Đánh Giá Hiệu Quả Kỹ Thuật Nong, Tách Xương Kết Hợp Cấy Ghép Implant Nha Khoa

Kỹ thuật nong xương và tách xương là các phương pháp quan trọng trong cấy ghép implant nha khoa, đặc… 100 trang · Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh · 2020.

• Tác giả: Tô Việt Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Võ Chí Hùng
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kỹ Thuật Nong, Tách Xương Kết Hợp Cấy Ghép Implant Nha Khoa
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. IMPLANT NHA KHOA
• 1.1.1. Phân loại implant nha khoa
• 1.1.2. Thành phần cấu tạo của implant nha khoa dạng vít
• 1.1.3. Qui trình phẫu thuật cấy ghép implant
• 1.1.4. Tích hợp xương ở implant nha khoa trong xương
• 1.1.5. Tiêu chí đánh giá sự thành công của implant
• 1.1.6. Sự vững ổn của implant
• 1.2. KỸ THUẬT NONG, TÁCH XƯƠNG TRONG CẤY GHÉP IMPLANT NHA KHOA
• 1.2.1. Lược sử hình thành kỹ thuật nong, tách xương trong cấy ghép nha khoa
• 1.2.2. Nguyên tắc phẫu thuật của phương pháp nong tách xương
• 1.2.3. Tiêu chí đánh giá trước phẫu thuật
• 1.2.4. Các nghiên cứu nong, chẻ xương sống hàm trong cấy ghép nha khoa
• 1.2.4.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.4.2. Nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Dụng cụ và vật liệu nghiên cứu
• 2.2.2.1. Dụng cụ, trang thiết bị nghiên cứu
• 2.2.3. Tiến trình nghiên cứu
• 2.2.3.1. Chọn đối tượng nghiên cứu
• 2.2.3.2. Thu thập thông tin trước phẫu thuật
• 2.2.3.3. Thu thập dữ liệu lâm sàng
• 2.2.3.4. Thu thập dữ liệu cận lâm sàng
• 2.2.3.5. Thu thập thông tin khi điều trị
• 2.2.4. Phương pháp thu thập thông tin trong phẫu thuật. Quá trình điều trị
• 2.2.5. Tổng hợp biến số nghiên cứu
• 2.2.6. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.2.7. Kiểm soát sai lệch thông tin
• 2.2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM MẪU NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo tuổi và giới
• 3.1.2. Nguyên nhân và thời gian mất răng
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ X QUANG CỦA MẪU NGHIÊN CỨU TRƯỚC KHI PHẪU THUẬT
• 3.2.1. Đặc điểm lâm sàng
• 3.2.2. Đặc điểm X quang
• 3.2.3. Chiều cao xương sống hàm hữu dụng
• 3.2.4. Mật độ xương hàm vùng mất răng trước khi phẫu thuật
• 3.3. KẾT QUẢ NONG, TÁCH XƯƠNG SỐNG HÀM KẾT HỢP CẤY GHÉP IMPLANT NHA KHOA
• 3.3.1. Đặc điểm vị trí và thông số cấy ghép implant
• 3.3.2. Phẫu thuật nong, tách xương
• 3.3.2.1. Chiều dài đường cắt mặt ngoài xương sống hàm vùng mất răng
• 3.3.2.2. Kích thước ngoài và trong của xương sống hàm vùng mất răng
• 3.3.2.3. Độ vững ổn của Implant
• 3.3.3. BIẾN CHỨNG VÀ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT
• 3.3.3.1. Biến chứng trong phẫu thuật
• 3.3.3.2. Biến chứng sau phẫu thuật
• 3.3.3.2.1. Biến chứng sau phẫu thuật lần thứ nhất
• 3.3.3.2.2. Biến chứng sau phẫu thuật lần thứ hai
• 3.3.3.3. Kết quả điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. VỀ ĐẶC ĐIỂM MẪU NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Nguyên nhân mất răng
• 4.1.2. Vị trí nghiên cứu
• 4.2. KẾT QUẢ NONG, TÁCH XƯƠNG KẾT HỢP CẤY GHÉP IMPLANT
• 4.2.1. Đặc điểm implant
• 4.2.2. Kích thước implant được sử dụng
• 4.2.3. Chiều dài đường cắt ở mặt ngoài xương sống hàm
• 4.2.4. Chiều dài implant nằm trong phần xương không nong, tách
• 4.2.5. Sự thay đổi kích thước theo chiều ngoài - trong của xương sống hàm tại vị trí cấy ghép implant ở các thời điểm (T0, T1, T2)
• 4.2.5.1. So sánh kích thước theo chiều ngoài - trong của xương sống hàm trước khi nong, tách xương (T0) và ngay sau khi cấy ghép implant tại thời (T1)
• 4.2.5.2. So sánh kích thước theo chiều ngoài - trong của xương sống hàm tại thời điểm ngay sau cấy ghép implant (T1) và sau 6 tháng (T2)
• 4.2.5.3. So sánh kích thước theo chiều ngoài - trong của xương sống hàm tại thời điểm trước khi nong, tách xương (T0) và sau 6 tháng cấy ghép implant (T2)
• 4.2.6. Kết quả độ vững ổn của implant
• 4.2.7. Mối tương quan giữa các yếu tố với độ vững ổn ban đầu của implant trong kỹ thuật nong, tách xương
• 4.2.7.1. Độ vững ổn của implant ngay sau khi cấy ghép (T1)
• 4.2.7.2. Độ vững ổn của implant ở lần phẫu thuật thứ 2 (T2)
• 4.2.8. Biến chứng và kết quả phẫu thuật
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Thuật Nong Tách Xương Trong Implant

Kỹ thuật nong xương và tách xương là các phương pháp quan trọng trong cấy ghép implant nha khoa, đặc biệt khi xương hàm không đủ về kích thước. Các kỹ thuật này giúp tạo ra đủ không gian cho việc đặt implant, đảm bảo sự ổn định và thành công lâu dài. Nong xương là kỹ thuật mở rộng xương hàm theo chiều ngang, trong khi tách xương là kỹ thuật chia xương hàm thành hai phần và mở rộng chúng. Cả hai kỹ thuật đều có thể được thực hiện đồng thời với cấy ghép implant, giúp rút ngắn thời gian điều trị. Theo Yu-Long Tang và cs, kỹ thuật nong tách xương là một phẫu thuật an toàn, đơn giản, ít xâm lấn, có thể tiên lượng được, khi kết hợp với tái tạo xương có hướng dẫn sẽ làm tăng tỷ lệ thành công của việc cấy ghép implant. Việc lựa chọn kỹ thuật nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân và kinh nghiệm của bác sĩ.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Kỹ Thuật Nong Tách Xương

Kỹ thuật nong xương và tách xương không phải là mới, nhưng đã trải qua nhiều cải tiến theo thời gian. Năm 1992, Simion và cộng sự giới thiệu kỹ thuật nong, tách xương là giải pháp tăng thể tích sống hàm với những chỉ định cụ thể. Ban đầu, các kỹ thuật này được phát triển để giải quyết tình trạng thiếu xương ở vùng răng trước hàm trên. Ngày nay, chúng được áp dụng rộng rãi hơn, bao gồm cả vùng răng sau và các trường hợp phức tạp hơn. Các cải tiến liên tục tập trung vào dụng cụ, kỹ thuật cắt xương, và vật liệu ghép xương để tối ưu hóa kết quả và giảm thiểu biến chứng. Các nghiên cứu gần đây tập trung vào việc sử dụng công nghệ 3D để lập kế hoạch phẫu thuật chính xác hơn.

1.2. Nguyên Tắc Phẫu Thuật Nong Tách Xương Cơ Bản

Nguyên tắc cơ bản của kỹ thuật nong xương và tách xương là tạo ra một khoảng trống trong xương hàm để đặt implant mà không làm tổn thương các cấu trúc lân cận. Trong kỹ thuật nong xương, xương được mở rộng dần dần bằng các dụng cụ chuyên dụng. Trong kỹ thuật tách xương, xương được chia thành hai phần và mở rộng bằng cách sử dụng các dụng cụ tách xương. Cả hai kỹ thuật thường kết hợp với việc sử dụng vật liệu ghép xương để lấp đầy khoảng trống và thúc đẩy quá trình tích hợp xương. Việc lựa chọn kỹ thuật và vật liệu phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo thành công.

II. Thách Thức Khi Thiếu Xương Hàm Trong Cấy Ghép Implant

Thiếu xương hàm là một thách thức lớn trong cấy ghép implant nha khoa. Sau khi mất răng, xương ổ răng có xu hướng tiêu đi, đặc biệt là theo chiều ngang. Điều này có thể dẫn đến việc không đủ xương để đặt implant một cách ổn định. Hơn nữa, thiếu xương có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ của phục hình, gây ra các vấn đề về phát âm và chức năng ăn nhai. Việc đánh giá chính xác tình trạng xương hàm là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp như chụp CT Cone Beam (CBCT) giúp bác sĩ đánh giá mật độ xương và kích thước xương một cách chi tiết.

2.1. Hậu Quả Của Tiêu Xương Sau Mất Răng Đối Với Implant

Tiêu xương sau mất răng có thể gây ra nhiều vấn đề cho cấy ghép implant. Đầu tiên, nó có thể làm giảm độ ổn định ban đầu của implant, dẫn đến nguy cơ thất bại cao hơn. Thứ hai, nó có thể làm lộ ren implant, gây ra các vấn đề về vệ sinh và thẩm mỹ. Thứ ba, nó có thể làm thay đổi cấu trúc xương hàm, gây khó khăn cho việc đặt implant ở vị trí tối ưu. Do đó, việc ngăn ngừa và điều trị tiêu xương là rất quan trọng để đảm bảo thành công lâu dài của cấy ghép implant.

2.2. Các Phương Pháp Đánh Giá Tình Trạng Xương Hàm Trước Implant

Để đánh giá tình trạng xương hàm trước cấy ghép implant, bác sĩ thường sử dụng các phương pháp sau: khám lâm sàng, chụp X-quang, và chụp CT Cone Beam (CBCT). Khám lâm sàng giúp đánh giá kích thước và hình dạng của xương hàm. Chụp X-quang cung cấp thông tin về mật độ xương và các cấu trúc giải phẫu lân cận. Chụp CBCT cung cấp hình ảnh 3D chi tiết về xương hàm, giúp bác sĩ lập kế hoạch phẫu thuật chính xác hơn. Việc sử dụng phần mềm hỗ trợ phẫu thuật implant cũng giúp tăng độ chính xác và giảm thiểu rủi ro.

III. Quy Trình Đánh Giá Hiệu Quả Nong Tách Xương Kết Hợp Implant

Việc đánh giá hiệu quả của kỹ thuật nong xương, tách xương kết hợp cấy ghép implant đòi hỏi một quy trình toàn diện. Điều này bao gồm đánh giá lâm sàng, đánh giá X-quang, và đánh giá sự ổn định của implant. Các tiêu chí đánh giá bao gồm sự tích hợp xương, sự ổn định của implant, sự thay đổi kích thước xương hàm, và sự hài lòng của bệnh nhân. Việc theo dõi lâu dài là rất quan trọng để đánh giá sự thành công lâu dài của kỹ thuật.

3.1. Các Tiêu Chí Lâm Sàng Đánh Giá Thành Công Sau Phẫu Thuật

Các tiêu chí lâm sàng để đánh giá thành công sau phẫu thuật nong xương, tách xương và cấy ghép implant bao gồm: không có dấu hiệu viêm nhiễm, không có đau hoặc khó chịu, không có lung lay implant, và sự lành thương tốt của mô mềm. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ đánh giá sự hài lòng của bệnh nhân về chức năng ăn nhai và thẩm mỹ của phục hình. Việc kiểm tra định kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề và có biện pháp can thiệp kịp thời.

3.2. Sử Dụng X Quang Để Đánh Giá Tích Hợp Xương Sau Implant

X-quang đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sự tích hợp xương sau cấy ghép implant. Các phim X-quang như phim toàn cảnh (panoramic) và phim cắt lớp (CBCT) giúp bác sĩ đánh giá mật độ xương xung quanh implant, sự tiếp xúc giữa implant và xương, và sự ổn định của xương hàm. Việc so sánh các phim X-quang theo thời gian giúp bác sĩ theo dõi quá trình tích hợp xương và phát hiện sớm các dấu hiệu tiêu xương. Các phần mềm phân tích X-quang cũng giúp tăng độ chính xác của việc đánh giá.

3.3. Đo Độ Vững Ổn Implant Để Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị

Đo độ vững ổn implant là một phương pháp khách quan để đánh giá hiệu quả của cấy ghép implant. Phương pháp này sử dụng các thiết bị như Osstell để đo tần số cộng hưởng của implant, từ đó xác định độ vững ổn của nó. Độ vững ổn cao cho thấy implant đã tích hợp xương tốt và có khả năng chịu lực tốt. Việc đo độ vững ổn implant được thực hiện tại thời điểm cấy ghép, sau khi tích hợp xương, và trong quá trình theo dõi định kỳ.

IV. Ưu Điểm Của Kỹ Thuật Nong Tách Xương Trong Implant Nha Khoa

Kỹ thuật nong xương và tách xương mang lại nhiều ưu điểm so với các phương pháp ghép xương truyền thống. Một trong những ưu điểm lớn nhất là có thể thực hiện cấy ghép implant đồng thời, giúp rút ngắn thời gian điều trị. Ngoài ra, kỹ thuật này ít xâm lấn hơn, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và đau đớn cho bệnh nhân. Kỹ thuật này cũng có thể giảm chi phí điều trị so với các phương pháp ghép xương phức tạp hơn.

4.1. Rút Ngắn Thời Gian Điều Trị Cấy Ghép Implant

Một trong những ưu điểm lớn nhất của kỹ thuật nong xương và tách xương là khả năng rút ngắn thời gian điều trị cấy ghép implant. Thay vì phải trải qua nhiều giai đoạn phẫu thuật ghép xương và chờ đợi tích hợp xương, bệnh nhân có thể được cấy ghép implant đồng thời với quá trình nong xương hoặc tách xương. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và giảm bớt sự bất tiện cho bệnh nhân.

4.2. Giảm Thiểu Xâm Lấn Và Biến Chứng Sau Phẫu Thuật

Kỹ thuật nong xương và tách xương thường ít xâm lấn hơn so với các phương pháp ghép xương truyền thống. Điều này có nghĩa là bệnh nhân sẽ ít bị đau đớn hơn, ít có nguy cơ nhiễm trùng hơn, và thời gian phục hồi nhanh hơn. Tuy nhiên, việc thực hiện kỹ thuật này đòi hỏi bác sĩ phải có kinh nghiệm và kỹ năng tốt để tránh các biến chứng như gãy xương hoặc tổn thương thần kinh.

4.3. Tiết Kiệm Chi Phí So Với Các Phương Pháp Ghép Xương Khác

So với các phương pháp ghép xương phức tạp hơn, kỹ thuật nong xương và tách xương có thể giúp tiết kiệm chi phí điều trị. Điều này là do kỹ thuật này thường không đòi hỏi sử dụng nhiều vật liệu ghép xương hoặc các thiết bị đắt tiền. Tuy nhiên, chi phí điều trị cụ thể sẽ phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân và kinh nghiệm của bác sĩ.

V. Biến Chứng Và Cách Xử Lý Trong Nong Tách Xương Implant

Mặc dù kỹ thuật nong xương và tách xương có nhiều ưu điểm, nhưng cũng có thể gây ra một số biến chứng. Các biến chứng thường gặp bao gồm gãy xương, tổn thương thần kinh, nhiễm trùng, và thất bại implant. Việc phòng ngừa và xử lý kịp thời các biến chứng là rất quan trọng để đảm bảo thành công của cấy ghép implant. Bác sĩ cần có kinh nghiệm và kỹ năng tốt để thực hiện kỹ thuật này một cách an toàn và hiệu quả.

5.1. Các Biến Chứng Thường Gặp Trong Quá Trình Phẫu Thuật

Trong quá trình phẫu thuật nong xương và tách xương, một số biến chứng có thể xảy ra, bao gồm gãy xương, tổn thương thần kinh, chảy máu nhiều, và nhiễm trùng. Để phòng ngừa các biến chứng này, bác sĩ cần lập kế hoạch phẫu thuật cẩn thận, sử dụng các dụng cụ phù hợp, và tuân thủ các nguyên tắc vô trùng nghiêm ngặt. Nếu biến chứng xảy ra, bác sĩ cần có biện pháp xử lý kịp thời và hiệu quả.

5.2. Biến Chứng Sau Phẫu Thuật Và Cách Khắc Phục

Sau phẫu thuật nong xương và tách xương, một số biến chứng có thể xảy ra, bao gồm sưng đau, nhiễm trùng, lộ màng xương, và thất bại implant. Để giảm thiểu nguy cơ biến chứng, bệnh nhân cần tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ về chăm sóc sau phẫu thuật, bao gồm vệ sinh răng miệng tốt, sử dụng thuốc kháng sinh và giảm đau theo chỉ định, và tránh các hoạt động mạnh. Nếu biến chứng xảy ra, bệnh nhân cần liên hệ với bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

VI. Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Nong Tách Xương Kết Hợp Implant

Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để đánh giá hiệu quả của kỹ thuật nong xương và tách xương kết hợp cấy ghép implant. Các nghiên cứu này cho thấy rằng kỹ thuật này có thể mang lại kết quả tốt trong việc tăng thể tích xương hàm và cải thiện sự ổn định của implant. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu dài hạn để đánh giá sự thành công lâu dài của kỹ thuật này.

6.1. Tổng Quan Các Nghiên Cứu Trong Nước Và Quốc Tế

Các nghiên cứu trong nước và quốc tế đã cho thấy rằng kỹ thuật nong xương và tách xương là một phương pháp hiệu quả để tăng thể tích xương hàm và cải thiện sự ổn định của implant. Tuy nhiên, kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân, kinh nghiệm của bác sĩ, và các yếu tố khác. Cần có thêm các nghiên cứu quy mô lớn và dài hạn để đánh giá một cách toàn diện hiệu quả của kỹ thuật này.

6.2. Kết Quả Và Hạn Chế Của Các Nghiên Cứu Hiện Tại

Các nghiên cứu hiện tại về kỹ thuật nong xương và tách xương cho thấy rằng kỹ thuật này có thể mang lại kết quả tốt trong việc tăng thể tích xương hàm và cải thiện sự ổn định của implant. Tuy nhiên, các nghiên cứu này cũng có một số hạn chế, bao gồm kích thước mẫu nhỏ, thời gian theo dõi ngắn, và thiếu các nhóm đối chứng. Do đó, cần có thêm các nghiên cứu chất lượng cao để đánh giá một cách chính xác hiệu quả của kỹ thuật này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Mất răng dẫn đến sự tiêu giảm cấu trúc xương ổ răng nghiêm trọng, trong đó thể tích xương có thể tiêu hao tới 50% so với ban đầu, riêng năm đầu tiên chiều rộng mào xương giảm khoảng 25% và chiều cao giảm trung bình 4 mm. Tiêu xương vách ngoài diễn ra mạnh mẽ khiến bề rộng sống hàm còn lại dưới 5,0 mm, không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn tối thiểu từ 6,0 mm đến 6,5 mm để cấy ghép một trụ implant đường kính 3,75 mm hoặc 4,0 mm (cần tối thiểu 1,0 mm đến 1,5 mm xương bao quanh ở mặt ngoài và 1,0 mm ở mặt trong).

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá kết quả phẫu thuật nong, tách mào xương kết hợp cấy ghép implant nha khoa tức thì trên sống hàm hẹp; phân tích sự thay đổi kích thước ngoài - trong của xương sống hàm ở các mốc thời gian trước phẫu thuật, ngay sau cấy ghép và sau 6 tháng; đồng thời đánh giá độ vững ổn ban đầu và độ vững ổn thứ phát của trụ implant qua chỉ số ISQ. Đề tài được triển khai trên 11 bệnh nhân tại Khoa Điều trị Kỹ thuật Cao thuộc Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 4/2019 đến tháng 6/2020.

Kết quả đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chứng minh tính khả thi của việc kết hợp mở rộng sống hàm và đặt implant trong cùng một thì phẫu thuật, giúp rút ngắn từ 3 đến 6 tháng điều trị, giảm số lần can thiệp xâm lấn và đạt tỷ lệ tích hợp xương thành công lên tới 100%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các học thuyết sinh học và cơ sinh học cấy ghép hiện đại:

• Thuyết tích hợp xương (Osseointegration): Khởi xướng bởi Peringvar Brånemark (1952), định nghĩa sự liên kết trực tiếp về mặt cấu trúc và chức năng giữa mô xương sống với bề mặt chịu lực của vật liệu titanium ở cấp độ hiển vi quang học.
• Định luật Wolff (1892): Khẳng định xương liên tục tái cấu trúc để thích nghi với các vector lực cơ học tác động; việc thiếu lực nhai sau nhổ răng kích hoạt quá trình tiêu tiêu xương ổ răng liên tục.
• Nguyên lý vạt màng xương mạch máu của William H. Bell (1960): Chứng minh mảnh xương sau phẫu thuật cắt tách vẫn duy trì sức sống nếu bảo tồn được cuống mạch máu màng xương liên kết.

Các khái niệm then chốt bao gồm:

• Độ vững ổn nguyên phát (Primary Stability): Sự bám giữ cơ học tức thì của implant trong lòng xương ngay sau khi vặn vào.
• Độ vững ổn thứ phát (Secondary Stability): Sự ổn định sinh học hình thành qua quá trình tạo xương mới và tái cấu trúc bề mặt tiếp xúc xương - implant.
• Chỉ số vững ổn implant (ISQ - Implant Stability Quotient): Thang đo chuẩn hóa từ 1 đến 100 thông qua phân tích tần số cộng hưởng (RFA).
• Tái tạo xương có hướng dẫn (GBR): Phương pháp sử dụng màng ngăn sinh học ngăn chặn tế bào mô mềm biểu mô xâm nhập, tạo điều kiện cho tế bào sinh xương phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu loạt ca lâm sàng can thiệp tiến cứu (clinical case series).
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Gồm 11 bệnh nhân (thực hiện cấy ghép trụ implant tại vùng sống hàm hẹp) được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích. Tiêu chuẩn chọn mẫu gồm: bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, mất răng từ 3 tháng trở lên, sức khỏe toàn thân tốt, chiều rộng xương sống hàm từ 2,5 mm đến dưới 5,0 mm, chiều cao xương hữu dụng $\ge$ 10 mm và có lớp xương xốp trung tâm tối thiểu 2,0 mm giữa hai bản xương vỏ. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm: chất lượng xương loại D1, hút thuốc lá trên 10 điếu/ngày, viêm nha chu tiến triển hoặc mất xương theo chiều dọc.
• Trang thiết bị và vật liệu: Sử dụng máy cắt xương siêu âm Piezosurgery 3 (Mectron) với mũi cắt OT7; bộ dụng cụ nong tách xương Expander kit gồm 5 cây nong đường kính 2,6 mm đến 4,3 mm; trụ implant ICX (Medentis) đường kính thân 3,75 mm; vật liệu ghép xương dị loại Geistlich Bio-Oss hạt 0,25 - 1,0 mm và màng tự tiêu Bio-Gide; máy đo độ vững ổn Osstell ISQ.
• Quy trình phân tích: Dữ liệu hình thái học được khảo sát qua phim chụp cắt lớp vi tính chùm tia hình nón (CBCT) xử lý trên phần mềm Simplant 15.0; các biến số kích thước sống hàm và chỉ số ISQ được kiểm tra tại 3 thời điểm: T0 (trước nong tách), T1 (ngay sau cấy implant) và T2 (sau 6 tháng khi bộc lộ đặt trụ lành thương). Phương pháp phân tích thống kê y sinh giúp đo lường chính xác mức biến thiên giải phẫu mà không gây sai số chủ quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Gia tăng kích thước chiều ngoài - trong của sống hàm: Kích thước bề ngang sống hàm tại vị trí phẫu thuật ghi nhận sự mở rộng vượt bậc từ mức trung bình ban đầu T0 là 3,45 mm lên mức 6,85 mm ngay sau khi nong tách và cấy implant (T1), tương ứng mức tăng trưởng trung bình đạt trên 98% thể tích chiều ngang.
• Mức độ duy trì thể tích sau 6 tháng (T2): Tại thời điểm phẫu thuật thì hai sau 6 tháng, kích thước ngoài - trong của xương sống hàm đạt trung bình 6,40 mm. Mức tiêu xương bề ngang thứ phát chỉ dao động trong khoảng 0,45 mm (giảm khoảng 6,5% so với thời điểm T1), chứng minh sự ổn định vượt trội của cấu trúc xương tái tạo.
• Chỉ số vững ổn của trụ implant (ISQ): Độ vững ổn ban đầu (T1) của implant đạt mức trung bình 65,2 ISQ theo chiều ngoài - trong và 66,8 ISQ theo chiều gần - xa. Sau 6 tháng lành thương (T2), chỉ số ISQ tăng trưởng mạnh mẽ, đạt trung bình 74,6 ISQ theo chiều ngoài - trong và 76,1 ISQ theo chiều gần - xa (tăng hơn 14%), 100% implant đạt ngưỡng vững ổn sinh học cao ($\ge$ 70 ISQ).
• Tỷ lệ thành công và kiểm soát biến chứng: Tỷ lệ tích hợp xương và thành công lâm sàng đạt 100%. Không có bất kỳ trường hợp nào bị gãy rời bản xương ngoài hoàn toàn, không xảy ra biến cố tổn thương mạch máu nuôi dưỡng lớn hoặc nhiễm trùng đào thải trụ.

Thảo luận kết quả

Sự thành công vượt trội về khả năng mở rộng thể tích xương và tích hợp sinh học bắt nguồn từ cơ chế bảo tồn cuống màng xương mặt ngoài, đảm bảo lưu lượng máu nuôi liên tục cho bản xương mỏng di dời dạng cành tươi. Việc ứng dụng công nghệ cắt xương siêu âm Piezosurgery với tần số chọn lọc đã loại bỏ hoàn toàn nguy cơ sinh nhiệt quá mức so với mũi khoan truyền thống, tạo đường cắt vi phẫu mịn màng giúp giảm thiểu tối đa vi chấn thương.

Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ thành công của kỹ thuật này tương đương với báo cáo của Sethi và Kaus (đạt 97% trên 449 implant) và nghiên cứu của Bravi (đạt 95,7% trên 1.715 implant). Mức tiêu mào xương ngoài 0,45 mm sau 6 tháng thấp hơn đáng kể so với mức tiêu xương từ 1,0 mm đến 1,7 mm thường gặp ở các kỹ thuật ghép xương khối tự thân hai thì. Toàn bộ diễn tiến tăng trưởng kích thước sống hàm qua 3 giai đoạn (T0, T1, T2) cùng sự tương quan giữa mật độ xương ban đầu và chỉ số ISQ được hệ thống hóa qua bảng phân tích đa biến và biểu đồ cột so sánh trực quan, khẳng định tính ưu việt của kỹ thuật can thiệp một thì kết hợp màng sinh học GBR.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán hình ảnh tiền phẫu bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính chùm tia hình nón (CBCT) kết hợp phần mềm phân tích 3D, nhằm sàng lọc 100% bệnh nhân đảm bảo chiều rộng sống hàm từ 2,5 mm trở lên và chiều cao xương hữu dụng $\ge$ 10 mm trong vòng 1-2 tuần trước can thiệp; thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật trong miệng.
• Áp dụng thiết bị phẫu thuật siêu âm (Piezosurgery) chuyên dụng kết hợp mũi cắt OT7 và bộ vít nong Expander kit đa cấp độ (từ 2,6 mm đến 4,3 mm) thay thế các dụng cụ đục cơ học, nhằm giảm tỷ lệ nứt vỡ bản xương ngoài xuống dưới 2%; triển khai đồng bộ tại các cơ sở cấy ghép nha khoa chuyên sâu từ quý IV/2026; thực hiện bởi kíp phẫu thuật viên cấy ghép.
• Thiết lập ngưỡng đánh giá độ vững ổn sinh học định kỳ qua thiết bị phân tích tần số cộng hưởng, bảo đảm 100% implant đạt chỉ số tối thiểu $\ge$ 70 ISQ tại thời điểm 6 tháng trước khi tiến hành gắn phục hình chịu lực; thực hiện liên tục tại các mốc tái khám 1, 3 và 6 tháng bởi bác sĩ phục hình implant.
• Mở rộng quy mô nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với cỡ mẫu từ 50 đến 100 đối tượng bệnh nhân nhằm theo dõi mức tiêu mào xương quanh cổ implant dài hạn từ 3 đến 5 năm; hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2028; chủ trì bởi các viện nghiên cứu và bệnh viện chuyên khoa tuyến trung ương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ Răng Hàm Mặt và phẫu thuật viên cấy ghép Implant: Nắm vững kỹ thuật tạo vạt toàn phần giới hạn, quy trình cắt tách mào xương bằng sóng siêu âm và cách thức kiểm soát lực nong vít tăng dần trên bản xương vỏ mỏng dưới 3,0 mm.
• Học viên sau đại học (Bác sĩ Chuyên khoa 2, Thạc sĩ, Bác sĩ Nội trú ngành Răng Hàm Mặt): Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng tiến cứu, kỹ thuật đo đạc giải phẫu học trên CBCT và ứng dụng phân tích tần số cộng hưởng ISQ trong đánh giá tích hợp xương.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các trường Đại học Y Dược: Khai thác dữ liệu sinh học thực chứng, cơ sở lý thuyết về tái cấu trúc xương ổ răng và các phác đồ điều trị mở rộng mào xương để biên soạn giáo trình giảng dạy chuyên sâu.
• Ban giám đốc và nhà quản lý các trung tâm nha khoa kỹ thuật cao: Tham khảo để đầu tư danh mục trang thiết bị chuẩn xác (máy Piezosurgery, bộ nong xương, máy đo Osstell) và xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng an toàn phẫu thuật.

Câu hỏi thường gặp

• Kỹ thuật nong tách xương có ưu điểm gì vượt trội so với ghép xương khối truyền thống? Kỹ thuật nong tách xương cho phép đặt implant đồng thời trong một lần can thiệp, rút ngắn từ 3 đến 6 tháng thời gian điều trị. Phương pháp này không cần mở vùng phẫu thuật thứ hai để lấy xương tự thân, tận dụng tối đa nguồn máu nuôi từ màng xương ngoài và đạt tỷ lệ thành công trên 95%.

• Điều kiện giải phẫu nào là bắt buộc để chỉ định nong tách mào xương? Bệnh nhân cần có chiều rộng sống hàm từ 2,5 mm đến dưới 5,0 mm và chiều cao xương hữu dụng tối thiểu 10 mm. Quan trọng nhất, giữa hai bản xương vỏ phải có lớp xương xốp tủy dày ít nhất 2,0 mm để bảo đảm tính đàn hồi, tránh nguy cơ nứt gãy hoàn toàn khi mở rộng.

• Chỉ số ISQ đạt bao nhiêu thì đủ điều kiện làm phục hình chịu lực an toàn? Chỉ số vững ổn implant (ISQ) từ 55 đến 85 ISQ là khoảng an toàn sinh học. Sau 6 tháng cấy ghép, giá trị ISQ trung bình trong nghiên cứu tăng từ 65 lên trên 74 ISQ. Mức ISQ từ 70 trở lên khẳng định implant đã tích hợp xương thứ phát vững chắc, sẵn sàng chịu lực nhai.

• Làm thế nào để phòng ngừa biến chứng gãy rời bản xương ngoài trong lúc phẫu thuật? Phẫu thuật viên cần tạo đường cắt chính xác bằng máy Piezosurgery, bảo tồn cuống màng xương và sử dụng bộ vít nong có đường kính tăng dần từ tốn (từ 2,6 mm đến 4,3 mm). Mọi thao tác xoay vít phải nhẹ nhàng để tạo vết gãy cành tươi có kiểm soát thay vì dùng lực đột ngột.

• Tại sao cần kết hợp ghép xương Bio-Oss và màng Bio-Gide trong kỹ thuật này? Vật liệu xương dị loại Bio-Oss kích thước 0,25 - 1,0 mm giúp lấp đầy khoảng trống giữa hai bản xương và bù đắp thể tích mặt ngoài, hạn chế 5% - 8% tiêu xương sinh lý. Màng tự tiêu Bio-Gide đóng vai trò ngăn chặn các tế bào biểu mô xâm lấn nhanh, tối ưu hóa quá trình tái tạo xương có hướng dẫn.

Kết luận

• Kỹ thuật nong, tách mào xương kết hợp cấy ghép implant nha khoa đồng thì là giải pháp phẫu thuật ít xâm lấn, an toàn và đạt tỷ lệ thành công 100% trên loạt ca lâm sàng theo dõi.
• Kích thước xương sống hàm theo chiều ngoài - trong được mở rộng hiệu quả từ 3,45 mm lên 6,85 mm, đảm bảo lớp xương bảo vệ tối thiểu trên 1,5 mm quanh bề mặt implant.
• Độ vững ổn sinh học của trụ phục hình tăng trưởng liên tục, đạt chỉ số ISQ trung bình 74,6 sau 6 tháng theo dõi, tạo nền tảng vững chắc cho phục hình răng sau cùng.
• Quy trình can thiệp một giai đoạn giúp tiết kiệm từ 3 đến 6 tháng điều trị, giảm đau đớn và tối ưu hóa chi phí cho người bệnh so với các kỹ thuật ghép xương tự thân phức tạp.
• Khuyến nghị tiếp tục chuẩn hóa quy trình điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa và đẩy mạnh nghiên cứu theo dõi dài hạn trên 36 tháng nhằm đánh giá độ bền vững thẩm mỹ của mô mềm quanh implant.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Mục tiêu của nha khoa hiện đại là phục hồi về đường nét, chức năng, sự thoải mái, thẩm mỹ, giọng nói và sức khỏe răng miệng cho người bệnh. Thông thường, kế hoạch điều trị sẽ giúp loại bỏ quá trình gây bệnh hay thay thế răng đã mất bằng phục hình. Điều làm cho cấy ghép nha khoa trở nên đặc biệt là khả năng đạt được những mục tiêu trên, bất kể tình trạng tiêu xương, bệnh lý hoặc tổn thương của hệ thống xương hàm [82]. Tuy nhiên, bệnh nhân càng mất nhiều răng trong thời gian càng dài thì công việc của bác sĩ càng trở nên khó khăn hơn.

Khi mất răng, bệnh nhân có thể lựa chọn phục hồi bằng phục hình cố định hay phục hình tháo lắp truyền thống. Tuy nhiên, phục hình truyền thống có những hạn chế nhất định không thể khắc phục, dẫn đến ngày càng nhiều người chọn cấy ghép implant cho phục hồi thay thế răng đã mất [11].1 IMPLANT NHA KHOA 1.1 Phân loại implant nha khoa Xét về tương quan vị trí của implant với các mô kế cận, implant được phân thành các loại implant biểu mô, implant trên xương và implant trong xương. Ngày nay, implant trong xương là dạng phổ biến nhất với ba hình dạng cơ bản là dạng trụ, dạng lưỡi dao và dạng vít. Các loại implant nha khoa.

Implant dạng lưỡi cắt (A), implant dạng trụ (B) và implant dạng vít (C). Park and Mayuri Kerr, 2020” [59]. Implant dạng trụ là một loại implant nha khoa trong xương, dạng chân răng, khít bằng ma sát, với các thành song song. Implant dạng lưỡi dao là một loại implant nha khoa trong xương, hình dạng phẳng.

Implant dạng vít là implant có thân với các ren vít xuyên suốt hầu hết hoặc toàn bộ chiều dài, đã trở thành thiết kế implant được sử dụng phổ biến nhất. Các thiết kế hiện tại có tính năng cải thiện độ ổn định ban đầu và các quy trình phẫu thuật được đơn giản hóa đã cho phép các bác sĩ sau khi được đào tạo có thể điều trị thành công cho hàng triệu bệnh nhân trên toàn thế giới [59].2 Thành phần cấu tạo của implant nha khoa dạng vít Implant trong xương dạng vít có hai loại: implant dạng vít một thành phần và implant dạng vít hai thành phần. Thiết kế implant hai thành phần bao gồm: một thân implant, cung cấp chỗ neo chặn trong xương, một bệ chuyển và phần kết nối. Kết nối này được sử dụng để gắn kết implant với các kết cấu và thành phần khác nhau và cuối cùng là trụ phục hình hoặc phục hình.

Implant một thành phần có trụ phục hình gắn liền với thân implant. Implant trong xương dạng vít một thành phần (A) và hai thành phần (B). Park và Mayuri Kerr, 2020” [59]. Qui trình phẫu thuật cấy ghép implant Có ba qui trình phẫu thuật khác nhau đã được sử dụng cho hệ thống implant hai thành phần: phục hồi tức thì, một giai đoạn và hai giai đoạn [59].

Sử dụng qui trình thường qui (qui trình hai giai đoạn) thì thân implant, vít che phủ được đặt trong xương và được phủ bởi mô mềm bên trên cho đến khi lành xương. Trong phẫu thuật giai đoạn hai, mô mềm được bóc tách để gắn trụ lành thương với implant, xuyên qua mô mềm và đi vào khoang miệng. Với phương pháp phẫu thuật một giai đoạn, bác sĩ phẫu thuật cấy thân implant vào xương, kết nối với trụ lành thương xuyên qua mô mềm (không cần phẫu thuật lần hai để kết nối trụ lành thương). Trong quá trình phục hình, trụ lành thương được thay thế bằng trụ phục hình.

Với phương pháp phục hồi tức thì, cả thân implant và trụ phục hình đều được đặt vào khi phẫu thuật. Một phục hồi tạm được gắn vào trụ phục hình. Qui trình phẫu thuật cấy ghép implant: Hai giai đoạn (A), một giai đoạn (B) và phục hình tức thì (C). Tích hợp xương ở Implant nha khoa trong xương Năm 1952, bác sĩ người Thuỵ Điển, Peringvar Brånemark và cs tình cờ phát hiện sự tiếp xúc trực tiếp giữa khoang Titan và mô xương khi nghiên cứu lưu lượng máu ở xương đùi thỏ.

Theo thời gian, các khoang này trở nên gắn chặt vào xương và không thể tháo rời. Một liên kết được tìm thấy giữa xương và bề mặt Titan. Trên cơ sở đó, ông mô tả sự tích hợp xương là sự tiếp xúc trực tiếp giữa mô cấy và xương sống ở cấp độ kính hiển vi quang học [84]. Định nghĩa về sự tích hợp xương này nhằm phân biệt phương pháp điều trị được nhóm Brånemark mô tả với phương pháp cấy ghép được báo cáo trước đây thường dẫn đến giao diện mô mềm giữa implant và xương nâng đỡ.5 Tiêu chí đánh giá sự thành công của implant Albrektsson và cộng sự đã đề xuất các tiêu chí sau để đánh giá cấy ghép implant được coi là thành công [6]: - Implant không có biểu hiện di động trên lâm sàng.

- Trên phim X quang, không thấy thấu quang giữa implant và xương. - Mất xương ở vùng mào dưới 0,2 mm hàng năm,sau lần tái khám đầu tiên. - Không bị đau dai dẳng, khó chịu hoặc nhiễm trùng.6 Sự vững ổn của implant Trên lâm sàng, độ vững ổn implant là một trong các yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của cấy ghép nha khoa. Implant có hai loại vững ổn là nguyên phát và thứ phát.

Độ vững ổn nguyên phát là độ vững ổn của implant tại thời điểm vừa cấy vào xương. Sự vững ổn nguyên phát phụ thuộc vào chất lượng, khối lượng xương, kỹ thuật phẫu thuật và thiết kế của implant. Độ vững ổn thứ phát là độ vững ổn của implant ở thời điểm sau khi phẫu thuật. Sự vững ổn thứ phát phụ thuộc vào quá trình huỷ xướng và tạo xương tại giao diện xương - implant, bề mặt implant và thời gian lành thương.

Đánh giá chính xác độ vững ổn là yếu tố rất quan trọng trong quy trình điều trị phục hình răng bằng implant. Các phương pháp đo độ ổn định của implant bao gồm kiểm tra phản hồi (Periotest), kiểm tra mô men ngược, phân tích tần số cộng hưởng và kinh nghiệm phẫu thuật viên. Trong những ngày đầu của ngành cấy ghép, thử nghiệm phản hồi bằng công cụ sử dụng hệ thống Periotest. Periotest đã được sử dụng để đánh giá độ ổn định ban đầu.

Hệ thống này bao gồm một thanh tạo lực dạng kim loại cầm tay, được dẫn động bằng điện từ và điều khiển bằng điện tử. Các tín hiệu được tạo ra bằng cách tiếp xúc và được chuyển đổi thành các giá trị duy nhất được gọi là giá trị Periotest. Các kết quả này được biểu thị bằng các đơn vị qui ước với các giá trị thấp nhất có thể chấp nhận được trong các khoảng từ −4 đến −2 và −4 đến +2. Trong cấy ghép ngày nay, phương pháp phổ biến hơn để xác định độ ổn định ban đầu là phân tích tần số cộng hưởng.

Phân tích tần số cộng hưởng là một phương pháp kiểm tra cung cấp các phép đo khách quan và đáng tin cậy về khả năng vi chuyển động ở các giai đoạn khác nhau của quá trình điều. 9 trị cấy ghép implant. Phương pháp này phân tích tần số cộng hưởng của một đầu dò nhỏ được gắn vào implant hoặc thân răng giả. Nó có thể được sử dụng để theo dõi những thay đổi về độ cứng và độ vững ổn ở giao diện implant - mô và để phân biệt giữa implant thành công và thất bại trên lâm sàng.

Chỉ số vững ổn implant (ISQ) là thang đo để sử dụng cho phương pháp RFA. Nhiều nghiên cứu đã xác định rằng phạm vi ổn định chấp nhận được nằm trong khoảng từ 55 đến 85 ISQ [18], [44], [71]. Sennerby đã báo cáo về việc phân loại các giá trị ISQ liên quan đến thành công của implant nha khoa. Các giá trị ISQ được phân thành ba vùng dựa trên các phép đo phân tích tần số cộng hưởng tại thời điểm đặt implant.

Các đề xuất bao gồm: độ vững ổn cao có giá trị ISQ từ 70 trở lên. Các giá trị ISQ cao này thường phù hợp với các qui trình tải tức thì. Phân loại thứ hai bao gồm implant có độ vững ổn trung bình cho các giá trị từ 55 - 70 ISQ. Vùng cuối cùng bao gồm các implant có giá trị ISQ nhỏ hơn 55.

Các implant này bị tổn hại và có thể làm tăng tỷ lệ thất bại [48]. Máy đo độ vững ổn của impalant qua phân tích tần số cộng hưởng. “Nguồn: Trang thông tin điện tử https://www. 10 Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra việc sử dụng thành công RFA trong việc đánh giá thành công của implant.

Sjöström et al. [80] đã đánh giá độ ổn định ban đầu của implant hàm trên khi xem xét về thành công và thất bại. ISQ trung bình cho các implant thành công là 62 ISQ và các implant thất bại là 54 ISQ. Turkyilmaz và McGlumphy trong một nghiên cứu hồi cứu trên 300 implant trong ba năm cho thấy những implant không thành công có ISQ trung bình là 46 và những implant thành công có ISQ trung bình là 67.

Trong việc đánh giá đơn vị Hounsfield (HU) và lực chèn, người ta đã tìm thấy những khác biệt có ý nghĩa tương tự [87]. Tóm lại, kỹ thuật phân tích tần số cộng hưởng thông qua các giá trị ISQ cung cấp thông tin có giá trị về tình trạng hiện tại của giao diện xương - implant. Các giá trị ISQ tương quan với khả năng vi chuyển động của implant, liên quan trực tiếp đến các đặc tính cơ sinh học của mô xương xung quanh và chất lượng của giao diện implant - xương. Thông qua các nghiên cứu khác nhau, người ta đã chỉ ra rằng giá trị ISQ thấp hơn có liên quan trực tiếp đến việc implant thất bại.

Do đó, kỹ thuật phân tích tần số cộng hưởng là một phương thức có giá trị trong việc đánh giá sức khỏe của implant nha khoa trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình cấy ghép implant [63].1 Sự mất mô xương khi mất răng Xương nền tạo nên cấu trúc xương răng, chứa hầu hết các cơ bám và bắt đầu hình thành trong bào thai trước khi mọc răng. Xương ổ răng xuất hiện đầu tiên khi bao Hertwig của mầm răng phát triển. Xương ổ răng không hình thành trong trường hợp không phát triển răng sữa hoặc răng vĩnh viễn. Mối quan hệ chặt chẽ giữa răng và quá trình tiêu xương tiếp tục diễn ra trong suốt cuộc đời.

Định luật Wolff (1892) cho rằng xương tái cấu trúc trong mối tương tác với các lực tác dụng. Mỗi khi chức năng của xương bị thay đổi, một sự. 11 thay đổi nhất định xảy ra ở cấu trúc bên trong và hình dạng bên ngoài [58], [92].