BÞ GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O BÞ Y TÀ VIÈN SÞT RÉT – KÝ SINH TRÙNG – CÔN TRÙNG TRUNG ¯¡NG ĐÀO DUY KHÁNH ĐÁNH GIÁ ĐÀC ĐIÄM LÂM SÀNG, CÀN LÂM SÀNG, HIÈU QUÀ ĐIÂU TRà BÈNH DO ÂU TRÙNG Gnathostoma spp. BÄNG ALBENDAZOLE VÀ IVERMECTIN T¾I VIÈN SÞT RÉT -KÝ SINH TRÙNG-CÔN TRÙNG QUY NH¡N (2017-2020) Chuyên ngành : Ký sinh trùng Mã sß : 62 72 01 16 LUÀN ÁN TIÀN S) Y HâC Hà Nßi – 2023 BÞ GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O BÞ Y TÀ VIÈN SÞT RÉT – KÝ SINH TRÙNG – CÔN TRÙNG TRUNG ¯¡NG ĐÀO DUY KHÁNH ĐÁNH GIÁ ĐÀC ĐIÄM LÂM SÀNG, CÀN LÂM SÀNG, HIÈU QUÀ ĐIÂU TRà BÈNH DO ÂU TRÙNG Gnathostoma spp. BÄNG ALBENDAZOLE VÀ IVERMECTIN T¾I VIÈN SÞT RÉT -KÝ SINH TRÙNG-CÔN TRÙNG QUY NH¡N (2017-2020) CHUYÊN NGÀNH: KÝ SINH TRÙNG Y HâC Mà SÞ: 62 72 01 16 Cán bß h°áng d¿n khoa hãc PGS. Bùi Quang Phúc TS.
Huỳnh Hßng Quang HÀ NÞI - NM 2023 i LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cāu khoa học cÿa tôi và nhóm nghiên cāu Viện Sát rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Quy Nh¡n. Những sá liệu trong luận án là hoàn toàn trung thực, có ngußn gác rõ ràng và ch°a từng đ°ợc ai công bá trong bÁt kỳ công trình nào khác. Các kÁt qu¿ nghiên cāu do chính tôi và cộng sự thực hiện d°ới sự h°ớng dẫn cÿa gi¿ng viên h°ớng dẫn. Tôi xin bày tß lòng biÁt ¡n đái với Phó Giáo s°, TiÁn sỹ, Bác sỹ Bùi Quang Phúc và TiÁn sỹ, Bác sỹ Huỳnh Hßng Quang, ng°ßi đã tận tình h°ớng dẫn tôi trong suát quá trình nghiên cāu.
Tôi cũng xin chân thành c¿m ¡n các thầy, cô giáo Viện Sát rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung °¡ng, Viện Sát rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Quy Nh¡n, gia đình, bạn bè, đßng nghiệp đã hỗ trợ tôi trong việc s°u tầm tài liệu, các ph°¡ng tiện kỹ thuật để tôi hoàn thành b¿n luận án tiÁn sỹ này. Tác giÁ luÁn án Đào Duy Khánh ii LâI CÀM ¡N Luận án hoàn thành nÁu không có sự giúp đỡ cÿa Quý Thầy Cô, các bạn đßng nghiệp và gia đình. Với lòng kính trọng và biÁt ¡n sâu sắc, tôi xin trân trọng c¿m ¡n: PGS. Bùi Quang Phúc và TS.
Huỳnh Hßng Quang là hai thầy h°ớng dẫn khoa học đã dành nhiều thßi gian định h°ớng, truyền đạt kiÁn thāc, chỉnh sửa đề c°¡ng và luận án, cũng nh° động viên tôi trong quá trình học tập và làm luận án. Trân trọng c¿m ¡n Thầy PGS. Cao Bá Lợi và quý thầy cô Phòng Đào tạo, Viện Sát rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung °¡ng giúp đỡ hß s¡ dự tuyển nghiên cāu sinh, đßng thßi dành mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cāu; Qúy đßng nghiệp trong Viện Sát rét - KST - CT Quy Nh¡n tạo môi tr°ßng thực hành tát, đóng góp ý kiÁn sâu sắc để luận án hoàn chỉnh. Trân trọng c¿m ¡n Quý thầy, cô PGS.
Nguyễn Vn Ch°¡ng, PGS. Hoàng Vũ Hùng, PGS. Lê Xuân Hùng, PGS. Nguyễn Mạnh Hùng, PGS.
Tạ Thị Tĩnh, PGS. Nguyễn Khắc Lực, PGS. Lê Trần Anh, TS. Nguyễn Quang Thiều, TS.
Trần Quang Phục, PGS. Đỗ Trung Dũng, TS. Trần Huy Thọ đã đóng góp ý kiÁn quý báu để các chuyên đề, tiểu luận táng quan, toàn vn luận án hoàn thiện. Kính trân trọng c¿m ¡n Quý cha mẹ sinh thành cÿa tôi và vợ, những ng°ßi luôn mong muán các con mình tiÁn bộ; vợ và các con là động lực mạnh m¿, gánh vác việc gia đình cho tôi yên tâm học tập, nghiên cāu khoa học trong luận án.
Cuái cùng, xin c¿m ¡n đÁn tÁt c¿ bệnh nhân đã đßng ý tham gia nghiên cāu, chia sẻ thông tin, mẫu bệnh phẩm để sá liệu nghiên cāu đầy đÿ nhÁt. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cću sinh Đào Duy Khánh iii MĂC LĂC ĐÀT VÂN ĐÂ. 1 Ch°¢ng 1 TàNG QUAN TÀI LIÈU. Lịch sử về bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp.
Bệnh do Áu trùng giun đầu gai Gnathostoma spp. Bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp. Bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp. Đặc điểm hình thái học và chu kỳ phát triển cÿa Gnathostoma spp.
Giun tr°áng thành. Quá trình nhiễm và chu kỳ phát triển Gnathostoma spp. Một sá đặc điểm dịch tễ bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp. Phân bá bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp.
trên thÁ giới và Việt Nam. Về tác nhân gây bệnh. Ngußn nhiễm ký sinh trùng. аßng lây nhiễm.
Tÿ lệ mắc bệnh và tử vong. Sinh lý - Gi¿i phẩu bệnh và bệnh sinh. Sinh lý - gi¿i phẩu bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp. Bệnh sinh do Áu trùng giun Gnathostoma spp.
Đặc điểm lâm sàng cÿa bệnh do nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Thể bệnh á da và mô mềm. Thể bệnh á hệ tiêu hóa. Thể bệnh á hệ hô hÁp.
Thể bệnh á hệ tiÁt niệu sinh dục. Thể bệnh á mắt. Thể á tai, mũi, họng. Thể bệnh á thần kinh ngoại biên và trung °¡ng.
Chẩn đoán bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp. Định nghĩa một ca bệnh nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Tam chāng chẩn đoán một ca bệnh Áu trùng Gnathostoma spp. Chẩn đoán ca bệnh Áu trùng Gnathostoma spp.
Áp dụng sinh học phân tử trong nghiên cāu định loài Gnathostoma spp. Điều trị và qu¿n lý ca bệnh. Điều trị nội khoa. Điều trị ngoại khoa.
BiÁn chāng và tiên l°ợng. Phòng bệnh. Tình hình bệnh do Áu trùng Gnathostoma spp tại các tỉnh Miền Trung 37 Ch°¢ng 2 ĐÞI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU. Ph°¡ng pháp nghiên cāu mục tiêu 1.
Địa điểm và thßi gian nghiên cāu. Ph°¡ng pháp nghiên cāu.Ph°¡ng pháp nghiên cāu mục tiêu 2. Địa điểm và thßi gian. Ph°¡ng pháp nghiên cāu.
Ph°¡ng pháp phân tích và xử lý sá liệu. Kiểm soát và kháng chÁ các sai sá, yÁu tá nhiễu. Khía cạnh đạo đāc trong nghiên cāu. 52 Ch°¢ng 3 KÀT QUÀ NGHIÊN CĆU.
Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng cÿa bệnh nhân tham gia nghiên cāu. Đặc điểm dân sá học cÿa bệnh nhân tham gia nghiên cāu. Một sá thói quen n uáng liên quan nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Đặc điểm lâm sàng trên bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
Đặc điểm cận lâm sàng trên bệnh nhân nhiễm Gnathostoma spp. KÁt qu¿ định loài Áu trùng Gnathostoma spp. trên tán th°¡ng da. Hiệu qu¿ phác đß albendazole và ivermectin trong điều trị bệnh nhân nhiễm Áu trùng giun Gnathostoma spp.
Đánh giá triệu chāng lâm sàng trên bệnh nhân tr°ớc-sau điều trị từng nhóm bệnh nhân dùng thuác albendazole và invermectin. Đánh giá sự thay đái các thông sá cận lâm sàng trên bệnh nhân tr°ớc- sau điều trị bằng thuác albendazole và inrvemectin. Dung nạp thuác và một sá tác dụng ngoại ý cÿa thuác albendazole và invermectin. 74 Ch°¢ng 4 BÀN LUÀN.
Đặc điểm chung cÿa bệnh nhân tham gia nghiên cāu. Đặc điểm dân sá học cÿa bệnh nhân tham gia nghiên cāu. Một sá yÁu tá về n uáng có thể liên quan đÁn nhiễm Áu trùng giun Gnathostoma spp. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng á bệnh nhân nhiễm Gnathostoma spp.
Đặc điểm lâm sàng trên bệnh nhân nhiễm Gnathostoma spp. Đặc điểm cận lâm sàng trên bệnh nhân nhiễm Gnathostoma spp. KÁt qu¿ định loài Áu trùng Gnathostoma spp. trên tán th°¡ng da.
Hiệu qu¿ phác đß albendazole và ivermectin trong điều trị bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Đánh giá c¿i thiện triệu chāng lâm sàng trên bệnh nhân tr°ớc-sau điều trị từng nhóm bệnh nhân dùng thuác albendazole hoặc invermectin. Đánh giá sự thay đái các thông sá cận lâm sàng trên bệnh nhân tr°ớc - sau điều trị phác đß albendazole và invermectin. Một sá biÁn cá bÁt lợi trên bệnh nhân dùng albendazole và ivermectin.
120 TÍNH MàI, TÍNH KHOA HâC VÀ TÍNH THĀC TIÆN LUÀN ÁN. 121 MÞT SÞ ĐIÄM H¾N CHÀ TRONG LUÀN ÁN. 122 DANH MĂC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐÀN LUÀN ÁN. 123 TÀI LIÈU THAM KHÀO vi DANH MĂC BÀNG B¿ng 1.
Loài Gnathostoma spp. th°ßng gặp ký sinh á ng°ßi. Chiều dài và sá gai trên phần đầu cÿa Gnathostoma spp. Đặc điểm lâm sàng th°ßng gặp á da niêm mạc.
Đặc điểm lâm sàng hội chāng thần kinh trên bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. thể thần kinh. Phân tích hình ¿nh CT-scan và MRI thần kinh trên bệnh nhân mắc Áu trùng Gnathostoma spp. Tiêu chuẩn chẩn đoán đề nghị cho bệnh nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
thể thần kinh. Một sá biÁn sá, chỉ sá sử dụng trong nghiên cāu. Định nghĩa các biÁn sá, chỉ sá và ph°¡ng pháp thu thập. Liều thuác albendazole (Unaben®) dùng trong 14 ngày theo nhóm tuái và cân nặng bệnh nhân.
Liều thuác ivermectine (Pizar®) dùng liều duy nhÁt theo cân nặng48 B¿ng 2. Các chỉ sá đánh giá kÁt qu¿ điều trị á trên hai nhóm bệnh nhân. Phân bá địa lý các bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp theo tỉnh thành. Phân bá bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
theo nhóm tuái .Phân bá bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. theo giới tính. Phân bá bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp theo nghề nghiệp. Phân bá bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
theo trình độ học vÁn. Phân bá bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. theo dân tộc. Loại thāc n và cách chÁ biÁn thāc n có thể liên quan đÁn nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
Thßi gian từ khi có triệu chāng lâm sàng đÁn khi chẩn đoán xác định. Thể trạng chung bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. tr°ớc khi điều trị thuác. Triệu chāng lâm sàng trên da - niêm mạc á bệnh nhân nhiễm Áu trùng giun Gnathostoma spp.
Tần suÁt xuÁt hiện th°¡ng tán trên da - niêm mạc. Triệu chāng lâm sàng á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. trên hệ tiêu hóa. Triệu chāng lâm sàng á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
trên hệ hô hÁp. Triệu chāng lâm sàng á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. trên c¡ quan thị giác. Triệu chāng lâm sàng á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
trên hệ thần kinh. Nßng độ haemoglobine á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Tÿ lệ (%) haematocrite trên bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp. Ng°ỡng bạch cầu chung á bệnh nhân nhiễm Áu trùng Gnathostoma spp.
Chỉ sá bạch cầu ái toan trên bệnh nhân nhiễm Áu trùng giun Gnathostoma spp. Thông sá các Enzyme gan transaminase trên bệnh nhân nhiễm Áu trùng. Tÿ lệ các ng°ỡng hiệu giá kháng thể IgG kháng Gnathostoma spp.Thay đái triệu chāng lâm sàng trên da-niêm mạc trên bệnh nhân tr°ớc và sau điều trị albendazole và invermectin. Thay đái triệu chāng lâm sàng trên hệ tiêu hóa sau điều trị albendazole và invermectin.
Thay đái triệu chāng lâm sàng trên hệ hô hÁp sau điều trị albendazole và invermectin. Thay đái triệu chāng lâm sàng trên thị giác sau điều trị albendazole và invermectin.