CHƯƠNG 1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trên toàn cầu, các hiện tượng nhiệt độ cực đoan đang gia tăng về cường độ, tần suất và thời gian của chúng. Chỉ riêng năm 2015 đã có 175 triệu người phải hứng chịu các đợt nắng nóng, và từ năm 2000 đến năm 2016, số người tiếp xúc với các đợt nắng nóng đã tăng khoảng 125 triệu người. Do các khí nhà kính trong khí quyển làm khí hậu trái đất nóng lên nhanh chóng, cường độ nhiệt độ toàn cầu và tần suất các đợt nắng nóng sẽ tăng lên trong nhiều thập kỷ tới [5].
Căng thẳng nhiệt là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do thời tiết.000 người ở châu Âu đã chết do hậu quả của đợt nắng nóng từ tháng 6-8.000 trường hợp tử vong do vượt mức đã xảy ra trong đợt nắng nóng kéo dài 44 ngày ở Nga [5]. Tăng nhiệt nhanh chóng do tiếp xúc với điều kiện nóng hơn mức trung bình làm ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể và có thể dẫn đến một loạt bệnh bao gồm chuột rút vì nóng, kiệt sức vì nóng, say nắng và tăng thân nhiệt. Ngay cả những thay đổi nhỏ so với nhiệt độ trung bình theo mùa cũng có thể làm tăng bệnh tật và tử vong. Tử vong và nhập viện do nắng nóng có thể nhanh chóng hoặc chậm trễ, và có thể dẫn đến tử vong nhanh hơn hoặc bệnh tật ở những người vốn đã yếu - đặc biệt là trong những ngày đầu tiên của đợt nắng nóng.
Nhiệt độ quá cao cũng có thể làm trầm trọng thêm các tình trạng mãn tính, bao gồm bệnh tim mạch, hô hấp, mạch máu não và các bệnh liên quan đến tiểu đường. Việt Nam là đất nước nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, hằng năm có đến 233 ngày nóng, ẩm. Là quốc gia chịu ảnh hưởng nhiều từ nhiệt độ và độ ẩm do có vị trí gần xích đạo. Nhiệt độ trung bình hằng năm từ 22 – 27oC, độ ẩm tương đối dao động từ 70 – 95%.
Về mùa hè nhiệt độ ngoài trời thường lên tới 37 – 38oC gây ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của con người khi hoạt động ngoài trời [14]. SVTH: Lê Nguyễn Hoài An 1 GVHD:ThS. Nguyễn Huỳnh Ánh Tuyết Đánh giá rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương Vào năm 2019, Theo tờ Washington Post, huyện Hương Khê của tỉnh Hà Tĩnh vừa chạm mốc nhiệt độ 110 độ F (tương đương 43,4 độ C), phá vỡ kỷ lục nhiệt độ cao nhất từ trước đến nay của Việt Nam. Bài báo diễn tả sức nóng khủng khiếp ở Việt Nam như sau: “Nhiệt độ 110 độ F đủ làm tan chảy bút sáp màu, hóa lỏng sô-cô-la và khiến nhiệt độ bên trong một chiếc xe hơi đang đậu vượt quá 140 độ F (khoảng 60 độ C)” [19].
Đối với tỉnh Bình Dương nằm trong khu vực trọng điểm của miền Nam. Với dân số (theo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở 01/4/2019) là 2. Dẫn đến mật độ người di chuyển ngoài trời cao vào các thời gian cao điểm 12 giờ. Vào khoảng thời gian này chủ yếu là người dân di chuyển từ nhà đến nơi làm việc và ngược lại, thường gây ra ùn tắc giao thông dẫn đến thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cao hơn bình thường.
Theo dữ liệu do trung tâm Khí tượng – Thủy văn Việt Nam thu thập, nhiệt độ trung bình của tỉnh tăng khoảng 0,3 đến 0,5 độ trong vài thập kỉ qua. Cùng với việc phát triển kinh tế xã hội của đất nước, lưu lượng người di chuyển ngoài trời mỗi năm càng gia tăng. Việc tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, thúc đẩy quá trình diễn biến của các căn bệnh phức tạp. Do đó việc tính toán chỉ số HI giúp cho các cơ quan có thể xây dựng các giải pháp phòng ngừa và người dân có biện pháp để giảm thời lượng tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ cao và độ ẩm thì đề tài “Đánh giá rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương” được thực hiện.
TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC Chỉ số nhiệt HI hiện là thước đo phổ biến được sử dụng để đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ đến sức khỏe con người và được các nước trên thế giới sử dụng rộng rãi để làm thước đo mức độ tiếp xúc với nhiệt trong các nghiên cứu như của Mỹ [1], Bangladesh [10], Canada [3], tại Việt Nam cũng đã có các nghiên cứu tại các khu vực như Đà Nẵng [8]. Cùng với việc vận dụng công cụ nội suy của hệ thống thông tin địa lý để nội suy ra kết quả trên toàn vùng đã giúp đem đến những thông tin cụ thể và SVTH: Lê Nguyễn Hoài An 2 GVHD:ThS. Nguyễn Huỳnh Ánh Tuyết Đánh giá rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương khách quan về những rủi ro của nhiệt đến sức khỏe người lao động ngoài trời. Công cụ nội suy không gian đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới như nghiên cứu nội suy nhiệt độ không khí ở tỉnh Gansu, Trung Quốc [11], nội suy dữ liệu thành lập bản đồ nhiệt độ từ số liệu quan trắc của các trạm trên lãnh thổ Việt Nam [6].
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu tổng quát - Xác định chỉ số nhiệt theo nhiệt độ và độ ẩm tại Bình Dương. - Đánh giá mức độ rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương. Mục tiêu cụ thể - Xác định nhiệt độ và độ ẩm tại các điểm.
- Xác định chỉ số nhiệt tại các điểm. - Nội suy chỉ số nhiệt cho tỉnh Bình Dương. - Xây dựng bản đồ đánh giá mức độ rủi ro. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU - Nhiệt độ và độ ẩm trong không khí.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU Nghiên cứu được thực hiện tại tỉnh Bình Dương. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Dữ liệu Dữ liệu trong đề tài được thu thập thứ cấp từ Niên giám thống kê các tỉnh, Website dữ liệu khí tượng, bản đồ từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương. Nghiên cứu đã thu thập số liệu nhiệt độ và độ ẩm từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2020 trên trang website: https://www.
Đây là trang web thương mại điện tử của một công ty truyền thông của Mỹ, chuyên cung cấp các dịch vụ dự báo thời tiết thương mại trên toàn thế giới. SVTH: Lê Nguyễn Hoài An 3 GVHD:ThS. Nguyễn Huỳnh Ánh Tuyết Đánh giá rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương Để nội suy chỉ số HI của tỉnh Bình Dương, bài nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, áp suất khí quyển từ các trạm khí tượng lân cận là Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Long An, Tây Ninh, Bình Phước. Danh sách các trạm quan trắc khí tượng được sử dụng trong nghiên cứu VN2000 TT Tên Trạm Địa danh Tọa độ X Tọa độ Y 1 Sở Sao Hiệp An, Thủ Dầu Một, Bình Dương 106.055520 2 Long Khánh Xuân Lộc, Long Khánh, Đồng Nai 107.933333 3 Tân Sơn Hòa Thành phố Hồ Chí Minh 106.816667 4 Đồng Xoài Đồng Xoài, Đồng Phú, Bình Phước 106.533333 5 Tây Ninh Phường I, Tây Ninh 106.333333 6 Tân An An Vĩnh Ngãi, Tân An, Long An 106.542285 SVTH: Lê Nguyễn Hoài An 4 GVHD:ThS.
Nguyễn Huỳnh Ánh Tuyết Đánh giá rủi ro sức khỏe do nhiệt tại tỉnh Bình Dương Hình 1. Sơ đồ vị trí các trạm quan trắc 1. Phương pháp nghiên cứu 1. Phương pháp thu thập thông tin, kế thừa tài liệu Kế thừa tài liệu đã có liên quan trực tiếp đến quá trình nghiên cứu được công bố ở các cấp, các ngành.
Tài liệu này chủ yếu bao gồm: - Các công trình nghiên cứu, đề tài và tạp chí khoa học. - Sử dụng các nguồn số liệu, thông tin từ các website chuyên ngành trên internet và các sách, báo có liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu nhằm rút ngắn thời gian và kế thừa kết quả trước đó. Phương pháp tính toán chỉ số nhiệt HI Công thức được sử dụng là công thức tính chỉ số nhiệt theo The National Weather Service of the NOAA, với công thức sau: HI = c1 + c2T + c3R + c4TR + c5T2 + c6R2 + c7T2R + c8TR2 + c9T2R2 (1) Trong đó: HI = chỉ số nóng bức (bằng độ Fahrenheit) T = nhiệt độ bầu khô môi trường xung quanh (bằng độ Fahrenheit) R = độ ẩm tương đối (phần trăm, từ 0 đến 100) c1 = -42,379; c2 = 2,04901523; c3 = 10,14333127; c4 = -0,22475541; c5 = -6,83783 x 10-3; c6 = -5,481717 x 10-2; c7 = 1,22874 x 10-3; c8 = 8,5282 x 10-4; c9 = -1,99 x 10-6. Trên bảng giá trị chỉ số nhiệt theo độ F của NOAA và bảng giá trị chỉ số nhiệt theo độ C , có phương trình chuyển đổi giữa HI (độ F) và HI (độ C) như sau: HI(C) = -11,5 + 0,488 HI(F) (2) Thang giá trị dưới đây lấy theo Cục Hải dương và Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA).
SVTH: Lê Nguyễn Hoài An 5 GVHD:ThS.