(=8=) TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI PHÁTTRIỂN NĂNGlie iỊC SIKH Thư viện - ĐH Quy Nhơn W G Q 0895.0010 NHÀ XUÃT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN THỊ THANH THUỶ (Chủ biên) NGUYỄN CÔNG KHANH - NGUYỄN VĂN NINH NGUYỄN MẠNH HƯỞNG - BÙI XUÂN ANH - Lưu THỊ THU HÀ D Ạ Y H Ọ C T ÍC H H Ợ P PHÁT TRIỂN NÀNG Lực HỌC mmn (In lần thứ ba) TRƯỜNG ĐẠI HỌC «UY NHỜN _________THƯ VIỆN_________ W 6r 8<357 40 NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC s ư PHẠM u n i v e r s i t y o f e d u c a t i o n p u b u s h i n g h o u s e DẠY HỌC TÍCH HỢP PHÁTTRIỂN n ằ n g Lực HỌC SINH - QUYỂN 2 Trần Thị Thanh Thuỷ (Chủ biên) „ Nguyẻn Cồng Khanh - Nguyên Van Ninh Nguyên Mạnh Hưởng - Bùi Xuân Ánh - Lưu Thị Thu Hà Sách được xuất bản theo chỉ đạo biên soạn của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phục vụ công tác đào tạo, bổi dưỡng giáo viên phổ thông. Bản quyển nội dung thuộc vé các tác giả. Bản quyển xuất bản thuộc vé Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Mọi hình thức sao chép toàn bộ hay một phán hoặc các hình thức phát hãnh mà không có sự chó phép trước bồng văn bản của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm đéu lầ vi phạm pháp luật.
Chủng tôi luôn mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp của guýv/ưócg/á để sách ngày càng hoàn thiện hơn. Mọi góp ý vé sách, liên hệ vé bàn tháo và ỊC vụ xin vui lòng gửi vé địa chì email: bientap@nxbdhsp.vn_________________ _____ Mã sồsách tiêu chuẩn quốc té: ISBN 978-604-54-3097-2 Mục lục j- Trang Jl GIỚI THIỆU íl NÓI ĐẦU t± j IẦN I. DẠY HỌC TÍCH Hộp - PHƯƠNG THỨC DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHẤT TRIEN n ă n g Lực 7 1ẦN II. MỘT SỐ CHỦ ĐỂ TÍCH HỢP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIEN n ă n g Lự c ¡45 BUỔI BÌNH MINH CỦA LOÀI NGƯỜI 45 VĂN HOÁ V IỆT NAM TỪ THỂ KỈ X ĐẾN GIỮA TH Ế KỈ XIX ■ I _Jr| t ìm h i ể u v ề h iệ n t ư ợ n g d i c ư q u ố c t ế j l J toàn CẦU HOÁ VÀ KHU v ự c HOÁ ■ jD BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIEN đ ả o v i ệ t n a m ^ ịJ PHÁT TRIỂN KINH T Ế GẮN VỚI BẢO V Ệ CHỦ QUYỀN BlỂN đ ả o c ủ a v i ệ t n a m 124 VĂN HOÁ LÚA NƯỚC ở CÁ C QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á M5j s ự BIẾN ĐỔI CỦA SÔNG TÔ LỊCH, HÀ NỘI 158] BẢO VỆ QUẦN THỂ DI TÍCH CỐ ĐÔ HUẾ CON NGƯỜI BẠN - TU YỆT TÁC CỦA TẠO HOÁ 192 ' HỌC CÁCH QUẢN TRỊ BẢN THÂN ĐỂ THÀNH CÔNG HỌC ĐƯỜNG £ Ì) 3 ------------ ----------- L ờ i g iỏ i th iệ u }-------------------------- Bộ sách: DẠY HỌC TÍGH HỢP PHÁT TRIỂN NĂNG L ự c HỌC SINH Dự thảo Chương trình giáo dục p h ổ thông tổng th ể xác định: Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng.
thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kĩ năng; phát triển được những năng lực cân thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn để. Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vẫn đề và thường đạt được nhiều mục tiêu khác nhau. Các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội được xây dựng chủ yếu theo hướng tích hợp. Ngoài phần kiến thức được sắp xếp theo từng phân môn (Vật lí, Hoá học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí.), sẽ có thêm các chủ để tích hợp liên môn.
Để triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới, các trường đại học sư phạm cấn phải đổi mới chương trình đào tạo giáo viên, trong đó đáp ứng tốt việc dạy học theo yêu cẩu tích hợp nói chung và giảng dạy các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội nói riêng. Trương Đại học Sư phạm Hà Nội đã đón đẩu đổi mới chương trình đào tạo giáo viên, triển khai biên soạn và xuất bản, phát hành các bộ sách bổi dưỡng giáo viên, trong đó có bộ sách D ạy học tích hợp p h á t triển năng lực học sinh, gồm hai quyển: Quyên 1 (dành cho cán bộ quản lí, giáo viên các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Tự nhiên); Quyển 2 (dành cho cán bộ quản lí, giáo viên các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Xã hội). Bộ sách giúp cho giáo viên có tài liệu tham khảo để chủ động, tự tin và sáng tạo trong việc lựa chọn cách thức tổ chức dạy học các chủ để tích hợp liên, phân môn; đáp ứng tốt sự phát triển đa dạng các năng lực của học sinh phổ thông, góp phẩn tích cực vào việc đổi mới phương pháp dạy và học ở các trường pho thong h. y Trân trọng giới thiệu bộ sách với các Sở Giáo dục và Đào tạo; các trường đại học, cao đẳng sư phạm; các thầy, cô giáo và bạn đọc quan tâm.
NGUYỄN VINH HIỂN Nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo L ờ i nói đầu Quá trình toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ, làm thay đổi tất cả các lĩnh vực, trong đó đặc biệt là khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo. dẫn đến sự chuyên biến nhanh chóng vê' cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực của nhiều quốc gia. Điều này đòi hỏi giáo dục và đào tạo phải có những thay đổi một cách căn bản và toàn diện, từ triết lí, mục tiêu đến nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. nhằm phát triển cho người học hệ thống năng lực cần thiết để có thể tham gia hiệu quả vào thị trường lao động trong ,nước và quốc tế.
Vì vậy, phát triển chương trình giáo dục phổ thông dựa trên tiếp cận năng lực là một lựa chọn tất yếu khách quan và phù hợp với vêu cầu phát triển của xã hội. 1 Theo đó, việc dạy học không chỉ là “tạo ra kiến thức”, “truyền đạt kiến thức” hay “chuyển giao kiến thức” mà chủ yếu là làm cho người học có khả năng đáp ứng hiệu quả các đòi hỏi cơ bản liên quan đến môn học và có khả năng vượt ra ngoài phạm vi môn học để chủ động thích ứng với cuộc sống lao động sau này. Quan điểm dạy học tích hợp tập trung ưu tiên phát triển các năng lực ở người học, giúp họ có khả năng giải quyết và đáp ứng sự biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại để đem lại thành công cao nhất trong cuộc sống. Bộ sách D ạy học tích hợp ph á t triển năng lực học sinh (gổm hai quyển) cung cấp một số cơ sở lí luận cẩn thiết về dạy học tích hợp theo định hướng phát triển năng lực, đổng thời giới thiệu các chủ đê' tích hợp với các mức độ tích hợp khác nhau, từ tích hợp ở mức độ lồng ghép/liên hệ đến tích hợp ở mức độ chương trình.
Các chủ để minh hoạ trong bộ sách nhằm giúp giáo viên có cơ sở để lựa chọn chủ đê' tích hợp, thiết kế các hoạt động dạy học và xây dựng công cụ kiểm tra, đánh giá để phát triển năng lực cho học sinh. Các chủ để này không hẳn là các “giáo án mẫu”, vì vậy, giáo viên cẩn chủ động tìm tòi và áp dụng một cách sáng tạo để lựa chọn toàn bộ hay một phần nội dung của chủ để, sao cho phù hợp với điểu kiện dạy học cụ thể. Mục đích của bộ sách nhằm cung cấp những chỉ dẫn theo cách “cẩm tay chỉ việc”, đổng thời giúp giáo viên có những cơ sở khoa học nhất định để từ đó chù động, tự tin và sáng tạo trong việc lựa chọn cách thức tổ chức dạy học các chủ đê' tích hợp để đáp ứng tốt nhất mục tiêu dạy học và sự phát triển đa dạng các năng lực của học sinh. Giáo viên phổ thông, sinh viên sư phạm, học viên cao học và nghiên cứu sinh có thể sử dụng bộ sách như tài liệu tham khảo, công cụ để chủ động đổi mới một cách sáng tạo việc dạy học các chủ để tích hợp.
Cán bộ quản lí giáo dục có thể sử dụng bộ sách để tham khảo trong việc đổi mới tổ chức, quản lí chuyên môn. 5 D ạy học tích hợp p h á t triển năng lực học sinh - Quyển 2 sẽ giúp giáo viên đang giảng dạy các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Xã hội, cũng như các môn học khác có cơ sở để thực hiện đổi mới hiệu quả việc dạy học các chủ đê' tích hợp trong trường phổ thông hiện nay. Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trực tiếp là Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển đã ủng hộ trong quá trình triển khai biên soạn sách, đặc biệt cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đứng đầu là GS. Nguyễn Văn Minh - Hiệu trưởng - đã chỉ đạo sát sao, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các tác giả phối hợp với Nhà xuất bản Đại học Sư phạm hoàn thành việc biên soạn và xuất bản cuốn sách này.
Quá trình biên soạn khó tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi mong muốn nhận được sự đóng góp ý kiến của các đống nghiệp, các giáo viên và đông đảo bạn đọc để nội dung cuốn sách ngày càng hoàn thiện. CÁC TÁC GIẢ ___________________________________________________________________________________ / 6 DẠY HỌC TÍCH HƠP - PHƯƠNG THỨC DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIEN n ă n g Lực 1. Dạy học theo định hướng phát triển Từ đó, có thể đưa ra một định nghĩa vế năng lực năng lực hành động, đó là: 1.
Khái niệm năng lực Năng lực là khả năng huy động tổng hợp các Phạm trù năng lực thường được hiểu theo kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính tâm lí nhiều cách khác nhau và mỗi cách hiểu có cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí. những thuật ngữ tương ứng: để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định. 1) Năng lực hiểu theo nghĩa chung nhất là khả năng mà cá nhân thể hiện khi tham Năng lực của cá nhân được đánh giá qua gia một hoạt động nào đó ở một thời phương thức và kết quả hoạt động của cá điểm nhất định.