CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG NGUYÊN CONTAINER BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1.1 Khái quát chung về giao nhận 1.1 Khái niệm về dịch vụ giao nhận và người giao nhận 1.1 Khái niệm về dịch vụ giao nhận Vận chuyển hàng hoá quốc tế là một bộ phận cấu thành quan trọng của buôn bán quốc tế là một khâu không thể thiếu được trong quá trình lưu thông nhằm đưa hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng. Trong Quy tắc mẫu của FIATA thì dịch vụ giao nhận được định nghĩa như sau: “Dịch vụ giao nhận là bất kì dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa.” “Dịch vụ giao nhận hàng hoá là hành vi Thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển , lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người làm dịch vụ giao nhận khác (gọi chung là khách hàng) - Điều 136 Luật Thương mại ”. Từ những khái niệm được nêu ra ở trên thì ta có thể hiểu đơn giản rằng dịch vụ giao nhận là một dịch vụ liên quan đến quá trình vận tải nhằm tổ chức việc vận chuyển hàng hoá từ nơi nhận hàng đến nơi giao hàng.2 Khái niệm về người giao nhận Người giao nhận là người thực hiện các dịch vụ giao nhận theo sự uỷ thác của khách hàng hoặc người chuyên chở. Nói cách khác, người kinh doanh các dịch vụ giao nhận gọi là người giao nhận.
Người giao nhận có thể là chủ hàng (khi anh ta tự đứng ra thực hiện các công việc giao nhận cho hàng hoá của mình), là chủ tàu (khi chủ tàu thay mặt người chủ hàng thực hiện các dịch vụ giao nhận ), công ty xếp dỡ hay kho hàng hoặc người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ một người nào khác thực hiện dịch vụ đó. Theo Liên đoàn quốc tế các Hiệp hội giao nhận FIATA: “Người giao nhận là người lo toan để hàng hoá được chuyên chở theo hợp đồng uỷ thác và hành động vì lợi 1 ích của người uỷ thác mà bản thân anh ta không phải là người chuyên chở. Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hoá …” Dựa theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 thì: “Người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa là thương nhân có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa.” Trong thời đại giao thương hàng hóa giữa các nước diễn ra sôi nổi như hiện nay thì dịch vụ giao nhận đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Nó không những giúp quá trình lưu thông hàng hóa được diễn ra suôn sẻ mà còn giúp tối ưu thời gian và chi phí.
Hoạt động giao nhận phục vụ cho nhiều ngành nghề khác nhau, mọi người thường gọi người giao nhận là Fowader, Freight Forwarder hoặc Forwading Agent.2 Phân loại giao nhận 1.1 Căn cứ vào phạm vi hoạt động Giao nhận quốc tế: Hàng hóa được chuyển từ lãnh thổ của quốc gia này sang lãnh thổ của quốc gia khác, được phục vụ bởi một tổ chức hàng hải quốc tế. Giao nhận nội địa: Hàng hóa được giao trên lãnh thổ của một quốc gia, được phục vụ bởi một tổ chức vận tải nội địa.2 Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh Giao nhận thuần thúy: là hoạt động giao nhận chỉ bao gồm gửi, nhận hàng. Giao nhận tổng hợp: là hoạt động giao nhận không chỉ bao gồm việc gửi hàng đi, nhận hàng đến mà còn cả các hoạt động khác như bốc xếp, lưu kho hàng hóa, vận tải, hoạt động kho bãi… 1.3 Căn cứ vào phương thức vận tải Phương thức vận tải đường biển Giao nhận hàng hóa theo phương thức này sẽ sử dụng các phương tiện vận tải biển (tàu biển, sà lan,…) và kết cấu hạ tầng cảng biển (kho bãi, công trường,…) để phục vụ cho việc vận chuyển hàng hóa bằng đường biển giữa các quốc gia trên thế giới. Ưu điểm chính của loại hình vận tải này là không tốn kém, vận chuyển được khối lượng 2 hàng hóa lớn, an toàn và ít tác động tiêu cực đến môi trường.
Tuy nhiên, nhược điểm của nó là thời gian vận chuyển thường rất lâu. Phương thức vận tải đường hàng không Hàng hóa được giao nhận theo phương thức này sẽ sử dụng máy bay chuyên dụng để vận chuyển hàng hóa hoặc tận dụng phần khoang bụng của máy bay thông thường để chứa hàng. Ưu điểm chính của loại hàng này là hàng hóa được giao nhận nhanh chóng và an toàn. Tuy nhiên, nhược điểm của nó là giá thành cao, khối lượng hàng hóa có thể chuyên chở bị hạn chế.
Phương thức vận tải bằng đường thủy nội địa Hàng hóa được vận chuyển theo phương thức này sử dụng phương tiện vận tải biển (xà lan, tàu biển,.) và hạ tầng cảng biển nội địa để vận chuyển hàng hóa giữa các vùng thông qua hệ thống kênh, sông, biển của một quốc gia. Loại hình này phù hợp vận chuyển hàng hóa có khối lượng vừa và nhỏ, ít cồng kềnh. Ưu điểm của nó là giá rẻ, giúp giảm tắc đường. Nhược điểm là phụ thuộc nhiều vào thời tiết, tốc độ di chuyển của tàu chậm, độ an toàn không cao.
Phương thức vận tải bằng đường bộ Hàng hóa vận chuyển theo phương thức này được giao nhận trong nước, giữa các địa phương, vùng miền của đất nước. Loại hình vận chuyển này sử dụng ô tô, xe tải, xe kéo,. Ưu điểm của nó là tính linh hoạt cao, phù hợp với nhiều dạng địa hình, được tận dụng tối đa khi vận chuyển hàng hóa trên quãng đường ngắn và trung bình. Phương thức vận tải bằng đường sắt Hàng hóa chuyển phát theo phương thức này có chi phí thấp, độ an toàn cao, thân thiện với môi trường, tải trọng lớn, phù hợp với hàng hóa quá khổ, siêu trường siêu trọng.
Tuy nhiên, nhược điểm là thời gian vận chuyển lâu. Phương thức vận tải bằng đường ống Hàng hóa được giao theo cách này rất đặc thù nên không phổ biến như các phương thức khác. Các loại hàng hóa mà mạng lưới đường ống vận chuyển chủ yếu là dầu 3 mỏ, khí đốt, khí hóa lỏng và các chất lỏng khác. Chi phí xây dựng đường ống cao nên cần sự hỗ trợ của nhà nước để triển khai.4 Căn cứ vào tính chất của giao nhận Giao nhận chuyên nghiệp: hoạt động giao nhận của các tổ chức, công ty chuyên kinh doanh giao nhận theo sự ủy thác của khách hàng.
Giao nhận riêng: hoạt động giao nhận do người xuất nhập khẩu tự tổ chức.3 Vai trò của hoạt động giao nhận hàng hóa Giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng đóng vai trò quan trọng trong xu thế kinh tế quốc tế hiện nay, điều đó thể hiện ở các mặt sau: - Giao nhận tạo điều kiện cho việc di chuyển hàng hóa được nhanh chóng, an toàn, tiết kiệm mà không cần sự có mặt của người gửi cũng như người nhận trong quá trình vận hành. - Giao nhận giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của các phương tiện vận tải, tận dụng được một cách tối đa và có hiệu quả dung tích và tải trọng của các phương tiện vận tải, các công cụ vận tải, cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. - Giao nhận làm giảm giá thành hàng hoá xuất nhập khẩu. - Giao nhận còn giúp cho nhà xuất nhập khẩu giảm được các chi phí không cần thiết như chi phí xây dựng kho bãi, công trường của người giao nhận hoặc do người giao nhận thuê, giảm chi phí đào tạo nhân công.
Hoạt động giao nhận mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế, thể hiện ở việc đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội. Tỷ trọng đóng góp của hoạt động giao nhận vận tải vào GDP tăng dần qua các năm, bổ sung nguồn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Ngoài ra, giao nhận cũng là ngành dịch vụ gắn liền và ảnh hưởng đến ngoại thương, loại hình này không đòi hỏi nhiều vốn nhưng đem lại nguồn thu nhập tương đối ổn định và đảm bảo nếu khéo léo tổ chức và điều hành trên cơ sở tận dụng hệ thống hạ tầng hiện có.4 Quyền hạn và nghĩa vụ của người giao nhận Theo điều 167 Luật thương mại quy định, người giao nhận có những quyền và nghĩa vụ sau đây: - “Nguời giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác. 4 - Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng.
- Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng. - Sau khi ký kết hợp đồng, nếu xảy ra các trường hợp có thể dẫn đến việc không thực hiện được toàn bộ hay một phần những chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo ngay cho khách hàng biết để xin chỉ dẫn thêm. - Trong trường hợp hợp đồng không có thỏa thuận về thời hạn cụ thể thực hiện nghĩa vụ với khách hàng thì phải thực hiện các nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý.5 Trách nhiệm của người giao nhận 1.1 Khi người giao nhận là đại lý Khi hoạt động với danh nghĩa là đại lý, người giao nhận phải chịu trách nhiệm về những sai sót hoặc sơ suất của mình hay người làm thuê cho mình thực hiện các dịch vụ: - Giao hàng không đúng với chỉ dẫn - Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hoá mặc dù đã có hướng dẫn. - Sai sót khi làm thủ tục hải quan - Chở hàng đến nơi sai với quy định - Giao hàng cho người không phải là người nhận - Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng - Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế - Những thiệt hại mất mát về tài sản và người mà anh ta đã gây nên cho người thứ ba.
Tuy nhiên, người giao nhận sẽ không chịu trách nhiệm về hành vi lỗi lầm của người thứ ba như người chuyên chở hoặc người giao nhận khác. nếu anh ta chứng minh được là đã lựa chọn cẩn thận. Khi làm đại lý người giao nhận phải tuân thủ “điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn” (Standard Trading Conditions) của mình.