Đặt vấn đề Nhén đỏ (Teranychus urticae) là một loài côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều loại cây trồng khác nhau, trong đó có cây đậu cô ve (Phaseolus vulgaris L. Nhện đỏ gây hại cho cây đậu cô ve bằng cách hút nước và chất dinh dưỡng từ lá, làm giảm diện tích quang hợp, gây sọc vàng, héo rụng lá, giảm năng suất và chất lượng hạt cà phê. Theo ước tính, nhện đỏ có thể gây thiệt hại từ 10-30% năng suất cây đậu cô ve. Theo Nhung và Nguyễn Thị hiện nay, biện pháp phòng trừ nhện đỏ trên cây đậu cô ve chủ yếu dựa vào việc sử dụng thuốc hóa học.
Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc hóa học có nhiều hạn chế, như: tác động xấu đến môi trường, sức khỏe con người và động vật; nguy cơ tạo ra kháng thuốc và phát triển các dạng nhện đỏ kháng thuốc; chi phí cao và hiệu quả không ổn định. Do đó, việc tìm kiếm các biện pháp phòng trừ nhện đỏ thay thế hoặc bổ sung cho thuốc hóa học là rất cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn. Trong số các biện pháp phòng trừ nhện đỏ thay thé hoặc bô sung cho thuốc hóa học, việc sử dụng các chế phẩm sinh học có nguồn gốc từ thực vật là một hướng nghiên cứu tiềm năng. Các chế phẩm sinh học từ thực vật có nhiều ưu điểm, như: an toàn cho môi trường, sức khỏe con người và động vật; không gây kháng thuốc; có giá thành rẻ và dễ dàng sản xuất và sử dụng.
Trong số các loại thực vật có hoạt tính phòng trừ nhện đỏ, cây neem (Azadirachta indica A.Juss) là một loại cây được nghiên cứu nhiêu nhât và cho thây hiệu quả cao. Cây neem là một loại cây thuộc họ Xoan (Meliaceae), có nguồn gốc từ An Độ và được trồng rộng rãi ở nhiều nước nhiệt đới và cận nhiệt đới. Cây neem có nhiều hoạt chất sinh học có tác dụng phòng trừ sâu bệnh, trong đó hoạt chất chính là Azadirachtin. Azadirachtin có cấu trúc phức tạp, thuộc nhóm limonoid, có khả nang ức chế quá trình lột xác, gây rối loạn sinh sản, làm giảm khả năng ăn và di chuyển của nhện đỏ.
Ngoài ra, Azadirachtin còn có tác dụng làm giảm sự phát triên của các loài côn trùng gây hại khác trên cây đậu cô ve, như bọ xít cà phê (Pseudotheraptus wayi Brown), bọ trĩ cà phê (Antestiopsis orbitalis Westwood), ruồi trang cà phê (Aleurodicus dispersus Russell), sầu đục than cà phê (Zeuzera coffeae Nietner) và sâu cuốn lá cà phê (Leucoptera coffeella Guẻrin-Méneville). Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành đề đánh giá hiệu lực của các chế phẩm sinh học từ cây neem trong phòng trừ nhện đỏ trên các loại cây trồng khác nhau, như: cây ớt (Capsicum annuum L.), cay cà chua (Solanum lycopersicum L.), cây bông (Gossypium hirsutum L.), cây dưa leo (Cucumis sativus L.), cây dừa (Cocos nucifera L.), cây chuỗi (Musa spp.), cây xoài (Mangifera indica L.), cây cam (Citrus sinensis L.) và cây chanh (Citrus limon L. Các nghiên cứu nay cho thấy các chế phẩm sinh học từ cây neem có hiệu lực phòng trừ nhện đỏ từ 60-90%, tùy thuộc vào nồng độ, thời gian xử lý và điều kiện môi trường. Tuy nhiên, nghiên cứu về việc sử dụng các chế phẩm sinh học từ cây neem trong phòng trừ nhện đỏ trên cây đậu cô ve còn rất hạn chế.
Chỉ có một số ít nghiên cứu đề cập đến việc sử dụng dầu neem hoặc chiết xuất neem kết hợp với các biện pháp khác để phòng trừ nhện đỏ trên cây đậu cô ve. Các nghiên cứu này chỉ đưa ra kết quả sơ bộ, chưa có đánh giá chỉ tiết về hiệu lực, ảnh hưởng đến cây đậu cô ve và môi trường. Do đó, việc nghiên cứu đánh giá hiệu lực của chế phẩm sinh học chứa hoạt chất Azadirachtin từ cây neem trong phòng trừ nhện đỏ gây bệnh trên cây đậu cô ve là rất cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn. Mục tiêu của đề tài Xác định nồng độ tối ưu của chế phẩm sinh học chứa hoạt chất Azadirachtin từ cây neem dé phòng trừ nhện đỏ trên cây đậu cô ve.
Nội dung thực hiện Dé đạt được các mục tiêu đã dé ra, dé tài nghiên cứu sẽ thực hiện các nội dung sau: Nội dung I:Khảo sát hiệu lực phòng trừ nhện đỏ của thuốc Tanixa Bio Safe 1 EC. Nội dung 2: Khảo sát hiệu lực phòng trừ nhện đỏ khi kết hợp giữa chất phụ trợ Vif-Strenght với 3 nồng độ thuốc Oberon 240 SC và phân tích dư lượng thuốc trong quả đậu cô ve sau thu hoạch. TONG QUAN TÀI LIEU 2. Một số kết quả nghiên cứu về nhện đỏ (Tetranychus urticae Koch) 2.
Phân bo và phạm vi ký chủ Nhén do (Zetranychus urticae) là một loài côn trùng thuộc bộ Nhện (Arachnida), họ Nhện đỏ (Tetranychidae). Nhén đỏ có kích thước rất nhỏ, chỉ từ 0,3- 0,6 mm, có thé nhìn thấy bằng kính lúp hoặc kính hiển vi. Nhện đỏ có màu sắc đa dạng, từ trắng, vàng, xanh, đỏ đến đen, tùy thuộc vào chủng loài, giống, giới tính, độ tudi và thức ăn. Nhện đỏ có thé phân biệt giới tinh bằng cách nhìn vào hình dạng của đầu, cơ quan sinh dục và số lượng chân.
Nhện đỏ đực có đầu nhỏ hơn, cơ quan sinh dục dang túi và có 8 chân, trong khi nhện đỏ cái có đầu to hơn, cơ quan sinh dục dạng ống và có 6 chân. Nhén đỏ là một loài côn trùng phô biến và phân bồ rộng rãi trên thé giới, từ các vùng ôn đới đến nhiệt đới. Nhện đỏ có thể sống ở nhiều loại môi trường khác nhau, từ đất, cây, rơm rạ, đến vải, giấy và nhựa. Nhện đỏ có khả năng thích nghi cao với các điều kiện thời tiết và môi trường khắc nghiệt, như nhiệt độ cao, độ ẩm thấp, ánh sáng mạnh, gió lớn và thiếu oxy.
Nhện đỏ có thể sinh sản nhanh chóng, mỗi con cái có thê đẻ từ 50-100 trứng trong vòng 2-4 tuần, tùy thuộc vào nhiệt độ và thức ăn. Nhén đỏ có chu kỳ sống ngắn, từ 10-40 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ và độ âm. Nhén đỏ có thé trải qua 4 giai đoạn phát triển, bao gồm: trứng, au trùng, dia và trưởng thành. Nhện đỏ có thé di chuyển bằng cách bò, nhảy, bay hoặc bám vào các vật thé khác.
Nhén đỏ là một loài côn trùng có phạm vi ký chủ rộng, có thé gây hại cho hơn 1000 loại cây trồng khác nhau, bao gồm các loại cây lương thực, cây công nghiệp, cây ăn quả, cây hoa, cây cảnh và cây thuốc. Nhện đỏ gây hại cho cây trồng bằng cách hút nước và chất dinh dưỡng từ các mô lá, làm giảm diện tích quang hợp, gây sọc vàng, héo rụng lá, giảm sinh trưởng và năng suất của cây. Ngoài ra, nhện đỏ còn tạo ra các mạng nhện bao phủ lá, cành và hoa, làm giảm thâm mỹ va chat lượng cua cây trông. Nhén đỏ cũng có thê làm truyền nhiễm các loại virus, vi khuân, nam và ký sinh trùng gây bệnh cho cây trồng.
Một sô loại cây trông bị nhện đỏ gây hại nhiêu nhât là: cây ớt, cây cà chua, cây bông, cây dưa leo, cây dừa, cây chuôi, cây xoai, cây cam, cây chanh, cây đậu, cây khoai tây, cây lúa mì, cây ngô, cây nho, cây hồng, cây lan, cây cà phê và cây trà. Đặc điểm hình thái và sinh học Nhện đỏ có hình dạng bầu dục, đài từ 0,3-0,6 mm, rộng từ 0,2-0,4 mm. Nhện đỏ có màu sắc đa dạng, từ trắng, vàng, xanh, đỏ đến đen, tùy thuộc vào chủng loài, giống, giới tính, độ tuôi và thức ăn. Nhén đỏ có thé phân biệt giới tính bang cách nhìn vào hình dạng của đầu, cơ quan sinh dục và số lượng chân.
Nhện đỏ đực có đầu nhỏ hơn, cơ quan sinh duc dang túi và có 8 chân, trong khi nhện đỏ cái có đầu to hơn, cơ quan sinh dục đạng ống và có 6 chân. Nhện đỏ có hai đôi mắt đỏ nhỏ ở hai bên đầu, một đôi răng nhọn ở miệng và một đôi râu ở cằm. Nhện đỏ có bốn cặp chân, mỗi chân có bảy khớp, chân thứ nhất có một đôi móng nhọn dùng đề cắn xé lá, chân thứ tư có một đôi móng nhọn dùng đê bám vào các vật thê khác. Nhện đỏ có chu kỳ sống ngắn, từ 10-40 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ và độ âm.
Nhện đỏ có thể trải qua 4 giai đoạn phát triển, bao gồm: trứng, ấu trùng, địa và trưởng thành. Trứng nhện đỏ có hình dạng tròn, màu trang, đường kính khoảng 0,1 mm. Trứng nhện đỏ được đẻ trên mặt đưới của lá, thường gần gân lá hoặc mép lá. Mỗi con nhện đỏ cái có thể đẻ từ 50-100 trứng trong vòng 2-4 tuần, tùy thuộc vào nhiệt độ va thức ăn.
Trứng nhện đỏ nở thành ấu trùng sau 2-5 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ. Au trùng nhện đỏ có hình dang giống nhện đỏ trưởng thành, nhưng nhỏ hơn, chỉ có 0,15- 0,2 mm, và chỉ có 6 chân. Au trùng nhện đỏ lột xác thành địa sau 1-3 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ. Dia nhện đỏ có hình dang giống nhện đỏ trưởng thành, nhưng nhỏ hơn, chỉ có 0,2-0,4 mm, và có 8 chân.
Dia nhện đỏ lột xác thành nhện đỏ trưởng thành sau 1-3 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ. Nhện do trưởng thành có kích thước từ 0,3-0,6 mm, có 8 chân và có thé sinh sản. Nhện đỏ trưởng thành có thể sống từ 10-40 ngày, tùy thuộc vào nhiệt độ và độ âm. Nhén đỏ là một loài côn trùng có kha năng ăn uống đa dạng, có thé hút nước và chất dinh dưỡng từ hơn 1000 loại cây trồng khác nhau.
Nhện đỏ thường ăn các mô lá của cây trồng, nhưng cũng có thể ăn các mô khác, như hoa, quả, hạt và rễ. Nhện đỏ có thê ăn các loại cây trồng có lá mỏng, lá dày, lá nhám, lá bóng, lá xanh, lá đỏ, lá vàng, lá trắng hoặc lá có sọc. Nhện đỏ có thé ăn các loại cây trồng có hàm lượng chat dinh dưỡng cao, như đạm, đường, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất. Nhện đỏ có thể ăn các loại cây trồng có chứa các chất phòng vệ thực vật, như tanin, alkaloid, terpenoid, flavonoid, phenol, glycosid và saponin.
Nhện đỏ có thể ăn các loại cây trồng có chứa các chất độc hại, như nicotine, caffeine, solanin, atropin, strychnin va cyanid. Nhén đỏ có thé ăn các loại cây trồng có chứa các chất kích thích, như capsaicin, menthol, eugenol và limonen. Nhện đỏ có thé ăn các loại cây trồng có chứa các chất hương thơm, như vanillin, cinnamaldehyde, citral và geraniol. Nhện đỏ có khả năng thích nghi cao với các điều kiện thời tiết và môi trường khắc nghiệt, như nhiệt độ cao, độ am thap, ánh sáng mạnh, gió lớn va thiếu Oxy.
Nhén đỏ có kha nang di chuyén bang cach bò, nhảy, bay hoặc bám vào các vật thể khác.