Luận văn thạc sĩ về dạy học thống kê gắn với thực tiễn tại trường THPT - Nguyễn Tiến Mạnh

Luận văn thạc sĩ khám phá dạy học thống kê gắn liền thực tiễn tại trường trung học phổ thông, nâng cao chất lượng giáo dục và kỹ năng học sinh.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Trung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán
• Đề tài: Dạy Học Thống Kê Gắn Với Thực Tiễn Ở Trường Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Lý thuyết RME và cách vận dụng vào dạy học Toán gắn với thực tiễn
• 1.2.1. Giới thiệu lý thuyết RME
• 1.2.2. Ba luận điểm cơ bản của Lí thuyết RME
• 1.2.3. Sáu nguyên tắc dạy học của RME
• 1.3. Kiến thức thống kê ở trường Trung học phổ thông
• 1.3.1. Mạch kiến thức thống kê ở trường phổ thông
• 1.3.2. Yêu cầu đối với dạy học thống kê theo chuẩn kiến thức, kỹ năng
• 1.3.3. Mối liên hệ giữa kiến thức thống kê trong chương trình Trung học phổ thông với thực tiễn
• 1.3.3.1. Kiến thức thống kê trong mối quan hệ liên môn
• 1.3.3.2. Kiến thức thống kê với thực tiễn đời sống
• 1.3.4. Sử dụng phương tiện dạy học trong dạy học thống kê gắn với thực tiễn
• 1.3.4.1. Sử dụng máy tính cầm tay trong dạy học thống kê
• 1.3.4.2. Sử dụng phần mềm Excel trong dạy học thống kê theo hướng gắn với thực tiễn ở trường THPT
• 1.3.5. Các yêu cầu sư phạm trong việc sử dụng phương tiện dạy học trong dạy học thống kê gắn với thực tiễn
• 1.3.5.1. Yêu cầu về sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh
• 1.3.5.2. Yêu cầu về kiến thức, kĩ năng
• 1.3.5.3. Yêu cầu về thái độ
• 1.3.5.4. Yêu cầu về phương pháp dạy học
• 1.3.6. Thực trạng dạy học thống kê ở trường THPT hiện nay
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP SƯ PHẠM TRONG DẠY HỌC THỐNG KÊ GẮN VỚI THỰC TIỄN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Định hướng đề xuất các biện pháp sư phạm trong dạy học thống kê gắn với thực tiễn ở trường Trung học phổ thông
• 2.2. Các biện pháp sư phạm trong dạy học thống kê gắn với thực tiễn ở trường Trung học phổ thông
• 2.2.1. Biện pháp 1: Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học tri thức thống kê cho học sinh Trung học phổ thông
• 2.2.2. Biện pháp 2: Dạy học thống kê có tích hợp liên môn thống kê với môn Địa lí
• 2.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động và xây dựng những bài tập thống kê có yếu tố thực tiễn dựa trên lý thuyết RME
• 2.2.4. Biện pháp 4: Hướng dẫn học sinh sử dụng máy tính cầm tay Casio và phần mềm Excel giải quyết một số bài toán thống kê trong thực tiễn đời sống
• 2.2.5. Biện pháp 5: Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập nội dung thống kê thông qua các bài toán gắn với thực tiễn
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Kế hoạch và nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.5.1. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.5.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.6. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.6.1. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.6.2. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.7. Kết luận chương 3
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học thống kê thực tiễn cho học sinh THPT

Dạy học thống kê thực tiễn cho học sinh THPT là một chủ đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Thống kê không chỉ là một môn học mà còn là một công cụ hữu ích giúp học sinh phân tích và xử lý thông tin trong cuộc sống hàng ngày. Việc tích hợp kiến thức thống kê vào chương trình học giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Chương trình giáo dục phổ thông mới đã nhấn mạnh vai trò của thống kê, yêu cầu giáo viên phải chú trọng hơn đến việc giảng dạy môn học này.

1.1. Lý do cần thiết dạy học thống kê cho học sinh

Thống kê giúp học sinh hiểu và phân tích dữ liệu, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn trong cuộc sống. Việc dạy học thống kê không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

1.2. Mục tiêu của dạy học thống kê thực tiễn

Mục tiêu chính của dạy học thống kê thực tiễn là giúp học sinh áp dụng kiến thức vào các tình huống thực tế, từ đó nâng cao khả năng giải quyết vấn đề và phát triển kỹ năng sống.

II. Những thách thức trong dạy học thống kê ở trường THPT

Dạy học thống kê ở trường THPT gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu tài liệu giảng dạy đến sự không đồng đều trong năng lực của học sinh. Nhiều giáo viên vẫn còn e ngại khi giảng dạy môn học này do thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên sâu.

2.1. Thiếu tài liệu và phương tiện dạy học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để giảng dạy thống kê. Việc thiếu các công cụ hỗ trợ như phần mềm Excel hay máy tính cầm tay cũng làm giảm hiệu quả dạy học.

2.2. Sự không đồng đều trong năng lực học sinh

Học sinh có nền tảng kiến thức khác nhau, dẫn đến việc tiếp thu kiến thức thống kê không đồng đều. Điều này tạo ra khó khăn cho giáo viên trong việc thiết kế bài giảng phù hợp với tất cả học sinh.

III. Phương pháp dạy học thống kê hiệu quả cho học sinh THPT

Để dạy học thống kê hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Sử dụng phương pháp dạy học dự án

Phương pháp dạy học dự án giúp học sinh áp dụng kiến thức thống kê vào các tình huống thực tế, từ đó nâng cao khả năng giải quyết vấn đề và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.2. Tích hợp công nghệ thông tin vào dạy học

Việc sử dụng phần mềm Excel và máy tính cầm tay trong dạy học thống kê giúp học sinh dễ dàng xử lý và phân tích dữ liệu, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thống kê trong đời sống học sinh

Thống kê có nhiều ứng dụng trong đời sống hàng ngày của học sinh, từ việc phân tích dữ liệu trong các môn học khác đến việc giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc hiểu và áp dụng thống kê giúp học sinh tự tin hơn trong việc ra quyết định.

4.1. Thống kê trong môn Địa lý

Học sinh có thể sử dụng kiến thức thống kê để phân tích dữ liệu về dân số, kinh tế, và môi trường trong môn Địa lý, từ đó đưa ra những nhận định chính xác hơn.

4.2. Thống kê trong các hoạt động ngoại khóa

Học sinh có thể áp dụng kiến thức thống kê trong các hoạt động ngoại khóa như khảo sát ý kiến, phân tích kết quả thi đấu thể thao, giúp nâng cao kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

V. Kết luận và hướng phát triển dạy học thống kê trong tương lai

Dạy học thống kê thực tiễn cho học sinh THPT là một nhiệm vụ quan trọng, cần được chú trọng hơn trong chương trình giáo dục. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và tích hợp công nghệ thông tin sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy học thống kê.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải tiến

Cần có các biện pháp cải tiến trong việc thiết kế chương trình học, tài liệu giảng dạy và phương pháp dạy học để nâng cao hiệu quả dạy học thống kê.

5.2. Tương lai của dạy học thống kê

Trong tương lai, dạy học thống kê cần được phát triển hơn nữa để đáp ứng nhu cầu của xã hội, giúp học sinh trở thành những công dân có khả năng phân tích và xử lý thông tin tốt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, việc tiếp xúc và xử lý số liệu trở thành nhu cầu thiết yếu trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, y tế, giáo dục và xã hội. Thống kê, với vai trò là công cụ tập hợp, phân tích và diễn giải số liệu, ngày càng được coi trọng trong giáo dục phổ thông nhằm trang bị cho học sinh khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tại Việt Nam, chương trình giáo dục phổ thông mới ban hành năm 2018 đã nâng cao vị trí của thống kê, đưa nó trở thành một trong ba phân môn chính của môn Toán, với mục tiêu giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tế thông qua các kiến thức và kỹ năng thống kê.

Luận văn tập trung nghiên cứu biện pháp sư phạm dạy học thống kê gắn với thực tiễn ở trường Trung học phổ thông (THPT), đặc biệt tại trường THPT Bắc Hà, Quận Đống Đa, Hà Nội. Nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học thống kê, đề xuất các biện pháp sư phạm tích hợp liên môn với Địa lí và Tin học, đồng thời ứng dụng máy tính cầm tay và phần mềm Excel để nâng cao hiệu quả học tập. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017-2019, với đối tượng là giáo viên và học sinh lớp 10 tại trường THPT Bắc Hà.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao chất lượng dạy học thống kê, phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh, đồng thời góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích hợp và ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết Realistic Mathematics Education (RME) – dạy học Toán gắn với thực tiễn, được phát triển từ Hà Lan bởi Freudenthal và các đồng nghiệp. RME nhấn mạnh toán học là hoạt động sống, khuyến khích học sinh “phát minh lại” tri thức toán học qua các tình huống thực tế có ý nghĩa, đồng thời đề cao sự tương tác và hướng dẫn có hệ thống trong quá trình học tập. Sáu nguyên tắc cơ bản của RME gồm: nguyên tắc hoạt động, thực tiễn, cấp độ, xoắn bện, tương tác và dẫn đường.

Ngoài ra, luận văn sử dụng các khái niệm chuyên ngành về thống kê như bảng phân bố tần số, tần suất, các đặc trưng mẫu số liệu (trung bình cộng, trung vị, mốt, phương sai, độ lệch chuẩn), cùng với mô hình dạy học tích hợp liên môn Toán – Địa lí – Tin học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức thống kê trong thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận, điều tra, quan sát và thực nghiệm sư phạm. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ tài liệu chuyên ngành, chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và mới, khảo sát ý kiến giáo viên và học sinh lớp 10 trường THPT Bắc Hà, cùng kết quả thực nghiệm sư phạm tại trường.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính qua tổng hợp lý thuyết và thực trạng; phân tích định lượng sử dụng thống kê toán học để xử lý số liệu khảo sát và kết quả kiểm tra học sinh, kiểm định giả thuyết về hiệu quả biện pháp sư phạm.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2017-2019, bao gồm khảo sát thực trạng, xây dựng và triển khai biện pháp sư phạm, thực nghiệm tại trường THPT Bắc Hà, và đánh giá kết quả.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 60 học sinh lớp 10, được chọn ngẫu nhiên từ trường THPT Bắc Hà nhằm đảm bảo tính đại diện. Phương pháp chọn mẫu và phân tích số liệu được thiết kế nhằm đánh giá mức độ cần thiết, hứng thú và vận dụng kiến thức thống kê của học sinh, cũng như hiệu quả các biện pháp dạy học đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ cần thiết của Toán trong cuộc sống: Khoảng 83% học sinh nhận thức Toán học là rất cần thiết hoặc cần thiết trong cuộc sống, thể hiện qua khảo sát 60 học sinh lớp 10 tại trường THPT Bắc Hà.

2. Hứng thú vận dụng kiến thức Toán vào thực tiễn: Có 74,6% học sinh cho biết họ cảm thấy hứng thú hoặc rất hứng thú khi áp dụng kiến thức Toán vào thực tế, cho thấy sự quan tâm tích cực của học sinh đối với việc học thống kê gắn với thực tiễn.

3. Tình hình vận dụng thống kê vào thực tiễn: Khoảng 88,1% học sinh thỉnh thoảng hoặc thường xuyên vận dụng kiến thức thống kê vào thực tiễn, tuy nhiên vẫn còn gần 12% chưa vận dụng, phản ánh sự cần thiết tăng cường hướng dẫn và thực hành.

4. Hiệu quả biện pháp sư phạm: Thực nghiệm sư phạm cho thấy việc sử dụng phương pháp dạy học theo dự án, tích hợp liên môn Địa lí và Tin học, cùng hướng dẫn sử dụng máy tính cầm tay Casio và phần mềm Excel giúp học sinh nâng cao khả năng giải quyết bài toán thống kê thực tế, tăng độ chính xác và rút ngắn thời gian tính toán.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát và thực nghiệm cho thấy việc dạy học thống kê gắn với thực tiễn không chỉ nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của môn học mà còn tạo động lực học tập cho học sinh. Việc tích hợp liên môn, đặc biệt với Địa lí và Tin học, giúp học sinh nhận thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa các môn học và ứng dụng thực tế, từ đó phát triển năng lực giải quyết vấn đề toàn diện.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, như các công trình của Dani Ben-Zvi và Joan Garfield, việc sử dụng công nghệ và phương pháp dạy học tích cực là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả giáo dục thống kê. Việc hướng dẫn sử dụng máy tính cầm tay và phần mềm Excel phù hợp với đặc điểm học sinh phổ thông, giúp các em làm quen với công cụ hiện đại, đồng thời phát triển kỹ năng tin học và tư duy thống kê.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ học sinh nhận thức cần thiết, hứng thú và vận dụng kiến thức thống kê, cùng bảng tổng hợp điểm số kiểm tra trước và sau thực nghiệm để minh họa hiệu quả biện pháp sư phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về dạy học thống kê gắn với thực tiễn, đặc biệt về phương pháp dạy học theo dự án, tích hợp liên môn và sử dụng công nghệ (máy tính cầm tay, Excel). Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sư phạm.

2. Xây dựng và áp dụng giáo án tích hợp liên môn: Phát triển bộ giáo án mẫu kết hợp Toán – Địa lí – Tin học với các bài tập thống kê thực tế, giúp học sinh vận dụng kiến thức đa chiều. Thời gian: 1 năm; chủ thể: giáo viên các trường THPT phối hợp với chuyên gia giáo dục.

3. Trang bị và nâng cấp cơ sở vật chất: Đảm bảo phòng học tin học, máy tính, máy chiếu và máy tính cầm tay cho học sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành và ứng dụng công nghệ trong dạy học. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: nhà trường, các cấp quản lý giáo dục.

4. Tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm: Tổ chức các dự án, cuộc thi, hoạt động ngoại khóa liên quan đến thống kê và ứng dụng thực tiễn nhằm tăng cường hứng thú và kỹ năng thực hành cho học sinh. Thời gian: liên tục hàng năm; chủ thể: nhà trường, giáo viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán THPT: Nghiên cứu giúp nâng cao phương pháp dạy học thống kê, tích hợp liên môn và ứng dụng công nghệ, từ đó cải thiện hiệu quả giảng dạy và tạo hứng thú học tập cho học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách đào tạo giáo viên, phát triển chương trình và đầu tư cơ sở vật chất phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục.

3. Sinh viên sư phạm Toán: Là tài liệu tham khảo quý giá để hiểu rõ lý thuyết và thực tiễn dạy học thống kê, chuẩn bị kỹ năng sư phạm và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

4. Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cung cấp nền tảng lý luận và dữ liệu thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về dạy học thống kê, tích hợp liên môn và ứng dụng công nghệ trong giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần dạy học thống kê gắn với thực tiễn ở THPT?
   Thống kê giúp học sinh phát triển năng lực phân tích, xử lý số liệu và giải quyết vấn đề thực tế. Việc gắn với thực tiễn giúp học sinh thấy rõ ý nghĩa và ứng dụng của kiến thức, tăng hứng thú học tập.

2. Lý thuyết RME có vai trò gì trong dạy học thống kê?
   RME nhấn mạnh việc học toán qua hoạt động thực tế, giúp học sinh “phát minh lại” kiến thức trong bối cảnh gần gũi, từ đó phát triển tư duy và khả năng vận dụng toán học vào đời sống.

3. Máy tính cầm tay và phần mềm Excel hỗ trợ như thế nào trong dạy học thống kê?
   Máy tính cầm tay giúp tính toán nhanh các đặc trưng thống kê với mẫu nhỏ, còn Excel hỗ trợ xử lý số liệu lớn, vẽ biểu đồ và phân tích dữ liệu phức tạp, giúp học sinh thực hành hiệu quả và chính xác.

4. Làm thế nào để tích hợp liên môn hiệu quả giữa Toán, Địa lí và Tin học?
   Bằng cách xây dựng các bài tập, dự án có nội dung thống kê liên quan đến dữ liệu địa lý và sử dụng phần mềm tin học để xử lý, học sinh được trải nghiệm kiến thức đa chiều và phát triển kỹ năng tổng hợp.

5. Các biện pháp sư phạm nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả dạy học thống kê?
   Bao gồm dạy học theo dự án, tích hợp liên môn, sử dụng máy tính cầm tay và phần mềm Excel, tổ chức hoạt động thực hành và đánh giá kết quả qua các bài toán thực tiễn nhằm phát triển năng lực vận dụng của học sinh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học thống kê gắn với thực tiễn ở trường THPT, dựa trên lý thuyết RME và các nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Đã đề xuất và thực nghiệm thành công các biện pháp sư phạm tích hợp liên môn, sử dụng máy tính cầm tay và phần mềm Excel, nâng cao hiệu quả học tập thống kê cho học sinh lớp 10.
• Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn học sinh nhận thức được tầm quan trọng và có hứng thú vận dụng kiến thức thống kê vào thực tiễn.
• Nghiên cứu góp phần làm phong phú tài liệu tham khảo cho giáo viên, nhà quản lý và sinh viên sư phạm trong đổi mới phương pháp dạy học.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng thực nghiệm tại nhiều trường, phát triển giáo án tích hợp và tổ chức đào tạo bồi dưỡng giáo viên nhằm nhân rộng hiệu quả nghiên cứu.

Hành động ngay: Các nhà giáo dục và quản lý cần quan tâm đầu tư, áp dụng các biện pháp sư phạm và công nghệ trong dạy học thống kê để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển năng lực học sinh trong thời đại mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề một cách hình thức. Trong bài viết này tác giả dùng một số kĩ thuật sử dụng tình huống thực tiễn để gợi động cơ, tạo hứng thú cho sinh viên trong dạy học xác suất thống kê. Bài viết: “Tư duy thống kê trong dạy học toán ở phổ thông” của tác giả Nguyễn Danh Nam (2014) trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc Gia về nghiên cứu giáo dục toán học theo hƣớng phát triển năng lực ngƣời học giai đoạn 2014 – 2020. Bài viết đã trình bày khái niệm tƣ duy thống kê, những biểu hiện và vai trò của nó trong dạy học môn Toán ở trƣờng THPT.

Bài báo khoa học: “Tình huống dạy học hợp tác trong dạy học giải bài tập xác suất và thống kê cho sinh viên đại học ngành Y – Dược” của tác giả Quách Thị Sen đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số 354 năm 2015. Bài báo trình bày khái niệm tình huống dạy học hợp tác; một số ví dụ về việc thiết kế một số tình huống dạy học hợp tác trong dạy học giải bài tập xác suất – thống kê cho sinh viên ngành Y – Dƣợc. Bài báo khoa học: “Dạy học xác suất thống kê cho sinh viên ngành kinh tế, kĩ thuật theo hướng gắn với thực tiễn nghề nghiệp sau quá trình đào tạo” của tác giả Trần Trung – Nguyễn Mạnh Cƣờng đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số 362 năm 2015. Bài báo trình bày vai trò của xác suất thống kê đối với ngành kinh tế, kĩ thuật và dạy học xác suất thống kê cho sinh viên khối kĩ thuật và kinh tế theo hƣớng gắn với bối cảnh thực tiễn nghề nghiệp sau đào tạo.

Bài báo khoa học: “Dạy học xác suất thống kê cho sinh viên ngành Y – Dược theo hướng phân hóa phù hợp với từng chuyên ngành” của tác giả Nguyễn Thanh Tùng đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số 365 năm 2015. Bài báo trình bày quan niệm, cách thức hay kĩ thuật dạy học xác suất – thống kê cho sinh viên Y- Dƣợc theo hƣớng dạy học phân hóa. Bài báo khoa học: “Xây dựng mô hình toán học trong dạy học xác suất thống kê cho sinh viên khối ngành kinh tế ” của tác giả Nguyễn Danh Nam –Đồng Thị Hồng Ngọc (2016) đƣợc đăng trên Tạp chí khoa học và công nghệ, Đại học Thái 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bài viết trình bày thực trạng dạy học xác suất – thống kê cho sinh viên đại học khối ngành kinh tế, từ đó đề xuất việc đƣa vào các mô hình toán học gắn với thực tiễn nghề nghiệp của sinh viên, giúp sinh viên biết xây dựng các mô hình toán kinh tế nhằm giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn kinh tế địa phƣơng và nền kinh tế vĩ mô.

Bài báo khoa học: “Khai thác một số nội dung môn xác suất thống kê để áp dụng phương pháp dạy học theo dự án ở trường Đại học Hàng Hải Việt Nam” của tác giả Đồng Xuân Cƣờng đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số đặc biệt năm 2017. Bài viết đề cập vấn đề khai thác nội dung môn Xác suất thống kê ở Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam để áp dụng phƣơng pháp dạy học theo dự án. Bài báo khoa học: “Sử dụng một số mô hình động nhằm kiến tạo tri thức xác suất thống kê cho học sinh” của tác giả Nguyễn Danh Nam, Nguyễn Thị Tuyền đƣợc đăng trên Tạp chí Thiết bị Giáo dục số 139 năm 2017. Bài báo đã trình này những mô hình động có sử dụng phần mềm Fathom để áo dụng vào giảng dạy nhằm kiến tạo tri thức xác suất thống kê cho học sinh THPT.

Bài báo khoa học: “ Một số biện pháp tăng cường liên hệ thực tiễn trong dạy học Xác suất – Thống kê nhằm hỗ trợ nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam” của tác giả Mai Văn Thi đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số 439 năm 2018. Bài báo đã đƣa ra một số biện pháp tăng cƣờng liên hệ thực tiễn trong giảng dạy xác suất thống kê nhằm hỗ trợ cho sinh viên các ngành kinh tế, kĩ thuật hàng hải tại Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam. Bài báo khoa học: “Vận dụng phân loại tư duy Bloom và phân loại tư duy MATH để đánh giá mức độ suy luận thống kê Y học của sinh viên ngành Y ” của tác giả Trần Thúy Hiền - Lê Phƣớc Sơn đƣợc đăng trên Tạp chí Giáo dục số 447 năm 2019. Bài viết đã vận dụng các phân loại tƣ duy Bloom và phân loại tƣ duy MATH để đề xuất phƣơng thức đánh giá mức độ suy luận thống kê y học của sinh viên ngành Y.

Kết quả thu đƣợc cho thấy các công cụ đánh giá mức độ suy luận thống kê y học của sinh viên ngành Y đƣợc thiết kế theo phân loại tƣ duy Bloom và phân loại tƣ duy MATH là chính xác và hiệu quả. 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nhƣ vậy có thể thấy đề tài về thống kê là đề tài có nhiều tiềm năng khai thác. Nhƣng việc khai thác dạy học Thống kê chủ yếu ở bậc Đại học, Cao đẳng vì ở những bậc học cao hơn xác suất thống kê đã trở thành một bộ môn bắt buộc trong chƣơng trình và việc học và ứng dụng Thống kê vào thực tiễn nghề nghiệp là rất cần thiết. Ở cấp THPT những đề tài nghiên cứu về thống kê còn chƣa phong phú và đa dạng vì vậy cần tiếp tục khai thác nhiều hơn và sâu hơn về nội dung Thống kê ở chƣơng trình phổ thông để chuẩn bị cho sự thay đổi trong chƣơng trình mới sắp tới.

Lý thuyết RME và cách vận dụng vào dạy học Toán gắn với thực tiễn 1. Giới thiệu lý thuyết RME Theo những nghiên cứu của Van den Heuvel – Panhuizen [17]. Lý thuyết RME (Realistics Mathematics Education) đƣợc khởi nguồn từ Hà Lan, qua gần 50 năm phát triển, RME đã trở thành nền tảng chính cho giáo dục Toán học ở Hà Lan. Theo đó RME là viết tắt của cụm từ Realistics Mathematics Education có nghĩa là dạy học Toán gắn với thực tiễn.

Lý thuyết này phát triển bắt đầu từ năm 1970, nền tảng của lý thuyết đƣợc xây dựng bởi Freudenthal và các đồng nghiệp của ông tại IOWO trƣớc đây, tiền thân của viện Freudenthal. Sự thúc đẩy cho phong trào cải cách theo lý thuyết này đƣợc khởi đầu từ năm 1968 trong dự án Wiskobas, đƣợc khởi sƣớng bởi Wijdeveld và Goffree. Nhƣng ngƣời phát triển nó trở thành một lý thuyết chủ yếu dựa trên quan điểm của Freudenthal về toán học. Ông cho rằng toán học phải đƣợc kết nối với thực tế, gần gũi với trẻ em và có liên quan đến xã hội, đem lại giá trị cho con ngƣời.

Thay vì xem Toán học là môn học truyền tải tri thức, Freudenthal nhấn mạnh toán học nhƣ một hoạt động của con ngƣời. Các bài học môn Toán sẽ cung cấp cho học sinh cơ hội để phát minh lại toán học bằng cách thực hiện nó. RME nhấn mạnh vào cái mà con ngƣời ta phải làm, phải giải quyết trong bối cảnh thực tuy nhiên điều này không phải lúc nào cũng cần thiết. Cho dù là tình huống giả thiết hay bối cảnh thực thì chỉ cần cung cấp bối cảnh phù hợp cho một vấn đề cần giải quyết, miễn là chúng có thật trong tâm trí học sinh.

13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ba luận điểm cơ bản của Lí thuyết RME Theo Trần Cƣờng, Nguyễn Thùy Duyên ([3], tr 166 ) có thể chỉ ra một số luận điểm cơ bản trong lí thuyết RME nhƣ sau: Luận điểm 1: Toán học nhƣ một hoạt động sống Toán học đã trải qua một quá trình phát triển cùng với xã hội loài ngƣời không chỉ trở thành công cụ giúp con ngƣời tính toán mà còn đƣợc nâng lên thành một sản phẩm trí tuệ, một ngành khoa học cơ bản trong hệ thống lí thuyết, không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mà còn tự thân phát triển từ nội bộ môn Toán. Trong xã hội ngƣời ta sử dụng toán học với nhiều mục đích khác nhau nhƣng khi toán học ngày càng đƣợc nghiên cứu một cách sâu sắc và trừu tƣợng thì toán học không trở nên phổ biến với tất cả mọi ngƣời. Những lí thuyết đồ sộ trong toán học, những công trình nghiên cứu khoa học chỉ một số ít ngƣời hiểu đƣợc đó là các nhà toán học, những ngƣời nghiên cứu sâu về toán còn đa số ngƣời dân họ chỉ cần biết đến các phép tính toán, đo lƣờng thông thƣờng.

Vì vậy nội dung đƣa vào giáo dục toán học trong nhà trƣờng ở trình độ phổ thông không nhất thiết và không cần thiết phải là những lí thuyết Toán quá sâu, mà nên thiên về học toán để thực hành, để vận dụng vào thực tiễn, toán nhƣ một hoạt động sống: tính đếm, đo đạc, so sánh, phân tích, thống kê, chia trƣờng hợp, đánh giá, dự đoán, ra quyết định,… Toán học phải đƣợc kết nối với thực tiễn, với những gì diễn ra xung quanh học sinh. Thay vì nhìn Toán học nhƣ một nhƣ một chủ đề cần truyền đạt, RME nhấn mạnh ý tƣởng toán học nhƣ một hoạt động của con ngƣời. Các bài học nên cung cấp cho học sinh cơ hội hƣớng dẫn để phát minh lại toán học bằng cách thực hiện nó. Luận điểm 2: Dạy toán là hƣớng dẫn học sinh „Phát minh lại” tri thức Con đƣờng để tìm ra một định lí toán học có thể kéo dài hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm để xây dựng đƣợc một lí thuyết toán học.

Chúng ta không thể tái hiện lại con đƣờng ấy một cách chân thực trong lớp học. Nhƣng quá trình đó, phần nhiều có thể đƣợc mô phỏng nhƣ những thí nghiệm, phù hợp với con đƣờng nhận thức tự nhiên của ngƣời học, vừa có ý nghĩa giáo dục, vừa có ý nghĩa thực tiễn. Học sinh không thể lặp lại quá trình phát minh của nhà toán học, tuy nhiên với vai trò là ngƣời thụ hƣởng những sản phẩm nghiên cứu của các nhà toán học , học sinh có thể 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] diễn lại phát minh đó trong một hoàn cảnh tƣơng tự thực tế đối với học sinh dƣới sự hƣớng dẫn của giáo viên và tài liệu học tập. Luận điểm 3: Toán học dƣới góc độ sƣ phạm Các nhà toán học đƣa kiến thức vào một dạng ngôn ngữ, tách khỏi ngữ cảnh, phi cá nhân hóa, tách rời hình thức, tiến tới giai đoạn cuối cùng trong lý thuyết toán học là kiến thức đƣợc chuẩn hóa bằng hệ thống hóa bằng các định nghĩa, định lí, tiên đề, quy tắc, tính chất,… Điểm cuối này lại là điểm khởi đầu cho giáo viên khi đƣa các nội dung này vào bài giảng.