Tổng quan luận án
Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục của nghiên cứu sinh Đào Anh Dũng với đề tài "Quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực" thuộc chuyên ngành Quản lí giáo dục (mã số: 9140114), được thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Tình và TS Nguyễn Thanh Tùng, bảo vệ năm 2024.
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN CHUNG VỀ CÔNG TRÌNH LUẬN ÁN |
+--------------------------+------------------------------------------------------------------------+
| Tác giả / Nghiên cứu sinh| Đào Anh Dũng |
| Cơ sở đào tạo | Trường Đại học Sư phạm Hà Nội |
| Chuyên ngành & Mã số | Quản lí giáo dục - Mã số: 9140114 |
| Người hướng dẫn khoa học | PGS.TS Nguyễn Thị Tình, TS Nguyễn Thanh Tùng |
| Năm hoàn thành & bảo vệ | 2024 |
+--------------------------+------------------------------------------------------------------------+
Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu
Đánh giá kết quả học tập (KQHT) giữ vị trí then chốt, là khâu cuối cùng của quá trình dạy học nhưng đồng thời tác động trực tiếp đến toàn bộ các khâu khác của quá trình đào tạo đại học. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã xác định phương hướng: "Đánh giá kết quả đào tạo đại học theo hướng chú trọng năng lực phân tích, sáng tạo, tự cập nhật, đổi mới kiến thức; đạo đức nghề nghiệp; năng lực nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ; năng lực thực hành, năng lực tổ chức và thích nghi với môi trường làm việc".
Trong bối cảnh tình hình an ninh quốc gia (ANQG) và trật tự an toàn xã hội (TTATXH) có nhiều diễn biến phức tạp, yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân (CAND) đòi hỏi công tác đào tạo tại các trường đại học, học viện CAND phải chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực. Tuy nhiên, thực tế công tác đánh giá KQHT tại các cơ sở đào tạo CAND hiện nay vẫn bộc lộ nhiều hạn chế:
- Hoạt động đánh giá ở một số môn học vẫn chủ yếu tập trung kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức, chưa đo lường được năng lực vận dụng và kỹ năng thực hành nghề nghiệp.
- Chưa chú trọng đúng mức đến đánh giá quá trình (đánh giá thường xuyên); việc phối hợp các hình thức, công cụ đánh giá chưa đa dạng.
- Công tác quản lý hoạt động đánh giá còn bất cập ở khâu lập kế hoạch đánh giá quá trình, chỉ đạo thực hiện chưa đồng bộ, công tác kiểm tra, giám sát và đặc biệt là khâu lấy phản hồi để điều chỉnh, cải tiến chất lượng chưa được tiến hành thường xuyên.
Khoảng trống nghiên cứu được xác định là: Thiếu một khung lý luận và hệ thống biện pháp quản lý hoạt động đánh giá KQHT có tính hệ thống, vận dụng chu trình quản lý chất lượng Deming (PDCA) vào bối cảnh đặc thù của các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đánh giá KQHT và chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ CAND trong giai đoạn hiện nay.
- Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 4 nhiệm vụ đánh số theo văn bản):
- Xây dựng, làm phong phú cơ sở lý luận về quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động đánh giá KQHT và quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực.
- Đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực.
- Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp và thử nghiệm một biện pháp đã đề xuất.
Giả thuyết khoa học
Hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên và quản lý hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND trong những năm qua đã đạt được những kết quả nhất định song còn những mặt hạn chế. Do vậy, nếu đề xuất được các biện pháp quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên trong các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực dựa trên quy trình PDCA sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học, học viện CAND hiện nay.
Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND.
- Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực.
- Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng/Giám đốc, các cơ quan chức năng, đơn vị giảng dạy và giảng viên; tập trung vào quản lý hoạt động đánh giá quá trình và thi kết thúc học phần (KTHP); đánh giá KQHT và năng lực chung của sinh viên hệ chính quy, không đi sâu vào năng lực chuyên biệt theo từng chuyên ngành hẹp.
- Phạm vi không gian (Địa bàn khảo sát): Khảo sát thực tế tại 03 cơ sở đào tạo gồm Học viện An ninh nhân dân (ANND), Học viện Cảnh sát nhân dân (CSND), và Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.
- Khách thể khảo sát: 120 cán bộ quản lý (CBQL), 130 giảng viên (GV), 345 sinh viên (SV) hệ đào tạo chính quy; phỏng vấn sâu 30 cá nhân gồm CBQL, giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và lãnh đạo/chỉ huy Công an tỉnh Thanh Hóa (đơn vị sử dụng cán bộ).
- Phạm vi thời gian: Các số liệu và dữ liệu khảo sát thực trạng được giới hạn thu thập từ năm 2018 đến thời điểm thực hiện luận án.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Các hướng nghiên cứu trước đây được tác giả điểm lại
Tác giả đã phân loại và tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo ba mạch nội dung chính:
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN TRONG LUẬN ÁN |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Hướng 1: Lý luận và phương pháp | J. Comenius, B. Bloom, Raizada, Frith & Macintosh, |
| đánh giá kết quả học tập | A. J. Nitko (2004), Robert L. Ebel, Boyatzis, Robert L. Linn, |
| | Osterlind, Thomas A. Angelo & K. Patricia Cross (Classroom |
| | Assessment Techniques), Marzano R. J., Lê Đức Ngọc (2001), |
| | Trần Bá Hoành (2006), Hoàng Đức Nhuận & Lê Đức Phúc (2016), |
| | Trần Đình Tuấn (2010), Nguyễn Công Khanh (2014), |
| | Trần Thị Tuyết Oanh (2016). |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Hướng 2: Đánh giá kết quả học tập | Tom Kubiszyn, Jon Mueller (2005), Grant Wiggins, |
| theo tiếp cận năng lực | Martin Johnson (2008), Nguyễn Đức Chính (2012), |
| | Nguyễn Thị Kim Dung, Nguyễn Thị Thanh Trà (2016), |
| | Nguyễn Mạnh Thắng (2018), Phạm Thị Thúy Hằng (2021). |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Hướng 3: Quản lý hoạt động | Kinh nghiệm kiểm định chất lượng tại South Carolina, |
| đánh giá kết quả học tập và | Hội đồng giảng dạy Đại học Úc, QAA (Anh), Mỹ, Canada, |
| quản lý theo tiếp cận năng lực | AUN-QA, ĐH Công nghệ Nanyang (Singapore); Ngô Quang Sơn |
| | (2009), Đặng Lộc Thọ (2014), Phạm Thành Trung (2015), |
| | Chu Văn Hặc (2017), Nguyễn Thị Thu Phương (2021), |
| | Nguyễn Thị Loan (2021), Nguyễn Thị Hà Phương (2021), |
| | Nguyễn Thu Trang (2022), Nguyễn Văn Hải (2022). |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
Chi tiết các luận điểm tiêu biểu được tác giả kế thừa:
- A. J. Nitko (2004) trong Educational Assessment of Students: Đặt nền tảng cho việc kết hợp giữa kế hoạch giảng dạy và kiểm tra đánh giá theo mục tiêu đào tạo.
- Jon Mueller (2005): Xác định quy trình 4 bước của đánh giá thực tế (authentic assessment): thiết lập chuẩn năng lực, xác định nhiệm vụ thực, xác định tiêu chí và xây dựng rubric.
- Trần Bá Hoành (2006) và Trần Thị Tuyết Oanh (2016): Hệ thống hóa các khái niệm, loại hình đánh giá (chẩn đoán, hình thành, tổng kết) và phương pháp đánh giá kết quả học tập tại Việt Nam.
- Chu Văn Hặc (2017), Nguyễn Thị Thu Phương (2021), Phạm Thị Thúy Hằng (2021): Phân tích thực trạng kiểm tra đánh giá tại các trung tâm giáo dục quốc phòng, Học viện ANND và Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND, đề xuất đổi mới đánh giá gắn với đặc thù lực lượng vũ trang.
- Nguyễn Thu Trang (2022) và Nguyễn Văn Hải (2022): Vận dụng chu trình Deming (PDCA) trong quản lý đánh giá kết quả học tập và đánh giá quá trình trong giáo dục đại học.
Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết
Mặc dù các công trình trên đã tiếp cận nhiều khía cạnh về đo lường giáo dục và quản lý đào tạo, song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và chuyên sâu về việc quản lý hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực dưới góc độ vận dụng chu trình PDCA. Luận án tập trung giải quyết việc gắn kết các yêu cầu đặc thù của lực lượng CAND (chuẩn đầu ra, môi trường kỷ luật vũ trang, tính chất đấu tranh phòng chống tội phạm) vào quy trình quản lý chất lượng đánh giá khép kín: Lập kế hoạch (P) - Thực hiện (D) - Kiểm tra (C) - Cải tiến (A).
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết và các khái niệm công cụ
- Đánh giá: Quá trình thu thập, xử lý, phân tích thông tin về đối tượng đánh giá nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu so với các tiêu chí đã đề ra để đưa ra những nhận định, dự báo, phán xét, qua đó góp phần cải tiến học tập, nâng cao chất lượng dạy và học (kế thừa quan điểm của Deketele, Ralf Tyler, Trần Bá Hoành, Đặng Bá Lãm).
- Năng lực: Tổ hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ của một người để có thể giải quyết hiệu quả những nhiệm vụ trong một lĩnh vực nhất định.
- Tiếp cận năng lực (Competency-based approach): Quan điểm chuyển trọng tâm từ "biết cái gì" (know-what) sang "biết làm gì từ những điều đã biết" (know-how), lấy người học làm trung tâm và gắn với giải quyết tình huống thực tiễn (Paprock, 1996).
- Đánh giá KQHT theo tiếp cận năng lực: Quá trình thu thập và phân tích thông tin từ hoạt động học tập nhằm xác định mức độ năng lực đạt được của người học so với chuẩn đầu ra (CĐR) của học phần và chương trình đào tạo (CTĐT), làm căn cứ đưa ra các quyết định sư phạm và quản lý.
| Tiêu chí so sánh |
Đánh giá truyền thống |
Đánh giá theo tiếp cận năng lực |
| Mục tiêu đánh giá |
Đo lường KQHT so với mục tiêu dạy học nhằm xác nhận kết quả, phân loại, quyết định lên lớp hoặc tốt nghiệp. |
Đo lường KQHT so với CĐR của học phần và CTĐT; cung cấp thông tin về mức độ phát triển năng lực để can thiệp sư phạm kịp thời. |
| Thời điểm đánh giá |
Định kỳ, tập trung vào giai đoạn cuối của quá trình dạy học (thi KTHP). |
Diễn ra liên tục trong suốt quá trình dạy học; tích hợp đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết. |
| Nội dung đánh giá |
Đánh giá riêng rẽ kiến thức, kỹ năng, thái độ; nặng về ghi nhớ lý thuyết. |
Đánh giá năng lực hoàn chỉnh gắn với nhiệm vụ thực tiễn nghề nghiệp. |
| Phương thức đánh giá |
Chủ yếu dùng bài thi tự luận, trắc nghiệm trên giấy. |
Đa dạng: bài luận ngắn, thuyết trình, báo cáo dự án, đóng vai tình huống, thực hành. |
| Công cụ đánh giá |
Đề thi, thang điểm số truyền thống. |
Bảng kiểm, phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubric), thang đánh giá năng lực. |
| Kết quả đánh giá |
Thể hiện bằng hệ thống điểm số đơn thuần. |
Thể hiện bằng hồ sơ năng lực và mức độ đạt CĐR của sinh viên. |
| Vai trò giảng viên |
Chủ đạo, áp đặt, quyết định toàn bộ việc chấm điểm. |
Tổ chức, hướng dẫn, định hướng và hỗ trợ sinh viên hoàn thành nhiệm vụ. |
| Vai trò sinh viên |
Đối tượng bị đánh giá thụ động; kết quả phụ thuộc nhiều vào yếu tố chủ quan của người chấm. |
Chủ thể tích cực tham gia vào quá trình tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng. |
- Quản lý hoạt động đánh giá KQHT theo chu trình PDCA: Luận án vận dụng mô hình vòng tròn chất lượng Deming để cấu trúc các chức năng quản lý thành 4 khâu liên hoàn:
- Lập kế hoạch (Plan): Xây dựng kế hoạch đánh giá quá trình và tổng kết, xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp, công cụ dựa trên CĐR.
- Tổ chức thực hiện (Do): Triển khai hoạt động kiểm tra thường xuyên, biên soạn đề thi, tổ chức coi thi, chấm thi theo rubric và chuẩn năng lực.
- Kiểm tra, giám sát (Check): Giám sát quy trình ra đề, coi thi, chấm thi; kiểm toán kết quả đánh giá và phân tích phổ điểm.
- Cải tiến, điều chỉnh (Act): Thu thập ý kiến phản hồi từ các bên liên quan (giảng viên, sinh viên, đơn vị sử dụng cán bộ), xử lý sai lệch, cập nhật ngân hàng đề thi và chuẩn đầu ra.
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CHU TRÌNH PDCA TRONG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC |
| |
| [PLAN: Lập kế hoạch] --------> [DO: Tổ chức thực hiện] |
| ^ | |
| | | |
| | v |
| [ACT: Cải tiến, điều chỉnh] <-- [CHECK: Kiểm tra, giám sát] |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
Các cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
- Các cách tiếp cận phương pháp luận: Tiếp cận hệ thống, tiếp cận hoạt động, tiếp cận quản lý chất lượng (chu trình PDCA), tiếp cận thực tiễn, tiếp cận năng lực.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Công an và y văn học thuật về quản lý giáo dục.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Thực hiện trên mẫu 120 CBQL, 130 giảng viên và 345 sinh viên tại Học viện ANND, Học viện CSND, Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Trao đổi với 30 chuyên gia, CBQL, giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và đại diện Công an tỉnh Thanh Hóa.
- Phương pháp quan sát: Quan sát việc tổ chức đánh giá trên lớp học và các kỳ thi KTHP.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu đề cương chi tiết học phần, đề thi, đáp án, bảng rubric, bài kiểm tra, báo cáo phân tích phổ điểm.
- Phương pháp chuyên gia: Tham vấn các nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục trong lực lượng CAND.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Đánh giá các mô hình quản lý kiểm tra đánh giá đã triển khai trong ngành.
- Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Tổ chức thử nghiệm 01 biện pháp quản lý tại Học viện CSND với nhóm thử nghiệm (TN) và nhóm đối chứng (ĐC).
- Kỹ thuật xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS 20.0 để xử lý số liệu khảo sát, tính toán các tham số: Điểm trung bình ($\bar{X}$), Độ lệch chuẩn ($SD$), kiểm định mức độ tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực
Chương 1 xây dựng khung lý luận hoàn chỉnh cho đề tài:
- Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên CAND: Sinh viên nằm trong độ tuổi 18–23, đã vượt qua quy trình sơ tuyển nghiêm ngặt (chính trị, phẩm chất đạo đức, sức khỏe) và kỳ thi đánh giá năng lực của Bộ Công an. Hoạt động học tập mang tính đặc thù cao của lực lượng vũ trang: khối lượng kiến thức lớn (lý luận chính trị, pháp luật, khoa học nghiệp vụ CAND, võ thuật, nghiệp vụ trinh sát, điều tra, chỉ huy), gắn liền với kỳ thực tập 06 tháng tại Công an địa phương. Mục tiêu học tập là hình thành phẩm chất tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, cùng hệ thống năng lực hành động sắc bén trong đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo đảm ANQG và TTATXH.
- Hệ thống năng lực cần đạt: Gồm năng lực chung (tư duy logic, giải quyết vấn đề, giao tiếp, làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ) và năng lực chuyên biệt theo ngành CAND.
- Cấu trúc hoạt động đánh giá: Phân định rõ 02 thành tố: Đánh giá quá trình (giảng viên chủ động thực hiện trên lớp theo đề cương học phần, cung cấp thông tin phản hồi thường xuyên) và Đánh giá tổng kết / Thi KTHP (do các đơn vị chức năng phối hợp tổ chức nhằm xác nhận mức độ hoàn thành CĐR).
- Nội dung quản lý theo chu trình PDCA: Phân tích chi tiết 4 khâu quản lý: Lập kế hoạch -> Tổ chức thực hiện -> Kiểm tra, giám sát -> Lấy ý kiến phản hồi, điều chỉnh và cải tiến hoạt động đánh giá.
- Các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích 6 nhóm yếu tố: (1) Cách mạng khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế và yêu cầu bảo vệ ANQG, TTATXH; (2) Yêu cầu đổi mới giáo dục đại học CAND; (3) Cơ chế, chính sách quản lý đánh giá; (4) Cơ sở vật chất, công nghệ thông tin; (5) Nhận thức và năng lực của CBQL, giảng viên; (6) Nhận thức và tính tích cực học tập của sinh viên.
Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực
Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực nghiệm tại Học viện ANND, Học viện CSND và Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND từ năm 2018 đến thời điểm nghiên cứu:
- Thực trạng hoạt động đánh giá KQHT:
- Nhận thức của CBQL, giảng viên và sinh viên về ý nghĩa của đánh giá theo tiếp cận năng lực đạt mức tương đối tốt nhưng chưa đồng đều giữa các bộ môn.
- Về mục tiêu và nội dung: Việc đánh giá kiến thức lý thuyết vẫn chiếm tỷ trọng lớn; nội dung đánh giá kỹ năng giải quyết tình huống nghiệp vụ và phẩm chất nghề nghiệp thực tế còn hạn chế.
- Về hình thức, phương pháp và công cụ: Hình thức tự luận và trắc nghiệm truyền thống vẫn là chủ đạo. Việc sử dụng bảng kiểm, rubric đánh giá năng lực thực hành, bài tập dự án, đóng vai xử lý tình huống nghiệp vụ chưa phổ biến.
- Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá theo chu trình PDCA:
- Lập kế hoạch: Kế hoạch thi KTHP được thực hiện chặt chẽ, nền nếp; tuy nhiên, kế hoạch đánh giá quá trình còn giao khoán cho giảng viên, thiếu tiêu chí định lượng cụ thể.
- Tổ chức thực hiện: Quy trình coi thi, chấm thi KTHP nghiêm túc; tuy nhiên, điểm đánh giá bộ phận (chuyên cần, kiểm tra thường xuyên) đôi khi còn mang tính hình thức, chưa phân loại chính xác năng lực thực chất của sinh viên.
- Kiểm tra, giám sát: Chủ yếu tập trung vào việc thực hiện quy chế thi, thanh tra phòng thi KTHP; chưa chú trọng kiểm tra chất lượng đề kiểm tra quá trình và việc phản hồi kết quả cho sinh viên.
- Lấy phản hồi, điều chỉnh và cải tiến: Đây là khâu yếu nhất trong chu trình PDCA. Việc thu thập ý kiến đánh giá từ cựu sinh viên và đơn vị sử dụng cán bộ (Công an các địa phương) chưa được thực hiện định kỳ và chưa gắn kết chặt chẽ vào việc cập nhật đề thi, chương trình đào tạo.
- Hạn chế và nguyên nhân: Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức và kỹ năng xây dựng công cụ đánh giá năng lực của một bộ phận giảng viên còn hạn chế; cơ chế chính sách tạo động lực đổi mới chưa đủ mạnh; hạ tầng ứng dụng công nghệ thông tin trong khảo thí chưa đồng bộ.
Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực
Chương 3 đề xuất hệ thống 06 biện pháp quản lý dựa trên các nguyên tắc: đảm bảo tính thực tiễn, tính hệ thống và tính khả thi:
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| HỆ THỐNG 06 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC |
+----------+-----------------------------------------------------------------------------------------+
| Biện pháp| Nội dung thực hiện chính |
+----------+-----------------------------------------------------------------------------------------+
| **BP 1** | Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức cho các lực lượng (CBQL, GV, SV) về đánh giá |
| | kết quả học tập theo tiếp cận năng lực. |
| **BP 2** | Tổ chức xây dựng và cụ thể hóa khung năng lực của sinh viên trường đại học, học viện |
| | CAND làm căn cứ chuẩn hóa chuẩn đầu ra và tiêu chí đánh giá. |
| **BP 3** | Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực |
| | cho đội ngũ CBQL và giảng viên (kỹ thuật biên soạn rubric, xây dựng đề thi tình huống). |
| **BP 4** | Chỉ đạo phối hợp các lực lượng (Phòng Đào tạo, Phòng ĐBCL, Khoa nghiệp vụ, Công an |
| | địa phương) thực hiện hiệu quả hoạt động đánh giá. |
| **BP 5** | Chỉ đạo ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động đánh giá (số hóa ngân hàng |
| | câu hỏi, quản lý điểm, chấm thi tự động và phân tích phổ điểm). |
| **BP 6** | Kiểm tra, giám sát, điều chỉnh việc thực hiện kế hoạch và quy trình đánh giá kết quả |
| | học tập theo chu trình PDCA. |
+----------+-----------------------------------------------------------------------------------------+
- Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi: Tác giả tiến hành khảo nghiệm 06 biện pháp trên mẫu CBQL và giảng viên; kết quả phân tích thống kê cho thấy sự tương quan thuận chặt chẽ giữa mức độ cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất.
- Thử nghiệm sư phạm:
- Biện pháp được lựa chọn thử nghiệm: Biện pháp 3 (Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực đánh giá KQHT theo tiếp cận năng lực cho CBQL và giảng viên) tại Học viện CSND.
- Tổ chức phân chia nhóm Thử nghiệm (TN) và nhóm Đối chứng (ĐC).
- Kết quả khảo sát trình độ trước và sau thử nghiệm (xử lý trên SPSS 20.0) cho thấy năng lực thiết kế công cụ, tổ chức đánh giá và sử dụng kết quả đánh giá của nhóm thử nghiệm có sự chuyển biến rõ rệt, cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm đối chứng, khẳng định tính hiệu quả và khả thi của biện pháp trong thực tiễn.
Kết quả và những đóng góp mới
Đóng góp mới về mặt lý luận
- Hệ thống hóa và làm phong phú cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên các trường đại học, học viện CAND theo tiếp cận năng lực khi vận dụng chu trình quản lý chất lượng Deming (PDCA).
- Xác lập hệ thống khái niệm công cụ, các thành tố của hoạt động đánh giá (đánh giá quá trình và thi KTHP), nguyên tắc đánh giá và cấu trúc năng lực cần đạt của sinh viên đại học CAND trong điều kiện đào tạo đặc thù của lực lượng vũ trang.
- Làm rõ cơ chế tác động và phân cấp quản lý hoạt động đánh giá KQHT giữa Ban Giám đốc/Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý đào tạo & Bồi dưỡng nâng cao, Phòng Bảo đảm chất lượng đào tạo, các khoa chuyên môn và giảng viên.
Đóng góp mới về mặt thực tiễn
- Cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện, khách quan về hoạt động đánh giá và quản lý hoạt động đánh giá KQHT của sinh viên tại 03 cơ sở đào tạo trọng điểm ngành Công an (Học viện ANND, Học viện CSND, Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND) giai đoạn từ 2018 đến 2024.
- Chỉ rõ những nút thắt thực tế: sự mất cân đối giữa đánh giá kiến thức và đánh giá năng lực hành động, tính hình thức ở một số khâu đánh giá quá trình, và sự thiếu hụt quy trình cải tiến chất lượng dựa trên phản hồi của đơn vị sử dụng lao động.
- Đề xuất hệ thống 06 biện pháp quản lý đồng bộ, khép kín theo chu trình PDCA; chứng minh tính cấp thiết, tính khả thi và hiệu quả thực tế thông qua khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm sư phạm tại Học viện CSND.
Khuyến nghị của luận án
- Đối với Bộ Công an và các đơn vị chức năng (Cục Đào tạo): Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm, hướng dẫn thống nhất về chuẩn đầu ra và quy chế kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực trong toàn lực lượng; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và phần mềm khảo thí hiện đại cho các học viện, trường đại học CAND.
- Đối với các trường đại học, học viện CAND:
- Cụ thể hóa khung năng lực thành các tiêu chí đánh giá chi tiết trong đề cương học phần.
- Định kỳ tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng biên soạn công cụ đánh giá (rubric, ngân hàng đề mở, đề tình huống thực tiễn) cho giảng viên.
- Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với Công an các đơn vị, địa phương để tiếp nhận thông tin phản hồi về năng lực công tác thực tế của cựu sinh viên, phục vụ cải tiến chương trình và quy trình đánh giá.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Giá trị tham khảo
Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao cho nhiều đối tượng trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và khối trường lực lượng vũ trang nói riêng:
- Đối với cán bộ quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học, học viện CAND: Cung cấp cơ sở khoa học để ban hành, chuẩn hóa các quy định nội bộ về kiểm tra đánh giá, lập kế hoạch khảo thí, kiểm toán chất lượng và phân cấp quản lý đào tạo theo chu trình PDCA.
- Đối với giảng viên các trường đại học CAND và trường sư phạm/đại học khối ngành khác: Là cẩm nang thực hành hữu ích trong việc chuyển đổi phương pháp đánh giá từ kiểm tra ghi nhớ sang đánh giá năng lực thực hành; hướng dẫn kỹ thuật xây dựng đề thi tình huống, đề thi tích hợp và thiết kế phiếu rubric chấm điểm.
- Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số 9140114): Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu quản lý chất lượng giáo dục, phương pháp khảo sát thực trạng, kỹ thuật xử lý dữ liệu bằng phần mềm SPSS 20.0 và quy trình thiết kế thử nghiệm sư phạm.
- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước (Cục Đào tạo - Bộ Công an, Cục Quản lý chất lượng - Bộ Giáo dục và Đào tạo): Cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác xây dựng chính sách, quy chế đào tạo đại học gắn với chuẩn đầu ra năng lực nghề nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
1. Luận án vận dụng mô hình quản lý nào làm khung lý thuyết cốt lõi để giải quyết vấn đề nghiên cứu?
Luận án vận dụng chu trình quản lý chất lượng Deming (PDCA) gồm 4 khâu liên hoàn: Lập kế hoạch (Plan) - Tổ chức thực hiện (Do) - Kiểm tra, giám sát (Check) - Cải tiến, điều chỉnh (Act) để xây dựng khung lý luận, phân tích thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập.
2. Khảo sát thực trạng của luận án được thực hiện trên mẫu quy mô bao nhiêu và tại các cơ sở nào?
Khảo sát thực trạng bằng phiếu hỏi được tiến hành trên mẫu gồm 120 cán bộ quản lý, 130 giảng viên và 345 sinh viên hệ chính quy tại 03 cơ sở: Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân và Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND; đồng thời phỏng vấn sâu 30 cá nhân (CBQL, giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và đại diện lãnh đạo Công an tỉnh Thanh Hóa). Số liệu thu thập từ năm 2018 đến thời điểm nghiên cứu.
3. Theo phân tích của luận án, sự khác biệt căn bản giữa đánh giá truyền thống và đánh giá theo tiếp cận năng lực là gì?
Đánh giá truyền thống tập trung đo lường mức độ ghi nhớ kiến thức riêng rẽ so với mục tiêu dạy học, thực hiện định kỳ ở cuối quá trình (thi KTHP), sử dụng điểm số để phân loại người học. Ngược lại, đánh giá theo tiếp cận năng lực đo lường khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ vào giải quyết nhiệm vụ thực tiễn so với chuẩn đầu ra, tích hợp đánh giá quá trình và tổng kết, sử dụng công cụ đa dạng (rubric, bảng kiểm, bài tập tình huống) để cung cấp thông tin phản hồi nhằm nâng cao chất lượng học tập.
4. Tác giả đề xuất bao nhiêu biện pháp quản lý và đã thử nghiệm biện pháp nào trong thực tế?
Tác giả đề xuất 06 biện pháp quản lý đồng bộ theo chu trình PDCA. Luận án đã tiến hành thử nghiệm sư phạm Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực cho cán bộ quản lí và giảng viên tại Học viện Cảnh sát nhân dân, sử dụng mô hình nhóm thử nghiệm và nhóm đối chứng, xử lý dữ liệu qua SPSS 20.0 để chứng minh hiệu quả nâng cao năng lực đánh giá của giảng viên.
5. Công cụ phần mềm nào được sử dụng để xử lý dữ liệu khảo sát trong luận án?
Luận án sử dụng phần mềm thống kê SPSS 20.0 để xử lý các dữ liệu định lượng thu thập từ các phiếu điều tra thực trạng, tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định kết quả thử nghiệm sư phạm.
Kết luận
Luận án tiến sĩ của tác giả Đào Anh Dũng là công trình nghiên cứu chuyên khảo về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực. Bằng việc vận dụng chu trình quản lý chất lượng Deming (PDCA) kết hợp phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và xử lý dữ liệu định lượng qua SPSS 20.0, luận án đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá sâu sắc thực trạng tại 03 cơ sở đào tạo đại học CAND trọng điểm từ năm 2018 đến 2024. Hệ thống 06 biện pháp quản lý do tác giả đề xuất có tính hệ thống, tính thực tiễn và tính khả thi cao, được minh chứng qua khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm tại Học viện Cảnh sát nhân dân. Công trình đóng góp thiết thực vào việc đổi mới căn bản công tác kiểm tra đánh giá, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND trong tình hình mới.
