Đánh giá tác động của sở hữu nhà nước đến hiệu quả hoạt động các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá tác động của sở hữu nhà nước đến hiệu quả hoạt động các doanh nghiệp niêm yết trên thị, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Phương Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thu Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Đến Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
• 1.2.1. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 1.2.2. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 1.2.3. Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS)
• 1.2.4. Tỷ suất sinh lời trên chi phí đầu tư (ROI)
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
• 1.3.1. Quy mô của doanh nghiệp
• 1.3.2. Số năm hoạt động của doanh nghiệp
• 1.3.3. Tỷ lệ đòn bẩy tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng hoạt động các doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước trên TTCK Việt Nam giai đoạn 2011-2019
• 2.2. Tổng quan về doanh nghiệp nhà nước và thực trạng cổ phần hoá, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam
• 2.3. Thực trạng hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước trên TTCK Việt Nam giai đoạn 2011-2019
• 2.4. Mô hình nghiên cứu tác động của sở hữu nhà nước đến hiệu quả hoạt động các doanh nghiệp niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.2. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 2.4.3. Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.4. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 2.5. Kết quả nghiên cứu
• 2.5.1. Thống kê mô tả
• 2.5.2. Phân tích tương quan
• 2.5.3. Kết quả mô hình
• 2.5.4. Thảo luận kết quả mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Đối với các nhà quản lý doanh nghiệp
• 3.2. Đối với các nhà hoạch định chính sách
• 3.3. Hạn chế đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Đến Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp

Sở hữu nhà nước (SHNN) đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của SHNN và tác động của nó đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Các yếu tố như mục tiêu đầu tư của nhà nước và sự khác biệt trong quản lý sẽ được xem xét để hiểu rõ hơn về mối liên hệ này.

1.1. Khái Niệm Về Sở Hữu Nhà Nước Tại Việt Nam

Sở hữu nhà nước tại Việt Nam được hiểu là việc nhà nước nắm giữ cổ phần trong các doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu quản lý mà còn tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có SHNN thường phải tuân thủ các quy định và chính sách của nhà nước, điều này có thể tạo ra cả cơ hội và thách thức.

1.2. Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Đến Hiệu Quả Hoạt Động

Nghiên cứu cho thấy rằng SHNN có thể tạo ra những tác động tích cực và tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Trong khi một số doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ sự hỗ trợ của nhà nước, thì những doanh nghiệp khác có thể gặp khó khăn do áp lực từ các mục tiêu chính trị và xã hội.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Doanh Nghiệp Niêm Yết Có Sở Hữu Nhà Nước

Quản lý doanh nghiệp niêm yết có SHNN gặp nhiều thách thức, từ việc cân bằng giữa lợi nhuận và các mục tiêu xã hội đến việc đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động mà còn đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.1. Cân Bằng Giữa Lợi Nhuận Và Mục Tiêu Xã Hội

Doanh nghiệp có SHNN thường phải đối mặt với áp lực từ các mục tiêu xã hội, như tạo việc làm và phát triển cộng đồng. Điều này có thể dẫn đến xung đột giữa lợi nhuận và trách nhiệm xã hội, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và chiến lược phát triển.

2.2. Tính Minh Bạch Trong Quản Lý

Tính minh bạch là yếu tố quan trọng trong quản lý doanh nghiệp niêm yết. Các doanh nghiệp có SHNN cần phải đảm bảo rằng thông tin tài chính và hoạt động được công khai và dễ tiếp cận, nhằm tăng cường niềm tin từ các nhà đầu tư và công chúng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Đến Doanh Nghiệp Niêm Yết

Phương pháp nghiên cứu sẽ bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các doanh nghiệp niêm yết có SHNN. Các mô hình hồi quy sẽ được sử dụng để đánh giá mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Từ Doanh Nghiệp Niêm Yết

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính và thông tin công khai của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Thời gian nghiên cứu sẽ tập trung vào giai đoạn từ 2011 đến 2019 để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.

3.2. Mô Hình Hồi Quy Đánh Giá Tác Động

Mô hình hồi quy OLS và các mô hình tác động cố định sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu. Các biến độc lập sẽ bao gồm tỷ lệ sở hữu nhà nước, trong khi biến phụ thuộc sẽ là các chỉ số hiệu quả hoạt động như ROA và ROE.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết. Các chỉ số tài chính sẽ được phân tích để đánh giá mức độ tác động của SHNN đến hiệu quả hoạt động.

4.1. Phân Tích Các Chỉ Số Tài Chính

Các chỉ số tài chính như ROA, ROE sẽ được phân tích để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả sẽ cho thấy mức độ ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu nhà nước đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

4.2. Thảo Luận Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được thảo luận để đưa ra những nhận định về tác động của SHNN đến hiệu quả hoạt động. Những yếu tố ảnh hưởng và các khuyến nghị sẽ được đề xuất nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Và Khuyến Nghị Về Sở Hữu Nhà Nước

Kết luận sẽ tóm tắt những phát hiện chính của nghiên cứu và đưa ra các khuyến nghị cho các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách. Những khuyến nghị này sẽ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp có SHNN.

5.1. Khuyến Nghị Đối Với Các Nhà Quản Lý Doanh Nghiệp

Các nhà quản lý doanh nghiệp cần xem xét lại chiến lược hoạt động để cân bằng giữa lợi nhuận và trách nhiệm xã hội. Việc cải thiện tính minh bạch trong quản lý cũng là một yếu tố quan trọng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Nhà Hoạch Định Chính Sách

Các nhà hoạch định chính sách cần tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp có SHNN hoạt động hiệu quả hơn. Việc giảm thiểu các rào cản và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững là cần thiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động doanh nghiệp 1. Khái niệm Trong các công ty cổ phần, hiệu quả hoạt động là chỉ tiêu quan trọng, được các bên liên quan như các cổ đông, ban giám đốc, hội đồng quản trị, các chủ nợ…quan tâm.

Thông qua hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, các bên liên quan có thể ra quyết định đầu tư hay kinh doanh. hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp xuất phát từ khái niệm hiệu quả kinh doanh, phản ánh quan điểm của quản lý chiến lược, là một tập hợp con của hiệu quả tổ chức (N. Venkatraman & Vasudevan Ramanujam, 1986). Các nghiên cứu về hiệu quả hoạt động đến từ lý thuyết tổ chức và quản trị chiến lược (Murphy và cộng sự,1996).

Xét theo lý thuyết tổ chức và quản trị doanh nghiệp, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được tiếp cận theo hướng mục tiêu hoặc theo hệ thống: - Trường hợp tiếp cận theo hướng mục tiêu thì khái niệm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được hiểu là hiệu quả các hoạt động tài chính và hiệu quả các hoạt động phi tài chính của doanh nghiệp. Cũng theo lý thuyết trên, hiệu quả hoạt động dựa vào việc đánh giá các chỉ số tài chính trong việc hoàn thành các mục tiêu kinh tế của công ty. Điển hình của cách tiếp cận này là đánh giá hiệu quả hoạt động qua các chỉ số về khả năng sinh lợi (ROA, ROE) và tỷ số giá trị thị trường. Trên phương diện rộng hơn, hiệu quả hoạt động bao gồm cả hiệu quả phi tài chính như: thị phần, giới thiệu sản phẩm mới, chất lượng sản phẩm, hiệu quả tiếp thị, và các biện pháp về hiệu quả công nghệ trong lĩnh vực kinh doanh… (N.

Venkatraman & Vasudevan Ramanujam, 1986). - Trường hợp tiếp cận theo hướng hệ thống, khái niệm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được hiểu là hiệu quả của toàn bộ hệ thống doanh nghiệp, được đo lường bằng hiệu quả của tất cả các bộ phận trong doanh nghiệp gộp lại, bao gồm bộ phận quản lý, bộ phận chăm sóc khách hàng, bộ phận marketing…Theo cách tiếp cận này, nhiều mô hình đã được đưa ra nhằm đo lường hiệu quả hoạt động của doanh 4 nghiệp như: thẻ điểm cân bằng của Kaplan và Norton (được cấu thành từ bốn khía cạnh riêng biệt: tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, học tập và phát triển, và tất cả cần được cân bằng); lăng kính hiệu quả của Kennerly và Neely (bao gồm 5 khía cạnh khi xác định một khung đánh giá hiệu quả hoạt động: sự hài lòng của các bên liên quan, chiến lược, quy trình, khả năng, đóng góp của các bên liên quan); ma trận đo lường hiệu suất của Keegan và cộng sự (phân loại các yếu tố đánh giá hiệu quả thành 4 chiều khác nhau: tài chính, phi tài chính, bên trong và bên ngoài); kim tự tháp SMART của Lynch và Cross (mô hình tích hợp giữa mục tiêu chiến lược và kích thước hiệu quả hoạt động của tổ chức thông qua cấu trúc 4 cấp tích hợp cả khía cạnh tài chính và phi tài chính, nội bộ và bên ngoài),… 1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp Việc sử dụng các chỉ tiêu tài chính là rất cần thiết trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Hiện nay có rất nhiều cách tiếp cận về đánh giá hoạt động doanh nghiệp, phần lớn các nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp như Monsen (1968), Palmer (1973), Sorenson (1974), Steer và Cable (1978), Thomsen và Perdersen (2000), đều sử dụng các chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời là ROA và ROE để đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản đo lường hiệu quả hoạt động của một công ty trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận sau thuế sau khi đã trừ thuế, không phân biệt tài sản này được hình thành bởi nguồn vốn vay hay vốn chủ sở hữu. Lợi nhuận sau thuế ROA = Tổng tài sản ROA là tỷ số cung cấp cho nhà đầu tư thông tin về các khoản lợi nhuận sau thuế được tạo ra từ lượng vốn đầu tư, tức là cứ một đồng đầu tư vào tổng tài sản thì tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế. Tài sản của một doanh nghiệp được hình thành từ nợ và vốn chủ sở hữu. Cả hai nguồn này được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động của doanh nghiệp.

ROA càng cao thì càng tốt vì điều đó cho thấy doanh nghiệp đang kiếm được nhiều lợi nhuận từ tổng tài sản. Chỉ số này là cơ sở quan trọng để những 5 người đi vay hay cho vay cân nhắc ra quyết định liệu xem công ty có thể tạo ra mức sinh lợi cao hơn chi phí sử dụng nợ hay không. Đồng thời, ROA còn là cơ sở để chủ sở hữu đánh giá tác động của đòn bẩy tài chính và ra quyết định huy động vốn. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu hay còn gọi là doanh lợi vốn chủ sở hữu, là tỷ số đo lường mức lợi nhuận trên vốn đầu tư của các chủ sở hữu, nhằm phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của chủ sở hữu dưới tác động của đòn bẩy tài chính.

Lợi nhuận sau thuế ROE = Vốn chủ sở hữu Chỉ số này là thước đo chính xác để đánh giá một đồng vốn bỏ ra và tích luỹ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế, thể hiện tỷ lệ phần trăm lợi nhuận thu được của các cổ đông vốn chủ sở hữu. Đồng thời ROE giúp các nhà đầu tư so sánh hiệu suất của các khoản đầu tư cổ phiếu khác nhau, từ đó ảnh hưởng đến chiến lược đầu tư trong tương lai của họ. Hệ số này thường được các nhà đầu tư phân tích để so sánh với các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường, từ đó tham khảo khi quyết định mua cổ phiếu của công ty nào. Hầu hết các cổ đông hoặc các nhà đầu tư rất quan tâm đến tỷ số này vì nó gắn với lợi nhuận mà họ có thể nhận được.

Nếu tỷ số ROE cao sẽ cho thấy hiệu quả sinh lời của doanh nghiệp là tốt, vì số lượng vốn chủ sở hữu bỏ ra đầu tư đã tạo được mức lợi nhuận sau thuế tốt. Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS) Tỷ suất sinh lời trên doanh thu hay suất sinh lời của doanh thu phản ánh quan hệ giữa lợi nhuận ròng dành cho nhà đầu tư và doanh thu của công ty; cho chúng ta biết một đồng doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận, hay nói cách khác lợi nhuận chiếm bao nhiêu phần trăm trong doanh thu. Lợi nhuận sau thuế ROS = Doanh thu thuần Vì doanh thu là con số dương nên nếu chỉ số ROS dương, thì doanh nghiệp kinh doanh có lãi, khi ROS càng lớn thì lãi càng lớn. Một doanh nghiệp muốn bền vững thì nên duy trì tỷ số ROS ổn định, hoặc gia tăng theo thời gian.

Nếu chỉ số ROS âm, 6 là dấu hiệu chi phí đang vượt tầm kiểm soát (giá nguyên liệu đầu vào tăng, chi phí bán hàng hoặc chi phí quản lý doanh nghiệp tăng…), hoặc doanh nghiệp đang phải chiết khấu để bán sản phẩm hoặc dịch vụ. Chỉ số ROS cũng phụ thuộc vào đặc tính của từng ngành nghề, muốn đánh giá doanh nghiệp cần phải so sánh với mặt bằng ROS trung bình ngành để xem doanh nghiệp có đang hoạt động tốt hay không. Tỷ suất sinh lời trên chi phí đầu tư (ROI) Tỷ suất sinh lời trên chi phí đầu tư hay lợi tức đầu tư được sử dụng để xác định lợi nhuận tài chính trong quá khứ và tiềm năng tương lai, hoặc chi phí cơ hội mà nhà đầu tư đã bỏ ra để đầu tư vào công ty. Lợi nhuận sau thuế ROI = Chi phí đầu tư Chỉ số ROI cho phép doanh nghiệp theo dõi và phân tích các dự án ngắn hạn và dài hạn, từ đó đặt ra các mục tiêu đơn giản cho các dự án này.

Đồng thời ROI giúp các nhà quản trị đánh giá hiệu quả tài chính của doanh nghiệp mà họ sở hữu và giúp doanh nghiệp xác định có đang đi đúng hướng hay không. Chỉ số ROI được xác định phụ thuộc vào mục đích và lĩnh vực đầu tư. Ví dụ nếu công ty chi tiền cho một thiết bị, thì ROI tính theo năng suất. Mặt khác, đầu tư cho marketing thì tính ROI theo quá trình bán hàng.

Như vậy ROI nhà đầu tư mong muốn từ nỗ lực tối ưu hóa công cụ tìm kiếm sẽ khác với ROI từ khoản đầu tư vào một nhà máy hay thiết bị mới. Đây là một công cụ hữu ích để đánh giá các quyết định kinh doanh trong quá khứ của và thông báo cho những quyết định trong tương lai. Các nhà đầu tư cũng có thể sử dụng thông tin từ các tính toán ROI để so sánh các cơ hội kinh doanh mới và ra quyết định đầu tư. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp Quy mô của doanh nghiệp Quy mô doanh nghiệp là một trong các nhân tố tác động đến ROA và ROE, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp lớn, có uy tín và hoạt động lâu năm chắc chắn sẽ có những thuận lợi và ưu thế nhất định so với những doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ vừa mới kinh doanh 7 những dự án đầu tiên. Nhìn chung với tất cả các ngành nghề kinh doanh, khách hàng sẽ chỉ đặt niềm tin và quay trở lại với sản phẩm của doanh nghiệp mà họ cảm thấy có chất lượng và giá cả phù hợp với nhu cầu của họ. Bên cạnh đó, quy mô lớn giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc đi vay hay kêu gọi đầu tư bởi tình hình tài chính ổn định hay tài sản đảm bảo đủ an toàn để thế chấp các khoản vay. Nghiên cứu của Kapopoulos & Lazaretou (2007) và Imam & Malik (2007) cũng đã xác định rằng quy mô doanh nghiệp càng lớn sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động càng hiệu quả hơn.

Số năm hoạt động của doanh nghiệp Số năm hoạt động trên thị trường là một nhân tố chủ quan có sự ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp đã có thâm niên sâu trên thị trường thường được biết đến bởi nhiều đối tượng khách hàng, nhà đầu tư hơn so với các doanh nghiệp trẻ mới tham gia thị trường.