năm 2023 đến hết quý I/2024.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới liên minh đại lý quốc tế và đa dạng hóa tuyến vận tải hàng nhập. Phòng Kinh doanh Quốc tế phối hợp với Ban Giám đốc chủ động đàm phán ký kết thỏa thuận đại lý toàn diện với ít nhất 40 đối tác tiếp vận uy tín tại các thị trường trọng điểm như Bắc Mỹ, Liên minh Châu Âu và Đông Bắc Á, nâng tổng số đại lý liên kết lên trên 200 đơn vị vào cuối năm 2024. Mục tiêu là gia tăng sản lượng hàng nhập khẩu đường hàng không thêm 20%/năm, cân bằng cán cân doanh thu giữa chiều xuất và chiều nhập trong giai đoạn 2023 - 2025.

Thứ tư, chuẩn hóa năng lực chuyên môn và nâng cấp đội ngũ nhân sự logistics theo chuẩn quốc tế. Phòng Hành chính Nhân sự xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu bắt buộc, đặt chỉ tiêu 85% nhân viên điều hành hiện trường và nghiệp vụ hải quan đạt chứng chỉ xử lý hàng nguy hiểm FIATA/DGR và chứng nhận đại lý hải quan chính thức. Kế hoạch đào tạo và tái thẩm định chuyên môn được tổ chức định kỳ mỗi năm 2 đợt, kéo dài liên tục từ năm 2023 đến năm 2025 nhằm đảm bảo 100% các lô hàng đặc thù đều được xử lý an toàn tuyệt đối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà quản trị và ban giám đốc tại các doanh nghiệp tiếp vận vừa và nhỏ. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn trong việc đàm phán thương quyền đại lý cấp 1 với các hãng hàng không lớn, đồng thời gợi mở chiến lược phân bổ nguồn vốn hợp lý giữa đầu tư đội xe vận tải gồm 29 phương tiện với việc thuê ngoài kho bãi nhằm tối ưu hóa dòng tiền và năng lực cạnh tranh.

Thứ hai, chuyên viên điều hành giao nhận hàng không và nhân sự khai báo hải quan. Tài liệu đóng vai trò như cẩm nang tác nghiệp chi tiết về quy trình gom hàng lẻ LCL, vận hành trạm đóng hàng CFS, xử lý chứng từ vận tải quốc tế và kỹ thuật giải quyết vướng mắc thủ tục thông quan hàng hóa giúp rút ngắn thời gian xử lý lô hàng xuống dưới 1 ngày.

Thứ ba, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, đặc biệt là các nhà máy tại các khu công nghiệp dệt may, điện tử ở Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nam. Doanh nghiệp có thể tham khảo để xây dựng tiêu chí lựa chọn đối tác vận chuyển hàng không uy tín, nắm rõ cơ chế tính cước hàng hóa và thiết lập quy trình phối hợp giao nhận nhằm giảm thiểu chi phí lưu kho bãi từ 30% đến 50%.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh doanh quốc tế, Quản trị Logistics và Quản lý Chuỗi cung ứng. Công trình là nguồn tư liệu tham khảo phong phú với hệ thống số liệu khảo sát thực tế của 120 nhân sự, phân tích chuyên sâu các mô hình 1PL - 5PL và cơ sở pháp lý theo Luật Thương mại cùng các nghị định hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp

Phương thức vận tải hàng không mang lại những lợi thế cốt lõi nào cho chuỗi cung ứng quốc tế? Vận tải hàng không dẫn đầu tuyệt đối về tốc độ và tính an toàn trong chuỗi logistics. Với việc đảm nhận 40% giá trị xuất khẩu toàn cầu dù chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ về khối lượng, phương thức này giúp doanh nghiệp rút ngắn tối đa vòng quay vốn, giảm thiểu rủi ro hư hỏng cho các mặt hàng có giá trị cao, linh kiện điện tử hoặc hàng thời trang may mặc xuất khẩu.

Lợi thế cạnh tranh đặc thù của SME Logistics trong mảng giao nhận hàng không là gì? SME Logistics nắm giữ vị thế đại lý cấp 1 chính thức của Vietnam Airlines, Korean Air và Asiana Airlines. Nhờ đó, doanh nghiệp luôn được cam kết nguồn chỗ trống (slot) ổn định với mức giá cước ưu đãi đặc biệt trên các chuyến bay quốc tế đi Hàn Quốc, Nhật Bản, đồng thời đủ năng lực nhận đặt chỗ gom hàng từ các tập đoàn logistics đa quốc gia khác.

Giải pháp nào giúp SME Logistics cắt giảm thời gian xử lý lô hàng xuất khẩu xuống mức 0,9 ngày? Công ty đã kết hợp đồng bộ quy trình khai báo hải quan điện tử trọn gói, bố trí văn phòng vệ tinh ngay tại sân bay Nội Bài và liên kết trực tiếp với các khu công nghiệp qua đội xe tải 29 chiếc. Sự am hiểu sâu sắc về thủ tục kiểm hóa và giấy tờ chuyên ngành giúp loại bỏ hoàn toàn các thời gian chờ không cần thiết.

Rào cản lớn nhất của các doanh nghiệp logistics vừa và nhỏ Việt Nam về hạ tầng kho bãi là gì? Rào cản lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu quá lớn cho quỹ đất và trang thiết bị nâng hạ hiện đại. Thực tế tại SME Logistics cho thấy doanh nghiệp phải duy trì diện tích thuê khiêm tốn 1.000m² tại KCN Minh Quang, dẫn đến việc thiếu chủ động trong việc cung cấp dịch vụ chuỗi cung ứng trọn gói 3PL và 4PL.

Làm thế nào để doanh nghiệp xuất nhập khẩu tối ưu hóa chi phí khi sử dụng dịch vụ air cargo? Doanh nghiệp nên tận dụng dịch vụ gom hàng lẻ LCL qua kho CFS của các đại lý cấp 1, chuẩn hóa quy cách đóng gói và chuẩn bị chứng từ hải quan chuẩn xác trước khi hàng đến cảng. Việc ủy quyền dịch vụ hải quan trọn gói giúp tránh phát sinh chi phí lưu kho tại sân bay và loại bỏ nguy cơ trễ chuyến bay.

Kết luận

• Dịch vụ logistics hàng không là động lực tăng trưởng cốt lõi, đóng góp 53,9% tổng doanh thu của SME Logistics trong năm 2017 và sở hữu tiềm năng mở rộng quy mô vượt bậc.
• Lợi thế đại lý cấp 1 cùng mạng lưới 9 văn phòng và 160 đối tác toàn cầu giúp tối ưu hóa thời gian xử lý lô hàng xuất khẩu xuống mức kỷ lục 0,9 ngày.
• Hạn chế lớn nhất cần khắc phục ngay là hạ tầng kho bãi tự sở hữu còn nhỏ hẹp và hệ thống công nghệ thông tin chưa tích hợp dữ liệu truyền thông điện tử toàn diện.
• Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là hệ thống hóa khung lý thuyết logistics hàng không và xây dựng bộ 4 giải pháp khả thi với lộ trình triển khai chi tiết đến năm 2025.
• Doanh nghiệp cần khẩn trương thực hiện kế hoạch nâng cấp trung tâm kho bãi 5.000m² tại sân bay Nội Bài và áp dụng phần mềm WMS/TMS ngay trong giai đoạn 2023 - 2024.

Để đón đầu làn sóng tăng trưởng thương mại quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững, ban lãnh đạo doanh nghiệp cùng các bên liên quan cần nhanh chóng phê duyệt ngân sách và triển khai đồng bộ các chương trình hành động chiến lược đã được đề xuất trong công trình nghiên cứu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LOGISTICS VÀ DỊCH VỤ LOGISTICS HÀNG KHÔNG 1. Khái niệm, phân loại dịch vụ Logistics 1. Khái niệm dịch vụ Logistics 1. Khái niệm về logistics Logistics là một trong những số ít thuật ngữ khó dịch nhất, giống như từ “Marketing”, từ Tiếng Anh sang Tiếng Việt và thậm chí cả những ngôn ngữ khác.

Bởi vì bao hàm nghĩa của từ này quá rộng nên không một từ đơn ngữ nào có thể truyền tài được hết ý nghĩa của nó. Logistics có thể tạm dịch một cách sát nghĩa là “hậu cần”, nhưng có lẽ đến nay Tiếng Việt chưa có thuật ngữ tương đương. Chúng ta có thể chấp nhận từ Logistics như một từ đã được Việt hoá, cũng tương tự như nhiều từ khác trong thực tế đã chấp nhận như container, marketing… Về mặt lịch sử, thuật ngữ logistics bắt nguồn từ các cuộc chiến tranh cổ đại của đế chế Hy Lạp và La Mã. Khi đó, những chiến binh có chức danh “Logistikas” được giao nhiệm vụ chu cấp và phân phối vũ khí và nhu yếu phẩm, đảm bảo điều kiện cho quân sỹ hành quân an toàn từ bản doanh đến một vị trí khác.

Công việc “hậu cần” này có ý nghĩa sống còn tới cục diện của chiến tranh, khi các bên tìm mọi cách bảo vệ nguồn cung ứng của mình và tìm cách triệt phá nguồn cung ứng của đối phương. Quá trình tác nghiệp đó dần hình thành một hệ thống mà sau này gọi là quản lý Logistics. Trong thế chiến thứ hai, vai trò của “Logistics” càng được khẳng định. Đội quân hậu cần của quân đội Mỹ và đồng minh tỏ ra có hiệu quả hơn của quân đội Đức.

Quân Mỹ đã đảm bảo cung cấp vũ khí, đạn dược, và quân nhu đúng địa điểm, đúng thời gian, bằng những phương thức tối ưu. Nhờ phát huy ưu thế về công tác hậu cần mà Mỹ và đồng minh đã nhiều lần chiếm ưu thế trong cuộc chiến tranh. Cũng trong thời gian này, nhiều ứng dụng về logictics đã được phát triển và vẫn còn được sử dụng đến ngày nay, mặc dù đã có ít nhiều thay đổi để phù hợp với môi trường sản xuất kinh doanh. 7 Cho đến nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về Logitics.

Hiện có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau, được xây dựng dựa trên từng góc độ và mục đích nghiên cứu khác nhau về Logistics, tuy nhiên có thể thấy logistics được hiểu cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, Logistics được hiểu như là một quá trình có tác động từ giai đoạn tiền sản xuất cho tới khi hàng hoá tới tay của người tiêu dùng cuối cùng, tiêu biểu là các định nghĩa: - Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả về mặt chi phí dòng lưu chuyển và phần dự trữ nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm, cùng những thông tin liên quan từ điểm khởi đầu của quá trình sản xuất đến điểm tiêu thụ cuối cùng nhằm mục đích thoả mãn được các yêu cầu của khách hàng. - Logistics là hoạt động quản lý quá trình lưu chuyển nguyên vật liệu qua các khâu lưu kho, sản xuất ra sản phẩm cho tới tay người tiêu dung theo yêu cầu của khách hàng. Theo nghĩa hẹp, Logistics được hiểu như là các hoạt động dịch vụ gắn liền với quá trình phân phối, lưu thông hàng hoá và Logistics là hoạt động thương mại gắn với các dịch vụ cụ thể.