đặt vấn đề nghiên cứu về vai trò của Tập Cận Bình đối với Vành đai và Con đƣờng, cũng nhƣ các tác động và hành động ứng phó của Việt Nam và các nƣớc trƣớc Vành đai và Con đƣờng. Một số công trình nghiên cứu về vấn đề Trung Quốc, Vành đai và Con đƣờng Cụ thể: Các công trình trong nước: Một vành đai, một con đường (OBOR)- Chiến lược của Trung Quốc và hàm ý chính sách đối với Việt Nam (Phạm Sỹ Thành, Nxb Thế Giới, 2017). Công trình chỉ ra sự hình thành từ sáng kiến đến chiến lƣợc của “Một vành đai, Một 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com con đƣờng”, cơ chế triển khai chiến lƣợc này trong thực tế, tác động đối với các quốc gia, những thuận lợi và thách thức khi triển khai dự án trong khuôn khổ hợp tác này và đƣa ra các khuyến nghị chính sách đối với Việt Nam nhằm hợp tác và tận dụng đƣợc các lợi ích từ OBOR cũng nhƣ lƣu ý đến các rủi ro tiềm tàng đối với kinh tế và môi trƣờng trong nƣớc. Sáng kiến “Vành đai và Con đường” sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ mang đến cho thế giới điều gì (Bành Thế Đoàn dịch, Nxb Thế giới mới, 2017).
Công trình chỉ ra quá trình hình thành “Vành đai và Con đƣờng”, những lý do Trung Quốc phải xây dựng công trình này, đồng thời chỉ ra “Vành đai và Con đƣờng” là một sự kế thừa và phát triển sáng tạo của con đƣờng tơ lụa cổ xƣa. Công trình cũng chỉ ra những cơ hội hợp tác của các nƣớc trên thế giới đối với “Vành đai và Con đƣờng” và bên cạnh đó là những rủi ro có thế gặp phải về chính trị, an ninh, kinh tế, luật pháp, đạo đức và cuối cùng có những giải pháp để thúc đẩy việc xây dựng “Vành đai và Con đƣờng” để đi đến hiệu quả. Tầm nhìn và hành động thúc đẩy cùng xây dựng vành đại kinh tế con đường tơ lụa và con đường tơ lụa trên biển thế kỷ XXI (Phạm Sỹ Thành, Trần Hải Yến dịch cơ quan ban hành: Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia, Bộ Ngoại giao, Bộ Công thƣơng Trung Quốc). Đƣa ra bối cảnh thời đại để “một vành đai một con đƣờng” triển khai trong thực tế, đề ra các nguyên tắc để các nƣớc cùng hợp tác xây dựng, ý tƣởng về khuôn khổ hợp tác khi triển khai dự án, đồng thời cũng làm rõ những trọng điểm, cơ chế hợp tác, tình hình mở cửa các địa phƣơng của Trung Quốc cho chiến lƣợc này, những bƣớc hành động tích cực của Trung Quốc để triển khai dự án trong thực tế và cuối cùng chỉ ra mục đích dự án hƣớng tới cho tất cả các nƣớc tham gia.
10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tính quy luật trong tiến trình mở đường của Trung Quốc (trường hợp Nhất đới Nhất lộ), (Trịnh Văn Định 2016, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, tập 2, số 4). Công trình đã chỉ ra sự hình thành, cấu trúc, chức năng của con đƣờng tơ lụa cổ xƣa, công trình đƣa ra luận giải về mối quan hệ gắn kết, xuất hiện các đại công trình trong lịch sử Trung Quốc, từ những luận giải trong lịch sử Tung Quốc chỉ ra sự hình thành có kết nối của Vành đai kinh tế con đƣờng tơ lụa trên bộ và hệ thống đƣờng tơ lụa trên biển thế kỷ XXI. Ngoài các công trình kể trên còn rất nhiều các công trình khác nghiên cứu về vấn đề Trung Quốc nhƣ: Lịch sử văn minh & Các triều đại Trung Quốc (tác giả Dƣơng Ngọc Dũng – Lê Anh Minh); Độc Hành – Những khám phá giá trị và kỳ lạ trên con đường tơ lụa (Nguyễn Hoàng Bảo chủ biên); Từ Tơ lụa đến Silicon, câu chuyện về toàn cầu hóa thông qua mười cuộc đời lạ thường (Nguyễn Tuấn Việt dịch); Sử Trung Quốc (Nguyễn Hiếu Lê); Trên con đường tơ lụa Nam Á (tác giả Nguyễn Chí Linh). Các công trình nước ngoài: Wang YiWei, The Belt and Road: What Will China Offer the World in Its Rise (2016).
Công trình chỉ ra Sáng kiến Vành đai và Con đƣờng thể hiện logic vốn có của việc mở cửa toàn diện của Trung Quốc, thể hiện xu hƣớng tất yếu của sự phục hƣng văn minh nhân loại, phản ánh các yêu cầu cần thiết của toàn cầu hóa, và đánh dấu sự chuyển đổi cơ bản của Trung Quốc từ một ngƣời tham gia sang ngƣời tạo mẫu của toàn cầu hóa. Sáng kiến Vành đai và Con đƣờng là một đề xuất tuyệt vời đƣợc đƣa ra bởi Trung Quốc và hàng hóa công cộng đƣợc tạo ra thông qua hợp tác quốc tế, đối mặt với các cơ hội về mặt mở cửa toàn diện của Trung Quốc, ngoại giao ngoại vi, hợp tác khu vực và phát triển toàn cầu, cũng nhƣ rủi ro trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế, đạo đức và pháp lý. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Valerie Hansen, The Silk Road, Oxford University Press (2012). Công trình miêu tả về khám phá khảo cổ học lịch sử con đƣờng tơ lụa xƣa đi qua theo chiều dài từ Trung Á đến Trung Quốc.
Brysac, Shareen Blair, The Virtual Silk Road, Article 4 (2000). Công trình đã chỉ ra mô hình con đƣờng tơ lụa ảo với hai thứ tiếng, tiếng Trung và tiếng Anh gọi là Dự án Đôn Hoàng quốc tế, qua đó cho thấy bối cảnh lịch sử con đƣờng tơ lụa thƣơng mại cổ xƣa giữa Trung Quốc nối với các nƣớc phƣơng Tây, các cổ vật còn sót lại. Price, Sean, Silk road, Article 6, P. Bàn về lịch sử Con đƣờng tơ lụa của Trung Quốc.
Các tuyến thƣơng mại nguy hiểm trải dài từ Trung Quốc đến biển Địa Trung Hải; Sự phổ biến của lụa trong thời cổ đại; Nguy hiểm đặt ra bởi các tuyến đƣờng thƣơng mại; Du lịch của Marco Polo trên Con đƣờng tơ lụa; Các yếu tố dẫn đến sự suy giảm của các tuyến thƣơng mại; Di sản của con đƣờng tơ lụa. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích: Chỉ ra cách thức một cá nhân, ngƣời đứng đầu tác động, định hình, thậm chí quyết định đến hình thành đại chiến lƣợc quốc gia của Trung Quốc. Từ đó có những khuyến nghị về một số chính sách cho Việt Nam. Nhiệm vụ: Làm rõ cách thức, phƣơng thức, quá trình tác động hình thành tƣ duy và hành động Tập Cận Bình và chiến lƣợc Vành đai và Con đƣờng.
Mối quan hệ có kế thừa trong tƣ tƣởng giới lãnh đạo chính trị của Trung Quốc và tầm ảnh hƣởng tới tƣ tƣởng đó với Tập Cận Bình. Chỉ ra phản ứng của các nƣớc trong đó có Việt Nam đối với chiến lƣợc. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trên cơ đánh giá những tác động của chủ trƣơng Vành đai và Con đƣờng tới các nƣớc và Việt Nam, có những khuyến nghị đối một số chính sách ở nƣớc ta trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Những dấu ấn, cách thức của Tập Cận Bình từ tƣ duy đến sự chỉ đạo.
Những tác động, phƣơng thức hình thành Vành đai và Con đƣờng. Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi luận văn này chỉ giới hạn nghiên cứu vai trò Tập Cận Bình thông qua hệ thống Vành đai và Con đƣờng và chỉ ra những tác động tới các nƣớc trong đó có Việt Nam, có những khuyến nghị chính sách cụ thể cho Việt Nam. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận: Luâ ̣n văn đ ƣợc thực hiện dƣ̣a trên phƣơng pháp luâ ̣n của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Phƣơng pháp nghiên cứu: Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về tầm ảnh hƣởng của Tập Cận Bình đối với Vành đai và Con đƣờng; phân tích, đánh giá, đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài.
Phƣơng pháp chuyên gia trong việc đánh giá, nhận định các vấn đề nghiên cứu. Phân tích hoạt động hiện thực hóa vành đai kinh tế con đƣờng tơ lụa và Con đƣờng tơ lụa trên biển thế kỷ XXI. Vận dung phƣơng pháp lịch sử và phƣơng pháp logic để thấy đƣợc mối quan hệ trong hệ tƣ tƣởng Vành đai và Con đƣờng của giới cầm quyền Trung Quốc và đƣa ra so sánh sự tƣơng đồng, kế thừa thể hiện trong tƣ tƣởng Tập Cận Bình. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Phƣơng pháp dự báo về tầm ảnh hƣởng của xây dựng vành đai kinh tế con đƣờng tơ lụa và Con đƣờng tơ lụa trên biển thế kỷ XXI đối với Việt Nam 6.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Khi chỉ ra đƣợc vai trò, biểu hiện của Tập Cận Bình qua hệ thống Vành đai và Con đƣờng sẽ là cơ sở khoa học để Việt Nam đƣa ra những quan điểm, chủ trƣơng của mình phù hợp với chiến lƣợc đó. Kết quả nghiên cứu có thể đƣợc áp dụng hoạch định cho một số chính sách cụ thể của Việt Nam với Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay và trong tƣơng lai. Cấu trúc của luận văn Luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1 – Giới thiệu về Tập Cận Bình và Vành đai - Con đƣờng. Chƣơng 2 – Quá trình triển khai chiến lƣợc Vành đai - Con đƣờng và phản ứng quốc tế.
Chƣơng 3 – Những tác động của Vành đai và con đƣờng - Hàm ý chính sách đối với Việt Nam. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 GIỚI THIỆU VỀ TẬP CẬN BÌNH VÀ VÀNH ĐAI - CON ĐƢỜNG 1. Sơ lƣợc cuộc đời Tập Cận Bình Tập Cận Bình sinh ngày 15 tháng 6 năm 1953 tại Bắc Kinh, gia đình gốc ở Phú Bình, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Cha ông Tâ ̣p Câ ̣n Bình là ông Tập Trọng Huân, mô ̣t cán bô ̣ cách mạng lão thành thời kỳ Mao Trạch Đông, tƣ̀ng lâ ̣p Chiế n khu cách mạng ở vùng Thiể m Bắ c và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo Trung Quốc, từng là Bộ trƣởng Tuyên truyền của Trung Quốc, Phó thủ tƣớng Trung Quốc.
Đó cũng có thể là một lý do mà cha ông đã nuôi mầm một tƣ tƣởng lãnh đạo sớm trong con ngƣời Tập Cận Bình. Ông Tập nói “Cha tôi kể chuyện tham gia cách mạng và ông thƣờng nói “Chắc chắn con sẽ làm nên cách mạng trong tƣơng lai” [36]. Tập Cận Bình tốt nghiệp chuyên ngành lý luận chủ nghĩa Mác và Giáo dục chính trị tƣ tƣởng Học viện Xã hội Nhân văn Đại học Thanh Hoa, Tiến sĩ Luật. Với cái gốc lý luận vững chắc của mình ông Tập bƣớc vào con đƣờng chính trị nhanh chóng.