ĐẶT VẤN ĐỀ Nƣớc ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc để hòa nhập với nền kinh tế khu vực. Ngành công nghiệp cũng ngày càng phát triển và đem lại nhiều lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh đó là các chất thải sinh ra ngày càng nhiều, làm cho môi trƣờng thiên nhiên bị tác động mạnh, mất đi khả năng tự làm sạch của nó. Ngành công nghiệp mía đƣờng là một trong những ngành công nghiệp chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế nƣớc ta.
Trong năm 1998, cả nƣớc đã sản xuất đƣợc 700.000 tấn đƣờng, đáp ứng đƣợc nhu cầu tiêu dùng trong nƣớc. Trƣớc năm 1990, hầu hết thiết bị, máy móc, dây chuyền công nghệ trong các nhà máy đƣờng đều cũ kĩ, lạc hậu, trình độ và chất lƣợng sản phẩm còn thấp. Trong những năm gần đây, do sự đầu tƣ công nghệ và thiết bị hiện đại, các nhà máy đƣờng đã không ngừng nâng cao chất lƣợng sản phẩm. Tuy nhiên, nƣớc thải của ngành công nghiệp mía đƣờng luôn chứa một lƣợng lớn các chất hữu cơ bao gồm các hợp chất các hợp chất của cacbon, nito, photpho.
Các chất này dễ bị phân hủy bởi các vi sinh vật, gây mùi thối làm ô nhiễm nguồn nƣớc tiếp nhận. Phần lớn, chất rắn lơ lửng có trong nƣớc thải ngành công nghiệp đƣờng ở dạng vô cơ. Khí thải ra môi trƣờng tự nhiên, các chất này có khả năng lắng và tạo thành một lớp dày ở đáy nguồn nƣớc, phá hủy hệ sinh vật làm thức ăn cho cá. Lớp bùn lắng này còn chứa các chất hữu cơ có thể làm cạn kiệt O2 trong nƣớc và tạo ra các loại khí nhƣ S, C ,C , ngoài ra trong nƣớc thải còn chứa một lƣợng đƣờng khá lớn gây ô nhiễm nguồn nƣớc.
Công ty cổ CP mía đƣờng Lam Sơn đƣợc thành lập ngày 6/12/1999 do Thủ tƣớng Chính phủ ký quyết định chuyển từ công ty mía đƣờng Lam Sơn có trụ sở chính tại Thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa với công nghiệp sản xuất đƣờng là ngành kinh doanh chính cung cấp đƣờng cho thị trƣờng cả nƣớc. Công ty hoạt động đã góp phần phát triển kinh tế, xã hội cho khu vực. Trong suốt quá trình hoạt động công ty không ngừng đáp ứng nhu cầu 1 sử dụng của ngƣời dân nâng cao chất sản phẩm. Cùng với những tác động tích cực đó, trong quá trình sản xuất của mình, công ty đã gây ra những ảnh hƣởng tiêu cực đến môi trƣờng là không tránh khỏi tiêu biểu là môi trƣờng nƣớc.
Tuy đã có hệ thống xử lý chất thải tuy nhiên vẫn đang còn một số mặt hạn chế, cán bộ quản lý còn chƣa chú trọng tới việc quản lý tới vấn đề môi trƣờng nên tình trạng phát thải ra môi trƣờng là khó tránh khỏi. Với các lý do trên, trong giới hạn của một khóa luận tốt nghiệp, tôi thực hiện đề tài: “Đánh giá thực trạng và đề xuất phƣơng án nâng cao hiệu quả xử lý nƣớc thải tại công ty cổ phần mía đƣờng Lam Sơn” nhằm đánh giá chất lƣợng môi trƣờng nƣớc, đƣa ra những giải pháp hợp lý giảm thiểu sự suy giảm chất lƣợng môi trƣờng nƣớc nói riêng và ô nhiễm chất lƣợng nƣớc tại khu vực nói chung. 2 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về hoạt động sản xuất mía đƣờng 1.
Tình hình phát triển ngành mía đường Thế giới Ngành mía đƣờng trên thế giới phát từ khá lâu đời, vào khoảng thế kỷ XVI, khi sự khai thác đầu tiên đƣợc hình thành ở Puerto Rico, rồi đến Cuba, nguyên liệu sản xuất đƣờng chủ yếu lúc này là cây mía, vì thế sản lƣợng đƣờng thu đƣợc không đƣợc cao. Cho đến thế kỷ 19, khi chúng ta biết tinh lọc ra đƣờng từ cây củ cải đƣờng, đã mở ra một ngành công nghiệp sản xuất đƣờng Châu Âu. Từ đó, sản xuất đƣờng đạt nhiều đột phá: Từ khoảng 820,000 tấn vào đầu những năm cách mạng công nghiệp đến 18 triệu tấn trƣớc chiên tranh thế giới II (1914 - 1918). Hiện nay, trên thế giới, sản xuất đƣờng đạt khoảng 160 triệu tấn/năm.
Các nƣớc sản xuất đƣờng lớn trên thế giới là Brazil, Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc chiếm 50% sản lƣợng và 56% xuất khẩu của thế giới. Theo báo mới nhất từ Hiệp hội mía đƣờng thế giới ISO, sau 2 năm nhu cầu tiêu thụ vƣợt tổng cung thế giới lên đến 15 triệu tấn, lƣợng đƣờng tồn kho đang ở mức thấp và phải cần ít nhất 2 năm để phục hồi lại mức độ tồn kho trƣớc đây. [ ] Hiệp hội đƣờng thế giới (ISO) vừa nâng mức dự báo thiếu hụt sản lƣợng đƣờng vụ 2015-2016, và mức thiếu hụt còn lớn hơn vào vụ 2016-2017. Tổ chức này dự báo nâng mức dự báo sản lƣợng thiếu hụt toàn thế giới vụ 2015-2016 từ mức 1,04 triệu tấn lên 3,53 triệu tấn.
Và sau 5 năm thặng dƣ, dự báo vụ 2015- 2016 thế giới bắt đầu bƣớc vào chu kì thiếu hụt. Hiện tƣợng El Nino cũng góp phần không nhỏ làm giảm sản lƣợng đƣờng sản xuất dự kiến trong năm 2016, ảnh hƣởng đến các quốc gia xuất khẩu chính nhƣ Úc, Thái Lan, Ấn Độ và Brazil. Tại các thị trƣờng nhập khẩu lớn nhƣ Trung Quốc, Indonesia, Trung Đông sản lƣợng đƣờng dự kiến tiếp tục tăng, nhƣ tại Trung Quốc trong vòng 03 năm qua sản lƣợng đƣờng nhập khẩu luôn vƣợt mức cho phép (1,95 triệu tấn). Thêm vào đó, Brazil nƣớc xuất khẩu đƣờng lớn nhất thế giới tỷ lệ mía cho sản xuất ethanol ngày càng tăng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ nhiên liệu sinh 3 học do chính phủ tăng thuế đánh vào nhiên liệu hóa thạch nhƣ xăng dầu làm tăng nhu cầu với sản phẩm nhiên liệu sinh học.
Theo dự báo của Morgan Stanley, giá đƣờng đã thoát đáy, giá đƣờng thô tƣơng lai tại New York trung bình khoảng 15,20 cents/pound trong các tháng cuối năm 2015, và 17.30 cents/pound trong năm 2016. Theo dự báo của các chuyên gia, năm 2016 sẽ là một năm triển vọng đối với ngành đƣờng thế giới. Giá đƣờng thế giới giảm trong 3 quý đầu năm và tăng trở lại bắt đầu từ tháng 10 sau khi nhiều dự báo đƣa ra thâm hụt đƣờng thế giới. Giá đƣờng tiếp tục duy trì ở mức cao bởi lo ngại sản lƣợng đƣờng sụt giảm ở các nƣớc sản xuất chính.
Đƣờng thô kỳ hạn giao tháng 3 trên sàn ICE tại New York ngày 18/12 đóng cửa ở 15,10 Uscent/lb, giá này cao hơn mức thấp 7 năm tại 10,37 cent/lb chạm tới hôm 10/8. Nhƣ vậy so với đầu năm 2015 giá đƣờng thô đã tăng từ 14,87 cent/lb. Còn so với mức giá cao nhất trong năm 2014 đạt đỉnh đầu tháng 3 là 18,47 cent/lb thì giá đƣờng thô vẫn giảm 18%. Hợp đồng đƣờng trắng giao tháng 3 tại sàn giao dịch LIFFE (London) ngày 18/12 đóng cửa ở 417,70 tăng 13,3 USD so với tháng trƣớc, còn so với cùng kỳ năm trƣớc ở mức 391,2 USD/tấn thì giá đƣờng trắng đã tăng 26,5 USD/tấn.
Thị trƣờng thế giới sẽ thiếu nhiều đƣờng hơn so với tất cả những dự báo trƣớc đây bởi El Nino mạnh nhất trong vòng gần 2 thập kỷ đang ảnh hƣởng tới sản lƣợng của nhiều quốc gia, từ Ấn Độ đến Trung Quốc. Các chuyên gia hàng hóa của Green Pool – trụ sở ở Brisbane, Australia - nhận định, nguồn cung đƣờng sẽ thiếu hụt 5,6 triệu tấn so với nhu cầu trong niên vụ 2015/16, cao hơn nhiều so với con số 4,61 triệu tấn dự báo hồi tháng 8, và sẽ là năm đầu tiên thiếu hụt trong vòng 6 năm trở lại đây. Green Pool dự báo sản lƣợng đƣờng toàn cầu niên vụ 2015/16 sẽ ở mức 177,267 triệu tấn. Trƣớc đó, nhiều tổ chức quốc tế cũng đều cảnh báo về khả năng sẽ thiếu cung trên thị trƣờng đƣờng.
El Nino, đã gây ra thời tiết khô hạn ở nhiều nơi thuộc châu Á, và mƣa quá lớn ở Nam Mỹ. Thời tiết xấu sẽ làm giảm sản lƣợng ở Trung Mỹ và Nam Á, đặc biệt ở Ấn Độ, nƣớc sản xuất lớn thứ 2 thế giới. Theo Green Pool, sản lƣợng của Ấn Độ sẽ chỉ đạt khoảng 26,5 triệu tấn, giảm so với 27,3 triệu tấn dự báo trƣớc đây do lƣợng mƣa trong năm nay giảm 4 mạnh so với mọi năm. Giá đƣờng tại Ấn Độ đã tăng từ mức 2.307 rupee/tạ hồi đầu tháng 8 lên 2.856 rupee hiện nay.
Sản lƣợng đƣờng Ấn Độ dự báo giảm 1,7 triệu tấn xuống 28,5 triệu tấn do năng suất thấp. Tiêu thụ lên mức kỷ lục 28 triệu tấn. Xuất khẩu tăng 75.000 tấn lên 2,5 triệu tấn. Ấn Độ là nhà sản xuất đƣờng lớn thứ hai thế giới và tiêu thụ đƣờng lớn nhất thế giới.
Brazil, nƣớc sản xuất đƣờng lớn nhất thế giới, sẽ thu hoạch 595 triệu tấn mía, tăng 4,2% so với niên vụ trƣớc, nhƣng sản lƣợng đƣờng sẽ giảm gần 4% xuống 30,8 triệu tấn bởi các nhà máy sử dụng nhiều mía hơn để chế biến ethanol. Nhu cầu ethanol hàng ngày ở quốc gia này hiện đạt vƣợt cả mức cao kỷ lục của năm 2009. Tiêu thụ ethanol đã tăng 45% trong 8 tháng đầu năm nay. Chỉ riêng trong tháng 8, tiêu thụ tăng 56%.
Quốc gia này đã phải thay đổi chính sách nhập khẩu nhiên liệu và khuyến khích sản xuất ethanol từ mía để pha trộn với xăng, do đồng nội tệ (real) giảm giá mạnh (giảm trên 30% trong vòng 2 tháng qua). Trung Quốc là nƣớc nhập khẩu đƣờng thô hàng đầu thế giới. “Sản xuất đƣờng giảm xuống trong khi tiêu thụ dự báo tăng trƣởng” McNeill nói trong hội thảo công nghiệp. Dự báo thâm hụt đƣờng hơn 6 triệu tấn.
Lƣợng đƣờng tiêu thụ của Trung Quốc đƣợc dự kiến sẽ tăng lên 15,4 triệu tấn trong năm 2015-2016 từ 15,2 triệu tấn 2014-2015. Thái Lan, dự báo sản lƣợng đƣờng Thái Lan ở mức 10,8 triệu tấn do diện tích tăng thêm đƣợc bù đắp do hạn hán đã làm giảm năng suất, với một lƣợng mía đƣợc chuyển sang sản xuất ethanol nhƣ năm trƣớc đó. Xuất khẩu dự báo lên mức kỷ lục 8,8 triệu tấn để đáp ứng nhu cầu cao từ các thị trƣờng nhƣ Trung Quốc và Sudan. Tiêu thụ tiếp tục tăng cao từ các ngành công nghiệp thực phẩm và nƣớc giải khát chế biến.2 Tình hình phát triển ngành mía đường Việt Nam Việt Nam là một quốc gia có truyền thống sản xuất đƣờng mía từ lâu đời.
Cùng với sự phát triển của ngành đƣờng trên thế giới, nghề làm đƣờng thủ công ở nƣớc ta cũng phát triển mạnh. Trong thời kỳ Pháp thuộc, ngành đƣờng nƣớc ta phát triển một cách chậm chạp, sản xuất thủ công là chủ yếu. Lúc này, ta chỉ có 2 nhà máy đƣờng hiện đại: Hiệp Hòa (miền nam) và Tuy Hòa (miền Trung). 5 Theo thống kê năm 1939 toàn bộ lƣợng đƣờng mật tiêu thụ là 100.