Khóa luận đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, Hà Giang

Khóa luận đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang, cung cấp thông tin hữu ích cho phát triển nông nghiệp.

• Tác giả: Lại Linh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lợi
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Xã Tân Quang, Huyện Bắc Quang, Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 3.2. Khái quát về đất
• 3.3. Vai trò và ý nghĩa của đất đai đối với sản xuất nông nghiệp
• 3.4. Cơ sở lý luận về đánh giá đất
• 3.5. Sử dụng đất và những nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất
• 3.6. Hiệu quả sử dụng đất. Tình hình đánh giá đất đai trên thế giới
• 3.7. Khái quát chung
• 3.8. Một số phương pháp nghiên cứu trên thế giới
• 3.9. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới
• 3.10. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam và Hà Giang
• 3.11. Tình hình sử dụng đất tại tỉnh Hà Giang
• 4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 4.3. Phạm vi nghiên cứu
• 4.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 4.4.1. Địa điểm nghiên cứu
• 4.4.2. Thời gian nghiên cứu
• 4.5. Nội dung nghiên cứu
• 4.6. Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.7. Đánh giá hiện trạng và hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Lựa chọn và đề xuất các loại hình sử dụng đất đạt hiệu quả
• 4.8. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp
• 4.9. Phương pháp nghiên cứu
• 4.9.1. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
• 4.9.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4.9.3. Phương pháp tính hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tân Quang
• 5.1.1. Điều kiện tự nhiên của xã Tân Quang
• 5.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Tân Quang
• 5.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 5.2. Đánh giá hiện trạng và các loại hình sử dụng đất đai của xã Tân Quang
• 5.2.1. Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 của xã Tân Quang
• 5.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2017 của xã Tân Quang
• 5.2.3. Các loại hình sử dụng đất của xã Tân Quang
• 5.2.4. Mô tả các loại hình sử dụng đất
• 5.2.5. Diện tích, năng suất, sản lượng cây trồng trên các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trong vùng nghiên cứu của xã Tân Quang năm 2017
• 5.3. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 5.3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 5.3.1.1. Hiệu quả kinh tế của LUT cây trồng chính
• 5.3.1.2. Hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất và loại hình sử dụng đất
• 5.3.1.3. Đánh giá chung hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất
• 5.3.2. Đánh giá hiệu quả xã hội
• 5.3.3. Đánh giá hiệu quả môi trường
• 5.4. Đánh giá và lựa chọn, định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Tân Quang
• 5.4.1. Quan điểm khai thác sử dụng đất
• 5.4.2. Lựa chọn và định hướng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả cao
• 5.4.3. Nguyên nhân dẫn tới hiệu quả sử dụng đất của xã Tân Quang chưa cao
• 5.5. Đánh giá thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang
• 5.5.1. Thuận lợi và khó khăn khi sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang
• 5.5.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Tân Quang
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp bền vững. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn tài nguyên đất đai mà còn nâng cao năng suất và thu nhập cho người dân. Đất nông nghiệp là tài sản quý giá, và việc sử dụng hiệu quả nó sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm Về Đất Nông Nghiệp

Đất nông nghiệp được định nghĩa là đất sử dụng cho sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xác định rõ ràng các loại hình sử dụng đất và mục đích của chúng.

1.2. Vai Trò Của Đất Đai Trong Sản Xuất Nông Nghiệp

Đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn là môi trường sống cho cây trồng. Việc khai thác hợp lý đất nông nghiệp sẽ đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững cho xã hội.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Mặc dù xã Tân Quang có nhiều tiềm năng về đất nông nghiệp, nhưng việc sử dụng đất vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như suy thoái đất, đô thị hóa và thiếu ý thức trong quản lý đất đai đang ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2.1. Suy Thoái Đất Và Tác Động Của Đô Thị Hóa

Suy thoái đất do các yếu tố tự nhiên và con người gây ra đang làm giảm chất lượng đất nông nghiệp. Đô thị hóa cũng làm giảm diện tích đất canh tác, gây áp lực lên sản xuất nông nghiệp.

2.2. Thiếu Ý Thức Trong Quản Lý Đất Đai

Nhiều người dân chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý đất đai hiệu quả. Điều này dẫn đến việc sử dụng đất không hợp lý, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả kinh tế.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

3.1. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế

Hiệu quả kinh tế được xác định dựa trên chi phí sản xuất và lợi nhuận thu được từ các loại hình sử dụng đất. Việc này giúp xác định loại hình nào mang lại lợi ích cao nhất cho người nông dân.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội

Hiệu quả xã hội liên quan đến khả năng tạo việc làm và nâng cao đời sống cho người dân. Đánh giá này giúp xác định mức độ đóng góp của nông nghiệp vào phát triển cộng đồng.

3.3. Đánh Giá Hiệu Quả Môi Trường

Đánh giá hiệu quả môi trường giúp xác định tác động của các hoạt động nông nghiệp đến hệ sinh thái. Việc này rất quan trọng để đảm bảo phát triển bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Xã Tân Quang

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều loại hình sử dụng đất đã được xác định là hiệu quả cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

4.1. Các Loại Hình Sử Dụng Đất Hiệu Quả

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số loại hình sử dụng đất như trồng cây ăn quả và rau màu mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại hình khác.

4.2. Kết Quả Nâng Cao Thu Nhập Cho Người Dân

Việc áp dụng các giải pháp quản lý đất đai hiệu quả đã giúp nâng cao thu nhập bình quân đầu người tại xã Tân Quang, góp phần cải thiện đời sống cho người dân.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tân Quang là một bước quan trọng trong việc phát triển bền vững. Cần có các chính sách và giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong tương lai.

5.1. Định Hướng Chính Sách Sử Dụng Đất

Cần xây dựng các chính sách khuyến khích người dân tham gia vào quản lý và sử dụng đất hiệu quả. Điều này sẽ giúp bảo vệ tài nguyên đất đai và nâng cao năng suất.

5.2. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Các giải pháp như đào tạo kỹ thuật canh tác, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường quản lý đất đai sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tân Quang.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, tư liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần cốt lõi của môi trường sống cũng như địa bàn phân bố dân cư. Dưới áp lực của sự gia tăng dân số, nhu cầu lương thực thực phẩm ngày càng lớn cùng với quá trình đô thị hóa, quỹ đất sản xuất nông nghiệp đang đứng trước nguy cơ bị thu hẹp diện tích và suy thoái chất lượng do xói mòn và phương thức canh tác chưa hợp lý. Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò trọng yếu, việc nghiên cứu và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là nhiệm vụ cấp thiết nhằm duy trì sức sản xuất lâu dài và hướng tới phát triển bền vững.

Xã Tân Quang là một xã bán sơn địa nằm ở phía Bắc huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang với tổng diện tích tự nhiên là 1.252,70 ha và dân số 5.321 người (năm 2017). Mặc dù địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi về giao thông (trục Quốc lộ 2 dài 4,8 km chạy qua) và tài nguyên nguồn nước (hệ thống Sông Lô dài 2,8 km cùng 12 con suối), nhưng thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại xã vẫn chưa khai thác hết tiềm năng sẵn có. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp chưa thực sự tối ưu, diện tích đất chưa sử dụng còn chiếm 14,19 ha (tương đương 2,30% diện tích tự nhiên), quy mô sản xuất còn mang tính manh mún và hiệu quả kinh tế trên một số loại hình sử dụng đất chưa cao. Do đó, khóa luận tập trung giải quyết yêu cầu đánh giá toàn diện thực trạng và hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp tại địa bàn.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá được hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã theo các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường.
   • Lựa chọn được các loại hình sử dụng đất (LUT) có hiệu quả cao, phù hợp với điều kiện địa phương.
   • Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đất sản xuất nông nghiệp và các vấn đề kinh tế, kỹ thuật, xã hội, môi trường liên quan đến hoạt động sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ ranh giới hành chính xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi thời gian: Số liệu sơ cấp và thứ cấp phục vụ nghiên cứu được tiến hành thu thập và khảo sát thực địa từ ngày 15/08/2017 đến ngày 15/11/2017; dữ liệu hiện trạng sử dụng đất lấy mốc năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý luận quản lý đất đai và đánh giá đất đai trong nước và quốc tế:

• Khái niệm và cơ sở pháp lý: Đất đai được tiếp cận theo quan điểm phát sinh học của V. Dokuchaev (vật thể tự nhiên hình thành do tương tác của khí hậu, đá mẹ, địa hình, sinh vật và thời gian) và quan niệm nông học của William về độ phì. Khái niệm đất nông nghiệp được chuẩn hóa theo quy định tại Luật Đất đai năm 2013, bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác.
• Khung lý thuyết đánh giá đất: Tổng hợp quan điểm đánh giá đất theo điều kiện tự nhiên (FAO, Dolomong, Russell), hiệu quả kinh tế (Các Mác, Stenien, Vũ Thị Phương Thụy), hiệu quả xã hội (Nguyễn Thị Vòng, Nguyễn Duy Tính, Đặng Quang Phán) và hiệu quả môi trường (Tôn Thất Chiểu). Tiếp cận theo tài liệu Đề cương đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976; 1994) về phân hạng thích hợp đất đai dựa trên 3 trụ cột bền vững: kinh tế, xã hội và môi trường.
• Các phương pháp nghiên cứu trên thế giới: Tổng quan phương pháp đánh giá đất của Liên Xô cũ (chỉ tiêu năng suất - giá thành, mức hoàn vốn, địa tô cấp sai), phương pháp tham biến của Ấn Độ và châu Phi nhiệt đới, và phương pháp so sánh đối chiếu thuộc tính đất đai với yêu cầu sử dụng đất của FAO.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội, hồ sơ địa chính và bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2017 từ UBND xã Tân Quang và các phòng ban chuyên môn thuộc UBND huyện Bắc Quang.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp (Điều tra nông hộ): Áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) kết hợp phát phiếu điều tra nông hộ ngẫu nhiên. Khảo sát tại toàn bộ 08 thôn trên địa bàn xã (Tân Lâm, Xuân Hòa, Vinh Ngọc, Nghĩa Tân, Mục Lạn, Mỹ Tân, Vinh Quang, và thôn còn lại), thực hiện 05 phiếu điều tra/thôn, tổng quy mô mẫu điều tra là 40 hộ nông dân với các mức thu nhập khác nhau.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp số liệu điều tra, thống kê mô tả; sử dụng phần mềm Microstation để xử lý và biên tập dữ liệu bản đồ hiện trạng.
• Phương pháp tính toán các chỉ tiêu hiệu quả:
  • Hiệu quả kinh tế:
    • Tổng giá trị sản xuất ($T$): $T = \sum (p \cdot q)$ (trong đó $q$ là khối lượng sản phẩm/ha/năm; $p$ là đơn giá thị trường).
    • Thu nhập thuần ($N$): $N = T - C_{sx}$ (trong đó $C_{sx}$ là chi phí sản xuất/ha/năm bao gồm giống, phân bón, thuốc BVTV, dịch vụ máy móc).
    • Hiệu quả sử dụng vốn ($H_v$): $H_v = T / C_{sx}$ (lần).
    • Giá trị ngày công lao động ($H_{Lđ}$): $H_{Lđ} = N / \text{Tổng số ngày công lao động/ha/năm}$ (nghìn đồng/công).
  • Hiệu quả xã hội: Đánh giá định tính và phân cấp qua các tiêu chí: mức độ đảm bảo an ninh lương thực, đáp ứng nhu cầu nông hộ, mức thu hút lao động/giải quyết việc làm, khả năng tạo sản phẩm hàng hóa và tỷ lệ giảm nghèo.
  • Hiệu quả môi trường: Đánh giá qua tỷ lệ che phủ, mức độ bảo vệ và cải tạo đất, thực trạng và ý thức sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật của người dân.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của tài nguyên đất đai, nguy cơ thoái hóa đất nông nghiệp và thực trạng sử dụng đất tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể và 6 ý nghĩa khoa học - thực tiễn của khóa luận đối với việc quản lý tài nguyên đất tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở khoa học về đất và đất nông nghiệp; phân tích bản chất của hiệu quả sử dụng đất trên 4 phương diện (tự nhiên, kinh tế, xã hội, môi trường); phân tích các nhân tố tự nhiên và kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến việc sử dụng đất. Tổng kết kinh nghiệm và phương pháp đánh giá đất đai trên thế giới (Liên Xô, Ấn Độ, FAO). Cung cấp các số liệu tổng quan về tiềm năng đất canh tác thế giới, khu vực Đông Nam Á, tình hình biến động đất nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006–2015 (tổng diện tích đất nông nghiệp cả nước tăng từ 24.642,40 nghìn ha lên mức biến động tương ứng theo kiểm kê) và đặc điểm đất đai tỉnh Hà Giang (diện tích tự nhiên 7.929,5 km², đất nông nghiệp chiếm 83,51%).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ đối tượng nghiên cứu là đất sản xuất nông nghiệp xã Tân Quang; địa bàn nghiên cứu tại xã Tân Quang từ ngày 15/08/2017 đến 15/11/2017. Thiết lập 4 nội dung nghiên cứu trọng tâm và chi tiết hóa các bước thu thập số liệu thứ cấp, quy trình điều tra 40 phiếu nông hộ tại 8 thôn, ứng dụng phần mềm xử lý số liệu (Excel, Microstation) cùng các công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế ($T, N, H_v, H_{Lđ}$), xã hội và môi trường.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung toàn bộ kết quả phân tích thực nghiệm tại địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Xã có diện tích 1.252,70 ha, địa hình bán sơn địa cao trung bình 400 m, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm (mưa 1.991,5 mm/năm, nhiệt độ 27–29°C). Hai nhóm đất chính gồm nhóm đất Gley (Gleysols) trũng chua, bí khí, thích hợp trồng lúa nước và nhóm đất đỏ vàng đồi dốc thích hợp trồng chè, ngô, hoa màu. Dân số 1.295 hộ, 5.321 nhân khẩu thuộc 13 dân tộc (dân tộc Kinh chiếm 72,6%, Hoa 9,3%, Tày 6,2%, La Chí 3,5%). Lao động trong độ tuổi có 2.784 người (lao động nông nghiệp chiếm 42,75%).
• Hiện trạng sử dụng đất năm 2017: Đất nông nghiệp chiếm 1.058,46 ha (83,50%), đất phi nông nghiệp 180,05 ha (14,20%), đất chưa sử dụng 14,19 ha (2,30%). Trong đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp là 497,24 ha (đất cây hàng năm 223,65 ha, đất cây lâu năm 273,59 ha), đất lâm nghiệp 555,81 ha (rừng sản xuất 437,53 ha, rừng phòng hộ 117,29 ha), đất nuôi trồng thủy sản 5,45 ha.
• Xác định và mô tả 5 loại hình sử dụng đất (LUT):
  • LUT 1: 1 lúa - 1 màu (Lúa mùa - ngô đông: 138,4 ha; Lúa mùa - lạc: 127,0 ha; Đậu tương - lúa mùa: 119,4 ha; Lúa mùa - ngô xuân: 204,4 ha).
  • LUT 2: 2 lúa (Lúa xuân - lúa mùa: 162,4 ha; sử dụng các giống lúa TH3-3, Nhị ưu 838, Nhị ưu 725, Đắc ưu 11, HTK99, Việt lai 20, Tám thơm).
  • LUT 3: 1 lúa (Lúa mùa: 116,4 ha; đất vàn cao chân đồi, phụ thuộc nước trời).
  • LUT 4: Chuyên rau màu cây công nghiệp ngắn ngày (Rau, ngô: 110,0 ha; giống ngô NK66, NK4300, HN88, MX4, MX6).
  • LUT 5: Cây lâu năm (Chè: diện tích trồng mới 2,0 ha năm 2017; có 2 cơ sở chế biến chè tại Mục Lạn, Xuân Hòa, Vinh Quang).
• Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường: Phân tích chi tiết năng suất, chi phí, thu nhập và ngày công của từng cây trồng và từng LUT; tổng hợp đánh giá ưu thế và hạn chế của từng mô hình.
• Định hướng và giải pháp: Xác định quan điểm khai thác bền vững; đề xuất các giải pháp kỹ thuật canh tác (giống mới, luân canh), đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng, chuyển giao kỹ thuật và liên kết thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn diện các phát hiện về hiện trạng, tiềm năng đất đai và hiệu quả 5 LUT tại xã Tân Quang. Đưa ra các kiến nghị đối với UBND huyện Bắc Quang và UBND xã Tân Quang về quy hoạch đất nông nghiệp, chính sách hỗ trợ vốn vay và tập huấn kỹ thuật cho nông hộ.

Kết quả và đóng góp

1. Hiện trạng phân bổ đất đai xã Tân Quang năm 2017

Theo số liệu thống kê địa chính năm 2017, toàn bộ quỹ đất của xã Tân Quang được phân bổ như sau:

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	1.058,46	83,50
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	497,24	39,70
-	Đất trồng cây hàng năm	CHN	223,65	17,85
-	Trong đó: Đất trồng lúa	LUC	164,97	13,17
-	Đất trồng cây hàng năm khác	NHK	59,68	4,76
-	Đất trồng cây lâu năm	CLN	273,59	21,84
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	555,81	43,81
-	Đất rừng sản xuất	RST	437,53	34,93
-	Đất rừng phòng hộ	RPH	117,29	9,36
-	Đất rừng đặc dụng	RDD	0,00	0,00
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	5,45	0,43
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	180,05	14,20
2.1	Đất ở nông thôn	ONT	49,02	3,91
2.2	Đất chuyên dùng	DCG	56,84	4,54
2.3	Đất sông suối mặt nước chuyên dùng	SMN	69,47	5,55
2.4	Đất phi nông nghiệp khác (trụ sở, nghĩa trang...)	-	4,72	0,38
3	Đất chưa sử dụng	CSD	14,19	2,30
3.1	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	2,75	0,22
3.2	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	11,44	2,08
TỔNG	Tổng diện tích đất tự nhiên	-	1.252,70	100,00

2. Năng suất, sản lượng cây trồng chính năm 2017

• Lúa xuân: Diện tích gieo trồng 46,0 ha (diện tích cho sản phẩm 22,0 ha), năng suất 54,8 tạ/ha, sản lượng 252,1 tấn.
• Lúa mùa: Diện tích gieo trồng 116,4 ha (diện tích cho sản phẩm 43,0 ha), năng suất 58,0 tạ/ha, sản lượng 675,1 tấn.
• Ngô xuân: Diện tích gieo trồng 88,0 ha, năng suất 39,0 tạ/ha, sản lượng 343,2 tấn.
• Ngô đông: Diện tích gieo trồng 22,0 ha, năng suất 31,0 tạ/ha, sản lượng 68,2 tấn.
• Lạc: Diện tích 10,6 ha, năng suất 22,8 tạ/ha, sản lượng 24,2 tấn.
• Đậu tương: Diện tích 3,0 ha, năng suất 14,7 tạ/ha, sản lượng 4,4 tấn.
• Chè: Diện tích trồng mới 2,0 ha, sản lượng thu hoạch đạt 507,4 tấn.

3. Đánh giá so sánh hiệu quả kinh tế giữa các loại hình sử dụng đất (tính trên 1 ha)

STT	Loại hình sử dụng đất (LUT)	Kiểu sử dụng đất cụ thể	Giá trị sản xuất (1.000 đ)	Chi phí sản xuất (1.000 đ)	Thu nhập thuần (1.000 đ)	Hiệu quả đồng vốn ($H_v$) (lần)	Số công lao động (ngày)	Giá trị ngày công (1.000 đ/công)
1	LUT 2 lúa	Lúa xuân - lúa mùa	95.880	47.560	48.320	2,01	193	250
2	LUT 1 lúa - 1 màu	Ngô xuân - lúa mùa	98.600	35.170	35.580	2,00	182	195
		Ngô đông - lúa mùa	66.350	32.900	33.450	2,02	163	205
		Đậu tương - lúa mùa	51.550	36.900	35.650	1,94	187	190
		Lạc - lúa mùa	91.300	54.370	53.930	1,70	234	230
3	LUT 1 lúa	Lúa mùa	49.300	24.550	24.750	2,00	190	130
4	LUT Chuyên rau, màu	Ngô xuân - ngô đông	38.500	18.970	19.530	2,02	139	140
		Ngô đông	17.050	8.350	8.700	2,04	116	75
5	LUT Cây CN lâu năm	Chè	26.000	13.300	12.700	1,95	70	180

Tổng hợp phân hạng hiệu quả:

• LUT có thu nhập thuần cao nhất: LUT 1 lúa - 1 màu với kiểu Lạc - lúa mùa (53.930 nghìn đồng/ha) và LUT 2 lúa với kiểu Lúa xuân - lúa mùa (48.320 nghìn đồng/ha).
• LUT có giá trị ngày công lao động cao nhất: Lúa xuân - lúa mùa đạt 250 nghìn đồng/công, tiếp theo là Lạc - lúa mùa đạt 230 nghìn đồng/công.
• LUT có hiệu quả kinh tế thấp nhất: Mô hình Ngô đông đơn lẻ (TNT 8.700 nghìn đồng/ha) và Chè trồng mới (TNT 12.700 nghìn đồng/ha do giai đoạn đầu thu hoạch).

4. Hiệu quả xã hội và môi trường

• Xã hội: LUT 2 lúa và LUT Chuyên rau màu đóng góp cao nhất vào an ninh lương thực và giải quyết công ăn việc làm cho lao động nông nhàn. LUT Cây lâu năm (chè) và LUT Lạc - lúa mùa có tỷ trọng sản phẩm hàng hóa cao nhất, đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho các hộ dân có từ 1–5 lao động.
• Môi trường: Các mô hình luân canh lúa - cây họ đậu (lạc, đậu tương) có tác dụng cố định đạm, cải tạo độ phì cho đất Gley và đất xói mòn. Cây chè giúp nâng cao tỷ lệ che phủ đất đồi dốc, hạn chế rửa trôi. Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng thuốc BVTV và phân bón vô cơ ở các vùng thâm canh lúa cần được kiểm soát chặt chẽ.

5. Giải pháp đề xuất từ tác giả

• Chuyển đổi diện tích đất 1 lúa kém hiệu quả (116,4 ha) sang mô hình luân canh 1 lúa - 1 màu (lạc, ngô) hoặc 2 lúa tại các vùng có thể chủ động nước tưới.
• Mở rộng diện tích trồng chè cành năng suất cao trên đất đồi dốc, gắn liền với 02 cơ sở chế biến chè tại thôn Mục Lạn, Xuân Hòa, Vinh Quang.
• Đầu tư kiên cố hóa hệ thống kênh mương nội đồng, khai thác nguồn nước từ Sông Lô và 12 con suối để tăng hệ số sử dụng đất.
• Tăng cường tập huấn chuyển giao kỹ thuật gieo trồng giống lúa lai (TH3-3, Nhị ưu 838), giống ngô lai (NK66, NK4300) và kỹ thuật sử dụng thuốc BVTV an toàn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Thời gian nghiên cứu thực địa giới hạn trong 3 tháng (từ 15/08/2017 đến 15/11/2017) nên chưa theo dõi trọn vẹn toàn bộ chu kỳ sinh trưởng của một số loại cây trồng vụ đông - xuân năm kế tiếp.
  • Cỡ mẫu điều tra nông hộ dừng lại ở 40 phiếu (5 phiếu/thôn tại 8 thôn), chủ yếu phản ánh số liệu tổng hợp đại diện, chưa phân tầng sâu theo từng nhóm hộ giàu/nghèo trên từng tiểu vùng địa hình.
  • Đánh giá hiệu quả môi trường chủ yếu dựa trên quan sát thực địa và phỏng vấn nhận thức nông hộ, chưa có điều kiện phân tích hóa nghiệm mẫu đất và nước trong phòng thí nghiệm.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng quy mô điều tra nông hộ theo chuỗi thời gian nhiều năm để theo dõi biến động giá nông sản và tính bền vững kinh tế của các LUT.
  • Thực hiện lấy mẫu đất phân tích các chỉ tiêu lý hóa (độ chua pH, hàm lượng mùn, đạm, lân, kali tổng số và dễ tiêu) trên đất Gleysols và đất đỏ vàng sau các chu kỳ thâm canh.
  • Xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị và đánh giá thị trường bao tiêu sản phẩm nông nghiệp hàng hóa (chè búp tươi, lạc củ) cho địa bàn huyện Bắc Quang.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý Đất đai, Địa chính Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn khi thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về đánh giá đất đai cấp xã/huyện.
• Cán bộ địa chính - nông nghiệp xã, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bắc Quang trong công tác rà soát hiện trạng, lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp hàng năm.
• Nội dung đáng tham khảo nhất bao gồm: Khung phương pháp điều tra nông hộ (RRA) kết hợp đánh giá hiệu quả kinh tế chi tiết (tính toán chi phí, doanh thu, công lao động trên 1 ha cho từng loại cây trồng) và hệ thống bảng biểu so sánh các loại hình sử dụng đất (LUT) vùng bán sơn địa miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Xã Tân Quang có những loại hình sử dụng đất (LUT) sản xuất nông nghiệp chính nào trong năm 2017? Theo kết quả điều tra của khóa luận, xã Tân Quang có 5 loại hình sử dụng đất chính:

• LUT 1: 1 lúa - 1 màu (diện tích các kiểu gồm Lúa mùa - ngô đông 138,4 ha; Lúa mùa - lạc 127,0 ha; Đậu tương - lúa mùa 119,4 ha; Lúa mùa - ngô xuân 204,4 ha).
• LUT 2: 2 lúa (Lúa xuân - lúa mùa với diện tích 162,4 ha).
• LUT 3: 1 lúa (Lúa mùa với diện tích 116,4 ha).
• LUT 4: Chuyên rau, màu cây công nghiệp ngắn ngày (Rau, ngô với diện tích 110,0 ha).
• LUT 5: Cây lâu năm (Cây chè với diện tích 2,0 ha trồng mới năm 2017).

2. Kiểu sử dụng đất nào mang lại thu nhập thuần và giá trị ngày công cao nhất tại địa phương?

• Về thu nhập thuần: Kiểu sử dụng đất Lạc - lúa mùa (thuộc LUT 1 lúa - 1 màu) đạt thu nhập thuần cao nhất với 53.930.000 đồng/ha/năm, đứng thứ hai là kiểu Lúa xuân - lúa mùa (thuộc LUT 2 lúa) với 48.320.000 đồng/ha/năm.
• Về giá trị ngày công lao động: Kiểu Lúa xuân - lúa mùa đạt mức cao nhất là 250.000 đồng/công, đứng thứ hai là Lạc - lúa mùa với 230.000 đồng/công.

3. Cơ cấu diện tích đất tự nhiên và đất nông nghiệp của xã Tân Quang năm 2017 được phân bổ như thế nào? Tổng diện tích tự nhiên của xã là 1.252,70 ha, gồm 3 nhóm đất chính:

• Đất nông nghiệp: 1.058,46 ha (chiếm 83,50%), trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 497,24 ha (cây hàng năm 223,65 ha, cây lâu năm 273,59 ha), đất lâm nghiệp 555,81 ha và đất thủy sản 5,45 ha.
• Đất phi nông nghiệp: 180,05 ha (chiếm 14,20%).
• Đất chưa sử dụng: 14,19 ha (chiếm 2,30%, gồm 2,75 ha đất bằng và 11,44 ha đất đồi núi).

4. Khóa luận sử dụng phương pháp và quy mô mẫu nào để thu thập dữ liệu nông hộ? Tác giả sử dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và phát phiếu điều tra nông hộ trực tiếp. Mẫu khảo sát gồm 40 phiếu điều tra, được phân bổ đều tại 08 thôn trên địa bàn xã Tân Quang (mỗi thôn điều tra 05 hộ đại diện cho các mức thu nhập khác nhau) trong thời gian từ ngày 15/08/2017 đến 15/11/2017.

5. Địa bàn xã Tân Quang có những nhóm đất chính nào và đặc tính canh tác ra sao? Xã có 2 nhóm đất chính:

• Nhóm đất Gley (Gleysols): Phân bố ở địa hình thấp trũng, khó thoát nước, chua đến rất chua, giàu mùn và đạm tổng số nhưng nghèo lân và kali dễ tiêu; thích hợp trồng lúa nước, khi canh tác cần chú ý bón vôi và phân lân cải tạo đất.
• Nhóm đất đỏ vàng: Phân bố ở địa hình đồi núi dốc, thành phần cơ giới nhẹ, chua, nghèo dinh dưỡng; thích hợp với cây trồng cạn như chè, ngô, khoai, sắn, đòi hỏi các biện pháp chống xói mòn và giữ ẩm.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lại Linh Phương đã phản ánh chi tiết hiện trạng phân bổ tài nguyên đất và đánh giá định lượng hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của 5 loại hình sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tân Quang năm 2017. Kết quả phân tích khẳng định các mô hình luân canh 2 lúa và 1 lúa - 1 màu (đặc biệt là công thức Lạc - lúa mùa) đem lại hiệu quả kinh tế và giá trị ngày công vượt trội so với độc canh 1 lúa hoặc trồng ngô đơn thuần. Công trình cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm tin cậy và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, thủy lợi, quy hoạch cây trồng phù hợp, đóng góp thiết thực cho công tác quản lý và khai thác bền vững quỹ đất nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong quá trình hình thành và phát triển của nhân loại, đất đai luôn là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người và luôn gữi vai trò hết sức quan trọng. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng… là yếu tố cấu thành lãnh thổ quốc gia. Việc sử dụng đất có hiệu quả và bền vững đang trở thành vấn đề cấp thiết với mỗi quốc gia, nhằm duy trì sức sản xuất của đất đai cho hiện tại và cho tương lai. Xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội.

Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thảo mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Như vậy đất đai, đặc biệt là đất sản xuất nông nghiệp có hạn về diện tích nhưng lại có nguy cơ bị suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất. Đó còn chưa kể đến sự suy giảm về diện tích đất sản xuất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, trong khi khả năng khai hoang đất mới lại rất hạn chế. Do vậy, việc sử dụng đất có hiệu quả và bền vững trở thành vấn đề cấp thiết đối với mỗi quốc gia, nhằm duy trì sản xuất của đất đai cho hiện tại và tương lai.

Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu như ở Việt Nam thì việc nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tân Quang là một xã nằm trong huyện Bắc Quang có tổng diện tích tự nhiên 1.252,7 ha số dân là 5. Trong những năm gần đây, trình độ dân trí ngày một nâng cao, người dân hiếu học, cần cù. Các lĩnh vực y tế, 2 giáo dục ngày một tiến bộ.

Thu nhập bình quân trên đầu người năm sau cao hơn năm trước. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp chưa phát huy hết thế mạnh; hệ thống cơ sở hạ tầng tuy đã được chú trọng nâng cấp, cải tạo nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của tương lai; sử dụng đất còn chưa thật hợp lý, hiệu quả chưa cao, diện tích đất chưa sử dụng chiếm tỷ lệ cao. Do đó việc tiến hành “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang” nhằm đánh giá lại hiệu quả sử dụng đất và tìm lợi thế,trở ngại trong sản xuất nông nghiệp,đồng thời đưa những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu sử dụng đất, được sự đồng ý của khoa Quản lý tài nguyên trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cô giáo TS.

Nguyễn Thị Lợi, em tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tân Quang, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đưa ra các giải pháp sử dụng đất sản xuât nông nghiệp có hiệu quả. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được hiệu quả sử dụng sản xuất nông nghiệp.

- Lựa chọn được các loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài - Củng cố kiến thức đã được tiếp thu trong nhà trường và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. 3 - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài.

- Đề tài hoàn thành sẽ là tài liệu học tập và tham khảo cho các bạn sinh viên. - Đề tài hoàn thiện sẽ là tài liệu cụ thể mang tính định hướng quan trọng cho việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai tại địa phương nghiên cứu. - Đưa ra được các giải pháp cụ thể về sử dụng đất có hiệu quả tại địa phương nghiên cứu. - Trên cơ sở đánh giá hiệu quả đất đai, từ đó định hướng và đề xuất những giải pháp sử dụng đất đạt hiệu quả cao và phù hợp với điều kiện của địa phương.

4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái quát về đất • Khái niệm về đất: Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sản xuất ra sản phẩm của cây trồng.

Như vậy khả năng sản xuất ra sản phẩm cây trồng (độ phì của đất là thuộc tính không thể thiếu được của đất (William). Theo nguồn gốc phát sinh, tác giả Đôkutraiep định nghĩa: Đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của năm yếu tố là: Khí hậu, đá mẹ, địa hình, sinh vật và thời gian. Đất được xem như một thể sống, nó luôn luôn vận động,biến đổi và phát triển[1]. • Khái niệm đất nông nghiệp: Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng(Luật đất đai, 2013) [2].

Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản và đất nông nghiệp khác. Vai trò và ý nghĩa của đất đai đối với sản xuất nông nghiệp Trong sản xuất nông lâm nghiệp, đất đai có vị trí đặc biệt quan trọng và không thể thay thế: - Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, không thể thay thế. Bởi vì đất đai vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, đất đai là sản phẩm của tự nhiên, sức sản xuất của đất đai ngày càng tăng lên khi biết sử dụng hợp lý và đúng cách.

5 - Đất đai là tư liệu lao động. Vì đất đai có thể phát huy được tác dụng như một tư liệu lao động khi con người sử dụng để trồng trọt và chăn nuôi. Không có đất đai thì không có sản xuất nông nghiệp (Bùi Nữ Hoàng Anh, 2013) [3]. - Đất đai không chỉ là môi trường sống đối với sinh vật mà còn là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng nghiệp (Bùi Nữ Hoàng Anh, 2013) [3].

- Đất đai là tài nguyên bị hạn chế bởi ranh giới đất liền và bề mặt cầu địa cầu (Smith A. Đây chính là một đặc điểm làm ảnh hưởng đến việc mở rộng diện tích, quy mô sản xuất nông nghiệp trên từng vùng, lãnh thổ khác nhau. Do đó, việc khai thác hợp lý quỹ đất nông nghiệp hiện có là vấn đề quan trọng và là xu thế chủ đạo trong việc nâng cao đời sống của người nông dân. - Đất đai có vị trí cố định và chất lượng không đồng đều giữa các vùng, các miền (Smith A.

Mỗi khoanh đất, thửa đất nông nghiệp ở các vùng, miền khác nhau thì sẽ có điều kiện tự nhiên khác nhau như: thổ nhưỡng, khí hậu, độ phì… Do đó, việc chọn lựa và xác định các loại hình sử dụng đất, các loại cây trồng nông nghiệp phù hợp là có ý nghĩa to lớn để nâng cao hiệu quả kinh tế của từng hộ gia đình. Cơ sở lý luận về đánh giá đất 2. Đánh giá đất dựa vào điều kiện tự nhiên Đánh giá đất đai dựa vào điều kiện tự nhiên là: Xác định mối quan hệ của các yếu tố cấu thành đất (sinh vật, địa hình, khí hậu, đá mẹ, thời gian và tác động của con người), các điều kiện sinh thái đất và các thuộc tính của chúng có tính quy luật hoặc không có tính quy luật ảnh hưởng (tốt hoặc xấu) tới hiệu quả và mục đích của các loại sử dụng đất [4]. 6 Tuỳ thuộc mục đích đặt ra mà lựa chọn các yếu tố, chỉ tiêu của từng yếu tố và tiêu chuẩn đánh giá đất phù hợp trong điều kiện cụ thể của từng quy mô, vùng và quốc gia có thể giống hoặc khác nhau.

Docutraiep (Liên Xô cũ) cho rằng: "Độ phì tiềm tàng là yếu tố cơ bản nhất để xác định khả năng của đất, sử dụng độ phì tiềm tàng là phương pháp duy nhất thực hiện được để xác định giá trị tương đối của đất". Dolomong (Pháp) cho rằng: "Khả năng của đất ảnh hưởng rất lớn đến đặc tính dinh dưỡng cây trồng và ở một mức độ nhất định cây trồng sẽ thể hiện được tính chất của đất. Có thể lập thang năng suất biểu thị tương quan sơ bộ giữa đặc tính của đất đai - đó là thống kê năng suất nhiều năm". Nhà thổ nhưỡng Russell (Anh) cũng cho rằng: "Đánh giá đất theo năng suất cây trồng là rất tốt nhưng sẽ gặp nhiều khó khăn, vì trong năng suất cây trồng bao hàm cả khả năng hiểu biết của người sử dụng đất.

Bởi vậy, đánh giá đất theo năng suất cây trồng chỉ sử dụng để đánh giá sơ bộ độ màu mỡ của các loại đất khác nhau". FAO tổng kết: - Đánh giá đất đai về mặt tự nhiên chỉ ra mức độ thích nghi đối với sử dụng đất hoàn toàn dựa trên cơ sở các điều kiện tự nhiên mà không xem xét đến các điều kiện kinh tế. - Đánh giá đất đai về mặt tự nhiên nhấn mạnh các khía cạnh bền vững tương đối của sự thích nghi cuả các điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng… vì chúng ít thay đổi hơn so với các yếu tố kinh tế. - Đánh giá đất đai về mặt tự nhiên được sử dụng để chia các đơn vị đất đai thành các nhóm quản lý, phục vụ các nghiên cứu chi tiết và hoàn toàn có giá trị trong thời gian lâu dài vì các mức thích nghi về mặt tự nhiên thay đổi rất chậm [4].

Đánh giá đất đai dựa vào chỉ tiêu hiệu quả kinh tế Theo Các Mác thì quy luật kinh tế đầu tiên trên cơ sở sản xuất tổng thể là quy luật tiết kiệm thời gian và phân phối một cách có kế hoạch thời gian lao động theo các ngành sản xuất khác nhau. Theo các nhà khoa học Đức Stenien, Hanau, Rusteruyer, Simmerman (1995).