MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu đề tài. Mục tiêu chung.
Mục đích cụ thể. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đô thị hóa và các vấn đề liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp.
Vấn đề suy thoái đất sản xuất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.
CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu sử dụng đất nông nghiệp dưới tác động của đô thị hóa.
Chiến lược toàn cầu về Môi trường và phát triển bền vững. Chiến lược quốc gia về Môi trường và Phát triển bền vững ở Việt Nam. Những thách thức đối với sử dụng đất bền vững ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, và sản xuất nông nghiệp bền vững trên địa bàn ven đô thành phố Hà Tĩnh.
MỘT SỐ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. 44 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Điều tra số liệu thứ cấp. Thu thập số liệu sơ cấp.3 Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
Phương pháp xử lý số liệu. Lựa chọn loại hình sử dụng đất hợp lý. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của thành phố. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ TĨNH. Điều kiện tự nhiên thành phố Hà Tĩnh. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.
HIỆN TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Biến động đất nông nghiệp qua các thời kỳ. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ, XÃ HỘI, MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP CÓ TRÊN KHU VỰC VEN ĐÔ THÀNH PHỐ HÀ TĨNH.
Loại hình sử dụng đất và kiểu sử dụng đất nông nghiệp của vùng nghiên cứu. Hiệu quả về kinh tế. Hiệu quả về xã hội. Hiệu quả về môi trường.
ĐỀ XUẤT NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP KHU VỰC VEN ĐÔ THÀNH PHỐ HÀ TĨNH. Cơ sở đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp triển vọng tại địa phương. Đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có triển vọng của địa phương. Những giải pháp để thực hiện các loại hình sử dụng đất nông nghiệp được đề xuất.
83 CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Đối với chính quyền địa phương. Đối với nông hộ. 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CLĐ : Công lao động CPTG : Chi phí trung gian CPTT : Chi phí trực tiếp FAO : Food and Agriculture Organization of the United Nations - Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc GTSX : Giá trị sản xuất GTGT : Giá trị gia tăng LUT : Loại hình sử dụng đất NS : Năng suất TNHH : Thu nhập hỗn hợp WB : World Bank - Ngân hàng thế giới viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. So sánh giữa nông nghiệp đô thị và nông nghiệp nông thôn. Mức lũ của sông Rào Cái. Loại đất, diện tích, tỷ lệ và địa bàn phân bố.
Hiện trạng sử dụng đất thành phố Hà Tĩnh năm 2016. Diện tích, cơ cấu các loại đất nông nghiệp năm 2000, 2005, 2010 và 2016 ở thành phố Hà Tĩnh. Các loại hình sử dụng đất chính ở phường Thạch Quý. Các loại hình sử dụng đất chính ở xã Thạch Môn.
Các loại hình sử dụng đất chính ở xã Thạch Hạ. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của một số cây trồng chính tại phường Thạch Quý. Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn phường Thạch Quý. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của một số cây trồng chính tại xã Thạch Môn.
Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã thạch Môn. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của một số cây trồng chính tại xã Thạch Hạ. Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Thạch Hạ. Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu.
Mức đầu tư lao động và thu nhập/ngày công lao động của phường Thạch Quý. Mức đầu tư lao động và thu nhập/ngày công lao động của xã Thạch Môn 73 Bảng 3. Mức đầu tư lao động và thu nhập/ngày công lao động của xã Thạch Hạ. Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất.
So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của một số loại cây trồng.78 ix DANH MỤC HÌNH Hình 3. Vị trí địa lý thành phố Hà Tĩnh .3 Lượng mưa trung bình năm của TP Hà Tĩnh từ năm 2000-2016 .4 Tổng GDP thành phố Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2015 .5 Biến động cơ cấu lao động giai đoạn 2005-2015. Cơ cấu các loại đất nông nghiệp năm 2000 và 2016.
Tính cấp thiết của đề tài Đất là một bộ phận hợp thành quan trọng của môi trường sống, không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là nền tảng để định cư và tổ chức hoạt động kinh tế, xã hội, không chỉ là đối tượng của lao động mà còn là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp. Nông nghiệp là một hoạt động có từ xa xưa của loài người và hầu hết các nước trên thế giới đều phải xây dựng một nền kinh tế trên cơ sở phát triển nông nghiệp dựa vào khai thác tiềm năng của đất, lấy đó làm bàn đạp cho việc phát triển các ngành khác. Trong điều kiện hiện nay, khi dân số ngày một gia tăng, nhu cầu về sử dụng đất của con người cũng không ngừng tăng theo, làm ảnh hưởng rất lớn đến diện tích và chất lượng đất sản xuất nông nghiệp, diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp để nhường chỗ cho các mục tiêu phát triển và đáp ứng nhu cầu ở ngày càng tăng, cùng với nó là quá trình khai thác đất nông nghiệp quá mức, không quan tâm đến việc cải tạo, bồi bổ đất đã dẫn đến hiện tượng làm giảm sức sản xuất của đất như: xói mòn, rửa trôi, sa mạc hoá, nhiễm mặn, nhiễm phèn, chua hoá….Vì vậy việc tổ chức sử dụng nguồn tài nguyên đất đai hợp lý, có hiệu quả là nhiệm vụ quan trọng đảm bảo cho nông nghiệp phát triển bền vững. Đất nước ta đang trong giai đoạn tiến hành công nghiệp hóa hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ và giảm tỷ trọng nông nghiệp.
Nhưng cũng không thể phủ nhận vai trò to lớn của nông nghiệp khi một phần lớn dân số Việt Nam hiện nay vẫn đang sinh sống bằng nông nghiệp và các ngành nghề có liên quan đến nông nghiệp. Bởi nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết các nước, nhất là ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Từ một nước có nền nông nghiệp lạc hậu thì tính đến nay, nền nông nghiệp nói chung và sản xuất nông nghiệp nói riêng của nước ta đã có những bước chuyển biến lớn từ một nước hằng năm phải nhập khẩu hàng triệu tấn lương thực thì đến năm 2015 sản lượng lương thực có hạt bình quân đầu người đạt 550 kg. Không chỉ bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia mà Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu lương thực lớn trên thế giới, với sản lượng trung bình từ 6 đến 7 triệu tấn gạo/năm, đứng vào top đầu các nước xuất khẩu gạo của thế giới và nhiều mặt hàng nông sản khác chiếm vị thế cao trên thị trường quốc tế.
Thành phố Hà Tĩnh là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh. Với tổng diện tích tự nhiên là 5654,97 ha, dân số 98.668 người, có 16 đơn vị hành chính, gồm 10 phường (Bắc Hà, Nam Hà, Đại Nài, Hà Huy Tập, Tân Giang, Trần Phú, Nguyễn Du, Thạch Quý, Thạch Linh, Văn Yên) và 6 xã (Thạch Bình, Thạch Môn, Thạch Hạ, Thạch Trung, Thạch Hưng và Thạch Đồng). Những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa ở thành phố Hà Tĩnh tăng nhanh, nhiều diện tích đất nông nghiệp được 2 chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp, xây dựng các khu đô thị. Sản xuất nông nghiệp giảm dần và chuyển sang nông nghiệp đô thị, theo hướng hàng hóa, nông nghiệp sạch, và theo nhu cầu thị trường.
Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp vùng ven đô thành phố Hà Tĩnh rất cần thiết để phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển nông nghiệp đô thị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất bền vững và bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao đời sống cho nhân dân thành phố Hà Tĩnh. Việc định hướng cho người dân trong việc khai thác và sử dụng hợp lý, có hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp là một trong những vấn đề hết sức cần thiết. Để giải quyết vấn đề này thì việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm đề xuất hướng sử dụng đất và loại hình sử dụng đất thích hợp, bền vững là tất yếu. Từ thực tiễn trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp khu vực ven đô thành phố Hà Tĩnh.
Mục tiêu đề tài 2. Mục tiêu chung Đề xuất được hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả tại vùng ven đô thành phố Hà Tĩnh. Mục đích cụ thể Nắm được tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp vùng ven đô thành phố Hà Tĩnh. Thấy rõ hiệu quả sử dụng đất sản xuât nông nghiệp vùng ven đô thành phố Hà Tĩnh.
Đề xuất được các giải pháp định hướng cho việc sử dụng đất nông nghiệp ven đô có hiệu quả. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu 3. Ý nghĩa khoa học Góp phần làm rõ lý luận về sử dụng đất nói chung và sử dụng đất sản xuất nông nghiệp nói riêng trong từng điều kiện thổ nhưỡng, sinh thái cụ thể.