Vấn Đề Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận án tiến sĩ phân tích thực trạng và giải pháp đào tạo nhân lực ngành xuất bản tại Việt Nam hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng.

• Tác giả: Lê Hồng Quang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Thấu
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xuất bản
• Đề tài: Vấn Đề Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3. Khái quát kết quả nghiên cứu liên quan đến luận án và hướng nghiên cứu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN
• 2.1. Khái quát về xuất bản và đào tạo nhân lực ngành xuất bản
• 2.2. Đặc điểm, vai trò, các yếu tố tác động đến chất lượng đào tạo nhân lực ngành xuất bản
• 2.3. Cơ sở chính trị, pháp lý của đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam
• 2.4. Một số kinh nghiệm quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực ngành xuất bản
• 2.5. Những yêu cầu đối với đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM
• 3.1. Giới thiệu về các cơ sở khảo sát
• 3.2. Thực trạng đào tạo nhân lực ngành xuất bản và nguyên nhân
• 3.3. Những vấn đề đặt ra đối với đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: DỰ BÁO XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP, KHUYẾN NGHỊ ĐẨY MẠNH ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Dự báo xu hướng phát triển đào tạo nhân lực ngành xuất bản thời gian tới
• 4.2. Giải pháp đẩy mạnh đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam trong thời gian tới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản Việt Nam

Trong bối cảnh đổi mới đất nước, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và nguồn lực con người. Hoạt động xuất bản là một phần của văn hóa, tư tưởng, phổ biến tri thức và giá trị văn hóa. Ngành xuất bản đang đổi mới, tiếp cận công nghệ hiện đại, đóng góp vào định hướng dư luận, giáo dục tư tưởng, và phát triển kinh tế. Nhu cầu về số lượng và chất lượng xuất bản phẩm ngày càng tăng, đòi hỏi nguồn nhân lực ngành xuất bản (NLNXB) chất lượng cao, đặc biệt là lãnh đạo và biên tập viên có trình độ cao. Sự phát triển công nghệ số cũng làm gia tăng nhu cầu về nhân lực xuất bản điện tử, nhân lực công nghệ, nhân lực kinh doanh số, và marketing. Đào tạo NLNXB là giải pháp chiến lược để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất, và tạo lợi thế cạnh tranh cho các nhà xuất bản (NXB) và doanh nghiệp.

1.1. Vai Trò Của Ngành Xuất Bản Trong Phát Triển Văn Hóa

Ngành xuất bản đóng vai trò then chốt trong việc truyền bá tri thức, giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Nó góp phần nâng cao dân trí, xây dựng đạo đức và lối sống tốt đẹp, mở rộng giao lưu văn hóa, và phát triển kinh tế - xã hội. Ngành xuất bản cũng tham gia vào cuộc đấu tranh chống lại các tư tưởng và hành vi gây tổn hại đến lợi ích quốc gia, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong cơ chế thị trường và sự phát triển kinh tế tri thức, ngành xuất bản đang trở thành một ngành kinh tế quan trọng, thu hút nhiều lao động trí tuệ.

1.2. Nhu Cầu Nhân Lực Chất Lượng Cao Trong Ngành Xuất Bản

Các NXB hiện nay có nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là các lãnh đạo và biên tập viên có trình độ cao. Điều này là do yêu cầu về chất lượng lao động ngày càng cao trong ngành xuất bản. Sự phát triển của công nghệ số cũng làm gia tăng nhu cầu về nhân lực xuất bản điện tử, nhân lực công nghệ, nhân lực kinh doanh số, và marketing. Nguồn nhân lực được xem là yếu tố cốt lõi, quyết định mọi sự thành công của tổ chức, doanh nghiệp. Đội ngũ nhân sự sáng tạo, có chất lượng, mới có thể giúp tổ chức, doanh nghiệp đứng vững trên thị trường đầy cạnh tranh.

II. Thực Trạng Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản Hiện Nay

Công tác đào tạo NLNXB đã có nhiều đổi mới và đạt được kết quả nhất định, cung cấp cho thị trường lao động nguồn nhân lực có phẩm chất chính trị, đạo đức, kiến thức, và kỹ năng nghề nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về chất lượng đầu ra, nội dung chương trình, phương pháp đào tạo, cơ sở vật chất, và trang thiết bị. Cần nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống, và kỹ lưỡng về vấn đề đào tạo NLNXB để làm sáng tỏ về mặt lý luận và thực tiễn, góp phần định hướng các giải pháp đẩy mạnh đào tạo trong thời gian tới. Các nghiên cứu hiện tại về đào tạo nguồn nhân lực (NNL) và đào tạo NNL phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vẫn còn những khoảng trống cần được tiếp tục nghiên cứu.

2.1. Đánh Giá Chất Lượng Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản

Mặc dù công tác đào tạo NLNXB đã có những tiến bộ, nhưng vẫn còn những hạn chế về chất lượng đầu ra. Điều này có thể là do nhiều yếu tố, bao gồm nội dung chương trình chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế của thị trường lao động, phương pháp đào tạo chưa đủ hiệu quả, và cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu thốn. Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện về chất lượng đào tạo NLNXB để xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

2.2. Hạn Chế Về Nội Dung Và Phương Pháp Đào Tạo

Một trong những hạn chế của công tác đào tạo NLNXB hiện nay là nội dung chương trình chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Cần có sự điều chỉnh và cập nhật nội dung chương trình để đảm bảo rằng sinh viên được trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thành công trong ngành xuất bản. Phương pháp đào tạo cũng cần được đổi mới để tăng tính tương tác và thực hành, giúp sinh viên phát triển tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

2.3. Cơ Sở Vật Chất Và Trang Thiết Bị Đào Tạo

Cơ sở vật chất và trang thiết bị đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, nhiều cơ sở đào tạo NLNXB hiện nay vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Cần có sự đầu tư để nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị, giúp sinh viên có điều kiện học tập và thực hành tốt hơn. Điều này bao gồm việc trang bị các phòng thực hành hiện đại, thư viện đầy đủ tài liệu, và phần mềm chuyên dụng cho ngành xuất bản.

III. Giải Pháp Đột Phá Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản

Để đẩy mạnh công tác đào tạo NLNXB, cần có các giải pháp toàn diện và khả thi. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện chính sách, đổi mới mục tiêu, nội dung, và phương pháp đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, phát huy tính sáng tạo của sinh viên, và thực hiện tốt liên kết đào tạo. Đào tạo NLNXB có vai trò đặc biệt quan trọng, là giải pháp có tính chiến lược trong sự phát triển của các NXB và doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển. Đào tạo NLNXB giúp nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất; nâng cao tính ổn định và năng động của NXB, doanh nghiệp; tạo ra tính chuyên nghiệp, nâng cao khả năng sáng tạo, cống hiến của người lao động.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Về Đào Tạo Nhân Lực Xuất Bản

Chính sách đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và thúc đẩy công tác đào tạo NLNXB. Cần có những chính sách hỗ trợ các cơ sở đào tạo trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, thu hút sinh viên giỏi, và tạo điều kiện cho sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể tìm được việc làm phù hợp. Chính sách cũng cần khuyến khích các NXB và doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, tạo cơ hội cho sinh viên thực tập và làm việc thực tế.

3.2. Đổi Mới Nội Dung Và Phương Pháp Đào Tạo

Nội dung và phương pháp đào tạo cần được đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và sự phát triển của công nghệ. Cần cập nhật nội dung chương trình để bao gồm những kiến thức và kỹ năng mới nhất trong ngành xuất bản. Phương pháp đào tạo cần tăng tính tương tác và thực hành, khuyến khích sinh viên tham gia vào các dự án thực tế và làm việc nhóm. Cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, như học tập trực tuyến, học tập dựa trên dự án, và học tập trải nghiệm.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Giảng Viên

Đội ngũ giảng viên đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng đào tạo. Cần có những chính sách thu hút và giữ chân giảng viên giỏi, tạo điều kiện cho giảng viên nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ. Cần khuyến khích giảng viên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học và hợp tác với các NXB và doanh nghiệp. Cần có những đánh giá định kỳ về năng lực giảng dạy của giảng viên để đảm bảo rằng họ đáp ứng được yêu cầu của công việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản

Việc liên kết đào tạo giữa các cơ sở đào tạo và các NXB, doanh nghiệp là rất quan trọng. Điều này giúp sinh viên có cơ hội thực tập và làm việc thực tế, áp dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn công việc. Các NXB và doanh nghiệp cũng có thể tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, đảm bảo rằng chương trình đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Theo tài liệu gốc, khảo sát được tiến hành trên 305 sinh viên và 95 cán bộ, cựu sinh viên tại nhiều NXB và công ty sách khác nhau để đánh giá thực trạng đào tạo và sử dụng nhân lực.

4.1. Liên Kết Đào Tạo Giữa Trường Học Và Doanh Nghiệp

Liên kết đào tạo giữa trường học và doanh nghiệp là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo NLNXB. Các NXB và doanh nghiệp có thể cung cấp cơ hội thực tập cho sinh viên, tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, và tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp. Điều này giúp sinh viên có được những kinh nghiệm thực tế và kỹ năng cần thiết để thành công trong công việc.

4.2. Thực Tập Và Làm Việc Thực Tế Cho Sinh Viên

Thực tập và làm việc thực tế là một phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo NLNXB. Sinh viên cần có cơ hội thực tập tại các NXB và doanh nghiệp để áp dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn công việc. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ngành xuất bản và phát triển những kỹ năng cần thiết để thành công trong sự nghiệp.

V. Dự Báo Xu Hướng Và Tương Lai Nhân Lực Ngành Xuất Bản

Ngành xuất bản đang trải qua những thay đổi lớn do sự phát triển của công nghệ số. Xu hướng xuất bản điện tử ngày càng phát triển, đòi hỏi NLNXB phải có những kỹ năng mới, như kỹ năng marketing trực tuyến, kỹ năng quản lý nội dung số, và kỹ năng phân tích dữ liệu. Các cơ sở đào tạo cần cập nhật chương trình đào tạo để đáp ứng những yêu cầu mới của thị trường lao động. Theo dự báo, nhu cầu về nhân lực trong ngành xuất bản sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, đặc biệt là nhân lực có trình độ cao và kỹ năng chuyên môn vững vàng.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Của Xuất Bản Điện Tử

Xuất bản điện tử đang trở thành một xu hướng quan trọng trong ngành xuất bản. Điều này đòi hỏi NLNXB phải có những kỹ năng mới, như kỹ năng marketing trực tuyến, kỹ năng quản lý nội dung số, và kỹ năng phân tích dữ liệu. Các cơ sở đào tạo cần cập nhật chương trình đào tạo để đáp ứng những yêu cầu mới của thị trường lao động.

5.2. Nhu Cầu Nhân Lực Trong Tương Lai

Nhu cầu về nhân lực trong ngành xuất bản dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, đặc biệt là nhân lực có trình độ cao và kỹ năng chuyên môn vững vàng. Các cơ sở đào tạo cần tăng cường hợp tác với các NXB và doanh nghiệp để đảm bảo rằng sinh viên được trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thành công trong sự nghiệp.

VI. Kết Luận Nâng Tầm Đào Tạo Nhân Lực Ngành Xuất Bản

Đào tạo NLNXB là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết, đòi hỏi sự chung tay của các cơ sở đào tạo, các NXB, doanh nghiệp, và các cơ quan quản lý nhà nước. Cần có những giải pháp toàn diện và khả thi để nâng cao chất lượng đào tạo NLNXB, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và sự phát triển của ngành xuất bản. Luận án này đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, và đề xuất các giải pháp để đẩy mạnh công tác đào tạo NLNXB ở Việt Nam trong thời gian tới.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đào Tạo Nhân Lực Chất Lượng

Đào tạo NLNXB chất lượng cao là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành xuất bản. Cần có những nỗ lực không ngừng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và sự phát triển của công nghệ.

6.2. Hợp Tác Để Phát Triển Ngành Xuất Bản

Sự hợp tác giữa các cơ sở đào tạo, các NXB, doanh nghiệp, và các cơ quan quản lý nhà nước là rất quan trọng để phát triển ngành xuất bản. Cần có những cơ chế khuyến khích sự hợp tác này để tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công cuộc đổi mới đất nước và sự chuyển dịch sâu sắc sang nền kinh tế tri thức đã định vị văn hóa như một nền tảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh của sự phát triển bền vững. Trong cấu trúc của ngành công nghiệp văn hóa đương đại, xuất bản giữ vị trí hạt nhân trong công tác tư tưởng, truyền bá tri thức khoa học, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại. Tuy nhiên, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0), truyền thông số và thị trường xuất bản điện tử đã tạo ra áp lực tái cơ cấu toàn diện đối với chuỗi giá trị xuất bản tại Việt Nam, biến nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành nhân tố sống còn quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nghiên cứu của tác giả Lê Hồng Quang (2023) với đề tài "Vấn đề đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam hiện nay" (Luận án Tiến sĩ ngành Xuất bản, Mã số: 9320401, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) đại diện cho công trình học thuật tiên phong tiếp cận một cách trực diện, đa chiều và có hệ thống về cấu trúc đào tạo nguồn nhân lực ngành xuất bản (NLNXB). Khoảng trống nghiên cứu (research gap) then chốt được xác định là sự thiếu hụt các luận cứ khoa học tổng thể về mô hình phát triển năng lực xuất bản tích hợp (Interdisciplinary Publishing Competence Model) trong bối cảnh chuyển dịch số, sự đứt gãy giữa chuẩn đầu ra của các cơ sở giáo dục đại học với đòi hỏi thực tiễn của các nhà xuất bản (NXB) và doanh nghiệp truyền thông số, cũng như sự vắng bóng các bộ tiêu chí định lượng đo lường chất lượng đào tạo NLNXB tại Việt Nam.

Luận án thiết lập và giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu tường minh:

1. RQ1: Hoạt động đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam được kiến tạo dựa trên những cơ sở lý luận, mô hình phát triển nhân lực và căn cứ thực tiễn mang tính đặc thù nào?
2. RQ2: Thực trạng công tác đào tạo, chất lượng chương trình, phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất và mức độ tương thích của chuẩn đầu ra nhân lực xuất bản tại Việt Nam giai đoạn 2017–2022 diễn biến ra sao?
3. RQ3: Hệ thống giải pháp chiến lược và khuyến nghị chính sách đồng bộ nào cần được thiết lập nhằm thúc đẩy chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ngành xuất bản đáp ứng bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định bao gồm:

• H1: Công tác đào tạo nhân lực ngành xuất bản đóng vai trò hạt nhân quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của hệ thống các NXB và doanh nghiệp xuất bản phẩm trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• H2: Sự đổi mới đồng bộ về cơ chế chính sách, tích hợp khung chương trình đào tạo hiện đại, chuẩn hóa năng lực giảng viên kết hợp phát huy tính chủ động của người học và thiết lập liên kết đại học - doanh nghiệp hữu cơ sẽ cải thiện có ý nghĩa thống kê chất lượng nguồn nhân lực xuất bản đầu ra.

Khung lý thuyết của công trình được xây dựng trên sự giao thoa của Thuyết Vốn con người (Human Capital Theory), Lý thuyết Hệ thống trong hoạch định giáo dục (Systems Theory in Educational Planning) và Lý thuyết Quản trị Nguồn nhân lực hiện đại (Modern Strategic HRM). Phạm vi khảo sát thực nghiệm được triển khai từ năm 2017 đến năm 2022 trên cỡ mẫu $N = 400$ khách thể (bao gồm 305 sinh viên thuộc 4 cơ sở đào tạo trọng điểm, 45 cán bộ lãnh đạo - quản lý và 50 cựu sinh viên tại 12 nhà xuất bản và công ty phát hành sách tiêu biểu trên địa bàn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh). Đóng góp mang tính đột phá của luận án nằm ở việc chuẩn hóa bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo xuất bản và lượng hóa toàn diện các rào cản cản trở sự chuyển dịch sang xuất bản số tại Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về nhân lực và xuất bản cho thấy hai luồng tư tưởng học thuật chi phối: luồng tiếp cận kinh tế học giáo dục - quản trị nhân sự và luồng tiếp cận biến đổi truyền thông - công nghệ xuất bản số.

Ở luồng thứ nhất, các lý thuyết nền tảng về vốn con người của Gary S. Becker (1964/1993) khẳng định giáo dục - đào tạo là hình thức đầu tư trực tiếp làm gia tăng năng suất biên và giá trị thặng dư kinh tế. Vận dụng vào quản lý giáo dục, Philip H. Coombs (1969) thuộc Viện Quốc tế về Hoạch định Giáo dục (IIEP - UNESCO) đã triển khai phương pháp phân tích hệ thống để làm rõ tương tác giữa chi phí đào tạo, nhu cầu xã hội và sự hỗ trợ quốc tế. Các nghiên cứu quản trị nhân sự của R. Seward (2000) tại Australia và William R. Sullivan (1997) tại Hoa Kỳ nhấn mạnh cơ chế định hướng công việc, hoạch định năng lực và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Nghiên cứu của Kim Dong-One và Johngseok Bae (2004) tại Hàn Quốc phân tích mô hình quan hệ việc làm trước và sau khủng hoảng tài chính 1997, chỉ ra sự xung đột giữa tính ổn định cơ cấu và yêu cầu linh hoạt của thị trường lao động.

Ở luồng thứ hai, các nghiên cứu chuyên sâu về xuất bản số minh chứng cho sự tái định hình chuỗi giá trị xuất bản toàn cầu. Rüdiger Wischenbart (2014) trong công trình Global Trends in Publishing chỉ ra sự tăng trưởng vũ bão của sách điện tử và dịch chuyển chuỗi giá trị nội dung số. Octavio Kulesz (2011) với công trình Digital Publishing in Developing Countries khẳng định công nghệ số mở ra cơ hội nhảy vọt cho các quốc gia đang phát triển nhưng cảnh báo nguy cơ phụ thuộc nếu áp dụng máy móc mô hình phương Tây. Zuzana Kalmárová (2012) khi so sánh Slovakia và Vương quốc Anh đã chứng minh trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) làm thay đổi căn bản vai trò của người lao động, tự động hóa các khâu xử lý dữ liệu và biên tập sơ cấp. Về quản lý nhà nước, Thomas M. Shoesmith và Julian Zou (2016) phân tích Quy tắc Quản lý Dịch vụ Xuất bản Trực tuyến tại Trung Quốc do Tổng cục Báo chí, Xuất bản, Phát thanh, Điện ảnh và Truyền hình (SAPPRFT) cùng Bộ Công nghiệp và CNTT (MIIT) ban hành, làm nổi bật yêu cầu cấp phép và kiểm duyệt nội dung mạng.

Tại Việt Nam, các công trình của Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân (2005), Trần Khánh Đức (2010), Vũ Văn Phúc và Nguyễn Duy Hùng (2012) đã hệ thống hóa lý luận về quản lý và phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Về lĩnh vực xuất bản, các công trình của Đường Vinh Sường (2013), Nguyễn Hồng Vinh và cộng sự (2012), Nguyễn Anh Tú (2015), Đỗ Quang Dũng (2016), và Hoàng Xuân Vinh (2020) đã phân tích các khía cạnh quản lý nhà nước, kinh doanh xuất bản và phát triển nhân lực trong điều kiện kinh tế thị trường.

                                  [KHUNG Y VĂN QUỐC TẾ & TRONG NƯỚC]
    [Luồng 1: Vốn Con Người & HRM]                                [Luồng 2: Xuất Bản Số & Truyền Thông]
    - Gary Becker (1964): Human Capital                           - R. Wischenbart (2014): Global Publishing
    - P. Coombs (1969): Systems Approach                          - O. Kulesz (2011): Digital in Developing Nations
    - Kim & Bae (2004): Employment Relations                      - Z. Kalmárová (2012): Tech & HR Convergence
    - Trần Khánh Đức (2010): GD&ĐT Nhân lực                       - Châu Úy Hoa (2017): Truyền thông số
                               [KHOẢNG TRỐNG HỌC THUẬT (RESEARCH GAP)]
        Chưa có mô hình tích hợp đánh giá định lượng chất lượng đào tạo NLNXB thích ứng xuất bản số
                                  [VỊ TRÍ ĐỊNH VỊ CỦA LUẬN ÁN]
             Xây dựng khung lý thuyết liên ngành + Đánh giá thực nghiệm N=400 tại Việt Nam

Luận án định vị chính xác khoảng trống chưa được giải quyết: phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây chỉ tiếp cận nhân lực xuất bản dưới góc độ mô tả định tính, hoặc tập trung cục bộ vào biên tập sách lý luận chính trị (Nguyễn Đình Thực, 2013; Trịnh Thúc Huỳnh, 2014) mà chưa xây dựng được mô hình tích hợp đo lường chất lượng đào tạo NLNXB đa kỹ năng, dung hợp giữa xuất bản truyền thống và công nghệ xuất bản số trên cơ sở dữ liệu thực nghiệm quy mô lớn.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Thuyết Vốn con người (Human Capital Theory) của Gary Becker bằng việc chuẩn hóa cấu trúc "Tam giác năng lực nhân lực xuất bản" gồm ba trụ cột gắn kết hữu cơ: $$\text{Chất lượng NLNXB} = f(\text{Thể lực}, \text{Trí lực}, \text{Tâm lực})$$

Trong đó:

• Trí lực được tái định nghĩa không chỉ giới hạn ở tri thức văn hóa, xã hội và ngôn ngữ học thuần túy, mà mở rộng sang "Trí lực công nghệ số" (Digital Intellectual Capital) bao gồm tư duy dữ liệu lớn, quản trị bản quyền số (DRM) và khả năng ứng dụng AI trong quy trình xử lý bản thảo.
• Tâm lực được mở rộng từ đạo đức nghề nghiệp sang "Bản lĩnh chính trị và trách nhiệm xã hội truyền thông", bảo đảm chức năng định hướng tư tưởng tư pháp - chính trị của xuất bản XHCN trước các luồng thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Công trình xác lập luận điểm mang tính chuyển dịch tư duy (paradigm shift): Đào tạo nhân lực ngành xuất bản không còn là quy trình sư phạm khép kín đơn tuyến (linear educational pipeline) mà là một hệ sinh thái đồng sáng tạo giá trị (co-creation value ecosystem) liên kết đa tầng giữa Nhà trường - Cơ quan quản lý nhà nước - Nhà xuất bản/Doanh nghiệp số.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba lý thuyết cốt lõi:

1. Lý thuyết Vốn con người (Becker, 1964): Cơ sở luận chứng cho tỷ suất sinh lợi và nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ giảng dạy.
2. Lý thuyết Hoạch định Giáo dục theo mô hình hệ thống (Coombs, 1969): Tiếp cận quy trình đào tạo qua bốn thành tố tương tác: Đầu vào (Input) $\rightarrow$ Quy trình đào tạo (Process) $\rightarrow$ Đầu ra (Output) $\rightarrow$ Phản hồi thị trường lao động (Feedback/Outcome).
3. Mô hình Quản trị Nguồn nhân lực Chiến lược (Seward, 2000; Sullivan, 1997): Luận giải tính tương thích giữa năng lực biên tập viên và cấu trúc tổ chức NXB trong kinh tế thị trường.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: Khung lý thuyết này áp dụng đặc thù cho các nền kinh tế đang chuyển đổi có sự quản lý định hướng của Nhà nước đối với lĩnh vực tư tưởng - văn hóa như Việt Nam, tập trung trọng tâm vào đào tạo nhân lực Biên tập xuất bản, đồng thời bao hàm các liên kết nghiệp vụ với in ấn và kinh doanh xuất bản phẩm.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan hiện thực phê phán (critical realism) kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, bảo đảm xem xét đối tượng đào tạo NLNXB trong mối quan hệ vận động, lịch sử, khách quan và toàn diện. Nghiên cứu triển khai thiết kế hỗn hợp (mixed-methods research design) kết hợp định lượng suy luận (quantitative inferential) và định tính chuyên sâu (qualitative exploratory).

Cấu trúc nghiên cứu đa cấp độ (multi-level design) được vận hành đồng thời trên 3 cấp:

• Cấp độ vi mô (Micro level): Đánh giá nhận thức, thái độ học tập và kết quả rèn luyện của 305 sinh viên ngành xuất bản;
• Cấp độ trung gian (Meso level): Đánh giá năng lực tổ chức, chương trình và cơ sở vật chất của 4 cơ sở đào tạo;
• Cấp độ vĩ mô (Macro level): Đánh giá mức độ đáp ứng của nhân lực đối với thị trường lao động tại 12 NXB và doanh nghiệp xuất bản.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp được kiểm soát nghiêm ngặt:

• Khảo sát bảng hỏi cấu trúc: Triển khai từ ngày 30/8/2022 đến ngày 15/9/2022 trên 3 bộ công cụ đo lường riêng biệt:
  • Phiếu 01: 305 sinh viên đang theo học (85 SV Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 70 SV Đại học Văn hóa Hà Nội, 75 SV Đại học Bách khoa Hà Nội, 75 SV Đại học Văn hóa TP.HCM);
  • Phiếu 02: 45 cán bộ lãnh đạo, quản lý tại các NXB và công ty sách;
  • Phiếu 03: 50 cựu sinh viên đang trực tiếp hành nghề xuất bản.
• Phỏng vấn sâu (In-depth interview): Phỏng vấn bán cấu trúc các chuyên gia đầu ngành, giám đốc NXB (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, NXB Tư pháp, NXB Thông tấn, Cty CP Sách Alpha, Cty CP Sách Thái Hà...) tập trung vào tiêu chuẩn năng lực BTV thế hệ mới.
• Quan sát khoa học (Systematic observation): Quan sát trực tiếp thái độ, hành vi, phương pháp tương tác của giảng viên và sinh viên tại các giảng đường lý thuyết, xưởng in thí nghiệm và các buổi bảo vệ đồ án chế bản.
• Tam giác hóa (Triangulation): Thực hiện tam giác hóa dữ liệu (data triangulation), tam giác hóa phương pháp (methodological triangulation) và tam giác hóa lý thuyết (theory triangulation) nhằm loại trừ sai số chủ quan.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS từ ngày 20/9/2022 đến ngày 15/10/2022. Thang đo Likert 4 mức độ được chuẩn hóa với khoảng cách tính toán bằng công thức: $$\text{Khoảng cách phân vị} = \frac{\text{Max} - \text{Min}}{n} = \frac{4 - 1}{4} = 0.75$$

Thang đo quy chuẩn:

• $1.00 - < 1.75$: Mức độ Yếu / Chưa bao giờ / Không phù hợp
• $1.75 - < 2.50$: Mức độ Trung bình / Thỉnh thoảng / Tương đối phù hợp
• $2.50 - < 3.25$: Mức độ Khá / Thường xuyên / Phù hợp
• $3.25 - 4.00$: Mức độ Tốt / Rất phù hợp / Liên tục

Các kỹ thuật phân tích bao gồm: Thống kê mô tả (Mean, Standard Deviation, Frequency), Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha $> 0.7$), Kiểm định so sánh trung bình độc lập (Independent Samples T-test) và Phân tích phương sai một yếu tố (One-way ANOVA) để xác định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$) giữa các nhóm đối tượng và cơ sở đào tạo.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự mất cân đối nghiêm trọng giữa đào tạo truyền thống và năng lực xuất bản điện tử: Kết quả khảo sát chỉ ra rằng chương trình đào tạo tại các trường vẫn nặng về quy trình biên tập văn bản giấy truyền thống (Điểm đánh giá nội dung nghiệp vụ truyền thống đạt mức Khá, $Mean = 2.89$), trong khi các học phần về xuất bản điện tử, quản trị siêu dữ liệu sách số (metadata), bản quyền số và marketing đa kênh chỉ đạt mức Trung bình ($Mean = 2.14, SD = 0.82$).
2. Nghịch lý về điểm chuẩn đầu vào và năng lực công nghệ của người học: Phân tích chuỗi điểm chuẩn đại học giai đoạn 2019–2022 cho thấy ngành Xuất bản duy trì mức điểm chuẩn trung bình khá (dao động từ 21 đến 26 điểm tùy tổ hợp xét tuyển tại HVBC&TT và ĐH Văn hóa), bảo đảm nền tảng tư duy xã hội tốt. Tuy nhiên, đánh giá thực tế từ 45 cán bộ quản lý NXB cho thấy có tới $64.4%$ BTV mới tốt nghiệp thiếu hụt kỹ năng sử dụng các phần mềm chế bản chuyên nghiệp (InDesign, Illustrator) và kỹ năng kiểm soát lỗi xuất bản số.
3. Sự phân hóa chất lượng giảng viên giữa các cơ sở: Tỷ lệ giảng viên có trình độ Tiến sĩ và Phó Giáo sư ngành Xuất bản còn rất mỏng (tại một số khoa xuất bản, tỷ lệ Tiến sĩ dưới $30%$), phần lớn giảng viên chuyển ngang từ ngành Văn học, Lịch sử hoặc Báo chí, dẫn đến sự hạn chế về phương pháp dạy học tương tác và khả năng cập nhật xu hướng xuất bản toàn cầu ($Mean$ đánh giá phương pháp dạy học thực hành chỉ đạt $2.38$).
4. Khoảng cách đứt gãy giữa Nhà trường và Nhà xuất bản (Industry-Academia Disconnect): Đánh giá của 50 cựu sinh viên và 45 lãnh đạo NXB chỉ ra rằng cơ chế liên kết thực tập hiện nay mang tính hình thức. $71.1%$ đơn vị tuyển dụng phản ánh sinh viên sau khi tốt nghiệp phải trải qua quá trình đào tạo lại tại chỗ từ 6 đến 12 tháng mới có thể độc lập phụ trách quy trình biên tập một bản thảo hoàn chỉnh.

Nhóm Tiêu Chí Đo Lường	Khách Thể Khảo Sát	Giá Trị Mean	Độ Lệch Chuẩn (SD)	Phân Cấp Đánh Giá
Nội dung chương trình truyền thống	Sinh viên ($N=305$)	$2.89$	$0.65$	Khá
Nội dung công nghệ xuất bản số	Sinh viên ($N=305$)	$2.14$	$0.82$	Trung bình
Kỹ năng thực hành chế bản đồ họa	Cán bộ quản lý ($N=45$)	$2.02$	$0.78$	Trung bình
Đạo đức nghề nghiệp & Bản lĩnh CT	Lãnh đạo NXB ($N=45$)	$3.42$	$0.51$	Tốt
Phương pháp giảng dạy thực hành	Sinh viên ($N=305$)	$2.38$	$0.71$	Trung bình
Mức độ gắn kết đào tạo - sử dụng	Cựu SV ($N=50$)	$2.08$	$0.84$	Trung bình

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Luận án bổ sung và hoàn thiện hệ thống khái niệm chuẩn xác về xuất bản điện tử, biên tập viên đa phương tiện và chất lượng đào tạo xuất bản trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN, đặt nền móng lý luận cho chuyên ngành Xuất bản học tại Việt Nam.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập thành công bộ công cụ khảo sát định lượng chuẩn hóa 4 mức độ, có khả năng tái lặp (replicable) để kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực cho các khối ngành truyền thông - văn hóa lân cận.
• Về ứng dụng thực tiễn: Cung cấp mô hình đào tạo theo module linh hoạt, giúp các trường đại học tái cấu trúc CTĐT, bổ sung ngay các môn học: Biên tập siêu dữ liệu, Bản quyền xuất bản quốc tế, Kinh doanh sách trực tuyến và Ứng dụng AI trong thẩm định bản thảo.
• Về chính sách công: Cung cấp luận cứ thực chứng để Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin và Truyền thông cùng Ban Tuyên giáo Trung ương xây dựng quy chuẩn chức danh nghề nghiệp BTV xuất bản và chiến lược đầu tư phòng thí nghiệm xuất bản số trọng điểm quốc gia.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án thẳng thắn thừa nhận một số giới hạn học thuật:

• Giới hạn không gian và mẫu khảo sát: Mẫu khảo sát định lượng mới chỉ tập trung tại hai trung tâm xuất bản lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP.HCM; chưa bao quát các NXB địa phương tại khu vực miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long.
• Giới hạn chuyên ngành: Nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào nhân lực Biên tập xuất bản, các nhóm nhân lực kỹ thuật in công nghệ cao và logistics phát hành sách mới chỉ được phân tích ở mức độ liên đới.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng dừng lại ở phân tích thống kê mô tả, T-test và ANOVA; chưa ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM) để kiểm định các tác động trung gian (mediating effects) phức tạp.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối trong 5–10 năm tới cần tập trung vào:

1. Xây dựng mô hình SEM đánh giá tác động của năng lực số giảng viên tới ý định khởi nghiệp xuất bản của sinh viên;
2. Nghiên cứu sâu về khung năng lực nhân lực phục vụ xuất bản học thuật và cơ sở dữ liệu tạp chí khoa học chuẩn Scopus/Web of Science tại Việt Nam;
3. Khảo sát năng lực thích ứng của biên tập viên trước sự trỗi dậy của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) và các nền tảng tự xuất bản (self-publishing platforms).

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ trên nhiều phương diện:

• Tác động học thuật (Academic impact): Trở thành tài liệu tham khảo hạt nhân cho các chương trình đào tạo cử nhân và sau đại học ngành Xuất bản, Thông tin - Truyền thông tại Việt Nam; dự kiến mang lại chỉ số trích dẫn cao trong các nghiên cứu chính sách văn hóa và quản lý xuất bản.
• Tái định hình ngành công nghiệp xuất bản (Industry Transformation): Giúp 57 NXB và hàng trăm doanh nghiệp phát hành định hình lại tiêu chuẩn tuyển dụng, xây dựng lộ trình đào tạo bồi dưỡng chức danh biên tập viên đạt chuẩn chuyển đổi số.
• Tác động chính sách (Policy Influence): Đóng góp trực tiếp vào quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản 2012 và xây dựng Đề án "Phát triển nguồn nhân lực xuất bản Việt Nam đáp ứng yêu cầu cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư" của Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Lợi ích xã hội (Societal Benefits): Nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, ngăn ngừa các sai sót tư tưởng, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân và thúc đẩy văn hóa đọc quốc gia phát triển bền vững.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung lý thuyết liên ngành hoàn chỉnh, bộ thang đo thực nghiệm tin cậy và hệ thống y văn chuyên khảo phong phú về xuất bản học.
• Cơ sở Giáo dục Đại học: Sở hữu căn cứ thực chứng để tiến hành kiểm định chất lượng chương trình đào tạo, đổi mới giáo trình và tái cấu trúc đội ngũ giảng viên.
• Lãnh đạo các Nhà xuất bản và Doanh nghiệp: Có được cẩm nang đánh giá năng lực thực tế của nhân sự, từ đó tối ưu hóa quy trình phân công lao động và đào tạo nội bộ.
• Cơ quan Hoạch định Chính sách: Nhận diện rõ các "điểm nghẽn" thể chế và hạ tầng để phê duyệt các gói đầu tư trọng điểm phát triển nhân lực công nghệ xuất bản.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng Thuyết Vốn con người của Gary Becker vào lĩnh vực xuất bản bằng cách mô hình hóa cấu trúc "Tam giác năng lực NLNXB hiện đại" (Thể lực - Trí lực số - Tâm lực chính trị), phá vỡ quan niệm truyền thống xem biên tập viên thuần túy là người sửa lỗi chính tả và hành văn, nâng tầm BTV thành kiến trúc sư nội dung đa phương tiện (multimedia content architect).

2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?

Khác với các nghiên cứu định tính thuần túy trước đó (như Đỗ Quang Dũng, 2016; Trịnh Thúc Huỳnh, 2014), luận án đã triển khai phương pháp nghiên cứu hỗn hợp với cỡ mẫu khảo sát lớn ($N = 400$), xử lý số liệu bằng SPSS thông qua các thuật toán thống kê mô tả, T-test, ANOVA và tam giác hóa dữ liệu đa nguồn giữa cơ sở đào tạo và cơ sở sử dụng nhân lực.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Dữ liệu chỉ ra sự mâu thuẫn giữa điểm chuẩn đầu vào cao của sinh viên ngành Xuất bản với mức độ tự tin rất thấp về kỹ năng công nghệ: $73.4%$ sinh viên năm cuối thừa nhận chưa từng được thực hành quy trình xuất bản điện tử thực tế trên hệ thống phần mềm chuyên dụng tại trường đại học.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình thiết kế 3 mẫu phiếu hỏi, công thức tính khoảng cách phân vị thang đo Likert ($\Delta = 0.75$), chỉ số kiểm định độ tin cậy thang đo và tiêu chí phỏng vấn sâu bán cấu trúc, cho phép các nhà nghiên cứu khác áp dụng tái lặp trên các địa bàn khảo sát mới.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được đề xuất như thế nào?

Lộ trình hướng tới: (i) Thiết lập chuẩn kiểm định năng lực xuất bản số quốc gia; (ii) Nghiên cứu mô hình kinh tế xuất bản học thuật mở (Open Access Academic Publishing); (iii) Tích hợp công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và AI trong quản trị quyền tác giả xuất bản phẩm số.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Luận án đã định nghĩa chuẩn xác các khái niệm xuất bản, xuất bản điện tử, nhân lực xuất bản và chất lượng đào tạo NLNXB trong kỷ nguyên số.
2. Xác lập khung phân tích liên ngành: Tích hợp thành công Thuyết Vốn con người, Lý thuyết Hệ thống trong giáo dục và Quản trị nhân lực chiến lược vào đặc thù xuất bản Việt Nam.
3. Phát hiện chính xác thực trạng thực nghiệm: Lượng hóa các điểm nghẽn về chương trình, phương pháp giảng dạy và sự thiếu hụt kỹ năng công nghệ của sinh viên tốt nghiệp qua khảo sát $N=400$.
4. Đề xuất hệ giải pháp đồng bộ: Kiến tạo mô hình đào tạo theo chuẩn đầu ra đa năng lực, liên kết hữu cơ Nhà trường - NXB - Cơ quan quản lý.
5. Định hướng chính sách vĩ mô: Cung cấp luận cứ thực tiễn trực tiếp cho công tác quản lý nhà nước về xuất bản, góp phần xây dựng nền xuất bản Việt Nam tinh gọn, chất lượng, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế vững chắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 1. Các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực và đào tạo nguồn nhân lực Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về NNL tập trung luận giải về khái niệm NNL, quản lý NNL; cách thức xây dựng các chương trình về nhân lực cho một tổ chức; việc phát hiện và sử dụng nhân tài cho quốc gia; cách thức sử dụng nhân lực, lựa chọn cán bộ, nghệ thuật lãnh đạo; về công tác cán bộ, nhất là cán bộ LĐ,QL trong lĩnh vực quản lý nhân lực; doanh nghiệp và vấn đề đổi mới doanh nghiệp; quá trình tuyển dụng, định hướng công việc; chính sách sử dụng và quản lý nhân lực. Các nghiên cứu điển hình, như cuốn sách“Phát hiện và sử dụng nhân tài” [65], của Nhiệm Ngạn Thân (2015), giới thiệu những kiến thức và kinh nghiệm của tác giả trong việc phát hiện và sử dụng nhân tài; hàm chứa những tư tưởng, kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong cách dùng người, lựa chọn cán bộ, nghệ thuật lãnh đạo, thảo luận về tinh thần “đại học” và nêu lên các giá trị của văn hóa.

Cuốn sách “Australian human resource management: Framework and practice” [98], - 3rd ed. - North South Wale: McGraw-Hill, 2000 của R. Seward (2000), luận bàn về khái niệm về quản lý NNL; các lý thuyết quản lý nhân lực; các vấn đề về đạo đức, công nghệ, luật pháp. trong quản lý NNL.

Mối quan hệ giữa quản lý NNL và công nghiệp. Vai trò của quản lý NNL hiệu qủa, chất lượng, hoạch định và thực hiện công việc được giao. Cuốn sách “Entrepreneur magazine: Human resources for small businesses” [102], William R. Sullivan: John Wiley and Sons, c'1997, trình bày các cách thức xây dựng các chương trình về nhân lực cho một tổ chức: 12 Quá trình tuyển dụng, xác định tiền lương, định hướng công việc và đào tạo, chính sách và bố trí nhân lực, lợi ích người lao động, các vấn đề pháp luật và quản lý hồ sơ người lao động.

Cuốn sách “Employment relations and HRM in South Korea” [103], Kim Dong-One, Johngseok Bae. - Burlington: Ashgate, 2004, tập trung lý giải tác động mâu thuẫn giữa quan hệ công việc và vấn đề quản lý nhân lực dựa trên một cơ sở lý thuyết kết hợp với lý luận nảy sinh từ môi trường và chiến lược hành động. Đánh giá sự thay đổi về mô hình quan hệ công việc và quản lý nhân lực trong những thời kỳ quan trọng trước 1987, 1987 và 1997, sau 1997. Cuốn sách “Educational planning and human resource development” [104], F.

- Paris: UNESCO International Institute for Educational Planning, c'1969 là một trong những cuốn sách có giá trị, bộ tùng thư của UNESCO. Cuốn sách trình bày các quan điểm hiện đại về kế hoạch hóa và quản lý giáo dục và nhân lực. Dùng phương pháp hệ thống để phân tích mối liên hệ lẫn nhau giữa các yếu tố ảnh hưởng lên sự phát triển nhân lực ở các nước đang phát triển (đặc biệt là giáo dục, phát triển kinh tế, và sự đầu tư, giúp đỡ từ nước ngoài). Các công trình nghiên cứu về đào tạo NNL của các tác giả nước ngoài hướng vào phân tích lợi ích của việc đầu tư vào nguồn lực con người trong mối liên quan đến GD-ĐT, từ đào tạo chính quy ở các nhà trường, đến đào tạo, bồi dưỡng bên ngoài trường lớp, vừa làm, vừa học, cũng như ảnh hưởng của điều kiện KT-XH, môi trường, gia đình đến giáo dục nghề nghiệp.

Xu hướng của các hoạt động đào tạo và nâng cao giá trị con người; nhấn mạnh vào tiến bộ của các chính sách và việc thực hiện các chương trình GD-ĐT. Điển hình như nghiên cứu “Vốn con người - Phân tích lý thuyết và kinh nghiệm liên quan đặc biệt đến giáo dục” [13], của tác giả Gary S. Tác giả phân tích lý thuyết và phân tích thực nghiệm về vốn con 13 người (hay vốn nhân lực) và đầu tư vào vốn con người trong mối liên quan đến GD-ĐT. Cuốn sách “Apprendre et se former pour travailler dans la société du savoir” [99], Quatrième question à l''ordre du jour.

- (Conférence internationale du travail, 91e session, 2003. Tác giả nêu bật xu hướng tự học của cá nhân, đối lập lại với cách giáo dục truyền thống, qua đó đưa ra biện pháp nhằm tận dụng tối đa NNL. Cuốn sách “Best of the eLearning Guild’s learning solutions. Top articles from the eMagazine’s first five years” [100], của William R.

Cuốn sách bao gồm các bài báo hướng dẫn, danh sách kiểm tra, nhằm giúp người học tạo ra các giải pháp mang lại kết quả học tập thực sự. Các công trình nghiên cứu về xuất bản và đào tạo nhân lực ngành xuất bản Có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về lĩnh vực Xuất bản và đào tạo NLNXB, có thể cung cấp cho Việt Nam những bài học kinh nghiệm quý báu. Các nghiên cứu khái quát về tiến bộ kỹ thuật và sự phát triển của ngành Xuất bản ở một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Austraylia, Singapore,… Sự phát triển tất yếu của xuất bản kỹ thuật số, xuất bản điện tử trong một thế giới đang phát triển, nhất là sự phát triển của công nghệ; sự chuyển đổi mô hình kinh doanh xuất bản của nhiều quốc gia trên thế giới. Các quy tắc mới của một số chính phủ trong cấp phép và kiểm duyệt đối với hầu hết các nhà cung cấp nội dung internet; quy tắc Quản lý Dịch vụ Xuất bản Trực tuyến, hướng tới sự kiểm soát hoàn chỉnh hơn qua thông tin có sẵn cho người dùng internet.

Các nghiên cứu cũng cho thấy, ở các nước đang phát triển, nơi xuất bản truyền thống phải đối mặt với những thách thức to lớn, kỹ thuật số có thể hoạt động như một công cụ thúc đẩy ngành Xuất bản phát triển. Tuy nhiên, điều rất quan trọng là không nên áp dụng một cách máy móc, mà thay vào đó là đầu tư vào các mô hình mới phù hợp hơn. 14 Cuốn sách “Luận đàm về ngành Xuất bản Trung Quốc” [34], của tác giả Trần Hân (2013), nghiên cứu các giai đoạn phát triển của các ngành Xuất bản Trung Quốc và những vấn đề có liên quan đến ngành Xuất bản Trung Quốc. Cuốn sách “Truyền thông số và chuyển đổi mô hình xuất bản” [37], của Châu Úy Hoa (2017), khái quát về tiến bộ kỹ thuật và sự phát triển của ngành Xuất bản.

Tìm hiểu những thay đổi trong truyền thông số và phương thức đọc, truyền thông số với ấn phẩm truyền thống, xuất bản số và quy trình xuất bản, truyền thông số và quản lý xuất bản, xuất bản số và mô hình kinh doanh, truyền thông số với vấn đề bảo hộ bản quyền. Tác giả Rüdiger Wischenbart (2014), trong cuốn “Global Trends in Publishing 2014”, đã đưa ra những nhận định về hướng phát triển của ngành công nghiệp xuất bản trong bối cảnh sự phát triển rộng lớn hơn của chuỗi giá trị số hóa ảnh hưởng đến tất cả những ngành công nghiệp nội dung. Tác giả đánh giá sự chuyển đổi của thị trường trong bối cảnh sách điện tử, số hóa đang là nhu cầu lớn của người đọc. Tác giả cũng chỉ ra rằng Trung Quốc đã nổi lên thành thị trường lớn thứ hai của xuất bản sau nước Anh, trên Đức và Nhật Bản.

Tác giả Octavio Kulesz (2011) của cuốn sách “Digital publishing in developing countries” [108], chỉ ra tính tất yếu của xuất bản kỹ thuật số trong một thế giới đang phát triển, nhất là sự phát triển của công nghệ. Cuộc cách mạng kỹ thuật số đã biến đổi mọi mắt xích của chuỗi xuất bản, từ đọc và viết sang in và bán. Ở các quốc gia công nghiệp phát triển, những thay đổi này đặc biệt rõ ràng và các công ty như Apple, Amazon, Google, Sony và Samsung đã thực sự định hình lại toàn bộ bối cảnh xuất bản. Cuốn sách “The pontential impact of digitaltechnologies on Business models” [109], Austraylia, là một nghiên cứu cho thấy rất rõ sự chuyển đổi mô hình kinh doanh xuất bản ở Austraylia dưới tác động của công nghệ kỹ thuật số khi sách điện tử ra đời.

Nghiên cứu đưa ra nhận định, sự xuất hiện và 15 phát triển của công nghệ kỹ thuật số có khả năng cung cấp các cơ hội đáng kể cho xuất bản trong cả hai định dạng in ấn và điện tử, và với tiến bộ trong thương mại điện tử, cung cấp triển vọng của mệnh đề giá trị mới và kinh doanh mô hình. Định dạng xuất bản kỹ thuật số mới gói gọn một loạt các đặc điểm bao gồm nhiều cơ sở hạ tầng lựa chọn, định dạng nội dung khác nhau và chế độ xem thiết kế cho phù hợp với yêu cầu khách hàng, quy trình biên tập và cập nhật thông tin trên máy chủ. Cuốn sách “China Imposes Broad New Restrictions on Publication of Internet Content” [110], Corporate & Securities - Technology, Pillsbury Winthrop Shaw Pittman LLP của Thomas M. Shoesmith and Julian Zou (2016), công bố việc áp đặt Quy tắc Quản lý Dịch vụ Xuất bản Trực tuyến của Cơ quan Quản lý Nhà nước về Báo chí, Xuất bản, Phát thanh, Điện ảnh và Truyền hình Trung Quốc (SAPPRFT) và Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT), yêu cầu cấp phép và kiểm duyệt mới đối với hầu hết các nhà cung cấp nội dung internet, bao gồm các nhà xuất bản và tổng hợp tin tức, quảng cáo, nội dung truyền thông xã hội và trò chơi di động.

Nghiên cứu của Mr. Kazuyoshi Takeuchi (2018), trong cuốn “The Digital Publishing Distribution Market in Japan” [107], cho thấy, Nhật Bản bắt đầu xuất bản sách điện tử từ năm 2014, thị phần sách điện tử mỗi ngày một tăng và đi đôi với nó là thị trường sách truyền thống giảm xuống. Các NXB phải đối mặt với những thách thức từ việc sử dụng internet và những nội dung kỹ thuật số ngày càng gia tăng. Ấn phẩm “An Introduction to Publishing in Japan 2017 - 2018” [105], của Ủy ban Quốc tế, Hiệp hội NXB Sách Nhật Bản, giới thiệu về Xuất bản ở Nhật Bản những năm gần đây nhìn chung chủ yếu là các NXB tư nhân.

Chỉ có sách giáo khoa, các NXB tổ chức biên soạn, chính phủ thông qua Bộ Giáo dục phê duyệt và ban hành. Một số nghiên cứu về đào tạo nhân lực cho lĩnh vực Xuất bản chỉ ra rằng, đào tạo NNL trong xu thế hội nhập luôn gắn với sự phát triển của 16 KHCN, trong xuất bản đó là công nghệ kỹ thuật số; sự gia tăng của các hình thức đào tạo từ xa khiến các cơ sở giáo dục đại học phải cân nhắc lý do tại sao một số chương trình phù hợp với giáo dục từ xa hơn những chương trình khác.