CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU 1. Tổng quan về hoạt động giao nhận vận tải 1.Khái niệm Đặc điểm của thương mại quốc tế là người bán và người mua ở các quốc gia khác nhau. Sau khi ký kết hợp đồng mua bán, người bán giao hàng. Hàng hóa được vận chuyển từ quốc gia của người bán đến quốc gia của người mua.
Để bắt đầu, tiếp tục và hoàn tất quy trình vận chuyển này. Đến khi hàng hóa đến tay người mua, cần phải thực hiện nhiều thao tác liên quan đến quá trình vận chuyển như đóng gói, đóng gói, lưu kho, tập kết hàng hóa tại cảng, làm thủ tục cho lô hàng, bốc dỡ hàng hóa các mặt hàng lên tàu, chuyển tải hàng hóa trên đường, dỡ hàng xuống phương tiện và giao hàng cho người nhận. Theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Quốc tế (FIATA):Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service) là tất cả dịch vụ liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu trữ hàng, xử lý hàng, đóng gói hàng, phân phối hàng cùng các dịch vụ khác như tư vấn, thủ tục hải quan, tài chính, bảo hiểm, thu thập chứng từ và thanh toán liên quan đến hàng hóa. Theo Luật Thương mại Việt Nam năm 1997, dịch vụ giao nhận hàng hóa là giao dịch thương mại.
người cung cấp dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi hàng, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người làm dịch vụ giao nhận khác Nói cách khác, hoạt động giao nhận là tập hợp các hoạt động và các bước liên quan đến quá trình vận chuyển để di chuyển một gói hàng từ nơi gửi (Người Gửi) đến nơi nhận (Người Nhận). Người giao nhận có thể tự làm việc này hoặc thuê một đại lý sử dụng dịch vụ của bên thứ ba khác.Đặc điểm Dịch vụ vận tải hàng hóa cũng là một loại hình dịch vụ nên có điểm chung là không được lưu kho bãi do là sản phẩm vô hình, chưa có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng được quy chuẩn hóa. Dịch vụ giao nhận không tạo ra một sản phẩm vật chất, nó chỉ thay đổi các đối tượng về mặt không gian, nó không thay đổi các đối tượng này về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, có tác động tích cực đến sự phát triển của sản xuất và cải thiện mức sống của người dân.
Bị động: Dịch vụ này phụ thuộc nhiều vào nhu cầu của khách hàng, quy định của nhà cung cấp dịch vụ và các hạn chế về thể chế và pháp lý của chính phủ (xuất khẩu, nhập khẩu, nước thứ ba). Tính thời vụ : Dịch vụ vận tải hàng hóa là dịch vụ phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu nên phụ thuộc nhiều vào khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, do hoạt động xuất nhập khẩu thường mang tính thời vụ nên hoạt động vận tải biển cũng chịu tính thời vụ. Ngoài các nhiệm vụ như làm thủ tục hải quan, môi giới và vận tải hàng hóa, người vận chuyển còn thực hiện các nhiệm vụ như gom hàng, chia hàng và bốc dỡ hàng hóa.Vai trò của dịch vụ giao nhận vận tải Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, vai trò quan trọng của các công ty giao nhận vận tải ngày càng thể hiện rõ.
- Người giao nhận tạo điều kiện để hàng hóa được phân phối nhanh chóng, an toàn, tiết kiệm mà không cần có sự tham gia của cả người gửi và người nhận. - Giúp các đơn vị giao nhận vận tải đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hàng hóa nhằm khai thác tối đa hiệu quả sử dụng phương tiện vận tải và các phương tiện hỗ trợ khác. - Vận chuyển hàng hóa giúp giảm chi phí xuất nhập khẩu hàng hóa thông qua việc giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm các chi phí như chi phí đi lại, chi phí đào tạo lao động, chi phí cơ hội. Nội dung cơ bản của dịch vụ giao nhận Hoạt động dịch vụ giao nhận bao gồm: 12 - Nhận ủy thác giao nhận vận tải trong và ngoài nước bằng cách sử dụng các phương tiện vận tải đối với các loại hàng hóa xuất nhập khẩu mậu dịch và phi mậu dịch - Cung cấp các dịch vụ liên quan đến giao nhận, v.
Ký kết hợp đồng với hãng vận tải, lưu kho bãi hàng hóa, thuê tàu, vận tải nội địa. - Các thủ tục liên quan đến vận chuyển/nhận sản phẩm, thu xếp bảo hiểm cho sản phẩm xuất/nhập khẩu, bảo qqu ản,tái chế, thu gom,phân chia sản phẩm, vận chuyển sản phẩm đến địa điểm mong muốn, v. - Là cố vấn cho các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu và bảo hiểm, những tổn thất có thể xảy ra, khiếu nại và bồi thường.5 Nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ giao nhận a/Môi trường bên ngoài: Môi trường vĩ mô: - Cơ cấu, chính sách xuất nhập khẩu trong và ngoài nước - Xu thế toàn cầu hóa, hợp tác phát triển khu vực và toàn cầu. - Luật thương mại quốc tế - Phát triển khoa học, kỹ thuật và công nghệ thông tin - Giá sản phẩm, cước vận chuyển Môi trường vi mô: - Khách hàng -Nhà cung cấp dịch vụ vận tải, giao nhận hàng hóa nước ngoài -Đối thủ -Đối thủ tiềm năng: Chỉ đối thủ có khả năng tham gia và cạnh tranh trong một thị trường nhất định nhưng chưa tham gia.
-Thị trường lao động b/ Môi trường bên trong: 13 - Chiến lược phát triển kinh doanh của công ty - Chất lượng dịch vụ; - Hoạt động marketing - Chính sách đào tạo nhân sự 1. Tổng quan về giao nhận hàng xuất nhập khẩu bằng đường biển 1.1 Khái niệm về người giao nhận Theo Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội giao nhận thì “Người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hoạt động vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân anh ta không phải là người vận tải. Người giao nhận cũng đảm bảo thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hóa”. Theo Luật Thương mại Việt Nam: Người giao nhận là thương nhân có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh về dịch vụ giao nhận hàng hóa.
Người vận chuyển là: - Chủ hàng: Khi chủ sở hữu sản phẩm trực tiếp đảm nhận việc giao nhận sản phẩm. - Chủ tàu: Trường hợp chủ tàu thay mặt chủ hàng thực hiện dịch vụ giao nhận. - Đại lý hàng hóa, công ty xếp dỡ hay kho bãi, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận. Từ các định nghĩa trên, chúng ta có thể thấy rằng: - Người giao nhận làm việc trên cơ sở hợp đồng gửi hàng đã giao kết với chủ hàng và bảo vệ quyền lợi của chủ hàng.
- Người giao nhận tiếp nhận lô hàng nhưng không nhất thiết phải là người vận chuyển. Anh ta có thể sử dụng phương tiện vận chuyển hoặc thuê người vận chuyển. - Ngoài việc thu xếp phương tiện vận chuyển, người vận chuyển còn thực hiện nhiều công việc khác trong phạm vi quyền hạn của người nhận để di chuyển hàng hóa từ nơi này đến nơi khác theo những điều kiện đã thỏa thuận. Mặc dù các quốc gia khác nhau và hãng 14 vận chuyển khác nhau, nhưng tất cả các giao dịch quốc tế đều sử dụng cùng một tên là “người giao nhận hàng hóa quốc tế” (International Freight Forwarder), để hoạt động cùng nhau.
Một dịch vụ tương tự là dịch vụ giao nhận.2Vai trò, nghĩa vụ, quyền hạn của người giao nhận 1.Vai trò của người giao nhận Người giao nhận thực hiện các vai trò sau: - Môi giới hải quan: Thay mặt hoặc thay cho người nhập khẩu làm thủ tục hải quan - Đại lý: Người giao nhận đóng vai trò là đại lý và thực hiện các hoạt động khác nhau như giao nhận hàng, chuẩn bị chứng từ, làm thủ tục hải quan,. đối với lô hàng được chủ hàng ủy thác trong hợp đồng. - Người gom hàng: Người giao nhận đóng vai trò là đại lý hoặc người chuyên chở. Người gom hàng đóng một vai trò quan trọng trong vận chuyển container, họ gom hàng lẻ thành hàng nguyên container để tận dụng sức chứa container và giảm cước phí vận tải.
- Người chuyên chở: Khi người giao nhận vận tải đóng vai trò là ngườichuyên chở, họ là một nhà thầu độc lập, chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu. - Người giao nhận chỉ đóng vai trò là ngời chuyên chở nếu người đó vận chuyển hàng hóa bằng chính phương tiện của mình, mà còn trong trường hợp người giao nhận cam kết với chủ hàng đảm nhận trách nhiệm của người chuyên chở. Nghĩa vụ ,quyền hạn của người giao nhận Quyền và nghĩa vụ của người giao nhận được quy định trong điều 167 Thương Mại: 1. Được hưởng phí dịch vụ và các chi phí hợp lý khác 2.
Thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng 3. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích khách hàng thì có thể thực hiện khác với các chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng trừ trường hợp có thỏa thuận khác 4. Sau khi ký kết hợp đồng, nếu xảy ra trường hợp có thể dẫn đến việc không thực hiện được toàn bộ hoặc một phần nhưng chỉ dẫn của khách hàng, thì phải thông báo ngay cho khách hàng biết để xin chỉ dẫn thêm 15 5. Trong trường hợp hợp đồng không có thỏa thuận về thời hạn cụ thể thực hiện nghĩa vụ với khách hàng thì phải thực hiện các nghĩa vụ của mình trong hạn hợp lý 6.
Khi đảm nhận các công việc vận chuyển hàng hóa thì phải tuân thủ các quy định của pháp luật, tập quán chuyên ngành về vận tải 1. Nhiệm vụ của các cơ quan tham gia giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu Nhiệm vụ của cảng Ký hợp đồng bốc xếp, giao nhận, bảo quản, lưu giữ hàng hoá với chủ hàng hoá. Hợp đồng có hai loại: - Hợp đồng ủy thác thuê đại lý giao nhận - Hợp đồng thuê cảng, chủ hàng thuê cảng để xếp dỡ, vận chuyển, lưu, giữ hàng hóa. Giao hàng xuất khẩu lên tàu và nhận hàng nhập khẩu từ tàu nếu được ủy thác kết toán với tàu về việc giao nhận hàng và lập các chứng từ cần thiết khác để bảo vệ quyền lợi của chủ hàng Giao hàng hóa nhập khẩu cho chủ hàng trong nước theo ủy quyền của chủ hàng hóa xuất nhập khẩu.
