Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh

Bộ sách "Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh - Quyển 2" được biên soạn nhằm cung cấp cho giáo… 233 trang · Trường Đại học Sư phạm Hà Nội · 2023.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Minh
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh - Quyển 2
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• GIỚI THIỆU
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN I: DẠY HỌC TÍCH HỢP - PHƯƠNG THỨC DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
• 1.1. Dạy học theo định hướng phát triển
• 1.2. Khái niệm năng lực
• 1.3. Cấu trúc của năng lực
• 1.4. Quá trình hình thành năng lực
• 1.5. Năng lực của học sinh
• 1.6. Khung kiến thức, kĩ năng của học sinh trong thế kỉ XXI
• 1.7. Các năng lực cốt lõi của học sinh
• 1.8. Phát triển chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực
• 2. PHẦN II: MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
• 2.1. BUỔI BÌNH MINH CỦA LOÀI NGƯỜI
• 2.2. VĂN HÓA VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX
• 2.3. TÌM HIỂU VỀ HIỆN TƯỢNG DI CƯ QUỐC TẾ
• 2.4. TOÀN CẦU HÓA VÀ KHU VỰC HÓA
• 2.5. BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO VIỆT NAM
• 2.6. PHÁT TRIỂN KINH TẾ GẮN VỚI BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CỦA VIỆT NAM
• 2.7. VĂN HÓA LÚA NƯỚC Ở CÁC QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á
• 2.8. SỰ BIẾN ĐỔI CỦA SÔNG TÔ LỊCH, HÀ NỘI
• 2.9. BẢO VỆ QUẦN THỂ DI TÍCH CỐ ĐÔ HUẾ
• 2.10. CON NGƯỜI BẠN - TUYỆT TÁC CỦA TẠO HÓA
• 2.11. HỌC CÁCH QUẢN TRỊ BẢN THÂN ĐỂ THÀNH CÔNG HỌC ĐƯỜNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh

Bộ sách "Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh - Quyển 2" được biên soạn nhằm cung cấp cho giáo viên những kiến thức và phương pháp dạy học tích hợp hiệu quả. Nội dung sách không chỉ giúp giáo viên hiểu rõ về dạy học tích hợp mà còn hướng dẫn cách thức áp dụng vào thực tiễn giảng dạy. Sách được xây dựng dựa trên các nghiên cứu và thực tiễn giáo dục hiện đại, nhằm phát triển năng lực cho học sinh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

1.1. Tổng quan về Dạy Học Tích Hợp

Dạy học tích hợp là phương pháp giáo dục giúp học sinh kết nối kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực học sinh mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

1.2. Mục tiêu của Quyển 2

Quyển 2 của bộ sách tập trung vào việc phát triển năng lực cho học sinh trong lĩnh vực Khoa học Xã hội. Mục tiêu là giúp giáo viên có tài liệu tham khảo để tổ chức dạy học hiệu quả, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh.

II. Thách thức trong Dạy Học Tích Hợp Hiện Nay

Mặc dù dạy học tích hợp mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc triển khai. Giáo viên thường gặp khó khăn trong việc kết hợp các môn học và tạo ra các hoạt động học tập liên môn. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sáng tạo trong việc thiết kế bài học.

2.1. Khó khăn trong việc kết hợp môn học

Việc kết hợp các môn học khác nhau để tạo ra một bài học tích hợp không phải là điều dễ dàng. Giáo viên cần phải có kiến thức sâu rộng về các lĩnh vực để có thể liên kết chúng một cách hợp lý.

2.2. Thiếu tài liệu hỗ trợ

Nhiều giáo viên vẫn thiếu tài liệu và hướng dẫn cụ thể về phương pháp dạy học tích hợp. Điều này dẫn đến việc họ không tự tin trong việc áp dụng phương pháp này vào giảng dạy.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Hợp Hiệu Quả

Để dạy học tích hợp thành công, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Công nghệ thông tin có thể hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài học tích hợp. Việc sử dụng các công cụ trực tuyến giúp học sinh dễ dàng tiếp cận thông tin và tài liệu học tập.

3.2. Tổ chức hoạt động nhóm

Hoạt động nhóm là một phương pháp hiệu quả trong dạy học tích hợp. Qua đó, học sinh có thể trao đổi ý tưởng, thảo luận và giải quyết vấn đề cùng nhau, từ đó phát triển kỹ năng hợp tác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nhiều trường học đã áp dụng dạy học tích hợp và đạt được những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có khả năng tiếp thu kiến thức tốt hơn khi được học theo phương pháp tích hợp. Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

4.1. Kết quả từ các trường học

Nhiều trường học đã báo cáo rằng học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Học sinh không chỉ học tốt hơn mà còn tự tin hơn trong việc giải quyết vấn đề.

4.2. Nghiên cứu về hiệu quả dạy học tích hợp

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học tích hợp giúp học sinh hình thành tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.

V. Kết Luận và Tương Lai của Dạy Học Tích Hợp

Dạy học tích hợp là một xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại. Việc phát triển năng lực cho học sinh thông qua phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn chuẩn bị cho họ những kỹ năng cần thiết cho tương lai. Các trường học cần tiếp tục đổi mới và áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp để đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Tương lai của dạy học tích hợp

Trong tương lai, dạy học tích hợp sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Các trường học cần đầu tư vào đào tạo giáo viên và phát triển tài liệu hỗ trợ để nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Đề xuất cho giáo viên

Giáo viên cần chủ động tìm hiểu và áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp. Việc tham gia các khóa bồi dưỡng và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp sẽ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh - Quyển 2 (Dành cho cán bộ quản lí, giáo viên các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Xã hội) là tài liệu chuyên khảo và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm ấn hành (in lần thứ ba, mã số ISBN: 978-604-54-3097-2). Công trình được biên soạn dưới sự chỉ đạo chuyên môn của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, với đội ngũ tác giả gồm PGS.TS. Trần Thị Thanh Thuỷ (Chủ biên), cùng các tác giả: Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Văn Ninh, Nguyễn Mạnh Hưởng, Bùi Xuân Anh và Lưu Thị Thu Hà.

+-------------------------------------------------------------------------+
|     TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI - NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM        |
|  DẠY HỌC TÍCH HỢP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH - QUYỂN 2 (KHXH)         |
|  Chủ biên: PGS.TS. Trần Thị Thanh Thuỷ | ISBN: 978-604-54-3097-2        |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Phần I: Cơ sở lý luận & Phương thức | Phần II: 11 Chủ đề tích hợp thực tế|
| - Bản chất & cấu trúc năng lực     | - Buổi bình minh của loài người    |
| - Quy trình thiết kế ngược (UbD)   | - Văn hoá Việt Nam thế kỉ X - XIX  |
| - 3 Mức độ tích hợp dạy học        | - Hiện tượng di cư quốc tế         |
| - 4 Lý thuyết & PPDH tích cực      | - Bảo vệ chủ quyền biển đảo        |
| - Quy trình 9 bước kiểm tra đánh giá| - Quản trị bản thân học đường...   |
+------------------------------------+------------------------------------+

Trong hệ thống đào tạo giáo viên và phát triển chương trình nhà trường, giáo trình giữ vị trí tài liệu định hướng thực hành phương pháp giảng dạy liên môn. Giáo trình tập trung vào các mục tiêu học tập (learning outcomes):

• Hệ thống hóa các căn cứ lý luận về dạy học tích hợp và bản chất năng lực hành động theo chuẩn đầu ra thế kỷ XXI.
• Làm chủ quy trình 7 bước thiết kế bài học tích hợp và quy trình thiết kế ngược (Backward Design) của Wiggins và McTighe.
• Nắm vững các kỹ thuật dạy học tích cực (Dạy học dự án, Nghiên cứu trường hợp, Dạy học giải quyết vấn đề, Kỹ thuật Khăn trải bàn, Phòng tranh, Sơ đồ tư duy).
• Thiết kế hệ thống công cụ kiểm tra đánh giá thực hiện (Performance Assessment) với các bảng kiểm (Checklist), thang đánh giá (Rubrics) định lượng chuẩn hóa.

Cấu trúc giáo trình chia làm hai phần chính: Phần I làm rõ phương thức dạy học theo định hướng phát triển năng lực; Phần II cung cấp 11 chủ đề dạy học tích hợp thực nghiệm thuộc các môn Khoa học Xã hội (Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân). Điểm đặc sắc của tài liệu là tính thực chứng sư phạm cao, đi kèm các sơ đồ logic, ma trận đánh giá chi tiết và giáo án tổ chức lớp học cụ thể.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình từ khung lý thuyết đo lường - phát triển chương trình đến các chủ đề liên môn trong thực tiễn:

+--------------------------------------------------------------------------+
|                  TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN NỘI DUNG GIÁO TRÌNH               |
|                                                                          |
|  [Khung Lý luận Năng lực]  -->  [Thiết kế Đảo ngược]  --> [Mức độ Tích hợp]
|  (Định nghĩa, Sơ đồ 1.1-1.3)   (UbD - Wiggins & McTighe) (Lồng ghép/Hội tụ/
|                                                          Hoà trộn)       
|              |                                              |            
|              v                                              v            
|  [Kỹ thuật & PPDH Tích cực] --> [Đánh giá Thực hiện] --> [11 Chủ đề Mẫu] 
|  (Kiến tạo, Kolb, Phân hoá)    (Quy trình 9 bước,       (KHXH: Lịch sử,  
|                                 Rubrics, IRT/Rasch)      Địa lí, GDCD)   
+--------------------------------------------------------------------------+

1. Phần I - Dạy học tích hợp: Phương thức dạy học theo định hướng phát triển năng lực:

   • Phạm trù năng lực: Định nghĩa năng lực là khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ và phẩm chất tâm lý cá nhân (động cơ, niềm tin, ý chí) để xử lý nhiệm vụ trong bối cảnh thực tế. Phân tích mô hình cấu trúc năng lực 3 vòng tròn (Sơ đồ 1.1) và mô hình phát triển năng lực 7 bậc (Sơ đồ 1.2 theo D. Wildt).
   • Khung năng lực thế kỷ XXI: Đối sánh đặc trưng trường học thế kỷ XX và thế kỷ XXI (Bảng 1.1 trích báo cáo SCANS, 2008); phân tích mô hình thiết kế chương trình đào tạo đảo ngược (Understanding by Design - Wiggins & McTighe, 1998) và kỹ thuật dóng hàng (alignment) mục tiêu - hoạt động - đánh giá.
   • Bản chất và các mức độ dạy học tích hợp: So sánh đối chiếu dạy học tích hợp với dạy học đơn môn (Bảng 1.2). Phân tích 3 mức độ tích hợp: Mức độ 1 - Lồng ghép/Liên hệ (Sơ đồ xương cá); Mức độ 2 - Vận dụng kiến thức liên môn/Chủ đề hội tụ (Sơ đồ mạng nhện và bố trí xen kẽ); Mức độ 3 - Hoà trộn/Xuyên môn (chương trình không phân chia ranh giới môn học).
   • Quy trình tổ chức dạy học tích hợp: Chu trình 7 bước (Sơ đồ 1.9) từ xác định chuẩn đầu ra, lựa chọn chủ đề, xác định phương tiện, thiết kế hoạt động, xây dựng công cụ đánh giá đến tổ chức và điều chỉnh.
   • Lý thuyết và phương pháp dạy học: Tiếp cận Thuyết kiến tạo, Dạy học tương tác, Thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb (chu trình 4 pha và 4 phong cách học tập: Phân kì, Đồng hoá, Hội tụ, Điều tiết), Dạy học phân hoá (3 chiến lược theo nội dung, mục tiêu, giải pháp - Sơ đồ 1.11, 1.12, 1.13), PPDH giải quyết vấn đề (Bảng 1.3 về 4 cấp độ tham gia), Dạy học dự án và Nghiên cứu trường hợp.
   • Đánh giá năng lực: Khái niệm đánh giá thực hiện (Performance Assessment, Sơ đồ 1.19), quy trình 9 bước đánh giá trên lớp học, các mô hình xử lý dữ liệu trắc lượng cổ điển và hiện đại (mô hình Rasch, IRT qua phần mềm SPSS, Conquest, Quest, IATA).

2. Phần II - Một số chủ đề tích hợp theo định hướng phát triển năng lực (Khoa học Xã hội): Giáo trình cung cấp kế hoạch dạy học chi tiết cho 11 chủ đề liên môn tiêu biểu:

   • Chủ đề 1: Buổi bình minh của loài người (Tích hợp Lịch sử, Địa lí, Sinh học; phân tích quá trình tiến hóa từ Vượn cổ đến Người tối cổ và Người tinh khôn, thể tích sọ não từ 900cm³ đến 1450cm³, cấu trúc công cụ đá qua các di chỉ Núi Đọ, Thẩm Khuyên, Thẩm Ồm, Hòa Bình, Lung Leng).
   • Chủ đề 2: Văn hoá Việt Nam từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX.
   • Chủ đề 3: Tìm hiểu về hiện tượng di cư quốc tế.
   • Chủ đề 4: Toàn cầu hoá và khu vực hoá.
   • Chủ đề 5: Bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.
   • Chủ đề 6: Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.
   • Chủ đề 7: Văn hoá lúa nước ở các quốc gia Đông Nam Á.
   • Chủ đề 8: Sự biến đổi của sông Tô Lịch, Hà Nội.
   • Chủ đề 9: Bảo vệ quần thể di tích Cố đô Huế.
   • Chủ đề 10: Con người bạn - Tuyệt tác của tạo hoá.
   • Chủ đề 11: Học cách quản trị bản thân để thành công học đường.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nền tảng lý thuyết	Tác giả / Nguồn trích dẫn	Nguyên lý cốt lõi được ứng dụng
Mô hình Năng lực 7 bậc	D. Wildt	Tăng tiến từ tiếp nhận thông tin, xử lý, vận dụng, chuyển hóa thái độ đến trách nhiệm chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp.
Thiết kế Đảo ngược (UbD)	Wiggins & McTighe (1998)	Thiết lập chuẩn đầu ra mong đợi trước, xác định bằng chứng đánh giá, sau đó mới thiết kế hoạt động giảng dạy.
Học tập Trải nghiệm	David Kolb (1984)	Chu trình 4 bước: Kinh nghiệm cụ thể -> Quan sát suy ngẫm -> Khái niệm hoá -> Thử nghiệm tích cực.
Thuyết Đa trí tuệ	Howard Gardner	Đa dạng hóa hình thức tiếp cận và sản phẩm học tập theo các dạng trí thông minh (Ngôn ngữ, Không gian, Nội tâm...).
Lý thuyết Đo lường Hiện đại	IRT, Georg Rasch	Sử dụng mô hình Rasch và phân tích thống kê định lượng để chuẩn hóa công cụ đo lường năng lực học sinh.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng thiết kế sư phạm: Xây dựng ma trận mục tiêu bài học theo chuẩn đầu ra quan sát và đo lường được; phân tích logic dọc (nội môn) và logic ngang (liên môn) của chương trình.
• Kỹ năng phân tích và xử lý tình huống: Thiết kế các tình huống có vấn đề (tình huống nghịch lí, tình huống bác bỏ, tình huống "tại sao") và các nghiên cứu trường hợp (case studies) gắn liền với bối cảnh kinh tế - xã hội.
• Kỹ năng đo lường và đánh giá giáo dục: Xây dựng bảng tiêu chí quan sát (Rubrics), bảng kiểm (Checklist) định lượng năng lực tự học (thang 5 bậc, 10 tiêu chí), năng lực hợp tác nhóm (phiếu đánh giá tương tác 4 mức độ) và năng lực phát triển bản thân (quy trình 5 bước).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình triển khai phương pháp giảng dạy dựa trên tiếp cận hành động, trong đó người học là trung tâm của quá trình kiến tạo tri thức, còn giáo viên đóng vai trò thiết kế kịch bản và hướng dẫn điều phối:

+--------------------------------------------------------------------------+
|                     PHƯƠNG PHÁP & KỸ THUẬT DẠY HỌC CHÍNH                 |
|                                                                          |
|  [Dạy học Giải quyết vấn đề]  --> Tình huống nghịch lí, bác bỏ, tại sao  |
|  [Dạy học theo Dự án]         --> Thực hiện nhiệm vụ phức hợp 5 bước    |
|  [Nghiên cứu Trường hợp]      --> Mô tả bối cảnh -> Nhiệm vụ -> Kết quả  |
|  [Kỹ thuật Dạy học Tích cực]  --> Khăn trải bàn, Sơ đồ tư duy, Phòng tranh|
+--------------------------------------------------------------------------+

1. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề: Triển khai theo 4 mức độ phân quyền giữa giáo viên và học sinh (Bảng 1.3). Bắt đầu từ việc tạo tình huống có vấn đề (như bài toán mâu thuẫn giữa khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường biển đảo), hướng dẫn học sinh đề xuất giả thuyết, lập kế hoạch thực nghiệm, thu thập cứ liệu và rút ra kết luận.
2. Phương pháp dạy học theo dự án (Project-Based Learning): Quy trình 5 bước chuẩn hóa (Chọn nội dung -> Xây dựng kế hoạch và tiêu chí sản phẩm -> Triển khai dự án -> Thu thập kết quả -> Đánh giá, tổng kết). Người học làm việc nhóm để tạo ra các sản phẩm cụ thể như báo cáo nghiên cứu, mô hình sa bàn, ấn phẩm tuyên truyền, bài thuyết trình đa phương tiện.
3. Phương pháp nghiên cứu trường hợp (Case Study): Cấu trúc trường hợp gồm 3 thành tố: mô tả bối cảnh thực tiễn (ví dụ hiện tượng úng ngập triều cường tại TP. Hồ Chí Minh hay biến đổi thủy văn sông Tô Lịch), xác định nhiệm vụ học tập, và quy định yêu cầu về sản phẩm giải pháp.
4. Kỹ thuật dạy học tích cực: Vận dụng linh hoạt kỹ thuật "Khăn trải bàn" (đảm bảo tính độc lập của cá nhân trước khi tổng hợp ý kiến nhóm), kỹ thuật "Phòng tranh" (triển lãm và đánh giá chéo sản phẩm học tập), và bản đồ tư duy tích hợp Thuyết đa trí tuệ.
5. Phương thức kiểm tra đánh giá và tự học:
   • Đánh giá quá trình thông qua nhật ký học tập, hồ sơ học tập (portfolio) và phiếu quan sát hành vi.
   • Đánh giá đồng đẳng (peer assessment) và tự đánh giá (self-assessment) dựa trên các bảng kiểm định lượng có tiêu chí rõ ràng.
   • Tự học định hướng: Người học sử dụng khung năng lực tự học (gồm kỹ năng xác định mục tiêu, lập kế hoạch, tra cứu dữ liệu và tự điều chỉnh) để tự kiểm soát tiến trình nhận thức của bản thân.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính cập nhật theo định hướng đổi mới giáo dục: Giáo trình bám sát các yêu cầu cốt lõi của Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, giải quyết trực tiếp thách thức về việc tích hợp các môn Lịch sử và Địa lí, Giáo dục công dân ở cấp trung học.
• Tiếp cận thiết kế ngược (UbD) chuẩn mực: Thay vì cách tiếp cận truyền thống đi từ nội dung sách giáo khoa (dạy hết kiến thức), giáo trình chuyển đổi hoàn toàn sang việc xác định chuẩn đầu ra và công cụ đánh giá năng lực thực hiện trước khi thiết kế hoạt động học.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  ĐỐI SÁNH CÁCH TIẾP CẬN THIẾT KẾ BÀI HỌC                |
+------------------------------------+------------------------------------+
|   TIẾP CẬN TRUYỀN THỐNG (NỘI DUNG) |    TIẾP CẬN NĂNG LỰC (GIÁO TRÌNH)  |
+------------------------------------+------------------------------------+
| 1. Chọn nội dung kiến thức trong SGK| 1. Xác định chuẩn đầu ra (Năng lực)|
| 2. Thiết kế bài giảng truyền thụ   | 2. Thiết kế công cụ đánh giá năng lực|
| 3. Kiểm tra tái hiện kiến thức     | 3. Thiết kế hoạt động học tập tích cực|
+------------------------------------+------------------------------------+

• Tích hợp các lý thuyết khoa học giáo dục quốc tế: Đưa vào tài liệu các khung lý thuyết hiện đại như chu trình học tập trải nghiệm của David Kolb, phân hóa dạy học đa tầng (nội dung, mục tiêu, giải pháp), và lý thuyết đo lường hiện đại (Item Response Theory - IRT, mô hình Rasch).
• Hệ thống dữ liệu minh họa mang tính thực chứng: 11 chủ đề thực hành ở Phần II khai thác trực tiếp các vấn đề khoa học và thời sự của Việt Nam (di chỉ khảo cổ thời nguyên thuỷ, văn hóa lúa nước Đông Nam Á, chủ quyền biển đảo Tổ quốc, bảo tồn di sản Cố đô Huế, ô nhiễm sông Tô Lịch), cung cấp dữ liệu số liệu, bản đồ và nguồn tư liệu lịch sử xác thực.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

1. Sinh viên đại học khối ngành Sư phạm:
   • Sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 các ngành Sư phạm Lịch sử, Sư phạm Địa lí, Sư phạm Giáo dục Công dân, Sư phạm Khoa học Xã hội.
   • Tài liệu học tập bắt buộc hoặc tham khảo chính cho các học phần: Lý luận dạy học bộ môn, Phát triển chương trình nhà trường, Kiểm tra đánh giá trong giáo dục.
2. Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh:
   • Học viên Cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử/Địa lí, Quản lý giáo dục.
   • Khung tham chiếu về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm và đo lường đánh giá năng lực.
3. Giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục:
   • Giảng viên các trường Đại học, Cao đẳng Sư phạm dùng làm tài liệu thiết kế giáo án bài giảng và hướng dẫn thực tập sư phạm.
   • Cán bộ quản lý tại các Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ban giám hiệu các trường phổ thông sử dụng để chỉ đạo đổi mới sinh hoạt chuyên môn, xây dựng kế hoạch giáo dục liên môn.
4. Giáo viên phổ thông:
   • Giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông đang trực tiếp giảng dạy các phân môn Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân sử dụng như khung hướng dẫn tổ chức chủ đề liên môn và xây dựng đề kiểm tra theo chuẩn năng lực.
5. Yêu cầu kiến thức nền tảng (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Tâm lý học giáo dục, Giáo dục học đại cương và nắm vững kiến thức cơ bản về khoa học chuyên ngành Lịch sử, Địa lý.

---

Câu hỏi thường gặp

+--------------------------------------------------------------------------+
|                      CÁC CÂU HỎI HỌC THUẬT PHỔ BIẾN                      |
|                                                                          |
|  (?) Giáo trình phù hợp với những ai?                                    |
|  (?) Cần kiến thức nền tảng nào trước khi học?                           |
|  (?) Điểm khác biệt so với giáo trình phương pháp truyền thống?          |
|  (?) Quy trình tự học và khai thác giáo trình ra sao?                    |
|  (?) Giáo trình có đi kèm công cụ và mẫu đánh giá nào?                   |
+--------------------------------------------------------------------------+

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho sinh viên sư phạm, học viên cao học, giảng viên đào tạo giáo viên, cán bộ quản lý chuyên môn và giáo viên giảng dạy các môn Khoa học Xã hội tại các trường phổ thông.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu giáo trình?

Người học cần có hiểu biết cơ bản về Giáo dục học, Tâm lý học lứa tuổi và kiến thức khoa học nền tảng thuộc các môn Khoa học Xã hội (Lịch sử, Địa lí, Xã hội học đại cương).

3. Điểm khác biệt căn bản giữa giáo trình này và các tài liệu phương pháp dạy học cũ là gì?

Tài liệu cũ thường tập trung vào phương pháp truyền thụ nội dung đơn môn và kiểm tra ghi nhớ kiến thức. Giáo trình này tiếp cận theo định hướng phát triển năng lực, tập trung vào thiết kế ngược (UbD), tích hợp liên môn ở 3 mức độ và chuẩn hóa công cụ đo lường năng lực thực hiện.

4. Làm thế nào để tự học và ứng dụng giáo trình hiệu quả?

Người học nên đọc tuần tự Phần I để nắm vững cơ sở lý luận và chu trình 7 bước thiết kế bài học; sau đó đối chiếu với 11 chủ đề thực tế ở Phần II để hiểu cách vận dụng kỹ thuật dạy học và công cụ đánh giá; cuối cùng thực hành thiết kế một chủ đề tích hợp cho bối cảnh địa phương.

5. Giáo trình có cung cấp các công cụ và biểu mẫu đánh giá sẵn có không?

Có. Giáo trình cung cấp đầy đủ hệ thống biểu mẫu gồm: Bảng mô tả năng lực tự học cấp THCS (Bảng 1.4), Bảng kiểm đánh giá năng lực tự học (Bảng 1.5), Phiếu đánh giá năng lực hợp tác nhóm (Bảng 1.6), Bảng tiêu chí đánh giá năng lực phát triển bản thân và các ma trận đề mục (Rubrics) mẫu.

---

Kết luận

Dạy Học Tích Hợp Phát Triển Năng Lực Học Sinh - Quyển 2 cung cấp một hệ thống lý luận hoàn chỉnh và các hướng dẫn kỹ thuật sư phạm cụ thể về dạy học tích hợp trong lĩnh vực Khoa học Xã hội. Thông qua việc kết hợp giữa lý thuyết thiết kế ngược (Wiggins & McTighe), mô hình học tập trải nghiệm (David Kolb), kỹ thuật dạy học tích cực và quy trình 9 bước kiểm tra đánh giá năng lực thực hiện, giáo trình là tài liệu học thuật nền tảng cho công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên.

Lộ trình tiếp cận được đề xuất: nghiên cứu lý luận cốt lõi ở Phần I, phân tích thực nghiệm 11 chủ đề ở Phần II, và vận dụng thiết kế các chủ đề dạy học tích hợp thực tế tại cơ sở giáo dục. Để hỗ trợ tối đa quá trình nghiên cứu, người học nên kết hợp đối chiếu cùng Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và các phần mềm phân tích dữ liệu thống kê giáo dục (SPSS, Rasch/Quest).

Trích đoạn nội dung tài liệu

(=8=) TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI PHÁTTRIỂN NĂNGlie iỊC SIKH Thư viện - ĐH Quy Nhơn W G Q 0895.0010 NHÀ XUÃT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN THỊ THANH THUỶ (Chủ biên) NGUYỄN CÔNG KHANH - NGUYỄN VĂN NINH NGUYỄN MẠNH HƯỞNG - BÙI XUÂN ANH - Lưu THỊ THU HÀ D Ạ Y H Ọ C T ÍC H H Ợ P PHÁT TRIỂN NÀNG Lực HỌC mmn (In lần thứ ba) TRƯỜNG ĐẠI HỌC «UY NHỜN _________THƯ VIỆN_________ W 6r 8<357 40 NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC s ư PHẠM u n i v e r s i t y o f e d u c a t i o n p u b u s h i n g h o u s e DẠY HỌC TÍCH HỢP PHÁTTRIỂN n ằ n g Lực HỌC SINH - QUYỂN 2 Trần Thị Thanh Thuỷ (Chủ biên) „ Nguyẻn Cồng Khanh - Nguyên Van Ninh Nguyên Mạnh Hưởng - Bùi Xuân Ánh - Lưu Thị Thu Hà Sách được xuất bản theo chỉ đạo biên soạn của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phục vụ công tác đào tạo, bổi dưỡng giáo viên phổ thông. Bản quyển nội dung thuộc vé các tác giả. Bản quyển xuất bản thuộc vé Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Mọi hình thức sao chép toàn bộ hay một phán hoặc các hình thức phát hãnh mà không có sự chó phép trước bồng văn bản của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm đéu lầ vi phạm pháp luật.

Chủng tôi luôn mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp của guýv/ưócg/á để sách ngày càng hoàn thiện hơn. Mọi góp ý vé sách, liên hệ vé bàn tháo và ỊC vụ xin vui lòng gửi vé địa chì email: [e-mail]_________________ _____ Mã sồsách tiêu chuẩn quốc té: ISBN 978-604-54-3097-2 Mục lục j- Trang Jl GIỚI THIỆU íl NÓI ĐẦU t± j IẦN I. DẠY HỌC TÍCH Hộp - PHƯƠNG THỨC DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHẤT TRIEN n ă n g Lực 7 1ẦN II. MỘT SỐ CHỦ ĐỂ TÍCH HỢP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIEN n ă n g Lự c ¡45 BUỔI BÌNH MINH CỦA LOÀI NGƯỜI 45 VĂN HOÁ V IỆT NAM TỪ THỂ KỈ X ĐẾN GIỮA TH Ế KỈ XIX ■ I _Jr| t ìm h i ể u v ề h iệ n t ư ợ n g d i c ư q u ố c t ế j l J toàn CẦU HOÁ VÀ KHU v ự c HOÁ ■ jD BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIEN đ ả o v i ệ t n a m ^ ịJ PHÁT TRIỂN KINH T Ế GẮN VỚI BẢO V Ệ CHỦ QUYỀN BlỂN đ ả o c ủ a v i ệ t n a m 124 VĂN HOÁ LÚA NƯỚC ở CÁ C QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á M5j s ự BIẾN ĐỔI CỦA SÔNG TÔ LỊCH, HÀ NỘI 158] BẢO VỆ QUẦN THỂ DI TÍCH CỐ ĐÔ HUẾ CON NGƯỜI BẠN - TU YỆT TÁC CỦA TẠO HOÁ 192 ' HỌC CÁCH QUẢN TRỊ BẢN THÂN ĐỂ THÀNH CÔNG HỌC ĐƯỜNG £ Ì) 3 ------------ ----------- L ờ i g iỏ i th iệ u }-------------------------- Bộ sách: DẠY HỌC TÍGH HỢP PHÁT TRIỂN NĂNG L ự c HỌC SINH Dự thảo Chương trình giáo dục p h ổ thông tổng th ể xác định: Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng.

thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kĩ năng; phát triển được những năng lực cân thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn để. Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vẫn đề và thường đạt được nhiều mục tiêu khác nhau.