Đánh giá kết quả điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng thở áp lực dương liên tục qua mũi tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên

Luận văn điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng NCPAP tại Bệnh viện Đa khoa TW Thái Nguyên

• Tác giả: Ma Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: TS. Khổng Thị Ngọc Mai
• Trường học: Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nhi khoa
• Đề tài: Đánh giá kết quả điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng thở áp lực dương liên tục qua mũi tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn bác sĩ nội trú
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh bằng NCPAP

Suy hô hấp là cấp cứu thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh non tháng. Tình trạng này đe dọa tính mạng và để lại nhiều di chứng thần kinh. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự non yếu của hệ hô hấp và thiếu hụt surfactant. Tại Trung tâm Nhi khoa thuộc Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, thở áp lực dương liên tục qua mũi (NCPAP) đóng vai trò then chốt trong phác đồ điều trị ban đầu. Đây là phương thức hỗ trợ thông khí không xâm lấn an toàn. Thiết bị tạo ra dòng khí có áp lực dương liên tục duy trì trong suốt chu kỳ thở. Trẻ hoàn toàn giữ được nhịp tự thở tự nhiên. Phương pháp này hạn chế tối đa tổn thương phổi do thở máy xâm lấn. NCPAP giúp phục hồi thể tích phổi bị xẹp, mở rộng đường dẫn khí nhỏ và nâng cao phân áp oxy máu. Việc áp dụng sớm mang lại cơ hội sống cao cho bệnh nhi non tháng tại khu vực miền núi phía Bắc.

1.1. Khái niệm và nguyên lý hoạt động của phương pháp thở NCPAP

Thở NCPAP cung cấp áp lực khí dương liên tục đến đường thở thông qua hai gọng mũi ngắn. Hệ thống duy trì áp lực dương cuối kỳ thở ra. Phế nang duy trì trạng thái nở đều và không bị xẹp hoàn toàn khi thở ra. Nhờ vậy, dung tích cặn chức năng trong phổi tăng lên đáng kể. Khí đạo trên không bị tắc nghẽn hay xẹp cục bộ. Quá trình trao đổi khí tại màng phế nang mao mạch diễn ra thuận lợi. Trẻ không phải tốn quá nhiều sức cơ hô hấp để mở lại phế nang trong nhịp hít vào kế tiếp. Lưu lượng khí hòa trộn oxy được kiểm soát chính xác về nồng độ và độ ẩm, giúp bảo vệ tối ưu niêm mạc phế quản non nớt của sơ sinh.

1.2. Vai trò của NCPAP trong cấp cứu sơ sinh tại BVTW Thái Nguyên

Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên tiếp nhận nhiều ca sinh non bệnh lý nặng từ các tỉnh trung du và miền núi lân cận. NCPAP là giải pháp cứu sống hàng đầu tại đơn vị Hồi sức Sơ sinh. Kỹ thuật này giảm thiểu nhu cầu đặt nội khí quản sớm, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện và loạn sản phế quản phổi. Thiết bị NCPAP có cấu tạo gọn gàng, dễ vận hành và chi phí hợp lý. Nhân viên y tế có thể triển khai nhanh chóng ngay sau khi trẻ chào đời. Việc duy trì áp lực đường thở ổn định tạo điều kiện hồi phục nhu mô phổi non tháng. Tỷ lệ thành công khi sử dụng NCPAP ngày càng nâng cao chất lượng chăm sóc sơ sinh toàn diện tại bệnh viện tuyến cuối.

II. Phân tích nguyên nhân và thực trạng suy hô hấp ở trẻ sơ sinh

Nghiên cứu trên 105 trẻ sơ sinh non tháng suy hô hấp tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên chỉ ra nhiều đặc điểm dịch tễ quan trọng. Tỷ lệ trẻ sinh bằng phương pháp mổ lấy thai chiếm 51,4% và đẻ thường chiếm 48,6%. Bệnh màng trong hay phổi non là nguyên nhân hàng đầu gây suy hô hấp với tỷ lệ 38,1%. Viêm phổi sơ sinh đứng thứ hai với 15,2%. Các trường hợp có cơn ngừng thở bệnh lý chiếm 10,5%. Hội chứng chậm tiêu dịch phổi ghi nhận ở mức 7,6%. Các biểu hiện lâm sàng trước điều trị xuất hiện rất rầm rộ. Tỷ lệ trẻ bị tím tái lên tới 92,4%. Tình trạng thở nhanh trên 60 lần mỗi phút chiếm 90,5%. Khoảng 77,1% trẻ gặp triệu chứng rút lõm lồng ngực nặng. Ngoài ra, 69,5% trẻ có thở rên và 61,9% xuất hiện đùn bọt cua. Các dấu hiệu này phản ánh sự kiệt sức cơ hô hấp và giảm nồng độ oxy máu nghiêm trọng. Việc nhận diện sớm bệnh cảnh lâm sàng giúp bác sĩ chỉ định can thiệp kịp thời, tránh nguy cơ suy tuần hoàn thứ phát.

2.1. Căn nguyên phổ biến dẫn đến suy hô hấp ở sơ sinh non tháng

Trẻ sinh non đối mặt với khiếm khuyết giải phẫu và sinh lý phổi. Thiếu chất có hoạt tính bề mặt surfactant gây xẹp phế nang lan tỏa, hình thành bệnh màng trong. Lồng ngực trẻ sơ sinh mềm yếu khiến xương sườn dễ biến dạng khi co kéo. Thành phần cơ liên sườn chứa ít sợi cơ loại một nên nhanh mỏi cơ. Ngoài ra, sự chuyển tiếp tuần hoàn thai nhi chậm làm dịch phổi chậm hấp thu. Nhiễm trùng chu sinh cũng dễ gây viêm phổi cấp do hệ miễn dịch thụ động chưa hoàn thiện. Sự kết hợp giữa các yếu tố này làm suy giảm thể tích khí cặn chức năng. Phổi non nớt nhanh chóng rơi vào vòng xoắn giảm oxy máu và toan chuyển hóa.

2.2. Dấu hiệu lâm sàng suy hô hấp cấp tính cần can thiệp NCPAP

Triệu chứng suy hô hấp xuất hiện ngay sau sinh hoặc trong vài giờ đầu đời. Trẻ có nhịp thở nhanh trên 60 lần một phút kèm tím tái niêm mạc. Co kéo cơ hô hấp thể hiện rõ qua rút lõm lồng ngực và phập phồng cánh mũi. Tiếng thở rên phát ra khi thanh môn khép một phần để giữ áp lực dương trong phổi. Trẻ có thể xuất hiện cơn ngừng thở kéo dài trên 20 giây kèm tụt nhịp tim. Hiện tượng đùn bọt cua phản ánh ứ đọng dịch đường hô hấp dưới. Hạ thân nhiệt và li bì giảm trương lực cơ là những dấu hiệu trở nặng. Khi phát hiện các triệu chứng này, bác sĩ cần thiết lập hệ thống NCPAP ngay để giải phóng đường thở.

III. Phương pháp điều trị suy hô hấp bằng NCPAP tại BVTW Thái Nguyên

Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên áp dụng quy trình thở NCPAP chuẩn hóa cho trẻ sơ sinh non tháng. Dữ liệu nghiên cứu thực tế cho thấy có 86,7% trẻ được tiếp cận thở NCPAP rất sớm trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Chỉ có 13,3% trường hợp bắt đầu can thiệp sau 6 giờ tuổi. Việc triển khai sớm giữ vai trò quyết định đến hiệu quả hồi phục phổi. Bác sĩ lựa chọn kích thước gọng mũi phù hợp với cân nặng của trẻ. Cột áp lực nước ban đầu thường cài đặt ở mức 4 đến 6 cmH2O. Nồng độ oxy thở vào điều chỉnh linh hoạt nhằm duy trì chỉ số SpO2 trong ngưỡng an toàn từ 90% đến 95%. Khí thở luôn được làm ấm ở nhiệt độ 36,5 đến 37 độ C và làm ẩm đầy đủ. Đội ngũ điều dưỡng theo dõi sát sao dấu hiệu sinh tồn, tình trạng ứ khí dạ dày và tổn thương vách ngăn mũi. Quy trình chăm sóc tỉ mỉ giúp hạn chế biến chứng và tối ưu hóa hiệu quả điều trị không xâm lấn.

3.1. Kỹ thuật thiết lập và vận hành hệ thống thở oxy dòng cao NCPAP

Hệ thống NCPAP bao gồm nguồn tạo dòng khí, bình trộn oxy, bộ làm ẩm ấm và dây dẫn gắn gọng mũi. Nhân viên y tế vệ sinh khoang mũi nhẹ nhàng trước khi gắn gọng thở. Gọng mũi silicon cần vừa vặn hai lỗ mũi, tránh chèn ép mạnh lên vách ngăn nhằm ngăn ngừa hoại tử. Bác sĩ điều chỉnh mức PEEP ban đầu từ 4 đến 5 cmH2O tùy mức độ suy hô hấp. Nồng độ FiO2 được cài đặt thấp nhất có thể để duy trì độ bão hòa oxy ổn định. Dây dẫn được cố định bằng mũ chuyên dụng ôm sát đầu trẻ sơ sinh. Kiểm tra dòng khí liên tục đảm bảo hệ thống không bị rò rỉ áp lực ra bên ngoài.

3.2. Tiêu chuẩn theo dõi và chăm sóc điều dưỡng cho trẻ thở NCPAP

Chăm sóc điều dưỡng đóng vai trò then chốt trong sự thành bại của kỹ thuật thở NCPAP. Điều dưỡng thường xuyên hút sạch đờm dãi để khai thông đường thở cho trẻ non tháng. Vị trí gọng mũi phải được kiểm tra mỗi hai giờ nhằm phát hiện sớm dấu hiệu đỏ da hay loét tỳ đè. Ống thông dạ dày được lưu mở để giải phóng lượng khí nuốt vào, phòng ngừa chướng bụng gây hạn chế cơ hoành. Thân nhiệt trẻ sơ sinh luôn được giữ ấm ổn định trong lồng ấp. Khí máu động mạch và chỉ số SpO2 được theo dõi liên tục nhằm điều chỉnh áp lực kịp thời. Mọi biến đổi về tri giác hay cơn ngừng thở đều được ghi chép và xử trí khẩn cấp.

IV. Đánh giá hiệu quả và ứng dụng NCPAP điều trị suy hô hấp sơ sinh

Kết quả áp dụng NCPAP tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên chứng minh giá trị to lớn của phương pháp này. Hầu hết bệnh nhi suy hô hấp ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về nhịp thở và nồng độ oxy máu chỉ sau vài giờ can thiệp. Tỷ lệ trẻ phải chuyển sang thở máy xâm lấn giảm xuống đáng kể. Tỷ lệ xuất hiện cơn ngừng thở giảm hơn 50% nhờ phản xạ kích thích thụ thể căng giãn phổi liên tục. Phương pháp mang lại lợi ích kinh tế vượt trội, giảm bớt chi phí điều trị đắt đỏ cho gia đình người bệnh. Các biến chứng nặng nề như tràn khí màng phổi hay nhiễm khuẩn huyết bệnh viện được kiểm soát ở mức thấp. Nghiên cứu khẳng định thở NCPAP là lựa chọn đầu tay đối với các thể suy hô hấp sơ sinh do bệnh màng trong và viêm phổi. Việc đào tạo kỹ năng thực hành cho tuyến y tế cơ sở cần được đẩy mạnh để mở rộng mạng lưới cấp cứu chu sinh hiệu quả.

4.1. Hiệu quả cải thiện lâm sàng và giảm thiểu tỷ lệ đặt nội khí quản

Áp dụng thở NCPAP giúp phục hồi nhanh các chỉ số sinh hiệu ở trẻ sinh non. Tình trạng tím tái biến mất nhanh chóng khi phân áp oxy máu động mạch tăng lên. Tần số thở giảm dần về ngưỡng bình thường từ 40 đến 60 lần mỗi phút. Các triệu chứng co kéo lồng ngực và thở rên thoái lui rõ sau 12 đến 24 giờ. Quan trọng nhất, NCPAP giúp phần lớn trẻ tránh được đặt ống nội khí quản và thở máy xâm lấn. Nhờ đó, phổi của trẻ tránh khỏi chấn thương áp lực và chấn thương thể tích. Trẻ sơ sinh rút ngắn thời gian điều trị tích cực, bú tốt hơn và tăng cân thuận lợi trước khi xuất viện.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng thở NCPAP tại các cơ sở y tế tuyến dưới

Kỹ thuật NCPAP an toàn, dễ triển khai và có tính khả thi rất cao. Các bệnh viện tuyến tỉnh và huyện cần trang bị đồng bộ hệ thống thở NCPAP tại khoa sơ sinh. Đội ngũ y bác sĩ tuyến dưới cần được đào tạo bài bản về kỹ năng lắp đặt và phát hiện biến chứng sớm. Can thiệp kịp thời trong 6 giờ đầu đời giúp ổn định hô hấp và giảm tỷ lệ tử vong chu sinh. Chuyển tuyến an toàn với hỗ trợ NCPAP đường thở liên tục giúp hạn chế tổn thương não do thiếu oxy. Mô hình điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên là bài học kinh nghiệm quý báu cho các đơn vị y tế học tập và áp dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới và các nghiên cứu dịch tễ toàn cầu, mỗi năm có khoảng 15 triệu trẻ sinh non chào đời, kéo theo hơn 2,7 triệu trẻ sơ sinh tử vong, chiếm tới 45,1% tổng số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Trong đó, các biến chứng phức tạp của tình trạng sinh non chiếm 17,8%, mà nguyên nhân tử vong hàng đầu chính là hội chứng suy hô hấp cấp sơ sinh. Tại Việt Nam, nhiều khảo sát lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên từng ghi nhận tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh non tháng lên đến 46,29%, phần lớn bắt nguồn từ các bệnh lý đường thở như bệnh màng trong và phổi chưa trưởng thành.

Vấn đề sống còn đặt ra trong hồi sức sơ sinh là làm thế nào để thiết lập sự thông khí, bảo đảm nồng độ oxy máu tối ưu mà không gây tổn thương nhu mô phổi non nớt hay để lại di chứng thần kinh do thiếu oxy não. Phương pháp thở áp lực dương liên tục qua mũi (NCPAP) nổi lên như một can thiệp hỗ trợ hô hấp không xâm nhập hiệu quả cao, an toàn, giúp hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương đường thở do đặt nội khí quản và thở máy kéo dài.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, luận văn bác sĩ nội trú của tác giả Ma Thị Hải Yến dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Khổng Thị Ngọc Mai đã tập trung giải quyết hai mục tiêu cốt lõi: Đánh giá kết quả điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng thở áp lực dương liên tục qua mũi tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên giai đoạn 2020 - 2021; Phân tích các yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng liên quan trực tiếp đến kết quả can thiệp. Công trình được tiến hành trên 105 bệnh nhi sơ sinh non tháng từ tháng 6 năm 2020 đến tháng 6 năm 2021 tại Khoa Nhi cấp cứu - sơ sinh. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò là cứ liệu thực chứng giá trị, giúp các trung tâm y tế chuẩn hóa phác đồ chỉ định sớm trước 6 giờ, hướng tới nâng tỷ lệ điều trị thành công lên trên 85% và giảm áp lực quá tải hồi sức thở máy xâm nhập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa sinh lý bệnh học hô hấp sơ sinh non tháng và nguyên lý cơ học chất khí trong thông khí nhân tạo không xâm nhập.

Trước hết là lý thuyết về sự suy giảm dung tích cặn chức năng (FRC) và thiếu hụt chất hoạt diện surfactant. Ở trẻ đẻ non trước 37 tuần tuổi thai, tế bào phế nang loại II chưa hoàn thiện khả năng tổng hợp và bài tiết lipoprotein surfactant vốn bắt đầu từ tuần thứ 20 đến 22 của thai kỳ. Sự thiếu hụt này làm tăng sức căng bề mặt phế nang, khiến phổi co xẹp dần sau mỗi nhịp thở ra, dẫn tới giảm diện tích trao đổi khí mao mạch - phế nang với phân áp oxy PaO2 giảm dưới 60 mmHg và phân áp CO2 tăng trên 50 mmHg. Thêm vào đó, thành lồng ngực trẻ non tháng có cấu trúc sụn mềm, các xương sườn nằm ngang và cơ liên sườn phát triển yếu, làm hạn chế đáng kể khả năng tự giãn nở lồng ngực.

Thứ hai là nguyên lý khí dung và thủy động học của hệ thống CPAP qua van Benveniste. Hệ thống tạo ra một dòng khí nén phối hợp oxy liên tục với mức áp lực dương dao động từ 3 đến 10 cmH2O xuyên suốt chu kỳ thở. Áp lực dương cuối thì thở ra (PEEP) giúp giữ cho các phế nang nhỏ không bị xẹp lại ở cuối kỳ thở ra, tái mở rộng các vùng phổi bị xẹp, làm giãn các tiểu phế quản để giải phóng ứ đọng dịch nhầy, cải thiện tỷ số thông khí/tưới máu (V/Q) và kích thích nhịp tự thở đều đặn ở trẻ.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Áp lực dương cuối thì thở ra (PEEP), Nồng độ oxy hít vào (FiO2), Độ bão hòa oxy qua mạch nảy (SpO2), Điểm suy hô hấp Silverman-Andersen và Hội chứng màng trong (RDS).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang trên quần thể trẻ sơ sinh non tháng nhập viện điều trị tại Khoa Nhi cấp cứu - sơ sinh, Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên trong khung thời gian 12 tháng liên tục, từ tháng 6/2020 đến tháng 6/2021.

Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước tính một tỷ lệ trong nghiên cứu mô tả với độ tin cậy 95% (Z = 1,96), tỷ lệ thành công kỳ vọng p = 0,907 dựa trên y văn và độ sai số tuyệt đối mong muốn d = 0,06. Kết quả tính toán cho thấy cỡ mẫu tối thiểu cần thiết là 90 bệnh nhân. Trong thực tế thu thập, nghiên cứu đã tiếp nhận toàn bộ 105 bệnh nhi thỏa mãn đầy đủ các tiêu chuẩn chọn mẫu: tuổi thai từ 28 đến dưới 37 tuần, có suy hô hấp cấp theo chỉ số Silverman và có chỉ định thở NCPAP theo chuẩn của Bộ Y tế. Tiêu chuẩn loại trừ chặt chẽ gồm: tuổi thai dưới 28 tuần, trẻ đang bị sốc, tràn khí màng phổi chưa dẫn lưu hoặc đã được đặt nội khí quản thở máy xâm nhập trước khi thở NCPAP.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ liên tiếp có chủ đích được áp dụng nhằm thu nhận tất cả các trường hợp hợp lệ trong năm nghiên cứu, hạn chế tối đa sai số lựa chọn. Số liệu được thu thập thống nhất qua bệnh án nghiên cứu mẫu, kiểm tra lâm sàng và cận lâm sàng bằng các trang thiết bị đạt chuẩn: máy hỗ trợ thở KSE-CPAP, máy đo SpO2 chuyên dụng Masimo, máy phân tích huyết học Celltac F 056 và hệ thống chụp X-quang kỹ thuật số Shimadzu.

Dữ liệu được làm sạch và nhập liệu bằng phần mềm Epidata, sau đó xử lý bằng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 20. Biến định tính được biểu diễn bằng tần số và tỷ lệ phần trăm. Biến định lượng được kiểm định phân phối chuẩn để trình bày dưới dạng giá trị trung bình kèm độ lệch chuẩn hoặc trung vị. Sự khác biệt giữa các tỷ lệ được kiểm định bằng test Chi-square hoặc Fisher’s Exact test khi có trên 20% số ô có tần số kỳ vọng dưới 5. Lý do lựa chọn các phép kiểm định thống kê này là để lượng hóa chính xác mối tương quan giữa các yếu tố lâm sàng với kết quả điều trị ở ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05, bảo đảm độ tin cậy khoa học cao cho các kết luận lâm sàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 105 bệnh nhi sơ sinh non tháng thở NCPAP đã ghi nhận nhiều phát hiện dịch tễ học và lâm sàng quan trọng:

Thứ nhất, về đặc điểm nhân khẩu học và tuổi thai: Tỷ lệ bệnh nhi nam chiếm 56,2% (59 trẻ), cao hơn đáng kể so với trẻ nữ chiếm 43,8% (46 trẻ). Về tuổi thai, nhóm trẻ non muộn từ 34 đến dưới 37 tuần chiếm tỷ trọng lớn nhất với 52,4% (55 ca); tiếp đến là nhóm non vừa từ 32 đến dưới 34 tuần chiếm 36,2% (38 ca); nhóm rất non từ 28 đến dưới 32 tuần chiếm 11,4% (12 ca). Về cân nặng sơ sinh, nhóm trẻ có cân nặng từ 1500 đến dưới 2500 gram chiếm ưu thế tuyệt đối với 70,5% tổng số bệnh nhân.

Thứ hai, về căn nguyên bệnh học gây suy hô hấp: Bệnh phổi non và bệnh màng trong là nguyên nhân hàng đầu, chiếm 38,1% (40 ca). Đứng thứ hai là viêm phổi sơ sinh với 15,2% (16 ca); cơn ngừng thở bệnh lý chiếm 10,5% (11 ca); hội chứng chậm tiêu dịch phổi chiếm 7,6% (8 ca); bệnh phối hợp chiếm 3,8% và tim bẩm sinh chiếm 1,0%. Đáng chú ý có 23,8% trường hợp chưa phân định rõ căn nguyên đơn độc ban đầu.

Thứ ba, về thời điểm can thiệp và triệu chứng trước điều trị: Có tới 86,7% (91 trẻ) được khởi động thở NCPAP sớm trong vòng 6 giờ đầu sau sinh hoặc sau khi vào viện, trong khi nhóm can thiệp muộn sau 6 giờ chỉ chiếm 13,3% (14 trẻ). Các dấu hiệu lâm sàng suy hô hấp chiếm tỷ lệ áp đảo trước khi thở máy gồm có: tím tái chiếm 92,4% (97 ca), thở nhanh trên 60 lần/phút chiếm 90,5% (95 ca), rút lõm lồng ngực nặng chiếm 77,1% (81 ca) và tiếng thở rên thì thở ra chiếm 69,5% (73 ca).

Thứ tư, về hiệu quả điều trị và biến chứng: Tỷ lệ can thiệp thành công bằng thở NCPAP đạt mức cao trên 85%, giúp trẻ cải thiện oxy hóa máu, ổn định nhịp thở và cai thở an toàn về khí trời. Tỷ lệ biến chứng ghi nhận ở mức rất thấp, bao gồm chướng bụng nhẹ chiếm khoảng 3,8% và loét trợt nông niêm mạc cánh mũi chiếm khoảng 4,8%, hoàn toàn không ghi nhận ca nào bị biến chứng tràn khí màng phổi nguy kịch.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ điều trị suy hô hấp sơ sinh non tháng thành công bằng NCPAP đạt trên 85% trong nghiên cứu này hoàn toàn đồng nhất với các công bố uy tín trong và ngoài nước. Cụ thể, tỷ lệ này tương đương với nghiên cứu của Khu Thị Khánh Dung tại các bệnh viện nhi tuyến tỉnh đạt 89%, nghiên cứu của Bạch Văn Cam tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 đạt 90%, và nghiên cứu của Nguyễn Thị Tuyết tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Giang đạt 90%. Kết quả này khẳng định hệ thống CPAP van Benveniste là giải pháp hồi sức không xâm nhập cực kỳ tối ưu cho các đơn vị sơ sinh tuyến tỉnh và trung ương miền núi.

Một nguyên nhân then chốt mang lại tỷ lệ thành công vượt trội là việc thiết lập can thiệp sớm: 86,7% bệnh nhi được chỉ định thở NCPAP ngay trong 6 giờ đầu đời. Việc cung cấp PEEP kịp thời đã ngăn chặn hiện tượng xẹp phổi lan tỏa, bảo toàn lượng surfactant nội sinh ít ỏi và giảm công hô hấp trước khi trẻ rơi vào kiệt sức cơ hoành.

Ngược lại, khi phân tích nhóm thất bại phải chuyển sang đặt nội khí quản thở máy (khoảng 15%), dữ liệu lâm sàng cho thấy mối liên quan mật thiết với các yếu tố tiên lượng nặng: tuổi thai dưới 32 tuần, cân nặng lúc sinh dưới 1500g, chỉ số SpO2 lúc nhập viện dưới 80%, chỉ số Silverman ban đầu vượt quá 5 điểm và biến chứng hạ thân nhiệt dưới 36,5°C. Khi trẻ bị hạ thân nhiệt, tiêu thụ oxy tăng vọt kết hợp với tình trạng toan chuyển hóa làm co thắt mạch máu phổi, dẫn đến thất bại hô hấp nhanh chóng.

Các số liệu nghiên cứu trên có thể được minh họa trực quan rất hiệu quả thông qua biểu đồ hình quạt thể hiện cơ cấu căn nguyên suy hô hấp với lát cắt lớn nhất thuộc về bệnh màng trong (38,1%), bảng tương quan 2x2 đối chiếu tỷ lệ thất bại giữa hai mốc can thiệp trước và sau 6 giờ, cùng biểu đồ đường biểu diễn sự phục hồi nồng độ SpO2 và sự thuyên giảm của nhịp thở sau các mốc 6 giờ, 12 giờ và 24 giờ điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực tiễn tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, bốn nhóm giải pháp cấp thiết được đề xuất nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng điều trị suy hô hấp sơ sinh non tháng:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình phân loại và khởi động thở NCPAP tối khẩn trong 6 giờ đầu sau sinh. Các bác sĩ và điều dưỡng tại phòng sinh và khoa sơ sinh cần áp dụng thang điểm Silverman ngay khi trẻ có dấu hiệu khó thở. Mục tiêu cụ thể là đạt tỷ lệ trên 95% trẻ non tháng suy hô hấp được can thiệp thở NCPAP đúng chỉ định trong vòng 6 tháng tới, do Khoa Nhi cấp cứu - sơ sinh chủ trì thực hiện.

Thứ hai, tối ưu hóa kỹ thuật chăm sóc điều dưỡng nhằm kiểm soát biến chứng đường thở. Điều dưỡng viên cần lựa chọn cỡ canuyn mũi phù hợp với cân nặng của trẻ, duy trì làm ẩm khí thở ở nhiệt độ 37°C, cố định ống dây mềm mại và đặt sonde dạ dày giải áp định kỳ. Mục tiêu là hạ tỷ lệ tổn thương loét niêm mạc mũi và chướng bụng xuống dưới mức 2% trong vòng 3 tháng đầu triển khai, do tổ điều dưỡng sơ sinh chịu trách nhiệm giám sát.

Thứ ba, tăng cường đào tạo liên tục và chuyển giao kỹ thuật hồi sức thở NCPAP cho mạng lưới y tế tuyến cơ sở. Tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi năm cho các bác sĩ sản - nhi tuyến huyện thuộc khu vực trung du và miền núi Đông Bắc. Chỉ tiêu là 100% cán bộ tuyến dưới nắm vững kỹ thuật cài đặt thông số ban đầu và nhận diện kịp thời 5 dấu hiệu suy hô hấp nặng để chuyển tuyến an toàn, do Trung tâm Đào tạo và Chỉ đạo tuyến Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên phối hợp triển khai.

Thứ tư, nâng cấp trang thiết bị đồng bộ và thiết lập phòng đơn vị hồi sức sơ sinh chất lượng cao. Ban Giám đốc bệnh viện cần phê duyệt dự án bổ sung hệ thống đo khí máu nhanh tại giường và máy trộn oxy - khí nén tự động trong vòng 12 tháng tới. Giải pháp này giúp kiểm soát chính xác nồng độ FiO2 hít vào dưới ngưỡng 60%, loại trừ nguy cơ ngộ độc oxy và bệnh lý võng mạc (ROP) ở trẻ đẻ non.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu chuyên môn sâu sắc, mang lại giá trị ứng dụng cụ thể cho bốn nhóm đối tượng chính trong ngành y tế:

Thứ nhất, các bác sĩ chuyên khoa Nhi và Hồi sức cấp cứu sơ sinh. Tài liệu cung cấp căn cứ lâm sàng chuẩn xác để cài đặt mức áp lực ban đầu 5 cmH2O, điều chỉnh FiO2 theo đáp ứng SpO2 từ 90% đến 95%, đồng thời nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ thất bại nhằm ra quyết định đặt nội khí quản kịp thời cho 100% ca bệnh diễn tiến xấu.

Thứ hai, điều dưỡng viên và kỹ thuật viên chăm sóc sơ sinh. Luận văn cung cấp quy trình thực hành chi tiết từ khâu tiệt trùng hệ thống dây thở bằng viên Presept 2,5g, kỹ thuật đặt gọng mũi khít kín, đến quy trình hút đờm dãi và làm ấm ẩm khí thở, giúp ngăn ngừa triệt để các biến chứng tắc ống và loét tì đè cánh mũi.

Thứ three, học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh y khoa. Đây là tài liệu mẫu mực về phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang trên cỡ mẫu 105 bệnh nhân, quy trình xử lý số liệu y sinh học bằng phần mềm Epidata và SPSS 20, cũng như cách thức biện luận mối tương quan giữa các biến số lâm sàng với kết quả điều trị.

Thứ tư, lãnh đạo bệnh viện và các nhà quản lý y tế công cộng. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực tiễn về hiệu quả kinh tế y tế vượt trội của hệ thống CPAP van Benveniste (tiết kiệm chi phí hơn 60% so với thông khí xâm nhập), làm cơ sở đầu tư trang thiết bị và xây dựng danh mục kỹ thuật điều trị trẻ đẻ non tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào trẻ sơ sinh non tháng có chỉ định thở NCPAP?
Trẻ có chỉ định thở NCPAP khi bị suy hô hấp cấp không đáp ứng với thở oxy qua canuyn thông thường (SpO2 dưới 90% hoặc PaO2 dưới 50 mmHg), kèm các dấu hiệu như thở nhanh trên 60 lần/phút, rút lõm lồng ngực nặng hoặc thở rên. Ngoài ra, kỹ thuật được chỉ định sớm cho trẻ mắc bệnh màng trong, viêm phổi hoặc có cơn ngừng thở trên 20 giây.

Tỷ lệ điều trị thành công bằng thở NCPAP tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên là bao nhiêu?
Nghiên cứu trên 105 trẻ sơ sinh non tháng ghi nhận tỷ lệ điều trị thành công đạt trên 85%. Phương pháp này giúp trẻ cải thiện rõ rệt tình trạng thông khí, nâng chỉ số SpO2 lên trên 92% và cai thở an toàn sau 24 đến 48 giờ mà không cần đặt nội khí quản xâm nhập.

Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ thất bại khi thở NCPAP ở trẻ đẻ non?
Nguy cơ thất bại tăng cao rõ rệt ở những trẻ có tuổi thai dưới 32 tuần, cân nặng lúc sinh dưới 1500g, SpO2 nhập viện ban đầu dưới 80%, chỉ số Silverman trên 5 điểm và trẻ bị biến chứng hạ thân nhiệt dưới 36,5°C. Những trường hợp này đòi hỏi bác sĩ phải theo dõi sát để chuyển sang thở máy xâm nhập kịp thời.

Thở NCPAP qua mũi có gây ra biến chứng nguy hiểm cho trẻ không?
NCPAP là phương pháp hỗ trợ hô hấp không xâm nhập rất an toàn. Các biến chứng ghi nhận trong nghiên cứu đều ở mức độ nhẹ, bao gồm loét trợt nhẹ niêm mạc cánh mũi chiếm khoảng 4,8% và chướng bụng thoáng qua chiếm khoảng 3,8%. Kỹ thuật hoàn toàn không ghi nhận ca nào bị biến chứng tràn khí màng phổi nguy kịch.

Tiêu chuẩn ngừng thở NCPAP an toàn được xác định như thế nào?
Bệnh nhi được xem xét dừng thở NCPAP thành công khi lâm sàng ổn định vững chắc trong 24 đến 48 giờ liên tục, nhịp thở và nhịp tim trở về giới hạn bình thường, hết rút lõm lồng ngực, duy trì SpO2 từ 92% đến 95% trong điều kiện mức áp lực PEEP hạ xuống dưới 4 cmH2O và nồng độ FiO2 giảm dưới 40%.

Kết luận

• Đề tài nghiên cứu trên 105 trẻ sơ sinh non tháng tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên đã khẳng định phương pháp thở NCPAP đạt tỷ lệ thành công vượt trội trên 85%, chứng minh tính ưu việt của giải pháp hỗ trợ hô hấp không xâm nhập trong cấp cứu sơ sinh.
• Căn nguyên hàng đầu gây suy hô hấp được xác định là bệnh màng trong và phổi non chưa trưởng thành chiếm 38,1%, đòi hỏi việc can thiệp áp lực dương phải được thực hiện tối khẩn ngay trong 6 giờ đầu sau sinh để hạn chế tổn thương xẹp phổi tiến triển.
• Các yếu tố tiên lượng nặng liên quan đến nguy cơ thất bại NCPAP bao gồm tuổi thai dưới 32 tuần, cân nặng dưới 1500g, SpO2 ban đầu dưới 80%, điểm Silverman trên 5 điểm và hạ thân nhiệt, đặt ra yêu cầu giám sát liên tục cho nhóm nguy cơ này.
• Kỹ thuật thở NCPAP qua van Benveniste có độ an toàn rất cao với tỷ lệ biến chứng loét mũi và chướng bụng duy trì ở mức dưới 5%, không ghi nhận biến chứng tràn khí màng phổi nặng, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí điều trị và nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện.
• Kế hoạch hành động trong 12 tháng tới cần tập trung đào tạo nâng cao năng lực cho 100% cán bộ sơ sinh tuyến dưới và đầu tư đồng bộ hệ thống khí nén trung tâm tại các cơ sở điều trị sản - nhi khu vực miền núi.

Các y bác sĩ và đơn vị y tế chuyên khoa hãy chủ động cập nhật phác đồ, chuẩn hóa chỉ định can thiệp NCPAP sớm trước 6 giờ để bảo vệ tối đa tính mạng và mang lại tương lai phát triển khỏe mạnh cho trẻ sơ sinh non tháng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Suy hô hấp sơ sinh là biểu hiện của sự thích nghi chƣa hoàn thiện và hệ quả của nó trên hệ hô hấp, tuần hoàn, thần kinh, chuyển hóa… khi trẻ làm quen với môi trƣờng bên ngoài tử cung lúc chào đời [12]. Hiện nay, suy hô hấp sơ sinh vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nhóm trẻ dƣới 1 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh non tháng. Theo thống kê của Li Liu và cộng sự, năm 2015 trên toàn thế giới có khoảng 2,7 triệu trẻ sơ sinh tử vong, chiếm 45,1% số trƣờng hợp tử vong ở trẻ dƣới 5 tuổi, trong đó các vấn đề của trẻ non tháng chiếm 17,8 % và chủ yếu là suy hô hấp sơ sinh [47]. Tại Việt Nam, Nguyễn Thị Xuân Hƣơng nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ƣơng Thái Nguyên cho thấy thấy tỉ lệ tử vong của trẻ sơ sinh non tháng là 46,29% và nguyên nhân hàng đầu là các bệnh lý gây suy hô hấp (phổi non, bệnh màng trong.

Trong điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh, đảm bảo thông khí và cung cấp oxy cho trẻ là quan trọng nhất để tránh tổn thƣơng các tế bào, đặc biệt là tế bào não. Ngày nay, với những tiến bộ trong hồi sức cấp cứu, nhiều kỹ thuật tiên tiến, nhiều phƣơng pháp hỗ trợ điều trị suy hô hấp, nhƣ: thở oxy lƣu lƣợng cao, thở áp lực dƣơng liên tục qua mũi, thở máy,… Trong đó, thở áp lực dƣơng liên tục qua mũi (NCPAP) là một biện pháp cung cấp oxy không xâm nhập có hiệu quả tốt, đơn giản và an toàn trong điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh đồng thời kích thích hô hấp đối với bệnh nhân có khả năng tự thở. Phƣơng pháp này đảm bảo duy trì đƣợc một áp lực dƣơng liên tục tại đƣờng hô hấp trong suốt chu kỳ thở, nhất là cuối thì thở ra, nhờ đó làm tăng khả năng cung cấp oxy cho trẻ, giữ phế nang không bị xẹp lại cuối thì thở ra, làm giãn nở các phế quản nhỏ, tránh đƣợc các cơn ngừng thở… giảm tỷ lệ tử vong do suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh. Trên thế giới có nhiều nghiên cứu cho thấy thở áp lực dƣơng liên tục qua mũi trong điều trị suy hô hấp cấp đã góp phần đáng kể làm giảm tỷ lệ tử vong 2 ở trẻ sơ sinh nhất là trẻ sơ sinh non tháng [57].

Tại Việt Nam, cũng có nhiều nghiên cứu đánh giá hiệu quả của phƣơng pháp này. Nghiên cứu của Khu Thị Khánh Dung tại một số Bệnh viện Nhi tuyến tỉnh (2011), tỷ lệ điều trị suy hô hấp bằng thở NCPAP thành công ở trẻ sơ sinh non tháng đạt 89% [8]. Theo Bạch Văn Cam và cộng sự nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 (2012) cho thấy tỷ lệ điều trị thành công bằng NCPAP đối với suy hô hấp ở trẻ em nói chung là 91,5%, và ở trẻ sơ sinh là 90% [5]. Nguyễn Thị Tuyết đã nghiên cứu tại khoa Nhi Bệnh viện Sản Nhi Bắc Giang (2018) thì tỷ lệ điều trị suy hô hấp sơ sinh thành công khi thở NCPAP là 90% [26].

Mỗi năm Trung tâm Nhi khoa Bệnh viện Trung ƣơng Thái Nguyên tiếp nhận và điều trị một tỷ lệ khá cao trẻ sơ sinh suy hô hấp bằng thở áp lực dƣơng liên tục qua mũi, trong đó đa số là trẻ sơ sinh non tháng. Vậy đánh giá kết quả điều trị của phƣơng pháp này trong điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng tại đây ra sao? Những yếu tố nào liên quan đến kết quả điều trị? Để trả lời cho câu hỏi trên, chúng tôi nghiên cứu đề tài “Đánh giá kết quả điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng thở áp lực dƣơng liên tục qua mũi tại Bệnh viện Trung ƣơng Thái Nguyên” với 2 mục tiêu: 1. Đánh giá kết quả điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng bằng thở áp lực dương liên tục qua mũi tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên năm 2020 – 2021. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả thở áp lực dương liên tục qua mũi ở đối tượng trên.

3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Đặc điểm sinh lý hệ hô hấp ở trẻ sơ sinh non tháng 1. Định nghĩa và phân loại trẻ sơ sinh non tháng  Định nghĩa [19], [43] Trẻ sơ sinh non tháng là trẻ có tuổi thai < 37 tuần hoặc dƣới 259 ngày kể từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cùng của mẹ. Trẻ có khả năng sống đƣợc là trẻ đƣợc sinh ra sống từ 22 tuần tuổi hoặc cân nặng ít nhất là 500 gram.

 Phân loại trẻ sinh non theo tuổi thai [19], [20] Trẻ cực non tháng: Tuổi thai dƣới 28 tuần. Trẻ rất non tháng: Tuổi thai từ 28 - < 32 tuần. Trẻ non tháng vừa: Tuổi thai từ 32 - < 34 tuần. Trẻ non tháng muộn: Tuổi thai từ 34 - < 37 tuần.

 Phân loại theo cân nặng lúc sinh [19] Cân nặng sơ sinh đủ tháng bình thƣờng của nƣớc ta là từ 2500 - 3200g. Cân nặng thấp: Cân nặng từ 1500g - < 2500g. Cân nặng rất thấp: Cân nặng từ 1000g - < 1500g. Cân nặng quá thấp: Cân nặng < 1000g.

Đặc điểm sinh lý hệ hô hấp trẻ sơ sinh non tháng Sau khi sinh trẻ chuyển từ cuộc sống trong môi trƣờng nƣớc sang môi trƣờng cạn. Nhịp thở đầu tiên bằng tiếng khóc giúp bắt đầu hoạt động hô hấp giúp trẻ bắt đầu làm quen với cuộc sống ngoài tử cung. Tuy nhiên hô hấp của trẻ bị ảnh hƣởng bởi thiếu oxy máu, toan hóa, hạ nhiệt độ. [19] Tất cả các trẻ non tháng ít nhiều đều có biểu hiện thiếu sót về sự trƣởng thành của các hệ thống trong cơ thể, trong đó hệ hô hấp có một vai trò rất quan trọng và biểu hiện ngay sau khi sinh.

4 Trẻ non tháng thƣờng khóc chậm sau đẻ, thở không đều, kiểu Cheyne – Stock, có cơn ngừng thở dài, rối loạn nhịp thở có thể tới 2 – 3 tuần sau khi đẻ hoặc lâu hơn tùy theo tuổi thai [19]. Những rối loạn trên do trung tâm hô hấp chƣa hoàn chỉnh nên sau khi cắt rốn gây thiếu oxy máu và tăng CO2 làm ức chế quá trình hô hấp. Phổi ở giai đoạn túi trong quá trình phát triển từ 24 tuần tuổi thai cho đến giai đoạn phế nang là vào khoảng đầu tuần 32 của thai kỳ. Ở phổi của trẻ non tháng, các tế bào phế nang hình trụ, số lƣợng phế nang còn ít, tổ chức liên kết phát triển, tổ chức đàn hồi ít do đó làm phế nang khó giãn nở, cách biệt với các mao mạch nên sự trao đổi khí càng khó khăn.

Tuần hoàn phổi chƣa phát triển, thành mạch dày và lòng mạch hẹp gây nên tình trạng tƣới máu phổi không đầy đủ. Phổi còn chứa dịch nhƣ nƣớc ối của thời kỳ bào thai, những chất này tiêu đi rất chậm, các mao mạch lại tăng tính thấm nên dễ xung huyết và xuất huyết [12]. Lồng ngực trẻ đẻ non hẹp, xƣơng sƣờn mềm dễ biến dạng, cơ liên sƣờn chƣa phát triển, sự giãn nở kém cũng làm hạn chế di động của lồng ngực [19]. Surfactant là một hợp chất lipoprotein do tế bào phế nang loại II tiết ra, đƣợc tổng hợp từ tuần thứ 20 - 22 của thời kỳ bào thai.

Chất này có vai trò duy trì sức căng bề mặt phế nang, tăng độ giãn và thể tích phổi, hình thành dung tích cặn chức năng. Surfactant đƣợc bài tiết cùng với sự phát triển của phế nang, nhờ chất này mà các phế nang nhỏ không bị xẹp và các phế nang to không bị căng quá mức. Ở trẻ sơ sinh non tháng, do thiếu hay không có, hoặc do hoạt tính kém, phổi dần dần bị xẹp, thể tích phổi co lại và giảm thông khí phế nang, do đó trẻ dễ bị suy hô hấp [19]. Tất cả các yếu tố trên làm cản trở hô hấp của trẻ đẻ non, làm cho thể tích khí lƣu thông thấp (trẻ 1500g là 15ml/1 lần, bằng ½ trẻ đủ tháng), phổi dễ bị xẹp từng vùng hoặc xung huyết, xuất huyết.

Do vậy, trẻ thƣờng có biểu hiện suy hô hấp ở các mức độ khác nhau [12]. Hội chứng suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh 1. Định nghĩa Suy hô hấp cấp đƣợc định nghĩa là sự rối loạn khả năng trao đổi khí giữa phế nang và mao mạch dẫn đến giảm O2 và/hoặc tăng CO2 trong máu động mạch, do đó phổi không còn có khả năng duy trì PaO2, PaCO2 và pH ở ngƣỡng có thể chấp nhận đƣợc. Biểu hiện qua khí máu động mạch với PaO2 < 60 mmHg, hoặc/và PaCO2 > 50 mmHg và pH < 7,1 – 7,2 [12].

Nguyên nhân Tình trạng suy hô hấp sơ sinh có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến [19]:  Tắc nghẽn đƣờng hô hấp trên  Bệnh tim bẩm sinh Tắc lỗ mũi sau. Chuyển gốc các động mạch lớn. Rò thực quản – khí quản. Thiểu năng thất trái.

Hẹp động mạch chủ. Hội chứng Pierre – Robin. Fallot 4 có thiểu năng thất trái. Phì đại lƣỡi bẩm sinh.

 Bệnh lý thần kinh Polyp họng. Cơn ngừng thở ở trẻ non tháng. Phù nề, mềm sụn thanh quản.  Bệnh lý đƣờng hô hấp dƣới Xuất huyết não – màng não.

Bất sản phổi, thiểu sản phổi. Trẻ bị sang chấn sản khoa. Kén khí tại phổi. Bệnh não bẩm sinh.

Phổi chƣa trƣởng thành. Mẹ đƣợc gây mê, an thần, giãn cơ. Hội chứng hít phân su.  Các rối loạn chuyển hóa Chậm hấp thu dịch phổi.

Hạ Glucose, Canxi, Magiê máu. Hội chứng màng trong. Xuất huyết phổi.  Nguyên nhân khác Nhiễm khuẩn phổi.

Hội chứng Porak – Durank. Thoát vị hoành. Thiếu máu nặng, đa hồng cầu. Tràn khí màng phổi, trung thất.

Rối loạn đông máu. Chẩn đoán suy hô hấp sơ sinh 1. Triệu chứng lâm sàng  Triệu chứng của suy hô hấp Theo một số nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nƣớc, xác định suy hô hấp dựa vào một hay nhiều triệu chứng [4], [7], [12], [45], [46]: + Thở nhanh > 60 lần/phút hoặc thở chậm < 30 lần/phút. + Rút lõm lồng ngực nặng và hõm ức, di động ngực bụng ngƣợc chiều.

+ Phập phồng cánh mũi. + Thở rên hoặc ngừng thở. + Tím khi thở khí trời. Đối với trẻ sơ sinh non tháng, đánh giá mức độ suy hô hấp bằng chỉ số Silverman dựa vào 5 triệu chứng lâm sàng (phụ lục 2) [19].

Tuy nhiên, khi suy hô hấp nặng thƣờng có kèm theo triệu chứng suy tuần hoàn, rối loạn tri giác, giảm trƣơng lực cơ hoặc trẻ đã đƣợc đặt nội khí quản cấp cứu ngay tại phòng đẻ sẽ khó đánh giá đƣợc điểm Silverman. Những trẻ suy hô hấp nặng này cần điều trị thở máy xâm nhập ngay khi nhập viện.