Báo cáo: Đánh giá tác động môi trường ở phân xưởng bảo quản của Công ty TNHH Hòa Phát

Đánh giá tác động môi trường tại phân xưởng bảo quản Hòa Phát. Phân tích chi tiết ảnh hưởng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Phạm Thị Ngân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Phan Thiết
• Trường học: Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Chế Biến Lâm Sản
• Đề tài: Đánh giá tác động môi trường ở phân xưởng bảo quản tại công ty TNHH Hòa Phát
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan Đánh giá tác động môi trường tại Hòa Phát

Hoạt động đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là một công cụ quản lý thiết yếu, đặc biệt trong ngành công nghiệp chế biến gỗ, nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường. Việc phân tích, dự báo các tác động từ quy trình sản xuất giúp doanh nghiệp xác định các rủi ro và xây dựng các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường một cách chủ động. Tại Công ty TNHH Hòa Phát, công tác này được chú trọng, đặc biệt tại phân xưởng bảo quản – nơi có tiềm năng phát sinh nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Nghiên cứu thực tế tại công ty cho thấy một bức tranh toàn diện về hiện trạng môi trường và là cơ sở để đề xuất các giải pháp tối ưu, tuân thủ các quy định của Luật bảo vệ môi trường 2020. Việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, góp phần xây dựng thương hiệu bền vững trên thị trường trong và ngoài nước.

1.1. Tầm quan trọng của việc lập báo cáo ĐTM ngành gỗ

Trong ngành chế biến gỗ, việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (báo cáo ĐTM) đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển bền vững. Đây là yêu cầu pháp lý bắt buộc theo Luật bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Mục tiêu chính của báo cáo ĐTM là nhận diện, dự báo và đánh giá các nguồn gây ô nhiễm công nghiệp tiềm tàng như bụi gỗ, khí thải phân xưởng, nước thải chứa hóa chất bảo quản và tiếng ồn. Dựa trên kết quả phân tích, doanh nghiệp có thể xây dựng các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường phù hợp ngay từ giai đoạn thiết kế và vận hành. Quy trình này không chỉ giúp doanh nghiệp xin cấp giấy phép môi trường mà còn tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm chi phí xử lý chất thải và nâng cao an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Một báo cáo ĐTM chất lượng, được thẩm định bởi hội đồng thẩm định báo cáo ĐTM, là bằng chứng cho cam kết của doanh nghiệp đối với cộng đồng và môi trường.

1.2. Quy trình sản xuất tại phân xưởng bảo quản Hòa Phát

Phân xưởng bảo quản tại Công ty TNHH Hòa Phát vận hành theo một quy trình công nghệ khép kín, được thiết kế để tối ưu hóa hiệu quả và kiểm soát các tác động môi trường. Theo tài liệu nghiên cứu, quy trình bắt đầu từ nguyên liệu gỗ tròn, trải qua các công đoạn chính: Xẻ phá, Rọc rìa, Phân loại, Xử lý bảo quản và Sấy. Gỗ tròn được đưa vào máy cưa vòng để xẻ phá, tạo ra các tấm ván thô. Công đoạn này phát sinh lượng lớn mùn cưa và tiếng ồn. Tiếp theo, các tấm ván được rọc rìa bằng cưa đĩa để tạo ra kích thước tiêu chuẩn, đồng thời cũng là nguồn phát sinh bụi và tiếng ồn. Sau khi phân loại, gỗ được đưa vào xử lý bảo quản bằng phương pháp tẩm áp lực chân không với chế phẩm Boron (hỗn hợp axit boric và borax). Đây là hóa chất ít độc hại, tuy nhiên quá trình vận hành và vệ sinh bồn tẩm vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nước thải. Cuối cùng, gỗ được đưa vào lò sấy để đạt độ ẩm yêu cầu, công đoạn này sử dụng nhiệt từ việc đốt các phế phẩm gỗ, tạo ra khí thải phân xưởng. Mỗi công đoạn đều được kiểm soát để giảm thiểu phát thải ra môi trường.

II. Thách thức ô nhiễm công nghiệp tại phân xưởng bảo quản

Hoạt động sản xuất tại phân xưởng bảo quản của Công ty TNHH Hòa Phát, dù được kiểm soát, vẫn đối mặt với những thách thức cố hữu về ô nhiễm công nghiệp. Các vấn đề này bắt nguồn từ bản chất của quy trình chế biến gỗ, bao gồm phát sinh bụi, khí thải, nước thải và tiếng ồn. Việc nhận diện chính xác nguồn gốc và tính chất của các tác nhân gây ô nhiễm là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc xây dựng một chiến lược bảo vệ môi trường tại nhà xưởng hiệu quả. Thách thức không chỉ nằm ở việc xử lý các chất thải đã phát sinh mà còn ở việc phòng ngừa, giảm thiểu chúng ngay tại nguồn. Quản lý rủi ro từ hóa chất bảo quản, kiểm soát tiếng ồn để đảm bảo sức khỏe người lao động, và xử lý triệt để chất thải rắn công nghiệp là những ưu tiên hàng đầu. Giải quyết hiệu quả các vấn đề này đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa giải pháp công nghệ, quản lý và nâng cao ý thức của toàn thể nhân viên.

2.1. Nhận diện các nguồn phát sinh khí thải phân xưởng và bụi

Nguồn gây ô nhiễm không khí khu công nghiệp tại phân xưởng bảo quản Hòa Phát chủ yếu đến từ hai hoạt động chính: gia công gỗ và sấy gỗ. Quá trình cưa xẻ, rọc rìa tạo ra một lượng lớn bụi gỗ và mùn cưa. Các hạt bụi này có kích thước khác nhau, trong đó bụi mịn có khả năng phát tán rộng trong không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đường hô hấp của công nhân và môi trường lao động. Theo kết quả đo đạc, nồng độ bụi tại khu vực sản xuất là 3,19 mg/m³, dù vẫn nằm trong ngưỡng cho phép của TCVSLĐ nhưng vẫn cần các biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Nguồn thứ hai là khí thải phân xưởng từ lò sấy. Việc tận dụng phế phẩm gỗ (bìa bắp, rìa cạnh) làm nhiên liệu đốt sinh ra các khí như CO, SO₂, NO₂. Các khí thải này nếu không được xử lý hiệu quả sẽ góp phần gây ô nhiễm không khí cục bộ và có thể gây ra các hiện tượng như mưa axit, ảnh hưởng đến môi trường đất và nước xung quanh.

2.2. Rủi ro từ nước thải và quản lý chất thải nguy hại

Nước thải tại phân xưởng bảo quản phát sinh chủ yếu từ hoạt động vệ sinh, bảo dưỡng thiết bị, đặc biệt là bồn tẩm hóa chất. Mặc dù công ty áp dụng công nghệ tẩm tuần hoàn, hạn chế phát sinh nước thải trong sản xuất, nhưng nước thải từ quá trình súc rửa định kỳ có thể chứa dư lượng hóa chất bảo quản Boron. Nếu không được thu gom và xử lý đúng cách, nguồn nước này có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Một rủi ro khác đến từ việc quản lý chất thải nguy hại. Các bao bì, thùng chứa hóa chất bảo quản, dung môi, sơn sau khi sử dụng được xếp vào loại chất thải nguy hại. Theo quy định, chúng phải được phân loại, lưu trữ riêng trong khu vực có mái che, chống tràn và được chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý. Việc quản lý không chặt chẽ có thể dẫn đến rò rỉ hóa chất, gây ô nhiễm đất và nguồn nước ngầm, đòi hỏi một quy trình giám sát nghiêm ngặt và tuân thủ tuyệt đối các quy định về bảo vệ môi trường.

2.3. Vấn đề tiếng ồn và an toàn lao động vệ sinh môi trường

Tiếng ồn là một trong những tác nhân vật lý gây ảnh hưởng lớn nhất tại phân xưởng bảo quản, tác động trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của người lao động. Nguồn phát sinh tiếng ồn chính là từ hoạt động của các máy móc công suất lớn như hệ thống cưa vòng xẻ phá và cưa đĩa rọc rìa. Kết quả đo đạc tại khu vực giữa xưởng sản xuất cho thấy độ ồn dao động từ 80-83 dBA. Mức ồn này tiệm cận giới hạn cho phép theo Tiêu chuẩn vệ sinh lao động (TCVSLĐ) là ≤85 dBA. Việc tiếp xúc thường xuyên với tiếng ồn cường độ cao có thể gây suy giảm thính lực và các vấn đề sức khỏe khác. Do đó, việc đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường là cực kỳ quan trọng. Các biện pháp như trang bị thiết bị bảo hộ cá nhân (nút bịt tai), bảo dưỡng máy móc định kỳ để giảm rung động, và bố trí khu vực làm việc hợp lý là cần thiết để bảo vệ sức khỏe người lao động và tuân thủ các quy định pháp luật.

III. Phương pháp quan trắc môi trường định kỳ tại Hòa Phát

Để có một bức tranh chính xác về các tác động môi trường, Công ty TNHH Hòa Phát đã phối hợp với các đơn vị tư vấn môi trường chuyên nghiệp để thực hiện quan trắc môi trường định kỳ. Quá trình này được tiến hành một cách khoa học, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN). Việc áp dụng các phương pháp chuẩn hóa không chỉ đảm bảo độ tin cậy của số liệu mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc cho việc đánh giá mức độ tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường. Các hoạt động quan trắc bao gồm việc lấy mẫu và phân tích đa dạng các chỉ tiêu, từ chất lượng nước thải, không khí xung quanh, môi trường lao động cho đến chất lượng đất. Kết quả từ các đợt quan trắc là dữ liệu đầu vào quan trọng giúp công ty điều chỉnh quy trình sản xuất, cải tiến hệ thống xử lý chất thải và xây dựng chính sách môi trường của Hòa Phát ngày càng hoàn thiện, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

3.1. Quy trình lấy mẫu và phân tích chất lượng nước thải nhà máy

Việc đánh giá chất lượng nước thải tại Hòa Phát được thực hiện theo một quy trình chuẩn. Mẫu nước được lấy tại hố thu gom tập trung, nơi tiếp nhận toàn bộ nước thải từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt trước khi đưa vào hệ thống xử lý. Các mẫu sau khi được lấy và bảo quản đúng yêu cầu sẽ được chuyển đến phòng thí nghiệm để phân tích. Theo tài liệu nghiên cứu, các thông số quan trọng được phân tích bao gồm pH (TCVN 6492:1999), tổng chất rắn lơ lửng (TSS - TCVN 6625:2000), nhu cầu oxy hóa học (COD - TCVN 6491:1999), và nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5 - TCVN 6001:1995). Ngoài ra, các chỉ tiêu như Tổng Nitơ, Tổng Phospho, và Coliform cũng được kiểm tra để đánh giá toàn diện mức độ ô nhiễm. Quy trình phân tích khoa học này đảm bảo kết quả quan trắc môi trường định kỳ là chính xác, làm cơ sở để so sánh với QCVN 24:2009/BTNMT và đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý nước thải nhà máy.

3.2. Kỹ thuật đo đạc ô nhiễm không khí khu công nghiệp

Để đánh giá mức độ ô nhiễm không khí khu công nghiệp phát sinh từ nhà xưởng, các kỹ thuật đo đạc hiện đại đã được áp dụng. Mẫu không khí được thu thập bằng các thiết bị chuyên dụng như máy lấy mẫu F & J ECONOAIR. Việc xác định nồng độ bụi được thực hiện theo phương pháp trọng lượng, sử dụng cân phân tích có độ chính xác cao. Đối với các khí thải độc hại như SO₂, NO₂, CO, phương pháp phân tích là so màu trên máy HACH DR 2010 sau khi hấp thụ mẫu. Các thông số vi khí hậu trong môi trường lao động như nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió và ánh sáng cũng được đo bằng các máy hiện số chuyên dụng. Tiếng ồn được đo bằng máy đo ồn tại các vị trí đại diện trong và ngoài khu vực sản xuất. Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định chính xác nồng độ các chất ô nhiễm, so sánh với các tiêu chuẩn cho phép và đề ra các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường kịp thời.

IV. Top biện pháp giảm thiểu tác động môi trường hiệu quả

Trước những thách thức về ô nhiễm, Công ty TNHH Hòa Phát đã chủ động triển khai một loạt các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường một cách đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc xử lý cuối nguồn mà còn chú trọng đến việc phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm ngay tại nguồn phát sinh. Sự kết hợp giữa giải pháp công nghệ hiện đại, quy trình quản lý chặt chẽ và các hoạt động nâng cao nhận thức đã tạo nên một hệ thống bảo vệ môi trường tại nhà xưởng toàn diện. Các biện pháp này bao trùm tất cả các khía cạnh, từ xử lý nước thải, kiểm soát bụi và khí thải, đến quản lý chất thải rắn và giảm thiểu tiếng ồn. Hiệu quả của các giải pháp này được chứng minh qua kết quả quan trắc môi trường định kỳ, cho thấy hầu hết các chỉ tiêu đều nằm trong ngưỡng an toàn theo quy định của pháp luật Việt Nam.

4.1. Công nghệ xử lý nước thải nhà máy theo quy trình chuẩn

Hệ thống xử lý nước thải nhà máy của Hòa Phát được thiết kế với công suất 30m³/ngày, áp dụng công nghệ xử lý đa bậc để đảm bảo chất lượng nước đầu ra đạt QCVN 24:2009/BTNMT (cột B). Quy trình bắt đầu bằng việc thu gom nước thải vào hầm tiếp nhận có song chắn rác. Sau đó, nước được đưa qua bồn keo tụ tạo bông với hóa chất PAC và NaOH để loại bỏ chất rắn lơ lửng. Các bông cặn lắng xuống tại bồn lắng 1. Nước tiếp tục chảy qua bồn điều hòa để ổn định lưu lượng và nồng độ trước khi vào giai đoạn xử lý sinh học. Tại bồn Aerotank, vi sinh vật hiếu khí sẽ phân hủy các chất hữu cơ. Cuối cùng, nước qua bồn lắng 2 để tách bùn hoạt tính và được khử trùng bằng Javen trước khi thải ra môi trường. Quy trình này thể hiện một giải pháp công nghệ hiệu quả trong việc kiểm soát ô nhiễm nguồn nước, một yếu tố quan trọng để được cấp giấy phép môi trường.

4.2. Hệ thống xử lý khí thải và quản lý chất thải rắn công nghiệp

Để khống chế ô nhiễm bụi gỗ, công ty đã trang bị hệ thống thu hồi bụi tại các máy phát sinh. Bụi được hút qua các chụp hút vào buồng lắng có hệ thống túi vải. Tại đây, các hạt bụi lớn va vào thanh chắn và rơi xuống, trong khi bụi mịn được giữ lại bởi các túi vải, đảm bảo không khí thoát ra ngoài sạch hơn. Về quản lý chất thải rắn công nghiệp, công ty thực hiện phân loại ngay tại nguồn. Các phế phẩm gỗ như mùn cưa, dăm bào được tận dụng làm nhiên liệu cho lò sấy. Các chất thải khác được thu gom và hợp đồng với đơn vị có chức năng để vận chuyển xử lý theo quy định. Đặc biệt, chất thải nguy hại được lưu trữ riêng biệt, đảm bảo an toàn. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, thể hiện cam kết mạnh mẽ về bảo vệ môi trường.

4.3. Giải pháp quản lý và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

Bên cạnh các giải pháp công nghệ, các giải pháp về quản lý và con người đóng vai trò then chốt. Công ty đã xây dựng và áp dụng các quy trình quản lý môi trường chặt chẽ, từ việc quy hoạch nhà xưởng hợp lý, bố trí dây chuyền sản xuất khoa học để giảm thiểu phát thải và tiếng ồn. Các hoạt động kiểm tra, bảo dưỡng máy móc định kỳ được thực hiện thường xuyên để đảm bảo thiết bị vận hành hiệu quả và an toàn. Đặc biệt, công ty chú trọng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho toàn thể cán bộ công nhân viên thông qua các chương trình đào tạo, tuyên truyền về an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Các quy định nghiêm ngặt về phân loại và xử lý rác thải được áp dụng. Việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp xanh, nơi mỗi cá nhân đều có trách nhiệm với môi trường, là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Hòa Phát.

V. Kết quả thực tiễn Hòa Phát tuân thủ Luật môi trường

Các nỗ lực trong việc triển khai giải pháp công nghệ và quản lý đã mang lại những kết quả thực tiễn đáng ghi nhận. Dữ liệu từ các đợt quan trắc môi trường định kỳ là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường tại Công ty TNHH Hòa Phát. Việc phân tích và so sánh các thông số đo đạc được với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho thấy sự tuân thủ nghiêm túc của công ty đối với các quy định của pháp luật. Những kết quả này không chỉ khẳng định năng lực quản lý môi trường của doanh nghiệp mà còn tạo dựng niềm tin với khách hàng, đối tác và cộng đồng. Sự tuân thủ này là nền tảng vững chắc để công ty tiếp tục hoạt động và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh các yêu cầu về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt theo Luật bảo vệ môi trường 2020.

5.1. Phân tích số liệu Nước thải đạt QCVN 24 2009 BTNMT

Kết quả phân tích chất lượng nước thải sau xử lý tại Hòa Phát năm 2011 cho thấy hiệu quả vượt trội của hệ thống xử lý nước thải nhà máy. Theo Bảng 3 trong báo cáo nghiên cứu, tất cả các thông số quan trắc đều nằm dưới ngưỡng cho phép của QCVN 24:2009/BTNMT (cột B). Cụ thể, chỉ số COD là 72,7 mg/l (so với ngưỡng 108 mg/l), BOD₅ là 44,1 mg/l (ngưỡng 54 mg/l), và TSS là 75 mg/l (ngưỡng 108 mg/l). Các chỉ tiêu khác như Tổng Nitơ, Tổng Phospho và Coliform cũng đều đạt chuẩn. Đáng chú ý, khi so sánh với dữ liệu năm 2005, các chỉ số ô nhiễm chính như COD và BOD₅ đã giảm đáng kể, cho thấy sự cải tiến mạnh mẽ trong công tác bảo vệ môi trường. Kết quả này khẳng định hệ thống xử lý nước thải của công ty vận hành ổn định và hiệu quả, đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý.

5.2. Đánh giá không khí Nồng độ bụi khí thải trong ngưỡng

Chất lượng môi trường không khí tại khu vực sản xuất và xung quanh công ty cũng được kiểm soát tốt. Kết quả đo đạc cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm đều thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn. Tại khu vực giữa xưởng sản xuất, nồng độ bụi đo được là 3,19 mg/m³, thấp hơn mức cho phép của TCVSLĐ là 6 mg/m³. Nồng độ các khí CO (5,31 mg/m³), SO₂ (0,148 mg/m³), và NO₂ (0,125 mg/m³) cũng đều nằm trong ngưỡng an toàn. Đối với môi trường không khí xung quanh, các chỉ số đều đạt QCVN 05:2009/BTNMT. Độ ồn trong khu vực sản xuất (80-83 dBA) cũng tuân thủ giới hạn của Tiêu chuẩn vệ sinh lao động (≤85 dBA). Những con số này cho thấy các biện pháp kiểm soát khí thải phân xưởng và bụi đã phát huy hiệu quả, đảm bảo một môi trường làm việc an toàn và giảm thiểu tác động ra cộng đồng.

5.3. Tuân thủ giấy phép môi trường theo Nghị định 08 2022 NĐ CP

Mặc dù báo cáo gốc được thực hiện trước khi Luật bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP có hiệu lực, các thực hành và kết quả mà Công ty Hòa Phát đạt được hoàn toàn phù hợp với tinh thần của các quy định mới. Việc chủ động xây dựng hệ thống xử lý chất thải hoàn chỉnh, thực hiện quan trắc môi trường định kỳ, và quản lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm là những yêu cầu cốt lõi để được cấp giấy phép môi trường theo luật hiện hành. Các dữ liệu về nước thải, khí thải đạt chuẩn là cơ sở vững chắc để công ty hoàn thiện hồ sơ và chứng minh năng lực tuân thủ. Việc duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý môi trường sẽ giúp Hòa Phát không chỉ đáp ứng các yêu cầu pháp lý hiện tại mà còn sẵn sàng cho các tiêu chuẩn ngày càng cao hơn trong tương lai, khẳng định vị thế của một doanh nghiệp có trách nhiệm.

VI. Hướng đi tương lai cho chính sách môi trường của Hòa Phát

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, Công ty TNHH Hòa Phát không dừng lại mà tiếp tục định hướng phát triển bền vững trong tương lai. Chính sách môi trường của Hòa Phát sẽ được xây dựng theo hướng ngày càng chủ động và toàn diện hơn, tích hợp các yếu tố môi trường vào mọi quyết định kinh doanh. Tầm nhìn dài hạn là xây dựng một mô hình nhà máy xanh, không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn trở thành một điển hình trong ngành chế biến gỗ về bảo vệ môi trường. Điều này đòi hỏi sự đầu tư liên tục vào công nghệ sạch, nâng cao năng lực quản lý và phát huy văn hóa doanh nghiệp thân thiện với môi trường. Hướng đi này không chỉ giúp công ty giảm thiểu rủi ro, tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu trên thị trường quốc tế.

6.1. Kế hoạch nâng cấp hệ thống xử lý và công nghệ sản xuất

Để duy trì và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, công ty cần có kế hoạch nâng cấp công nghệ một cách bài bản. Một trong những ưu tiên là cải tiến hệ thống thu hồi và xử lý bụi. Báo cáo đã chỉ ra công suất quạt hút hiện tại chưa đạt thiết kế, do đó việc tăng cường thêm quạt hút và mở rộng kích thước buồng chứa bụi sẽ giúp thu gom bụi triệt để hơn, cải thiện môi trường lao động. Về công nghệ sản xuất, việc đầu tư vào các máy móc, thiết bị hiện đại, ít gây tiếng ồn và tiêu thụ ít năng lượng hơn là một mục tiêu dài hạn. Điều này không chỉ giúp giảm tác động môi trường mà còn tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giải pháp này, khi được triển khai, sẽ góp phần hoàn thiện quy trình ĐTM của công ty, biến các đề xuất trong báo cáo ĐTM thành hành động thực tiễn.

6.2. Tầm nhìn dài hạn về bảo vệ môi trường tại nhà xưởng

Tầm nhìn dài hạn của Hòa Phát là xây dựng một mô hình sản xuất bền vững, nơi hoạt động bảo vệ môi trường tại nhà xưởng trở thành một phần không thể tách rời của văn hóa doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc tiếp tục duy trì và cải tiến hệ thống quản lý môi trường theo các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14001. Công ty sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động, biến mỗi cá nhân thành một đại sứ môi trường. Việc nghiên cứu và áp dụng các loại hóa chất bảo quản thân thiện hơn, các nguồn năng lượng tái tạo và các giải pháp kinh tế tuần hoàn (tái sử dụng, tái chế chất thải) sẽ là những định hướng chiến lược. Tầm nhìn này sẽ giúp Hòa Phát không chỉ tuân thủ Luật bảo vệ môi trường mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững chung của quốc gia.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành công nghiệp chế biến lâm sản tại Việt Nam ghi nhận sự phát triển nhanh chóng trong giai đoạn 2000–2010, đưa sản phẩm gỗ vươn tới thị trường của 120 quốc gia với các thị trường tiêu thụ trọng điểm gồm Hoa Kỳ (chiếm 38–41%), Liên minh Châu Âu (chiếm 28–44%) và Nhật Bản (chiếm 12–15%). Năm 2007, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ đạt 2,4 tỷ USD, tăng gấp 11 lần so với năm 2000 (219 triệu USD) và duy trì mức tăng bình quân xấp xỉ 500 triệu USD mỗi năm. Mặc dù vậy, sự gia tăng về quy mô sản xuất mang tính tự phát, thiếu quy hoạch chiến lược, phụ thuộc tới 80% nguyên liệu gỗ nhập khẩu và sự phân tán của hơn 2.500 cơ sở chế biến (trong đó trên 50% là doanh nghiệp nhỏ với trang thiết bị thô sơ) đã tạo ra những tác động tiêu cực đáng kể tới môi trường sống và sức khỏe của người lao động.

Hoạt động bảo quản gỗ là một công đoạn kỹ thuật then chốt nhằm khắc phục các nhược điểm tự nhiên của vật liệu gỗ rừng trồng như dễ mục, biến màu, nứt nẻ và bị sinh vật gây hại (nấm, mối, mọt) phá hủy. Tuy nhiên, công đoạn này tiềm ẩn nguy cơ phát tán hóa chất độc hại, tạo nguồn nước thải ô nhiễm, khí thải từ quá trình sấy và lượng lớn bụi gỗ, chất thải rắn. Đứng trước yêu cầu tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe sang thị trường quốc tế, khóa luận tốt nghiệp tập trung nghiên cứu đề tài: "Đánh giá tác động môi trường ở phân xưởng bảo quản tại công ty TNHH Hòa Phát".

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Có được bức tranh tổng thể về hiện trạng môi trường tại phân xưởng bảo quản của công ty.
2. Xác định được nguyên nhân, nguồn gốc chủ yếu gây ô nhiễm môi trường tại phân xưởng.
3. Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở sản xuất.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các tác động môi trường bắt nguồn từ hoạt động sản xuất ở phân xưởng bảo quản thuộc Công ty TNHH Hòa Phát tới môi trường xung quanh.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Không gian: Phân xưởng bảo quản (thuộc Phân xưởng 1 - phân xưởng sản xuất chính) của Công ty TNHH Hòa Phát, có trụ sở chính tại số 44C xa lộ Hà Nội, ấp Bình Thắng, xã Bình Thắng, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương.
• Thành phần môi trường đánh giá: Khảo sát và định lượng các tác động môi trường vật lý bao gồm môi trường nước thải (nước thải sinh hoạt, sản xuất, nước mưa chảy tràn), môi trường không khí (vi khí hậu, độ ồn, nồng độ bụi và khí độc SO2, NO2, CO, hơi dung môi Toluen) và môi trường đất (độ chua pH, hàm lượng mùn, chất thải rắn công nghiệp và sinh hoạt).
• Thời gian nghiên cứu và số liệu: Dữ liệu thực nghiệm được kế thừa từ các đợt quan trắc tháng 10 năm 2011 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương, Viện Nghiên cứu Công nghệ Môi trường và Bảo hộ Lao động, kết hợp với các đợt lấy mẫu bổ sung vào tháng 4 năm 2012 và so sánh đối chiếu với dữ liệu giám sát môi trường năm 2005.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuẩn mực về ô nhiễm môi trường quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2005, trong đó ô nhiễm môi trường được định nghĩa là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Tác giả phân loại nguồn ô nhiễm thành nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc nhân tạo, trong đó công nghiệp chế biến gỗ phát sinh ba dạng ô nhiễm vật lý chủ đạo:

• Chất thải rắn: Vỏ cây, bìa bắp, cành ngọn, mùn cưa, phoi bào và bụi gỗ mịn.
• Chất thải lỏng: Nước thải sinh hoạt của cán bộ công nhân viên, nước rửa thiết bị bồn tẩm bảo quản, nước thải xử lý bụi sơn tuần hoàn và nước mưa chảy tràn bề mặt.
• Chất thải khí: Bụi gỗ từ khâu xẻ và rọc rìa, hơi hóa chất bảo quản, khí CO, SO2, NO2 sinh ra từ lò đốt sấy gỗ tận dụng phế liệu bìa bắp.

Về mặt hóa học bảo quản lâm sản, nghiên cứu hệ thống hóa các nhóm hóa chất bảo quản gỗ phổ biến tại Việt Nam bao gồm: chế phẩm nhũ dầu Cislin 2.5 EC, dầu vỏ hạt điều, thuốc bột LN5 (thành phần ZnSO4 và NaF), thuốc bột XM5 (thành phần CuSO4 và K2Cr2O7), các hợp chất xông hơi diệt côn trùng (Lưu huỳnh, AlP, Zn3P2, Ca3P2, CH3Br, CCl3NO2), hỗn hợp PBB (Pentachlorophenat C6Cl5ONa, Na2B4O7.10H2O và H3BO3) và hỗn hợp Boron (axit boric kết hợp borax). Đối với phân xưởng bảo quản khảo sát, cơ sở sử dụng chế phẩm Boron (hỗn hợp BB) có ưu điểm hòa tan trong nước, không gây mùi độc hại, an toàn cho sản phẩm nội thất xuất khẩu và không làm biến đổi màu tự nhiên của gỗ keo.

Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và tiêu chuẩn môi trường được tác giả áp dụng làm căn cứ đối chiếu gồm:

• Môi trường nước thải: QCVN 24:2009/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước thải công nghiệp, Cột B với hệ số lưu lượng nguồn thải Kf = 1,2 và hệ số dung tích nguồn tiếp nhận Kq = 0,9); Nghị định 88/2007/NĐ-CP ngày 28/5/2007 về thoát nước đô thị và khu công nghiệp.
• Môi trường không khí và vệ sinh lao động: QCVN 05:2009/BTNMT (chất lượng không khí xung quanh); QCVN 06:2009/BTNMT (chất độc hại trong không khí xung quanh); QCVN 26:2010/BTNMT (tiếng ồn); Quyết định số 3733/2002/QĐ-BYT ngày 10/10/2002 của Bộ Y tế về tiêu chuẩn vệ sinh lao động (vi khí hậu, độ ồn, bụi và khí độc tại nơi làm việc).
• Quản lý chất thải: Quyết định 155/1999/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quản lý chất thải nguy hại.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa các kỹ thuật nội nghiệp và ngoại nghiệp:

• Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu: Sử dụng số liệu giám sát môi trường quý 4/2011 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương, Viện Nghiên cứu Công nghệ Môi trường và Bảo hộ Lao động; số liệu quan trắc tháng 3/2005 của Trung tâm EDC.
• Phương pháp điều tra ngoại nghiệp: Khảo sát trực tiếp dây chuyền công nghệ từ xẻ phá, rọc rìa, ngâm tẩm đến sấy gỗ; ghi nhận chu kỳ phát sinh thải và quy trình gom xả.
• Phương pháp lấy mẫu thực địa:
  • Mẫu nước thải: Lấy tại hố thu gom tập trung vào lúc 8h00 ngày 12/4/2012 (điều kiện thời tiết không mưa, gió nhẹ), sử dụng can nhựa 20 lít và bảo quản trong thùng xốp cách nhiệt theo tiêu chuẩn.
  • Mẫu không khí: Sử dụng máy lấy mẫu khẩn cấp F & J ECONOAIR (Emergency Sampling System, sản xuất bởi F & J Specialty Products Inc. - Hoa Kỳ).
  • Mẫu đất: Lấy 3 mẫu đại diện (ký hiệu M1, M2, M3) tại khuôn viên sản xuất để phân tích pH và hàm lượng mùn.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm:
  • Nước thải: Phân tích 9 chỉ tiêu theo các tiêu chuẩn Việt Nam tương ứng (Bảng 1).

STT	Thông số phân tích	Đơn vị tính	Phương pháp phân tích chuẩn
1	pH	-	TCVN 6492:1999
2	Tổng chất rắn lơ lửng (TSS)	mg/l	TCVN 6625:2000
3	BOD5	mg/l	TCVN 6001:1995
4	COD	mg/l	TCVN 6491:1999
5	Tổng Nitơ	mg/l	TCVN 6638:2000
6	Tổng Photpho	mg/l	TCVN 6202:1996
7	Amoni (tính theo Nitơ)	mg/l	TCVN 5988:1995
8	Dầu mỡ động thực vật	mg/l	TCVN 5070:1995
9	Coliform	MPN/100ml	TCVN 6187-1:2009

• Không khí: Nồng độ bụi được xác định theo phương pháp trọng lượng bằng cân phân tích độ nhạy 1×10⁻⁵ g của Đức; nồng độ các chất khí độc (SO2, NO2, CO) và Toluen thu mẫu bằng phương pháp hấp thụ, đo trên máy so màu quang phổ HACH DR 2010 (Hoa Kỳ); độ ồn và tốc độ gió đo bằng máy hiện số MS-85 (TPS - Australia); cường độ ánh sáng đo bằng máy Milwaukee (TPS - Australia); nhiệt độ và độ ẩm đo bằng máy Hanna HI 8564 (Romania).
• Mẫu đất: Phân tích chỉ số pH dung dịch huyền phù đất (tỷ lệ 10g đất rây qua sàng 1mm lắc 15 phút, để lắng 2 giờ) bằng máy đo pH; hàm lượng mùn hữu cơ xác định theo phương pháp chuẩn độ oxy hóa khử Walkley-Black sử dụng dung dịch muối FeSO4.

• Phương pháp so sánh và đánh giá: Đối chiếu các kết quả đo đạc với các ngưỡng giới hạn tối đa cho phép trong các QCVN và tiêu chuẩn vệ sinh lao động để kết luận mức độ an toàn môi trường.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này khái quát tiến trình phát triển của hoạt động đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam. Trên thế giới, công tác ĐTM phát triển từ những năm 1970 tại các nước phương Tây (riêng Hoa Kỳ đến năm 1976 đã có 26 sách chuyên đề, 89 phương pháp ĐTM và tính đến năm 1979 đã thực hiện 1.400 báo cáo ĐTM). Tại Việt Nam, hoạt động ĐTM bắt đầu từ năm 1983 và chính thức được luật hóa thông qua Luật Bảo vệ môi trường năm 1993, gắn liền với các công trình trọng điểm quốc gia như Thủy điện Trị An, Yali, Sơn La và các dự án thăm dò dầu khí của Shell, BP.

Bên cạnh đó, chương 1 trình bày tổng quan ngành chế biến gỗ Việt Nam với sự tăng trưởng vượt bậc từ 219 triệu USD năm 2000 lên 2,4 tỷ USD năm 2007. Tuy nhiên, ngành cũng bộc lộ các hạn chế: nhập khẩu tới 80% nguyên liệu gỗ (chiếm 40–45% kim ngạch xuất khẩu, cụ thể năm 2005 nhập 667 triệu USD, năm 2006 nhập 760 triệu USD, năm 2007 vượt 1 tỷ USD), công nghệ lạc hậu, thiếu liên kết vùng và phần lớn cơ sở chưa đầu tư thích đáng cho công tác xử lý ô nhiễm. Từ bối cảnh đó, chương 1 xác lập mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cụ thể, quy trình lấy mẫu và phân tích thực nghiệm tại phân xưởng bảo quản của Công ty TNHH Hòa Phát.

Chương 2: Cơ sở lý luận

Chương 2 tập trung luận giải các khái niệm cốt lõi về môi trường, phân tích nguồn gốc phát sinh ô nhiễm tự nhiên và nhân tạo. Tác giả phân tích chi tiết bản chất của các dòng phát thải trong công nghiệp chế biến gỗ:

• Bụi gỗ mịn phát sinh nhiều nhất ở khâu băm, nghiền, xẻ, chà nhám; tỷ lệ lợi dụng gỗ trong sản xuất đồ mộc chỉ đạt khoảng 50%, dẫn đến lượng phế thải rắn (bìa bắp, đầu mẩu, mùn cưa) rất lớn.
• Hóa chất bảo quản gỗ: Đánh giá chi tiết đặc tính kỹ thuật, khả năng gây độc và phạm vi an toàn của 7 nhóm thuốc bảo quản phổ biến (Cislin 2.5 EC, dầu vỏ hạt điều, LN5, XM5, hỗn hợp Boron, thuốc xông hơi, PBB).
• Khung pháp lý và hệ thống tiêu chuẩn: Phân định ranh giới giữa việc áp dụng các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN của Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho môi trường bên ngoài hàng rào nhà máy và Tiêu chuẩn vệ sinh lao động (Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT của Bộ Y tế) đối với môi trường vi khí hậu bên trong các phân xưởng sản xuất.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 là phần trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn bộ dữ liệu khảo sát và phân tích thực nghiệm:

• Tổng quan cơ sở khảo sát: Công ty TNHH Hòa Phát (tiền thân là Công ty MEKONG Đồng Nai thành lập ngày 01/3/2004 theo GCNĐKKD số 460200974), quy mô gần 1.000 lao động (trong đó cơ sở 1 có 310 công nhân). Doanh nghiệp chuyên chế biến đồ gỗ nội thất, ngoại thất từ gỗ rừng trồng (keo, xà cừ, bạch đàn, cao su) xuất khẩu sang Mỹ, Úc, Canada.
• Dây chuyền sản xuất phân xưởng bảo quản: Khảo sát Phân xưởng 1 với quy trình khép kín: Gỗ tròn -> Xẻ phá (máy cưa vòng nằm) -> Rọc rìa (máy cưa đĩa) -> Phân loại -> Xử lý bảo quản (ngâm tẩm áp lực chân không bằng hỗn hợp Boron: axit boric và borax) -> Sấy khô kiệt bằng lò nhiệt tận dụng củi phế liệu.
• Đánh giá chất lượng nước thải: Phân tích mẫu nước thải thu gom năm 2011 và so sánh đối chiếu với năm 2005 theo QCVN 24:2009/BTNMT (Cột B):

Thông số	Đơn vị	Năm 2005	Năm 2011	QCVN 24:2009/BTNMT (Cột B)
pH	-	6,95	7,36	5,5 – 9,0
COD	mg/l	450	72,7	108
BOD5	mg/l	220	44,1	54
TSS	mg/l	132	75	108
Tổng Nitơ	mg/l	2,35	14,15	32,4
Tổng Photpho	mg/l	12,47	1,33	6,48
Amoni	mg/l	-	2,50	10,8
Dầu mỡ ĐTV	mg/l	-	2,55	21,6
Coliform	MPN/100ml	-	4,6×10³	5×10³

Dữ liệu cho thấy năm 2005 khi chưa xử lý, nước thải bị ô nhiễm nặng nề (COD vượt 4,16 lần, BOD5 vượt 4,07 lần, TSS vượt 1,22 lần). Đến năm 2011, sau khi vận hành trạm xử lý, 100% thông số đều nằm trong ngưỡng cho phép của QCVN 24:2009/BTNMT. Chỉ tiêu Nitơ tổng tăng từ 2,35 mg/l lên 14,15 mg/l do quy mô lao động tăng lên, nhưng vẫn đạt quy chuẩn.

• Đánh giá chất lượng không khí và môi trường lao động:
  • Không khí xung quanh (cổng bảo vệ): Bụi đạt 0,270 mg/m³ (QCVN 05 ≤ 0,3); SO2 đạt 0,143 mg/m³ (QCVN 05 ≤ 0,35); NO2 đạt 0,114 mg/m³ (QCVN 05 ≤ 0,2); CO đạt 3,2 mg/m³ (QCVN 05 ≤ 30); Tiếng ồn đạt 58–62 dBA (QCVN 26 ≤ 70 dBA); Toluen < 0,005 mg/m³ (QCVN 06 ≤ 0,5 mg/m³). Toàn bộ chỉ tiêu đạt quy chuẩn.
  • Không khí trong xưởng sản xuất: Tiếng ồn 80–83 dBA (TCVSLĐ ≤ 85); nhiệt độ 31,3–31,8 °C (TCVSLĐ ≤ 32); độ ẩm 57–61% (TCVSLĐ ≤ 80); tốc độ gió 0,3–0,7 m/s (TCVSLĐ 0,2–1,5); ánh sáng 450–490 Lux (TCVSLĐ ≥ 200). Các chỉ tiêu khí độc và bụi: Bụi 3,19 mg/m³ (TCVSLĐ ≤ 6); SO2 đạt 0,148 mg/m³ (TCVSLĐ ≤ 10); NO2 đạt 0,125 mg/m³ (TCVSLĐ ≤ 10); CO đạt 5,31 mg/m³ (TCVSLĐ ≤ 40); Toluen đạt 4,2 mg/m³ (TCVSLĐ ≤ 300). Nồng độ bụi trong xưởng ở mức 3,19 mg/m³ tuy dưới ngưỡng nhưng có nguy cơ tích lũy nếu không cải tiến hệ thống thu gom.
• Đánh giá chất lượng đất: Kết quả đo 3 mẫu: M1 có pH = 5,4 (đất chua nhẹ); M2 có pH = 5,8 (gần trung tính); M3 có pH = 6,2 (trung tính). Hàm lượng mùn ở 3 mẫu dao động 3,1% – 3,5% – 3,8%, đều nằm trong khoảng trung bình (2–4%).
• Tải lượng phát thải khác: Lượng nước thải sinh hoạt ước tính 806 m³/tháng (theo Nghị định 88/2007/NĐ-CP); chất thải rắn sinh hoạt từ 310 công nhân phát sinh 93–155 kg/ngày (định mức 0,3–0,5 kg/người/ngày).
• Đề xuất giải pháp: Hệ thống 4 nhóm giải pháp gồm quy hoạch mặt bằng; quản lý tổ chức lao động; giáo dục ý thức; và giải pháp công nghệ:
  • Công nghệ xử lý nước mưa chảy tràn: Tách riêng, qua thiết bị tách rác -> mương dẫn -> hố ga lắng cặn -> hệ thống thoát nước chung.
  • Công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt: Bể tự hoại 3 ngăn có ống thông hơi (hiệu suất xử lý chất hữu cơ và cặn đạt 60–80%).
  • Công nghệ xử lý nước thải sản xuất tập trung: Công suất 30 m³/ngày đêm với dây chuyền: Hầm tiếp nhận (lắp song chắn rác) -> Bồn keo tụ tạo bông (châm NaOH điều chỉnh pH và PAC) -> Bồn lắng 1 -> Bồn điều hòa -> Bồn Aerotank (xử lý sinh học hiếu khí bùn hoạt tính) -> Bồn lắng 2 -> Bồn khử trùng (châm dung dịch Javen) -> Đạt QCVN 24:2009/BTNMT Cột B.
  • Khống chế bụi và tiếng ồn: Đánh giá hệ thống buồng lắng bụi 20 m³ quạt hút 20HP kết hợp túi vải hiện hữu; kiến nghị gia công lại buồng chứa bụi kích thước 3 m³, bổ sung thêm 1 quạt hút 20HP để tăng áp lực đầu hút; thực hiện bôi trơn máy cưa, bố trí lệch giờ vận hành tránh cộng hưởng âm, trang bị chụp tai chống ồn và khẩu trang cho người lao động.
  • Quản lý chất thải rắn và nguy hại: Thu gom gỗ vụn, dăm bào làm nhiên liệu lò sấy; hợp đồng với Đội rác Dân lập vận chuyển rác sinh hoạt; lưu trữ vỏ thùng sơn, keo, hóa chất bảo quản dính phụ gia nguy hại tại kho chuyên dụng có mái che, gờ bao chống tràn và ký hợp đồng chuyển giao theo Quyết định 155/1999/QĐ-TTg.

Chương 4: Kết luận - Kiến nghị

Tác giả tổng kết các kết quả đạt được về bức tranh môi trường tại phân xưởng bảo quản Công ty TNHH Hòa Phát: các chỉ tiêu vật lý, hóa học trong nước thải, không khí xung quanh, môi trường lao động và đất đều nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép; đồng thời kiến nghị Ban lãnh đạo công ty sớm đầu tư nâng cấp quạt hút bụi, duy trì bảo dưỡng hệ thống xử lý nước thải và tăng cường giám sát việc phân loại chất thải nguy hại.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp một bức tranh toàn diện và có căn cứ định lượng xác thực về hiện trạng môi trường tại một phân xưởng bảo quản gỗ công nghiệp quy mô lớn:

• Đánh giá sự chuyển biến rõ rệt về môi trường nước thải: Minh chứng sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa thời kỳ chưa xử lý (năm 2005: COD 450 mg/l, BOD5 220 mg/l, TSS 132 mg/l) với thời kỳ đã vận hành hệ thống xử lý hóa lý kết hợp sinh học hiếu khí (năm 2011: COD hạ xuống 72,7 mg/l - giảm 83,8%; BOD5 hạ xuống 44,1 mg/l - giảm 79,9%; TSS hạ xuống 75 mg/l - giảm 43,2%), đưa toàn bộ thông số về dưới ngưỡng của QCVN 24:2009/BTNMT (Cột B).
• Đánh giá chất lượng môi trường vi khí hậu và nồng độ chất độc hại trong khu vực sản xuất: Xác lập dữ liệu thực tế tại vị trí giữa xưởng gia công chế biến (độ ồn 80–83 dBA, nhiệt độ 31,3–31,8 °C, nồng độ bụi 3,19 mg/m³, CO 5,31 mg/m³, Toluen 4,2 mg/m³). Các chỉ số này đều đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh lao động theo Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT, đồng thời chỉ rõ nồng độ khí CO là chất khí chiếm hàm lượng cao nhất do quá trình đốt tận dụng phế liệu gỗ cấp nhiệt cho lò sấy.
• Đóng góp về mặt giải pháp kỹ thuật: Khóa luận không dừng lại ở mức mô tả hiện trạng mà đã xây dựng các quy trình công nghệ chi tiết, có tính khả thi kỹ thuật cao dành cho cơ sở chế biến gỗ: quy trình tách lọc xử lý nước mưa chảy tràn; sơ đồ cấu tạo bể tự hoại ba ngăn xử lý 806 m³/tháng nước thải sinh hoạt; thuyết minh quy trình trạm xử lý nước thải sản xuất 30 m³/ngày (keo tụ PAC + lắng + Aerotank + lắng sinh học + khử trùng Javen); giải pháp khắc phục nhược điểm hệ thống hút bụi buồng lắng túi vải bằng việc lắp tăng cường quạt hút công suất 20HP.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nhất định xuất phát từ điều kiện nghiên cứu:

• Phạm vi quan trắc không gian và thời gian: Hoạt động đo đạc, lấy mẫu đất chỉ được thực hiện tại 3 điểm đại diện trong một đợt khảo sát đơn lẻ (tháng 4 năm 2012) và chỉ tiêu phân tích dừng lại ở pH cùng hàm lượng mùn tổng số; chưa phân tích sâu dư lượng kim loại nặng hoặc hàm lượng tích lũy của các thành phần hóa chất bảo quản (như dẫn xuất Bo) trong đất và nước ngầm.
• Dữ liệu chất lượng không khí và nước thải phần lớn kế thừa từ đợt quan trắc định kỳ tháng 10 năm 2011 của các cơ quan chức năng, chưa phản ánh được sự biến thiên theo chu kỳ mùa vụ sản xuất (mùa khô và mùa mưa, giai đoạn cao điểm đơn hàng xuất khẩu).
• Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo: Triển khai quan trắc liên tục, đa thời điểm để đánh giá dao động nồng độ bụi gỗ mịn theo từng ca làm việc; nghiên cứu thực nghiệm đánh giá sự phát tán và dư lượng của hoạt chất axit boric/borax trong nước ngầm và đất xung quanh khu vực bồn tẩm áp lực chân không sau chu kỳ sản xuất dài hạn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với:

• Giảng viên và sinh viên các chuyên ngành Chế biến lâm sản, Công nghệ chế biến gỗ, Kỹ thuật môi trường và Quản lý tài nguyên môi trường trong việc tìm hiểu quy trình đánh giá tác động môi trường thực tế tại một doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu.
• Cán bộ kỹ thuật môi trường tại các nhà máy chế biến gỗ: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp về quy trình công nghệ bảo quản gỗ bằng hợp chất thân thiện môi trường (Boron BB), cấu tạo và thông số vận hành trạm xử lý nước thải tập trung công suất 30 m³/ngày đêm, phương pháp tính toán lượng nước thải sinh hoạt (theo Nghị định 88/2007/NĐ-CP) và định mức phát thải chất thải rắn sinh hoạt theo đầu người.
• Phần có giá trị tham khảo chuyên sâu nhất: Hệ thống bảng danh mục các phương pháp phân tích mẫu nước theo TCVN; bảng tổng hợp đặc tính và mức độ an toàn của các loại thuốc bảo quản lâm sản tại Việt Nam; sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý nước thải sản xuất kết hợp hóa lý - sinh học hiếu khí.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân xưởng bảo quản tại Công ty TNHH Hòa Phát sử dụng loại hóa chất bảo quản nào và phục vụ cho dòng sản phẩm nào?
Phân xưởng bảo quản sử dụng chế phẩm Boron (hỗn hợp gồm axit boric H3BO3 và borax Na2B4O7.10H2O) bằng phương pháp tẩm áp lực chân không trong bồn kín. Chế phẩm này được dùng để xử lý nguyên liệu gỗ keo rừng trồng phục vụ đơn hàng sản xuất bàn ghế nội thất xuất khẩu sang thị trường Mỹ, do ưu điểm không màu, không gây mùi độc hại, hiệu quả chống nấm mốc - mọt cao và đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe quốc tế.

2. Chất lượng nước thải của công ty năm 2011 có sự biến đổi như thế nào so với năm 2005?
Năm 2005 khi chưa qua trạm xử lý, nước thải công ty xả trực tiếp ra môi trường và bị ô nhiễm nặng với COD đạt 450 mg/l, BOD5 đạt 220 mg/l, TSS đạt 132 mg/l (đều vượt ngưỡng quy chuẩn Cột B). Đến năm 2011, sau khi vận hành hệ thống xử lý tập trung, toàn bộ các chỉ tiêu đều giảm sâu và đạt chuẩn QCVN 24:2009/BTNMT Cột B (COD còn 72,7 mg/l; BOD5 còn 44,1 mg/l; TSS còn 75 mg/l; Photpho tổng giảm từ 12,47 mg/l xuống 1,33 mg/l). Riêng Nitơ tổng tăng từ 2,35 mg/l lên 14,15 mg/l do lượng công nhân tăng lên, nhưng vẫn nằm an toàn dưới ngưỡng quy chuẩn (32,4 mg/l).

3. Mức độ ô nhiễm bụi gỗ và tiếng ồn tại khu vực sản xuất có vượt quá tiêu chuẩn vệ sinh lao động không?
Tại khu vực giữa xưởng sản xuất, độ ồn đo được là 80–83 dBA (đạt tiêu chuẩn vệ sinh lao động theo Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT, quy định ≤ 85 dBA). Nồng độ bụi đo được là 3,19 mg/m³ (đạt tiêu chuẩn vệ sinh lao động, quy định ≤ 6 mg/m³). Tuy nhiên, nồng độ bụi 3,19 mg/m³ được đánh giá là khá cao và có nguy cơ gây ô nhiễm nếu quy mô sản xuất tiếp tục mở rộng mà không cải tiến quạt hút.

4. Dây chuyền công nghệ trạm xử lý nước thải sản xuất tập trung của công ty hoạt động theo nguyên lý nào?
Trạm xử lý có công suất thiết kế 30 m³/ngày đêm, vận hành theo quy trình khép kín: Nước thải từ hầm tiếp nhận (có song chắn rác) được bơm sang bồn keo tụ tạo bông (châm hóa chất NaOH chỉnh pH và phèn PAC để tạo bông cặn) -> dẫn sang bồn lắng 1 để tách cặn bùn -> sang bồn điều hòa ổn định lưu lượng và nồng độ -> vào bồn sinh học hiếu khí Aerotank (bùn hoạt tính phân hủy chất hữu cơ) -> dẫn qua bồn lắng 2 (tách bùn vi sinh) -> qua bồn khử trùng tiếp xúc với dung dịch Javen để tiêu diệt vi khuẩn Coliform trước khi xả thải.

5. Kết quả phân tích chất lượng môi trường đất tại công ty cho thấy điều gì?
Ba mẫu đất đại diện (M1, M2, M3) phân tích tại Trung tâm Môi trường và Ứng dụng TP.HCM cho thấy chỉ số pH lần lượt là 5,4 (chua nhẹ), 5,8 (gần trung tính) và 6,2 (trung tính). Hàm lượng mùn hữu cơ đạt từ 3,1% đến 3,8%, tương ứng với mức tích lũy mùn trung bình (thang đánh giá từ 2–4%), chưa ghi nhận dấu hiệu suy thoái hoặc ô nhiễm đất nghiêm trọng từ hoạt động bảo quản và chế biến gỗ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Ngân đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu nhận diện và định lượng toàn diện các tác động môi trường tại phân xưởng bảo quản thuộc Công ty TNHH Hòa Phát. Kết quả nghiên cứu khẳng định nhờ việc chuyển đổi công nghệ tẩm Boron an toàn và đưa vào vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung 30 m³/ngày, các chỉ tiêu nước thải, không khí xung quanh và vi khí hậu lao động đều đáp ứng các Quy chuẩn Việt Nam hiện hành. Nghiên cứu đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp công nghệ sát thực tiễn nhằm khắc phục triệt để nguy cơ phát tán bụi gỗ mịn và hoàn thiện quy trình lưu giữ chất thải nguy hại trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây, các nhu cầu về khai thác tài nguyên thiên nhiên, sử dụng năng lƣợng ngày càng tăng. Sự phát triển kinh tế xã hội với sự xuất hiện hàng loạt nhà máy xí nghiệp, các công trình xây dựng đã tác động mạnh mẽ đến hệ sinh thái, môi trƣờng xung quanh cũng nhƣ điều kiện sống của con ngƣời. Tất cả các hoạt động sản xuất của con ngƣời để tạo ra của cải vật chất đều tác động ít hay nhiều tới môi trƣờng sống. Ô nhiễm môi trƣờng đã trở thành vấn đề bức xúc trên toàn thế giới.

Môi trƣờng bị ô nhiễm là mối hiểm họa to lớn cho cuộc sống của con ngƣời. Vì vậy, con ngƣời muốn tồn tại và phát triển thì cần phải có các biện pháp sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên sao cho hợp lý. Đứng trƣớc thực tế đó, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng, khoa Chế biến lâm sản, Bộ môn CN đồ mộc và TKNT trƣờng Đại Học Lâm Nghiệp. Dƣới sự hƣớng dẫn của PGS.

TS Nguyễn Phan Thiết tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tác động môi trường ở phân xưởng bảo quản tại công ty TNHH Hòa Phát”. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử nghiên cứu 1. Trên thế giới Tại các nƣớc Phƣơng tây có nền công nghiệp phát triển.

Từ những năm 1970 đã có hàng loạt các công trình nghiên cứu luật lệ, quy định về đánh giá tác động môi trƣờng ra đời. Riêng Hoa Kỳ tính đến năm 1976 có 26 sách chuyên đề và 89 phƣơng pháp đánh giá tác động môi trƣờng. Năm 1979 có 1400 bản báo cáo về đánh giá tác động môi trƣờng đã đƣợc thực hiện. Trong các nƣớc xã hội chủ nghĩa trƣớc đây đã công nghiệp hóa việc xem xét tác động môi trƣờng đã đƣợc gắn liền với công tác kế hoạch hóa phát triển kinh tế xã hội và quy hoạch phân bố lực lƣợng sản xuất theo lãnh thổ và theo ngành.

Tính đến năm 1985 hầu nhƣ tất cả các nƣớc phát triển đều có quy định pháp chế về đánh giá tác động môi trƣờng, 3/4 các nƣớc phát triển đã có quy định đó hoặc ít nhất cũng hoàn thành một bản báo cáo đánh giá tác động môi trƣờng. Tuy nhiên đánh giá tác động môi trƣờng vẫn còn là một bộ môn khoa học đang hình thành. Nhiều vấn đề về phƣơng pháp luận đang tiếp tục đƣợc nghiên cứu để hoàn chỉnh việc sử dụng một cách thích hợp. Lĩnh vực chiến lƣợc này hiện nay đang đƣợc nhiều cơ quan khoa học trên thế giới tiếp tục đi sâu nghiên cứu[12].

Ở Việt Nam Từ năm 1983 chƣơng trình nghiên cứu về tài nguyên, thiên nhiên và môi trƣờng bắt đầu đi vào nghiên cứu phƣơng pháp luận đánh giá tác động môi trƣờng. Năm 1985 trong quyết định về điều tra cơ bản sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trƣờng. Hội đồng bộ trƣởng nƣớc CHXHCN Việt Nam đã quy định rằng trong xét duyệt luận chứng kinh tế kỹ thuật của các công trình xây dựng lớn hoặc các chƣơng trình phát triển kinh tế xã hội cần tiến hành đánh giá tác động môi trƣờng. Để thực hiện quyết định 2 này một số dự án phát triển quan trọng trong thời gian đó nhƣ: Thủy điện Trị An, nhà máy hóa dầu Thành Tuy Hạ., đã phải có những báo cáo luận chứng về đánh giá tác động môi trƣờng.

Trong thời gian 1986 - 1990 việc nghiên cứu về đánh giá tác động môi trƣờng sau xây dựng đã đƣợc triển khai rộng hơn, một loạt dự án quốc gia lớn nhƣ: Thủy điện Yali, Sơn La., đã đƣợc đánh giá về môi trƣờng. Năm 1992 - 1993 đánh giá các công trình khoan dò dầu khí của công ty BP Việt Nam, Shell tại vùng phía Nam cũng đƣợc tiến hành. Đầu năm 1993 trong chỉ thị về công tác bảo vệ môi trƣờng thủ tƣớng chính phủ đã quyết định: “ Các ngành, các địa phƣơng khi xây dựng các dự án phát triển hợp tác với nƣớc ngoài đều phải thực hiện nội dung đánh giá tác động môi trƣờng trong các luận chứng kinh tế kỹ thuật” Ngày 10/9/1993 bộ trƣởng bộ khoa học công nghệ và môi trƣờng đã ban hành, hƣớng dẫn tạm thời về đánh giá tác động môi trƣờng, đồng thời quy định thời hạn kinh phí cần thiết cho các khâu đánh giá tác động môi trƣờng. Luật bảo vệ môi trƣờng do quốc hội CHXHCN Việt Nam thông qua ngày 10/9/1993 trong một số điều khoản đã xác định nội dung và chế định đánh giá tác động môi trƣờng ở nƣớc ta[12].

Việc đánh giá tác động môi trƣờng đã thực sự trở thành một yêu cầu trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam với ý nghĩa một phƣơng tiện khoa học kỹ thuật và pháp chế để xử lý một cách tích cực mối quan hệ giữa phát triển với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, điều kiện môi trƣờng. Viêc xây dựng báo cáo đánh giá tác động môi trƣờng và đƣa ra giải pháp khắc phục là việc làm rất cần thiết. Vì vậy, để hoàn thiện việc đánh giá tác động môi trƣờng tại phân xƣởng bảo quản của công ty TNHH Hòa Phát trong khuôn khổ của bài khóa luận tốt nghiệp chúng tôi kế thừa những kết quả mà các đề tài trƣớc đã nghiên cứu, công bố và tiếp tục nghiên cứu xác định các chỉ tiêu về môi trƣờng không khí, môi trƣờng nƣớc và môi trƣờng đất. Trên cơ sở đó phân tích, đánh giá và lập báo cáo đánh giá tác động môi 3 trƣờng tại phân xƣởng bảo quản, đồng thời đƣa ra những giải pháp khắc phục nhằm hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trƣờng sống phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở hiện nay.

Tổng quan về ngành chế biến gỗ tại Việt Nam[9] Công nghiệp chế biến gỗ của Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong 10 năm trở lại đây. Các doanh nghiệp chế biến gỗ đang hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất đồ gỗ nội thất, ngoại thất và đồ gỗ mỹ nghệ phục vụ thị trƣờng trong nƣớc và xuất khẩu. Sản phẩm gỗ của Việt Nam đã có mặt trên thị trƣờng của 120 quốc gia thông qua hơn gần 1.000 doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp và gián tiếp. Những thị trƣờng lớn của Việt Nam là Hoa Kỳ (chiếm 38-41%), EU (chiếm 28-44%) và Nhật Bản (chiếm 12-15%) thị phần giá trị sản phẩm gỗ xuất khẩu của Việt Nam.

Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ đứng vị trí số một trong các mặt hàng lâm sản xuất khẩu của nƣớc ta. Năm 2007 đạt 2,4 tỷ USD, tăng gấp 11 lần so với năm 2000 (219 triệu USD). Theo thống kê cho thấy tốc độ tăng trƣởng kim ngạch xuất khẩu năm sau so với năm trƣớc luôn đạt mức tăng xấp xỉ 500 triệu USD/năm. Tuy nhiên, cùng với sự tăng trƣởng và thuận lợi của ngành.

Hiện nay, lĩnh vực chế biến gỗ cũng đang gặp rất nhiều khó khăn và bộc lộ những điểm yếu kém từ khi chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung mệnh lệnh sang cơ chế thị trƣờng. Những năm gần đây, ngành công nghiệp chế biến gỗ phát triển mang tính tự phát, chƣa vững chắc, thiếu quy hoạch và tầm nhìn chiến lƣợc, tính cạnh tranh chƣa cao, sự liên kết và phân công sản xuất chƣa tốt (chƣa có sự chuyên môn hoá, chƣa có phân công sản xuất theo vùng, tiểu vùng…), chƣa xây dựng đƣợc thƣơng hiệu trên thị trƣờng thế giới, thiếu vốn đầu tƣ cho phát triển và hiện đại hoá công nghệ. Việc cung ứng và sử dụng nguyên liệu gỗ còn bất hợp lý. Hàng năm Việt Nam xuất khẩu một lƣợng lớn gỗ rừng trồng dƣới dạng dăm gỗ ảnh hƣởng đến Kế hoạch phát triển nguồn nguyên liệu gỗ lớn và phát triển công 4 nghiệp ván nhân tạo.

Trong khi đó, Việt Nam phải nhập khẩu 80% nguyên liệu gỗ để sản xuất sản phẩm đồ mộc, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu gỗ hàng năm tƣơng đƣơng khoảng 40-45% kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ. Cụ thể, năm 2005: 667 triệu USD; năm 2006: 760 triệu USD; năm 2007: trên 1 tỷ USD; năm 2009: 1. Nguồn nhân lực cho công nghiệp chế biến gỗ còn yếu, hiện chƣa có chính sách thu hút lao động đúng mức để ổn định sản xuất. Đội ngũ chuyên gia và công nhân kỹ thuật chƣa đáp ứng đƣợc đòi hỏi ngày càng cao của ngành.

Mặc dù chúng ta sản xuất đồ gỗ xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn song hiểu biết và ý thức về thƣơng hiệu, các tiêu chuẩn đối với sản phẩm gỗ chƣa cao, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các doanh nghiệp thiếu những kiến thức về luật thƣơng mại, đặc biệt là luật thƣơng mại quốc tế. Năng lực cạnh tranh thị trƣờng kém, thiếu thông tin dẫn đến dễ bị thua thiệt khi xảy ra tranh chấp quốc tế, bị chèn ép trong các khâu mua, bán… Trong cuộc cạnh tranh mạnh mẽ của ngành chế biến gỗ Việt Nam trên thị trƣờng chế biến gỗ thế giới hiện nay, sau hội nhập WTO, ngành chế biến gỗ Việt Nam đã bộc lộ nhiều yếu kém và hạn chế về mẫu mã, chất lƣợng, thƣơng hiệu, pháp luật thƣơng mại quốc tế, tiêu chuẩn, chứng chỉ quốc tế, thƣơng mại điện tử…v. Đó là chƣa kể đến những cạnh tranh (kể cả cạnh tranh không lành mạnh) trong nội bộ các doanh nghiệp trong nƣớc, cũng là một trong số các nguyên nhân làm cho các doanh nghiệp Việt Nam chỉ gia công sản phẩm gỗ xuất khẩu mà không mang thƣơng hiệu của mình trên thị trƣờng quốc tế.

Xuất phát từ thực tế trên đây, việc xây dựng Quy hochj Công nghiệp chế biến gỗ là hết sức cần thiết Quy hoạch này là cơ sở để góp phần giải quyết những yếu kém, khó khăn thách thức của công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam và định hƣớng cho công nghiệp chế biến gỗ nƣớc ta phát triển một cách ổn định và bền vững. Mục tiêu, đối tƣợng, phạm vi, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Mục tiêu của đề tài - Có đƣợc bức tranh môi trƣờng tại phân xƣởng - Xác định đƣợc nguyên nhân, nguồn gốc chủ yếu gây ô nhiễm tại phân xƣởng. - Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng tại phân xƣởng.

Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu: 1. Đối tượng: Tác động môi trƣờng ở phân xƣởng bảo quản tới môi trƣờng xung quanh. Phạm vi nghiên cứu: - Đánh giá môi trƣờng tại phân xƣởng. - Xác định ô nhiễm môi trƣờng vật lý: + Ô nhiễm môi trƣờng nƣớc thải + Ô nhiễm môi trƣờng không khí + Ô nhiễm môi trƣờng đất (chất thải, chất thải rắn) 1.

Nội dung nghiên cứu: - Đánh giá hiện trạng môi trƣờng tại phân xƣởng. - Lấy mẫu, phân tích, đánh giá. - Nguyên nhân, nguồn gốc gây ô nhiễm.