Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy và trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm hai mảnh vỏ phân bố ở đầm cù mông tỉnh phú yên

Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy và ống tiêu hóa của thân mềm hai mảnh vỏ tại đầm Cù Mông, Phú Yên.

• Tác giả: Lê Quốc Hội
• Người hướng dẫn: TS. Võ Văn Chí
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy và trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm hai mảnh vỏ phân bố ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Phú Yên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về chất thải nhựa
• 2.2. Tác hại từ việc thải bỏ rác thải nhựa
• 2.3. Những nghiên cứu về vi nhựa trong trầm tích và trong động vật thuỷ sinh
• 2.4. Sơ lược một vài đặc điểm của các loài thân mềm nghiên cứu
• 2.5. Những thông tin chung về đầm Cù Mông
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Sự tích tụ vi nhựa trong trầm tích đáy ở đầm Cù Mông
• 4.2. Ô nhiễm vi nhựa trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm phân bố ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên
• 4.3. Thảo luận chung
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Về mật độ vi nhựa
• 5.2. Về hình dạng và kích thước vi nhựa
• 5.3. Về màu sắc vi nhựa
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ô nhiễm vi nhựa

Ô nhiễm vi nhựa là một vấn đề môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả hệ sinh thái nước ngọt và nước mặn. Vi nhựa được định nghĩa là các hạt nhựa có kích thước từ 1µm đến 5mm, thường phát sinh từ việc phân hủy các sản phẩm nhựa lớn hơn. Theo thống kê, khoảng 90% rác thải trôi nổi trên biển là rác thải nhựa, trong đó vi nhựa chiếm một tỷ lệ đáng kể. Nghiên cứu cho thấy, vi nhựa không chỉ gây hại cho động vật biển mà còn có thể xâm nhập vào chuỗi thức ăn, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Đặc biệt, tại Việt Nam, tình trạng ô nhiễm vi nhựa đang gia tăng, đặc biệt ở các khu vực ven biển như đầm Cù Mông, nơi có nhiều loài hải sản quý giá. Việc đánh giá mức độ ô nhiễm vi nhựa tại đây là cần thiết để có những biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

II. Tác động của ô nhiễm vi nhựa đến hệ sinh thái

Ô nhiễm vi nhựa có tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái ven biển. Các loài sinh vật biển, đặc biệt là thân mềm hai mảnh vỏ, dễ dàng nuốt phải vi nhựa, dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa và sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy, vi nhựa có thể gây tắc nghẽn hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng của sinh vật. Hơn nữa, vi nhựa còn có khả năng hấp thụ các chất độc hại từ môi trường, từ đó xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến động vật mà còn có thể tác động đến con người thông qua việc tiêu thụ hải sản. Việc đánh giá mức độ ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích và thân mềm hai mảnh vỏ tại đầm Cù Mông là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tác động của ô nhiễm môi trường đến sức khỏe con người và sinh vật.

III. Phương pháp nghiên cứu ô nhiễm vi nhựa

Nghiên cứu ô nhiễm vi nhựa tại đầm Cù Mông được thực hiện thông qua việc thu thập mẫu trầm tích và thân mềm hai mảnh vỏ. Các mẫu được phân tích để xác định mật độ, kích thước và hình dạng của vi nhựa. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác mức độ ô nhiễm vi nhựa trong môi trường. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng về nguồn gốc và mức độ ô nhiễm tại khu vực này. Đồng thời, nghiên cứu cũng sẽ giúp các nhà quản lý môi trường có cơ sở để đưa ra các chính sách bảo vệ hệ sinh thái và giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại đầm Cù Mông.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích và thân mềm hai mảnh vỏ tại đầm Cù Mông ở mức cao. Mật độ vi nhựa trong trầm tích cho thấy sự tích tụ đáng kể, đặc biệt là trong mùa mưa. Các loại vi nhựa được phát hiện chủ yếu là dạng sợi và mảnh, với nhiều màu sắc khác nhau. Điều này cho thấy nguồn gốc đa dạng của vi nhựa, từ rác thải sinh hoạt đến các hoạt động công nghiệp. Thảo luận về kết quả này cho thấy, cần có các biện pháp quản lý và bảo vệ môi trường hiệu quả hơn để giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa tại khu vực này.

V. Kiến nghị và giải pháp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số kiến nghị được đưa ra nhằm giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa tại đầm Cù Mông. Cần tăng cường công tác quản lý rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa, từ các nguồn phát sinh. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của ô nhiễm vi nhựa đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người. Các biện pháp bảo vệ môi trường cần được thực hiện đồng bộ, bao gồm việc kiểm soát nguồn thải và khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần bảo vệ đầm Cù Mông và các hệ sinh thái ven biển khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm vi nhựa là một vấn đề môi trường toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả hệ sinh thái nước ngọt và nước mặn. Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, mỗi năm thế giới thải ra khoảng 300 triệu tấn rác thải nhựa, trong đó Việt Nam đóng góp khoảng 1,8 triệu tấn. Vi nhựa, với kích thước từ 1µm đến 5mm, là sản phẩm phân rã của rác thải nhựa lớn và có khả năng xâm nhập sâu vào chuỗi thức ăn thủy sinh, gây nguy hại cho sinh vật và con người. Tỉnh Phú Yên, với đường bờ biển dài và nhiều đầm vịnh, đang chịu tác động nghiêm trọng từ rác thải nhựa, đặc biệt là đầm Cù Mông – một vùng sinh thái quan trọng với nhiều loài thủy sản có giá trị kinh tế cao.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy và trong ống tiêu hóa của ba loài thân mềm hai mảnh vỏ (ngao bộp, ngao rá, ngao giá) phân bố tại đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2020 đến tháng 6/2021, tập trung khảo sát mật độ, kích thước và màu sắc vi nhựa trong môi trường và sinh vật. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp dữ liệu khoa học quan trọng về mức độ ô nhiễm vi nhựa tại địa phương mà còn góp phần làm cơ sở cho các chính sách quản lý và giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về ô nhiễm vi nhựa trong môi trường thủy sinh, bao gồm:

• Phân loại vi nhựa: Vi nhựa được chia thành vi nhựa nguyên sinh (được sản xuất với kích thước nhỏ) và vi nhựa thứ sinh (phân mảnh từ nhựa lớn). Vi nhựa có thể tồn tại dưới dạng sợi, mảnh, hạt, với kích thước từ 1µm đến 5mm.
• Chu trình vận chuyển và tích tụ vi nhựa: Vi nhựa di chuyển qua các dòng chảy, gió, mưa và tích tụ trong trầm tích đáy, đồng thời xâm nhập vào sinh vật thủy sinh qua thức ăn hoặc môi trường sống.
• Tác động sinh học của vi nhựa: Vi nhựa gây tắc nghẽn hệ tiêu hóa, giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, gây stress oxy hóa và ảnh hưởng đến sinh trưởng, sinh sản của sinh vật thủy sinh.
• Mô hình đánh giá ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích và sinh vật: Sử dụng phương pháp phân tích mật độ, kích thước, màu sắc vi nhựa trong mẫu trầm tích và mẫu sinh vật để đánh giá mức độ ô nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu trầm tích đáy và mẫu ba loài thân mềm hai mảnh vỏ (ngao bộp, ngao rá, ngao giá) được thu tại ba điểm (Đ1, Đ2, Đ3) trong đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên. Mẫu được thu định kỳ mỗi tháng một lần trong 3 tháng mùa mưa (10-12/2020) và 3 tháng mùa khô (3-5/2021).
• Phương pháp thu mẫu: Trầm tích được thu từ bề mặt đáy đến sâu 5cm, mỗi điểm thu 5 lần rồi trộn đều. Động vật thân mềm được thu từ ngư dân, bảo quản lạnh và xử lý tại phòng thí nghiệm.
• Phương pháp xử lý mẫu: Mẫu trầm tích được làm khô, sàng lọc qua các rây kích thước 1mm và 250µm, xử lý bằng H2O2 và dung dịch NaCl bão hòa để tách vi nhựa. Mẫu thân mềm được giải phẫu lấy ống tiêu hóa, xử lý bằng KOH 10% ở 60°C trong 24 giờ, lọc tương tự như mẫu trầm tích.
• Phân tích mẫu: Vi nhựa được quan sát dưới kính hiển vi soi nổi Leica S9i, phân loại theo dạng (sợi, mảnh), đo kích thước, xác định màu sắc và ghi nhận dữ liệu bằng phần mềm chuyên dụng.
• Kiểm soát nhiễm bẩn: Thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa nhiễm vi nhựa từ môi trường trong quá trình xử lý và phân tích mẫu.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2013 để tính toán mật độ, kích thước, màu sắc vi nhựa và thực hiện phân tích phương sai một yếu tố (ANOVA) để kiểm tra sự khác biệt mật độ vi nhựa giữa các mùa và vị trí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mật độ vi nhựa trong trầm tích đáy: Mật độ vi nhựa dạng sợi cao hơn dạng mảnh ở cả ba điểm thu mẫu. Mùa mưa có mật độ vi nhựa tổng cộng dao động từ 2866,7 đến 4433,3 vi nhựa/kg trầm tích khô, cao hơn đáng kể so với mùa khô (1233,3 đến 1600 vi nhựa/kg) với ý nghĩa thống kê (p<0,05). Vị trí Đ1 và Đ3 có mật độ vi nhựa cao hơn Đ2 trong mùa mưa (p<0,05), do gần khu dân cư và chợ hải sản.

2. Kích thước vi nhựa trong trầm tích: Vi nhựa dạng sợi chủ yếu có chiều dài từ 500 đến 4100 µm, phân bố không đồng nhất giữa các điểm và mùa. Vi nhựa dạng mảnh tập trung chủ yếu ở nhóm diện tích 45.000 µm² và 200.000 µm², với sự khác biệt về phân bố kích thước giữa mùa mưa và mùa khô.

3. Màu sắc vi nhựa trong trầm tích: Vi nhựa dạng sợi có 9 màu phổ biến như tím, xanh biển, xanh lá, vàng, trong đó màu tím chiếm ưu thế mùa khô (55%) và màu tím, vàng, xanh biển chiếm ưu thế mùa mưa. Vi nhựa dạng mảnh chủ yếu có màu trắng, xanh biển, vàng và xanh lá, với sự thay đổi tỷ lệ màu sắc giữa hai mùa.

4. Ô nhiễm vi nhựa trong ống tiêu hóa thân mềm: Mật độ vi nhựa trong ống tiêu hóa của ba loài ngao cũng cao hơn vào mùa mưa so với mùa khô, phản ánh sự tích tụ vi nhựa trong môi trường và khả năng ngao lọc thức ăn chứa vi nhựa.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt mật độ vi nhựa giữa mùa mưa và mùa khô được giải thích bởi lượng mưa lớn trong mùa mưa cuốn trôi rác thải nhựa từ các khu vực dân cư, chợ và nuôi trồng thủy sản vào đầm, làm tăng tích tụ vi nhựa trong trầm tích. Vị trí Đ1 và Đ3 gần khu dân cư và chợ hải sản nên có mật độ vi nhựa cao hơn Đ2 – khu vực nuôi trồng thủy sản ít rác thải hơn. Kích thước và màu sắc vi nhựa phản ánh nguồn gốc đa dạng của rác thải nhựa, từ các sản phẩm sinh hoạt, công nghiệp đến hoạt động nuôi trồng thủy sản.

Kết quả phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy vi nhựa dạng sợi chiếm ưu thế trong môi trường thủy sinh và có khả năng tích tụ trong sinh vật lọc thức ăn như thân mềm hai mảnh vỏ. Việc phát hiện vi nhựa trong ống tiêu hóa của ngao cho thấy nguy cơ vi nhựa xâm nhập vào chuỗi thức ăn và ảnh hưởng đến sức khỏe con người khi tiêu thụ hải sản. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mật độ vi nhựa theo mùa và vị trí, bảng so sánh kích thước và màu sắc vi nhựa giữa các mẫu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và xử lý rác thải nhựa tại nguồn: Các cơ quan quản lý địa phương cần triển khai các biện pháp kiểm soát rác thải nhựa từ khu dân cư, chợ và hoạt động nuôi trồng thủy sản quanh đầm Cù Mông nhằm giảm lượng rác thải nhựa xâm nhập vào môi trường nước. Thời gian thực hiện ưu tiên trong vòng 1-2 năm.

2. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải nhựa hiệu quả: Thiết lập các điểm thu gom rác thải nhựa tại các khu vực trọng điểm như chợ hải sản, khu dân cư và bến cảng, kết hợp với công nghệ xử lý rác thải thân thiện môi trường. Chủ thể thực hiện là chính quyền địa phương phối hợp với các tổ chức môi trường, trong vòng 2 năm.

3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của vi nhựa: Tổ chức các chương trình truyền thông, giáo dục về tác động của rác thải nhựa và vi nhựa đến môi trường và sức khỏe, khuyến khích người dân giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần. Thời gian triển khai liên tục, ưu tiên trong 1 năm đầu.

4. Thúc đẩy nghiên cứu và giám sát ô nhiễm vi nhựa định kỳ: Thiết lập hệ thống giám sát ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích và sinh vật thủy sinh tại đầm Cù Mông để theo dõi xu hướng và hiệu quả các biện pháp giảm thiểu. Chủ thể thực hiện là các viện nghiên cứu, trường đại học, với chu kỳ giám sát 6 tháng/lần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý môi trường và chính quyền địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách quản lý rác thải nhựa, quy hoạch phát triển bền vững vùng ven biển và đầm Cù Mông.

2. Các nhà khoa học và nghiên cứu sinh ngành sinh học môi trường, thủy sản: Tham khảo phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về ô nhiễm vi nhựa và tác động sinh học.

3. Ngư dân và người nuôi trồng thủy sản: Hiểu rõ tác động của rác thải nhựa đến nguồn lợi thủy sản, từ đó thay đổi hành vi sản xuất, bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sản.

4. Cộng đồng và tổ chức phi chính phủ về bảo vệ môi trường: Dùng luận văn làm tài liệu tham khảo trong các hoạt động tuyên truyền, vận động giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ hệ sinh thái ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Vi nhựa là gì và tại sao nó nguy hiểm?
   Vi nhựa là các mảnh nhựa có kích thước từ 1µm đến 5mm, có thể xâm nhập vào chuỗi thức ăn thủy sinh, gây tắc nghẽn hệ tiêu hóa và tích tụ các chất độc hại, ảnh hưởng đến sinh vật và sức khỏe con người.

2. Tại sao mật độ vi nhựa trong mùa mưa lại cao hơn mùa khô?
   Mưa lớn cuốn trôi rác thải nhựa từ đất liền vào đầm, làm tăng lượng vi nhựa tích tụ trong trầm tích và sinh vật. Mùa khô lượng mưa ít nên lượng vi nhựa giảm.

3. Vi nhựa có thể ảnh hưởng đến con người như thế nào?
   Vi nhựa tích tụ trong hải sản có thể đi vào cơ thể người khi tiêu thụ, mang theo các chất độc hại hấp phụ trên bề mặt, gây nguy cơ về sức khỏe lâu dài.

4. Phương pháp nào được sử dụng để phát hiện vi nhựa trong mẫu?
   Mẫu trầm tích và sinh vật được xử lý hóa học, lọc qua các rây kích thước nhỏ, sau đó quan sát và phân loại vi nhựa dưới kính hiển vi soi nổi.

5. Làm thế nào để giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa tại đầm Cù Mông?
   Cần tăng cường quản lý rác thải nhựa tại nguồn, xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác hiệu quả, nâng cao nhận thức cộng đồng và giám sát ô nhiễm định kỳ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định mật độ vi nhựa trong trầm tích đáy đầm Cù Mông dao động từ 1233,3 đến 4433,3 vi nhựa/kg trầm tích khô, cao hơn rõ rệt vào mùa mưa (p<0,05).
• Vi nhựa dạng sợi chiếm ưu thế so với dạng mảnh, với kích thước chủ yếu từ 500 đến 4100 µm và màu sắc đa dạng, phản ánh nguồn gốc rác thải phong phú.
• Vi nhựa được phát hiện trong ống tiêu hóa của ba loài thân mềm hai mảnh vỏ, cho thấy nguy cơ xâm nhập vào chuỗi thức ăn và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng chính sách quản lý rác thải nhựa và bảo vệ môi trường ven biển tỉnh Phú Yên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, giám sát định kỳ và mở rộng nghiên cứu về tác động sinh học của vi nhựa trong hệ sinh thái thủy sinh.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng tại đầm Cù Mông!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giới thiệu về chất thải nhựa.

Tác hại từ việc thải bỏ rác thải nhựa. Những nghiên cứu về vi nhựa trong trầm tích và trong động vật thuỷ sinh. Sơ lược một vài đặc điểm của các loài thân mềm nghiên cứu. Những thông tin chung về đầm Cù Mông.

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN. Sự tích tụ vi nhựa trong trầm tích đáy ở đầm Cù Mông. Ô nhiễm vi nhựa trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm phân bố ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên.

Thảo luận chung. 68 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Về mật độ vi nhựa. Về hình dạng và kích thước vi nhựa.

Về màu sắc vi nhựa. 73 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 QUYẾT ĐỊNH GIAO TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BẢN SAO) e DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU Đ1 : Vị trí 1 THCS :Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân e DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. So sánh mật độ vi nhựa trong trầm tích đáy giữa hai mùa đối với từng vị trí.

So sánh mật độ vi nhựa trong trầm tích đáy giữa các vị trí trong cùng một mùa. So sánh mật độ vi nhựa của cùng một loài ở hai mùa khác nhau. So sánh mật độ vi nhựa giữa các loài trong cùng một mùa. Ô nhiễm vi nhựa ở một số loài thân mềm.

70 e DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Nguồn phát sinh rác thải nhựa trên biển. Nguồn phát sinh và các đường di chuyển của vi nhựa trong môi trường biển. Các loài thân mềm hai mảnh vỏ thu tại đầm Cù Mông.

Một góc của Đầm Cù Mông. Rác thải tại đầm Cù Mông. Các nguồn rác thải vào đầm Cù Mông ……………………………18 Hình 2. Vị trí thu mẫu tại đầm Cù Mông.

Chiều dài sợi vi nhựa (µm) tại Đ1 ở đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%). Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) tại Đ1 đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%). Chiều dài sợi vi nhựa (µm) tại Đ2 đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%). Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) tại Đ2 đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Chiều dài sợi vi nhựa (µm) tại Đ3 đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%). Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) tại Đ3 ở đầm Cù Mông theo tỷ lệ xuất hiện (%). Sự phân bố chiều dài sợi vi nhựa (µm) trong trầm tích đáy ở 3 vị trí trong mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%) .8 Sự phân bố diện tích mảnh vi nhựa (µm2) trong trầm tích đáy ở 3 vị trí trong mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%). Sự phân bố chiều dài sợi vi nhựa (µm) trong trầm tích đáy ở 3 vị trí trong mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Sự phân bố diện tích các mảnh vi nhựa (µm2) trong trầm tích đáy ở 3 vị trí trong mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong trầm tích đáy ở Đ1 theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong trầm tích đáy ở Đ1 theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong trầm tích đáy ở Đ2 theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong trầm tích đáy ở Đ2 theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong trầm tích đáy ở Đ3 theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong trầm tích đáy ở Đ3 theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong trầm tích đáy ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong trầm tích đáy ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong trầm tích đáy ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong trầm tích đáy ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Chiều dài sợi vi nhựa (µm) ở ngao bộp theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) ở ngao bộp theo tỷ lệ xuất hiện (%). Chiều dài sợi vi nhựa (µm) ở ngao rá theo tỷ lệ xuất hiện (%). Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) ở ngao rá theo tỷ lệ xuất hiện (%) 54 Hình 3. Chiều dài sợi vi nhựa (µm) ở ngao giá theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Diện tích mảnh vi nhựa (µm2) ở ngao giá theo tỷ lệ xuất hiện (%). Sự phân bố chiều dài sợi vi nhựa (µm) trong ống tiêu hóa ở 3 loài thân mềm ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%). Sự phân bố diện tích mảnh vi nhựa (µm2) trong ống tiêu hóa ở 3 loài thân mềm ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%). Sự phân bố chiều dài sợi vi nhựa (µm) trong ống tiêu hóa của 3 loài thân mềm ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Sự phân bố diện tích mảnh vi nhựa (µm2) trong ống tiêu hóa của 3 loài thân mềm ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong ống tiêu hóa của ngao bộp theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong ống tiêu hóa của ngao bộp theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong ống tiêu hóa của ngao rá theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong ống tiêu hóa của ngao rá theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong ống tiêu hóa của ngao giá theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong ống tiêu hóa của ngao giá theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong ống tiêu hóa ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%).

Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong ống tiêu hóa ở mùa mưa theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng sợi trong ống tiêu hóa ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Màu sắc vi nhựa dạng mảnh trong ống tiêu hóa ở mùa khô theo tỷ lệ xuất hiện (%). Lý do chọn đề tài Ô nhiễm nhựa ở các hệ sinh thái thủy sinh là một vấn đề đang xảy ra trên phạm vi toàn cầu, làm ảnh hưởng đến cả môi trường nước ngọt và nước mặn [34].

Rác thải nhựa khi đi vào môi trường nước, dưới tác động cơ học của nước và bức xạ cực tím sẽ bị phân rã thành các mẫu có kích thước nhỏ hơn [79]. Dựa vào kích cỡ của chúng, các nhà khoa học đã chia ra thành nhiều nhóm khác nhau. Nhóm nhựa lớn là những mẫu nhựa lớn hơn 5mm, còn nhóm nhựa nhỏ, còn gọi là vi nhựa (microplastic) là những mẫu nhựa có chiều dài từ 1 - 5µm [20],[36],[44],[45]. Vi nhựa, đặc biệt là các sợi tổng hợp và sợi nhân tạo đã được tìm thấy trong nhiều thủy vực như hồ, sông, cửa sông, biển,… [21], [25], [38] nó có thể được vận chuyển thông qua lưới thức ăn trong môi trường nước ngọt, nước mặn và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người [21],[23].

Vì những mối nguy hại từ vi nhựa như vậy nên có rất nhiều nghiên cứu ở các nước thuộc châu Mỹ và châu Âu được thực hiện [26] để đánh giá mức độ ô nhiễm, làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp. Tuy nhiên, những nghiên cứu về vi nhựa ở khu vực Đông Nam Á (là một khu vực xả thải rác thải nhựa đứng đầu thế giới) còn rất khan hiếm. Cùng chung bối cảnh đó, mặc dù Việt Nam là nước xả thải chất thải nhựa đứng thứ 4 trên thế giới (các nước có lượng rác nhựa ra biển nhiều nhất thế giới cùng lượng rác nhựa xả trái phép ước tính vào năm 2010 là Trung Quốc đứng đầu với 8,82 triệu tấn/năm, Indonesia với 3,22 triệu tấn/năm, Philippines đứng thứ 3 với 1,88 triệu tấn/năm và Việt Nam đứng thứ tư với 1,83 triệu tấn/năm) [51],[70] nhưng cho đến hiện tại chỉ có một vài nghiên cứu về vi nhựa được thực hiện. Phú Yên cũng như nhiều tỉnh thành khác của Việt Nam đang chịu tác e 2 động nghiêm trọng từ rác thải nhựa.

Đặc biệt, đây là một trong các tỉnh có ranh giới tiếp giáp với biển, đường bờ biển kéo dài, nên hầu như rác thải nhựa được xả thải cuối cùng cũng trôi dạt ra vùng ven bờ như vịnh, đầm và sau đó đi ra biển và đại dương. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, chưa có nghiên cứu nào về vi nhựa được thực hiện ở Phú Yên để đánh giá mức độ ô nhiễm của loại rác thải này. Đầm Cù Mông là nơi sinh sống của nhiều loài hải sản quý, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân trong vùng. Đồng thời, nguồn hải sản từ đầm cũng được tiêu thụ rộng rãi tại các địa phương lân cận.

Với thực trạng hiện tại, có thể thấy đầm Cù Mông cũng bị tác động rất lớn từ việc xả thải của con người (trong đó có rác thải nhựa). Tuy vậy, chưa có những nghiên cứu về rác thải nhựa mà đặc biệt là vi nhựa được thực hiện ở đây để cung cấp những chứng cứ khoa học cụ thể. Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã mạnh dạn thực hiện đề tài: “Đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy và trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm hai mảnh vỏ phân bố ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên”. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích đáy.

- Đánh giá thực trạng ô nhiễm vi nhựa trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm hai mảnh vỏ ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 3. Ý nghĩa khoa học - Cung cấp những chứng cứ khoa học về thực trạng ô nhiễm rác thải vi nhựa trong trong trầm tích đáy và trong ống tiêu hóa của một số loài thân mềm phân bố ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên. - Cơ sở để nhận định nguyên nhân, nguồn gây ô nhiễm rác thải vi nhựa ở đầm Cù Mông, tỉnh Phú Yên.