Dạy Học Ca Khúc Trữ Tình Của Trịnh Công Sơn Ở Đại Học Sư Phạm Âm Nhạc

Luận văn thạc sĩ khám phá phương pháp dạy ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn cho sinh viên đại học sư phạm âm nhạc, nâng cao kỹ năng giảng dạy.

• Tác giả: Bùi Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trịnh Hoài Thu
• Trường học: Đại học Sư phạm Nghệ thuật
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc
• Đề tài: Dạy học ca khúc trữ tình của Trịnh Công Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dạy Học Ca Khúc Trữ Tình Trịnh Công Sơn

Thanh nhạc là bộ môn nghệ thuật sử dụng giọng hát để truyền tải cảm xúc qua các tác phẩm âm nhạc. Nó đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện và tinh tế trong cách xử lý bài hát. Trong đó, ca khúc trữ tình là một thể loại âm nhạc diễn tả những tâm tư, tình cảm sâu lắng, với tiết tấu nhẹ nhàng, du dương. Các nhạc sĩ trên thế giới và Việt Nam đã có nhiều đóng góp cho thể loại này. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là một trong những tên tuổi lớn của Việt Nam, với những ca khúc trữ tình về tình yêu và số phận con người. Việc đưa ca khúc Trịnh Công Sơn vào giảng dạy tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật là rất cần thiết để sinh viên hiểu rõ hơn về phong cách âm nhạc của ông.

1.1. Vai trò của thanh nhạc trong đào tạo giáo viên âm nhạc

Bộ môn thanh nhạc có tầm quan trọng đối với sinh viên sư phạm âm nhạc, cung cấp kiến thức sâu rộng về thanh nhạc. Để hoàn thành bộ môn này, sinh viên cần có kỹ năng thanh nhạc cơ bản và thể hiện thành công phong cách âm nhạc, tâm tư tình cảm mà nhạc sĩ gửi gắm vào bài hát. Đại học Sư phạm Nghệ thuật là nơi đào tạo nhiều giáo viên âm nhạc cho các trường học trên cả nước, vì vậy việc trang bị kiến thức về nhạc Trịnh là vô cùng quan trọng.

1.2. Sự phát triển của ca khúc trữ tình trong âm nhạc Việt Nam

Cùng với sự thay đổi và phát triển của lịch sử âm nhạc, các ca khúc trữ tình Việt Nam đã có những thay đổi lớn. Nhiều nhạc sĩ đã thành công trong lĩnh vực này, như Huy Du, Phan Nhân, Hoàng Hiệp, Đỗ Nhuận, Phạm Minh Tuấn, Phú Quang. Tuy nhiên, Trịnh Công Sơn là một nhạc sĩ đặc biệt, trải qua hai thời kỳ lịch sử và vẫn sống mãi trong lòng người Việt. Các ca khúc của ông được yêu mến bởi tài năng âm nhạc và phong cách sống.

II. Thách Thức Dạy Hát Nhạc Trịnh Cho Sinh Viên Sư Phạm

Mặc dù ca khúc trữ tình của Trịnh Công Sơn đã được đưa vào giảng dạy tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật, nhưng hiện nay vẫn chưa có phương pháp giảng dạy phù hợp. Điều này gây khó khăn cho sinh viên trong việc hiểu rõ phong cách âm nhạc của nhạc sĩ và thể hiện tác phẩm một cách trọn vẹn. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về phong cách hát Trịnh Công Sơn, kỹ thuật thanh nhạc phù hợp và phương pháp sư phạm hiệu quả để nâng cao chất lượng giảng dạy.

2.1. Thiếu phương pháp giảng dạy đặc thù cho nhạc Trịnh

Hiện tại, việc giảng dạy nhạc Trịnh tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật còn mang tính chất chung chung, chưa có sự phân tích sâu sắc về đặc điểm âm nhạc và phong cách biểu diễn của nhạc sĩ. Điều này dẫn đến việc sinh viên khó nắm bắt được tinh thần của ca khúc Trịnh Công Sơn và thể hiện một cách tự nhiên, truyền cảm.

2.2. Khó khăn trong việc truyền tải cảm xúc và triết lý của nhạc Trịnh

Nhạc Trịnh không chỉ là những giai điệu du dương mà còn chứa đựng những triết lý sâu sắc về cuộc sống, tình yêu và con người. Việc truyền tải những cảm xúc và triết lý này đến sinh viên là một thách thức lớn đối với giảng viên. Cần có những phương pháp giảng dạy sáng tạo, giúp sinh viên cảm nhận và thấu hiểu được tâm hồn Trịnh Công Sơn.

2.3. Yêu cầu về kỹ thuật thanh nhạc phù hợp với phong cách nhạc Trịnh

Phong cách hát nhạc Trịnh có những đặc trưng riêng, đòi hỏi người hát phải có kỹ thuật thanh nhạc phù hợp. Không phải kỹ thuật thanh nhạc nào cũng có thể áp dụng cho nhạc Trịnh. Cần có những nghiên cứu về kỹ thuật thanh nhạc phù hợp với phong cách hát Trịnh Công Sơn, giúp sinh viên thể hiện được chất giọng đặc trưng và truyền tải được cảm xúc của bài hát.

III. Phương Pháp Dạy Hát Ca Khúc Trữ Tình Trịnh Công Sơn Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả dạy học ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn, cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Đầu tiên, cần phân tích kỹ lưỡng đặc điểm âm nhạc và ca từ của nhạc Trịnh. Sau đó, cần rèn luyện kỹ năng thanh nhạc cơ bản cho sinh viên, đặc biệt là kỹ thuật hơi thở và phát âm. Cuối cùng, cần tạo điều kiện cho sinh viên thể hiện phong cách âm nhạc riêng của mình, khuyến khích sự sáng tạo và cảm xúc cá nhân.

3.1. Phân tích đặc điểm âm nhạc và ca từ của nhạc Trịnh

Việc phân tích đặc điểm âm nhạc và ca từ của nhạc Trịnh là bước quan trọng để sinh viên hiểu rõ hơn về phong cách âm nhạc của nhạc sĩ. Cần tập trung vào các yếu tố như giai điệu, hòa âm, nhịp điệu, cấu trúc bài hát và ý nghĩa của ca từ. Phân tích giúp sinh viên nắm bắt được tinh thần của ca khúc Trịnh Công Sơn và có định hướng rõ ràng trong quá trình luyện tập.

3.2. Rèn luyện kỹ năng thanh nhạc cơ bản cho sinh viên

Kỹ năng thanh nhạc cơ bản là nền tảng để sinh viên thể hiện tốt ca khúc Trịnh Công Sơn. Cần rèn luyện kỹ thuật hơi thở, phát âm, nhả chữ, điều khiển âm lượng và sắc thái. Đặc biệt, cần chú trọng đến kỹ thuật hơi thở, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng âm thanh và khả năng diễn đạt cảm xúc của sinh viên. Cần hướng dẫn sinh viên cách sử dụng hơi thở một cách tự nhiên, thoải mái và hiệu quả.

3.3. Khuyến khích sự sáng tạo và cảm xúc cá nhân

Mỗi sinh viên có một phong cách âm nhạc riêng, vì vậy cần khuyến khích sự sáng tạo và cảm xúc cá nhân trong quá trình thể hiện ca khúc Trịnh Công Sơn. Không nên áp đặt một khuôn mẫu cứng nhắc, mà nên tạo điều kiện cho sinh viên tự do thể hiện cảm xúc và cá tính của mình. Điều này sẽ giúp sinh viên tạo ra những màn trình diễn độc đáo và ấn tượng.

IV. Ứng Dụng Kỹ Thuật Thanh Nhạc Châu Âu Vào Nhạc Trịnh

Kỹ thuật thanh nhạc Châu Âu, bao gồm hơi thở, vị trí âm thanh, và cộng minh, có thể được áp dụng một cách sáng tạo vào việc dạy và học ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn. Việc này giúp sinh viên phát triển giọng hát một cách toàn diện, đồng thời vẫn giữ được bản sắc riêng của nhạc Trịnh. Quan trọng là phải điều chỉnh kỹ thuật sao cho phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam.

4.1. Tầm quan trọng của hơi thở trong thanh nhạc

Kỹ thuật hơi thở trong thanh nhạc là yếu tố quan trọng giúp phát triển khả năng ca hát. Trong thanh nhạc, hơi thở là một nghệ thuật, cần biết cách điều tiết và làm chủ hơi thở. Khi hát, cần thở sâu và thoải mái để giảm căng thẳng và nâng cao hiệu quả thể hiện ca khúc. Hơi thở cung cấp năng lượng cho giọng hát, và kiểm soát hơi thở là mục tiêu chính khi học thanh nhạc.

4.2. Kỹ thuật phát âm và nhả chữ trong tiếng Việt

Trong nghệ thuật hát Bel canto, nguyên tắc đầu tiên là luôn phải mở khẩu hình. Khẩu hình mở theo chiều dọc để thu gọn âm thanh tập trung. Âm thanh vang lên, dội từ trên xuống và về phía trước. Kỹ thuật này giúp tạo ra âm thanh rõ ràng và truyền cảm, phù hợp với ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn.

4.3. Ứng dụng các kỹ thuật legato staccato vào nhạc Trịnh

Các kỹ thuật thanh nhạc Châu Âu như legato, staccato, non legato, ngân dài, xử lý sắc thái, rung, hơi thở có thể được ứng dụng vào nhạc Trịnh. Tuy nhiên, cần điều chỉnh để phù hợp với phong cách âm nhạc và ngôn ngữ Việt Nam. Ví dụ, kỹ thuật legato có thể giúp tạo ra sự mượt mà và liên tục trong giai điệu, trong khi staccato có thể tạo ra sự nhấn nhá và độc đáo.

V. Thực Nghiệm Dạy Hát Nhạc Trịnh Tại Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật

Việc thực nghiệm các phương pháp dạy học ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật là cần thiết để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp. Cần có sự phối hợp giữa giảng viên và sinh viên trong quá trình thực nghiệm, đồng thời thu thập dữ liệu và phân tích kết quả để đưa ra những kết luận chính xác.

5.1. Mục tiêu của thực nghiệm sư phạm

Mục tiêu của thực nghiệm sư phạm là giúp sinh viên hiểu biết thêm về ca khúc trữ tình, cũng như phong cách âm nhạc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đồng thời, rèn luyện kỹ năng thanh nhạc cơ bản, bồi dưỡng tâm hồn, phát triển cảm xúc để các em có thể diễn đạt tốt ca khúc của nhạc sĩ. Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn thanh nhạc cho sinh viên hệ Đại học Sư phạm Âm nhạc.

5.2. Nội dung và đối tượng thực nghiệm

Nội dung thực nghiệm tập trung vào việc áp dụng các phương pháp dạy học mới để giúp sinh viên thể hiện tốt ca khúc Trịnh Công Sơn. Đối tượng thực nghiệm là sinh viên hệ Đại học Sư phạm Âm nhạc tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật. Cần lựa chọn những ca khúc phù hợp với trình độ và khả năng của sinh viên.

5.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm và điều chỉnh phương pháp

Sau khi thực nghiệm, cần đánh giá kết quả một cách khách quan và khoa học. Thu thập ý kiến phản hồi từ sinh viên và giảng viên để điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp. Cần xem xét các yếu tố như sự tiến bộ của sinh viên, mức độ yêu thích của sinh viên đối với nhạc Trịnh, và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Dạy Nhạc Trịnh Tương Lai

Việc dạy học ca khúc trữ tình Trịnh Công Sơn tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị âm nhạc Việt Nam. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận với nhạc Trịnh một cách sâu sắc và toàn diện. Trong tương lai, có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các thể loại nhạc khác của Trịnh Công Sơn.

6.1. Tóm tắt những kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm ca khúc trữ tình của Trịnh Công Sơn, tìm hiểu quá trình dạy học và thực tế sử dụng ca khúc Trịnh Công Sơn trong chương trình môn Thanh nhạc tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật. Nghiên cứu cũng đã đề xuất và thực nghiệm các biện pháp dạy học giúp sinh viên thể hiện tốt ca khúc Trịnh Công Sơn.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Trong tương lai, có thể nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của nhạc Trịnh đối với giới trẻ, hoặc so sánh nhạc Trịnh với các dòng nhạc khác. Cũng có thể nghiên cứu về việc sử dụng nhạc Trịnh trong các hoạt động ngoại khóa và văn nghệ tại trường học.

6.3. Khuyến nghị cho việc giảng dạy nhạc Trịnh tại các trường sư phạm

Cần tăng cường đào tạo giảng viên về nhạc Trịnh, đồng thời cung cấp tài liệu và phương tiện dạy học đầy đủ. Cần tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các hoạt động biểu diễn và giao lưu về nhạc Trịnh. Cần khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong phương pháp giảng dạy nhạc Trịnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Nghệ thuật thanh nhạc Hiện nay, nền nghệ thuật Việt Nam ngày càng được quan tâm và phát triển. Nói đến nghệ thuật ta nghĩ đến rất nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau như: Âm nhạc, hội họa, kịch, điện ảnh, múa. và những bộ môn nghệ thuật trình diễn khác.

Nghệ thuật Thanh nhạc còn được gọi là tiếng hát, giọng hát hoặc ca hát. Tiếng hát là tiếng nói của tâm hồn trở thành nghệ thuật lâu đời nhất, phổ cập và dễ hiểu nhất, được mọi người yêu thích. Tiếng hát mang lại cho con người nguồn hạnh phúc, dù là ở thời bão lửa chiến tranh hay xã hội hòa bình, tươi sáng của chúng ta hôm nay và ngày mai. Tiếng hát vẫn là hoa thơm, là không khí, ánh sáng mặt trời của trái đất.

Mặc dù sức truyền tải, phong phú, dễ hiểu và phổ cập như vậy, nhưng nghệ thuật thanh nhạc lại là một trong những loại hình nghệ thuật khó nhất. Nghệ thuật thanh nhạc là một loại nhạc khí có đặc thù riêng, được tạo ra bởi một nhạc cụ sống - cơ thể con người, có thể gọi là một nhạc cụ sống với sức mạnh biểu hiện lớn lao khác xa với những nhạc cụ bình thường. Mọi diễn biến tâm sinh lý của ca sĩ đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nghệ thuật. Hơn nữa, cái khó của nghệ thuật ca hát còn ở chỗ: ngoài những quy định chung về âm thanh, về kỹ thuật thanh nhạc, về thẩm mỹ còn bao gồm cả những quy luật về ngôn ngữ.

Thanh nhạc hay ca hát là môn nghệ thuật phối hợp âm nhạc và ngôn ngữ. Chính vì điều đó mà nghệ thuật thanh nhạc có khả năng phổ cập rộng rãi, trở thành một phương diện truyền cảm, giáo dục tư tưởng, đạo đức, thẩm mỹ vô cùng quan trọng đối với con người. Một số kỹ thuật thanh nhạc cơ bản Để có thể xây dựng một giọng hát hay, chuyên nghiệp bản thân mỗi người cần có những kỹ thuật thanh nhạc cơ bản bao gồm như: hơi thở thanh nhạc, tư thế khi hát, vị trí âm thanh, điểm tựa âm thanh, âm vực, âm khu giọng hát, cộng minh, khẩu hình, âm sắc,. Trong cuốn sách “Phương pháp sư phạm Thanh nhạc” (2001) Tác giả Nguyễn Trung Kiên đã viết: Để xây dựng một nền nghệ thuật ca hát mới, đáp ứng các yêu cầu của thời đại, chúng ta rất trân trọng học tập, tiếp thu những kinh nghiệm nước ngoài, chúng ta cần nghiên cứu kỹ càng để áp dụng vào cách hát của ta sao cho phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ, tập quán, tâm lý, tình cảm của dân tộc.

Như vậy, phương pháp của ta mới thực sự là khoa học. Tiếng hát hay được quần chúng yêu thích, thừa nhận, phải là tiếng hát mang tâm hồn người Việt Nam trong thời đại mới… [11; tr. Trong cuốn “Phương pháp hát tốt tiếng Việt trong nghệ thuật ca hát” Tác giả Trần Ngọc Lan cho rằng: Nghệ thuật hát Bel canto - Nghệ thuật hát mở là nghệ thuật hát của ngôn ngữ đa âm. Khi phát âm, nhả chữ, nghệ thuật hát này quan tâm nhiều hơn đến trọng âm, các thành phần khác trong một từ; trước và sau trọng âm đều đọc lướt, nối âm tiết này sang âm tiết kia, nối âm của từ này sang từ kia… [21; tr.

Đối với nghệ thuật hát Bel canto thì nguyên tắc đầu tiên đó là luôn phải mở khẩu hình, hay như chúng ta vẫn nói một cách dân dã là cảm giác mở khẩu hình như ngáp khi hát, càng lên cao càng phải mở. Khẩu hình luôn mở theo chiều dọc để thu gọn âm thanh tập trung, chụm âm thanh. Âm thanh như vang lên, dội từ trên xuống và dội về phía trước mặt khi hát. 10 Kỹ thuật thanh nhạc của Châu Âu có rất nhiều loại như legato, staccato, non legato, ngân dài, xử lý sắc thái, rung, hơi thở… Đối với các ca khúc trữ tình thì điều căn bản cần phải nhắc đến đầu tiên đó là hơi thở và cách xử lý bài hát.

Tuy nhiên, khi học thanh nhạc dù là hát ở bất kỳ thể loại âm nhạc nào thì người học cần phải rèn luyện đầy đủ các kỹ thuật thanh nhạc Châu Âu để phát triển giọng hát của mình. Trong phần này chúng tôi xin đi sâu vào các kỹ thuật như sau: 1. Kỹ thuật hơi thở trong thanh nhạc Kỹ thuật hơi thở trong thanh nhạc là một thành tố rất quan trọng giúp phát triển khả năng ca hát của từng người. Trong thanh nhạc thì hơi thở là một nghệ thuật, ta phải biết cách điều tiết và làm chủ hơi thở chứ không chỉ đơn thuần như hơi thở người bình thường.

Khi hát phải biết thở sâu và thoải mái nhằm giảm tối thiểu sự căng thẳng và nâng cao hiệu quả thể hiện tốt ca khúc đến mức tối đa. Nguồn không khí cung cấp năng lượng cho ta hát đó chính là hơi thở. Để hát hay ta phải thở đủ và đảm bảo được sự cân bằng giữa năng lượng và thư giãn. Kiểm soát được hơi thở là mục tiêu chính khi bắt đầu học thanh nhạc.

Nó ảnh hưởng đến âm chuẩn, âm thanh, âm vực, động lực, diễn cảm, linh hoạt, câu từ, và phong cách biểu diễn. Điều kiện cần thiết của ca hát chính là biết điều khiển hơi thở một cách có ý thức, hơi thở phải thật đầy trước khi hát. Thở phải ổn định, uyển chuyển, chậm, không có tiếng động và sâu, để cho lồng ngực có thể mở rộng tối đa. Hơi thở có tiếng ồn không chỉ không đẹp mà còn làm mệt thanh đới, người học phải vận dụng hoành cách mô, như vậy thanh quản sẽ ở trạng thái tự nhiên và đàn hồi.

Cách đẩy hơi thở phải phụ thuộc vào sức mạnh của độ dài âm thanh, cần phải tiến hành không quá căng thẳng, khối lượng không khí được điều 11 khiển phải đáp ứng nhu cầu của âm thanh. Có một hơi thở đầy đặn với cách hoạt động hơi thở đúng là điều kiện chính cho sự phát âm đúng. Ví dụ khi ta muốn nói hoặc muốn hát, muốn hát cao hoặc thấp, to hoặc nhỏ, kéo dài hoặc ngắt. thanh đới phải căng ra ở một mức độ cần thiết tương ứng với áp lực của làn hơi từ phổi đẩy lên, để tạo ra một âm thanh có cao độ, âm sắc, cường độ và trường độ theo ý muốn.

Áp lực của làn hơi và mức căng của thanh đới phải luôn luôn tương xứng với nhau thì mới có được âm thanh chính xác và chất lượng. Người hát không được lấy hơi một cách tùy tiện. Đối với những người hát kém, nghe như không có hơi khi thể hiện ca khúc một phần là do không biết điều khiển hoạt động của hơi thở và thanh đới. Trước khi hát, người hát phải chuẩn bị cho mình độ trường hơi thì âm thanh phát ra mới chuẩn về cao độ và đảm bảo được những chỗ ngắt hơi đúng lúc, những chỗ ngân dài.

Ngoài ra hơi thở còn giúp thể hiện những cảm xúc tinh tế trong diễn tấu, chẳng hạn như để biểu hiện một sự xúc động đột ngột trong câu hát, sự ngạc nhiên, thán phục, sự dồn dập của cao trào âm nhạc… Tại các nước châu Âu nghệ thuật ca hát được phát triển rõ ràng hơn các nơi khác, rất nhiều giáo sư thanh nhạc đã viết sách về các kỹ thuật thanh nhạc, trong đó họ đã đề cập nhiều đến vấn đề hơi thở. “Trường phái ca hát cổ điển Ý quan niệm về hơi thở thanh nhạc như sau: khi hít hơi phải hết sức nhẹ nhàng, không được phình bụng ra, mà hơi hóp bụng vào, lồng ngực trên hơi nâng lên rồi hạ dần dần xuống khi đẩy hơi thở ra ngoài” [11; tr.48] “Người thầy đại diện cho trường phái này là ông F.Lamperti (1813- 1892), ông đã đào tạo được hàng loạt những ca sĩ nổi tiếng. Khi nói về hơi thở, ông khẳng định: “Nghệ thuật ca hát là nghệ thuật hơi thở”. Ông cho rằng hơi thở là khâu quyết định toàn bộ quá trình ca hát” [11; tr.48] 12 Hiện nay, có bốn kiểu dạy cách lấy hơi cơ bản thường sử dụng khi hát đó là: - Thở ngực: Là kiểu thở khi hít hơi vào đầy phần trên của phổi thì lồng ngực căng ra, hoành cách mô hầu như không hoạt động.

Kiểu thở ngực tạo điều kiện phát ra âm thanh nhẹ nhàng với âm lượng nhỏ phù hợp với những thể loại không có cao trào, chẳng hạn những ca khúc trữ tình nhỏ, những bài dân ca giai điệu dịu dàng, uyển chuyển. - Thở ngực và bụng: Là kiểu thở mà khi hít hơi, luồng hơi vào sâu hơn, phần ngực dưới nở ra, hoành cách mô cũng tham gia hoạt động. Kiểu thở này phát huy toàn bộ lồng ngực, giồng kiểu hơi thở ngực dưới và bụng. - Thở ngực dưới và bụng: Là kiểu thở khi hít hơi vào, phần ngực dưới căng ra, các xương sườn cụt giương lên, bụng cũng hơi phình ra ở phía dưới và hai bên sườn, ngực và cơ hoành làm việc tích cực, tạo điều kiện tốt cho việc nén hơi thở.

Với kiểu thở này cho phép ca sĩ hát những nốt cao, nốt chuyển của giọng [11; tr. - Thở bụng: Là kiểu thở khi hít hơi vào lồng ngực không động đậy, chỉ có bụng phình ra. Kiểu hơi thở này gồm hai hoạt động trái ngược nhau: cơ bụng hoạt động khi đẩy hơi ra và hoành cách mô căng ra khi hít hơi vào. Trong kiểu thở bụng và kiểu thở ngực dưới với bụng đều có sự tham gia tích cực của hoành cách mô, nhưng hơi khác nhau ở chỗ kiểu thở bụng khi đẩy hơi ra, bụng dưới hoạt động nhiều hơn, còn kiểu thở ngực dưới và bụng chỉ thấy rõ phần bụng trên hoạt động mà thôi [11; tr.

Muốn luyện tập hơi thở người hát phải biết kết hợp tập thở với âm thanh và kiểm tra hoạt động hơi thở qua chất lượng âm thanh. Để có một âm thanh bao gồm một hơi thở đúng cách đặt “vị trí” âm thanh đúng sẽ tạo điều kiện dễ dàng cho việc đẩy hơi, tiết kiệm được hơi thở một cách tốt nhất. 13 Bài tập bổ trợ: - Bước 1: Cúi gập người xuống hai tay chống vào hông, tiêu điểm là hai ngón tay cái chống vào hai bên hông bụng (hoành cách mô). - Bước 2: Hít hơi thở sâu bằng mũi nhẹ nhàng để hai hông đẩy hai ngón tay cái mở ra và giữ nguyên vị trí đó trong khoảng 1 đến 2 giây.

- Bước 3: Hai hàm răng khép lại gần nhau, đầu lưỡi để vào giữa khe hai hàm răng, hai tay buông xuống, thả lỏng đầu và cho hơi thở ra một cách từ từ, đều đặn.