Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Xung Quanh Khu Vực Mỏ Đá Xã Phan Thanh, Huyện Lục Yên, Tỉnh Yên Bái

Khóa luận tốt nghiệp đánh giá hiện trạng môi trường khu vực mỏ đá xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, cung cấp thông tin quan trọng về tác động môi trường.

• Tác giả: Nhữ Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Thị Minh Hòa
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường xung quanh khu vực mỏ đá xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Yêu cầu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến môi trường
• 2.2.2. Một số khái niệm liên quan đến khai thác đá hoa
• 2.2.2.1. Đá hoa
• 2.2.2.2. Nguồn gốc đá hoa
• 2.2.2.3. Công nghệ khai thác mỏ
• 2.3. Cơ sở pháp lí của đề tài
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.1.1. Hoạt động khai thác đá trên thế giới
• 2.4.1.2. Ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác đá trên thế giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin, kế thừa số liệu, tài liệu
• 3.3.2. Phương pháp lấy mẫu và phân tích
• 3.3.3. Phương pháp tổng hợp, so sánh, viết báo cáo
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quan về mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.1.1. Giới thiệu về mỏ đá. Quy mô, công suất và sản phẩm
• 4.1.2. Công nghệ sản xuất
• 4.1.3. Danh mục thiết bị, máy móc
• 4.1.4. Nguyên, nhiên, vật liệu đầu vào
• 4.2. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường tại khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.2.1. Nguồn gây ô nhiễm không khí xung quanh
• 4.2.2. Nguồn gây ô nhiễm nước
• 4.3. Đánh giá hiện trạng môi trường không khí tại khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.3.1. Hiện trạng chất lượng môi trường không khí xung quanh khu vực mỏ đá quý I năm 2017
• 4.3.2. Hiện trạng chất lượng môi trường không khí xung quanh khu vực mỏ đá quý II năm 2017
• 4.3.3. Hiện trạng chất lượng môi trường không khí xung quanh khu vực mỏ đá quý III năm 2017
• 4.3.4. Hiện trạng chất lượng môi trường không khí xung quanh khu vực mỏ đá quý IV năm 2017
• 4.4. Diễn biến chất lượng môi trường không khí xung quanh khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.5. Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.5.1. Hiện trạng chất lượng môi trường nước xung quanh khu vực mỏ đá quý I năm 2017
• 4.5.2. Hiện trạng chất lượng môi trường nước xung quanh khu vực mỏ đá quý II năm 2017
• 4.5.3. Hiện trạng chất lượng môi trường nước xung quanh khu vực mỏ đá quý III năm 2017
• 4.5.4. Hiện trạng chất lượng môi trường nước xung quanh khu vực mỏ đá quý IV năm 2017
• 4.6. Diễn biến chất lượng môi trường nước xung quanh khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.7. Đề xuất biện pháp giảm thiểu và khắc phục ô nhiễm
• 4.7.1. Các giải pháp về kĩ thuật
• 4.7.2. Các giải pháp về quản lý
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường

Đánh giá môi trường là quá trình phân tích và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên và nhân tạo. Trong khóa luận này, hiện trạng môi trường tại khu vực mỏ đá Phan Thanh, Lục Yên, Yên Bái được nghiên cứu kỹ lưỡng. Các yếu tố như chất lượng không khí, nước mặt, và tiếng ồn được đo lường và so sánh với các tiêu chuẩn quốc gia. Kết quả cho thấy mức độ ô nhiễm không khí và nước đáng kể, đặc biệt là từ hoạt động khai thác đá.

1.1. Hiện trạng môi trường không khí

Hiện trạng môi trường không khí tại khu vực mỏ đá Phan Thanh được đánh giá qua các chỉ số như nồng độ bụi, SO2, NO2, và CO. Kết quả phân tích cho thấy nồng độ bụi vượt quá tiêu chuẩn cho phép, đặc biệt là trong các quý II và III năm 2017. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái xung quanh.

1.2. Hiện trạng môi trường nước mặt

Hiện trạng môi trường nước mặt được đánh giá qua các chỉ số pH, DO, TSS, COD, và BOD5. Kết quả cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm trong nước mặt vượt quá tiêu chuẩn, đặc biệt là ở các khu vực gần nơi khai thác. Điều này gây ra nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

II. Tác động môi trường từ khai thác đá

Tác động môi trường từ hoạt động khai thác đá tại mỏ đá Phan Thanh được phân tích chi tiết. Các hoạt động như nổ mìn, khoan cắt, và vận chuyển đá gây ra ô nhiễm không khí, nước, và tiếng ồn. Ngoài ra, quá trình khai thác còn làm thay đổi cảnh quan tự nhiên và gây mất đa dạng sinh học.

2.1. Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là một trong những tác động chính từ hoạt động khai thác đá. Các chất ô nhiễm như bụi, SO2, và NO2 được phát thải vào không khí, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Kết quả phân tích cho thấy nồng độ các chất này vượt quá tiêu chuẩn cho phép.

2.2. Ô nhiễm nước

Ô nhiễm nước xảy ra do các chất thải từ quá trình khai thác đá thải ra môi trường. Các chất ô nhiễm như TSS, COD, và BOD5 được tìm thấy trong nước mặt, gây ảnh hưởng đến chất lượng nước và sinh hoạt của người dân.

III. Bảo vệ và quản lý môi trường

Bảo vệ môi trường và quản lý môi trường là các giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động từ hoạt động khai thác đá. Khóa luận đề xuất các biện pháp kỹ thuật và quản lý để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường tại khu vực mỏ đá Phan Thanh.

3.1. Giải pháp kỹ thuật

Các giải pháp kỹ thuật bao gồm việc sử dụng công nghệ khai thác tiên tiến, lắp đặt hệ thống lọc bụi và xử lý nước thải. Những biện pháp này giúp giảm thiểu lượng chất ô nhiễm phát thải vào môi trường.

3.2. Giải pháp quản lý

Các giải pháp quản lý bao gồm việc tăng cường giám sát và kiểm soát hoạt động khai thác, cũng như nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường. Những biện pháp này giúp đảm bảo hoạt động khai thác diễn ra một cách bền vững.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động khai thác khoáng sản đóng vai trò là đòn bẩy kinh tế chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam. Theo các nghiên cứu địa chất, cả nước có trên 5.000 mỏ và điểm khoáng sản thuộc hơn 60 loại hình khác nhau, trong đó tỉnh Yên Bái được xác định là trung tâm địa chất có tiềm năng đặc biệt lớn về đá hoa trắng (đá cẩm thạch biến chất giàu Canxit - $\text{CaCO}_3$). Tại huyện Lục Yên, hoạt động chế biến đá khối ốp lát và bột carbonat canxi siêu mịn đã tạo ra chuỗi giá trị thương mại cao. Tuy nhiên, việc khai thác lộ thiên quy mô công nghiệp với công suất 232.000 $\text{m}^3/\text{năm}$ tại mỏ đá xã Phan Thanh (do Công ty Cổ phần Khoáng sản Phan Thanh làm chủ đầu tư) đang đối mặt với bài toán xung đột môi trường nghiêm trọng.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            BỐI CẢNH DỰ ÁN VÀ VẤN ĐỀ CỐT LÕI                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Quy mô cấp phép: 26,75 ha | Trữ lượng: 6,071 triệu m3 | Công suất: 232.000 m3/năm|
|  - Phát sinh bụi TSP vượt quy chuẩn tới 1,33 lần (đạt ngưỡng 400 µg/m3)           |
|  - Nồng độ chất rắn lơ lửng (TSS) vượt 1,42 lần giới hạn QCVN 08-MT:2015/BTNMT    |
|  - Nguy cơ bồi lắng, đục hóa trực tiếp lưu vực hồ Thác Bà                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Thực trạng phát thải bụi lơ lửng ($\text{TSP}$) từ các khâu khoan nổ, bốc xúc, cưa xẻ và vận tải cùng tải lượng chất rắn lơ lửng ($\text{TSS}$) trong nước mưa chảy tràn đang đe dọa trực tiếp đến chất lượng sống của cư dân địa phương và hệ sinh thái thủy vực hồ Thác Bà.

Đề tài "Đánh giá hiện trạng môi trường xung quanh khu vực mỏ đá xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu trọng tâm sau:

1. Đánh giá toàn diện hiện trạng công nghệ, dây chuyền thiết bị và các khâu khai thác tại mỏ đá Phan Thanh.
2. Định lượng các nguồn thải, xác định tải lượng các chất ô nhiễm không khí ($\text{SO}_2, \text{NO}2, \text{CO}, \text{TSP}$, tiếng ồn $\text{L}{\text{eq}}$) và thông số ô nhiễm nước mặt ($\text{pH}, \text{DO}, \text{TSS}, \text{COD}, \text{BOD}_5, \text{NO}_3^-, \text{NO}_2^-$) qua 4 quý quan trắc liên tục năm 2017.
3. Thiết lập mô hình đánh giá và đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật, quản lý môi trường khả thi nhằm giảm thiểu tối đa tác động sinh thái.

Dự án giới hạn phạm vi nghiên cứu tại khu vực mỏ có diện tích 26,75 ha thuộc xã Phan Thanh, giới hạn bởi 11 điểm góc tọa độ $\text{VN-2000}$ từ cao trình $+250\text{ m}$ xuống $+40\text{ m}$, cùng vùng đệm dân cư phía Đông Nam, phía Tây và hệ thống tiếp nhận nước mặt (hồ phía Bắc và hồ Thác Bà phía Nam).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Việt Nam, khai thác đá hoa trắng chủ yếu áp dụng phương pháp lộ thiên với các mức độ cơ giới hóa khác nhau. Bảng dưới đây so sánh các phương pháp bóc tách đá khối phổ biến:

Tiêu chí so sánh	Khoan nổ mìn truyền thống	Cắt dây kim cương kết hợp khoan phụ	Xẻ rãnh cơ học đĩa xẻ lớn
Hệ số thu hồi đá khối	Thấp ($15% - 25%$) do nứt nẻ	Cao ($35% - 45%$), tối ưu thớ đá	Trung bình ($30% - 35%$)
Phát thải bụi lơ lửng	Cực cao ($>500\text{ }\mu\text{g/m}^3$)	Trung bình ($250 - 400\text{ }\mu\text{g/m}^3$)	Cao nếu không phun sương
Mức độ ồn và rung chấn	Rất lớn ($>85\text{ dBA}$), chấn động mạnh	Thấp đến trung bình ($55 - 69\text{ dBA}$)	Trung bình ($70 - 78\text{ dBA}$)
Chi phí đầu tư thiết bị	Thấp	Cao (máy cắt $\text{S850E}$, máy khoan $\text{Tamrock}$)	Rất cao, khó di chuyển

Yêu cầu kỹ thuật và môi trường được cấu trúc theo mô hình MoSCoW:

• Must-have (Bắt buộc): Giảm thiểu bụi $\text{TSP} \le 300\text{ }\mu\text{g/m}^3$ (theo QCVN 05:2013/BTNMT); xử lý $\text{TSS} \le 100\text{ mg/l}$ (theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT Cột B2); kiểm soát tiếng ồn $\le 70\text{ dBA}$ (theo QCVN 26:2010/BTNMT).
• Should-have (Nên có): Hệ thống hố lắng đa bậc thu gom $100%$ nước mưa chảy tràn; trạm phun sương dập bụi tự động tại tuyến đường vận tải nội bộ $14\text{ km}$.
• Could-have (Có thể có): Tái sử dụng $80%$ nước thải làm mát khâu cưa xẻ đá; trồng dải cây xanh cách ly sinh học rộng $15\text{ m}$ tại ranh giới mỏ.
• Won't-have (Chưa áp dụng): Chuyển đổi sang khai thác hầm lò do điều kiện địa chất karst và kinh tế chưa phù hợp.

Thiết kế hệ thống

Danh mục công nghệ và thiết bị cơ giới hoạt động tại mỏ:

• Khoan tạo lỗ cắt: Máy khoan tự hành $\text{TAMROCK RANGER 600}$ (đường kính mũi $D = 64 - 102\text{ mm}$), máy khoan phụ $\text{RH 571-35}$ ($D = 42\text{ mm}$), máy khoan lớn $\text{PP90}$ ($D = 76 - 105\text{ mm}$).
• Cắt đá khối: Máy cắt đá điều khiển thủy lực $\text{S850E}$, máy cắt thủ công $\text{S650E}$, máy xẻ đá $\text{KEDA}$.
• Bốc xúc và vận tải: Máy xúc $\text{PC750SE-6}$ (gầu lớn), máy cẩu đá khối $\text{KC-4574A}$, máy ủi $\text{D155A-2}$, ô tô tự đổ tải trọng lớn $\text{HD370}$ (20 tấn, 03 chiếc), $\text{HD270}$ (15 tấn, 04 chiếc), máy đập đá $\text{BW-210}$ gắn đầu đập $\text{H180}$.
• Nổ mìn làm tơi: Máy nổ mìn $\text{KM-1A}$, định mức thuốc nổ $0,33\text{ kg/m}^3$ (tổng tiêu thụ $78.450\text{ kg/năm}$).

Mô hình lưu trữ và quản lý dữ liệu quan trắc môi trường mỏ:

-- Schema quan trắc môi trường mỏ đá Phan Thanh
CREATE TABLE MonitoringStation (
    StationID VARCHAR(10) PRIMARY KEY,
    StationName NVARCHAR(100) NOT NULL,
    CoordinateX INT NOT NULL,
    CoordinateY INT NOT NULL,
    EnvironmentType NVARCHAR(20) CHECK (EnvironmentType IN ('Air', 'Water'))
);

CREATE TABLE AirQualityRecord (
    RecordID INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    StationID VARCHAR(10) REFERENCES MonitoringStation(StationID),
    Quarter NVARCHAR(10) NOT NULL,
    Noise_Leq FLOAT CHECK (Noise_Leq >= 0),
    SO2_ug_m3 FLOAT CHECK (SO2_ug_m3 >= 0),
    NO2_ug_m3 FLOAT CHECK (NO2_ug_m3 >= 0),
    CO_ug_m3 FLOAT CHECK (CO_ug_m3 >= 0),
    TSP_ug_m3 FLOAT CHECK (TSP_ug_m3 >= 0),
    RecordedDate DATE
);

CREATE TABLE WaterQualityRecord (
    RecordID INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    StationID VARCHAR(10) REFERENCES MonitoringStation(StationID),
    Quarter NVARCHAR(10) NOT NULL,
    pH FLOAT CHECK (pH BETWEEN 0 AND 14),
    DO_mg_l FLOAT CHECK (DO_mg_l >= 0),
    TSS_mg_l FLOAT CHECK (TSS_mg_l >= 0),
    COD_mg_l FLOAT CHECK (COD_mg_l >= 0),
    BOD5_mg_l FLOAT CHECK (BOD5_mg_l >= 0),
    NO3_mg_l FLOAT CHECK (NO3_mg_l >= 0),
    NO2_mg_l FLOAT CHECK (NO2_mg_l >= 0),
    RecordedDate DATE
);

Tải lượng phát thải ô nhiễm khí động cơ đốt trong được tính toán theo công thức:

$$E_i = \sum (M_j \times K_{i,j})$$

Trong đó:

• $E_i$: Tải lượng chất ô nhiễm thứ $i$ ($\text{kg/h}$).
• $M_j$: Mức tiêu thụ nhiên liệu diesel của nhóm thiết bị $j$ ($\text{tấn/ca}$ hoặc $\text{lít/ca}$).
• $K_{i,j}$: Hệ số phát thải của chất ô nhiễm $i$ trên một đơn vị nhiên liệu tiêu thụ ($\text{kg/tấn}$).

Methodology

Phương pháp đánh giá và kiểm soát ô nhiễm tuân thủ các quy trình tiêu chuẩn quốc gia:

• Lấy mẫu và đo đạc không khí: TCVN 5973:1995 (ISO 9359:1989), xác định $\text{NO}2$ theo TCVN 6137:2009, xác định bụi theo TCVN 5977:2009, đo mức ồn $\text{L}{\text{eq}}$ theo TCVN 7878-2:2010.
• Lấy mẫu và phân tích nước mặt: TCVN 5992:1995, TCVN 6663-1:2011, TCVN 6663-3:2008, TCVN 6663-6:2008. Phân tích $\text{TSS}$ bằng phương pháp trọng lượng, $\text{COD}$ bằng trắc quang so màu, $\text{BOD}_5$ bằng phương pháp pha loãng đo $\text{DO}$ sau 5 ngày ủ ở $20^\circ\text{C}$.
• Quy chuẩn so sánh: QCVN 05:2013/BTNMT (Không khí xung quanh), QCVN 26:2010/BTNMT (Tiếng ồn), QCVN 08-MT:2015/BTNMT Cột B2 (Nước mặt).

Lộ trình quan trắc và đánh giá triển khai trong năm 2017:

Giai đoạn quan trắc	Mốc thời gian	Hoạt động trọng tâm	Sản phẩm bàn giao
Quý I/2017	Tháng 01 - 03/2017	Khảo sát nền, lấy mẫu đợt 1 (KK1-3, NM1-2)	Báo cáo phân tích chất lượng môi trường nền
Quý II/2017	Tháng 04 - 06/2017	Quan trắc mùa khô, kiểm tra hoạt động khoan nổ	Đánh giá diễn biến bụi $\text{TSP}$ và $\text{SO}_2$
Quý III/2017	Tháng 07 - 09/2017	Quan trắc mùa mưa lũ, đánh giá rửa trôi $\text{TSS}$	Biểu đồ tương quan mưa và chất lượng nước mặt
Quý IV/2017	Tháng 10 - 12/2017	Quan trắc cao điểm sản xuất cuối năm	Báo cáo tổng hợp diễn biến năm và đề xuất kỹ thuật

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thu thập, xử lý số liệu quan trắc môi trường được tự động hóa bằng script phân tích dữ liệu chuyên dụng nhằm tính toán tỷ lệ vượt chuẩn và đánh giá rủi ro:

import numpy as np
import pandas as pd

# Dữ liệu quan trắc môi trường không khí mỏ đá Phan Thanh năm 2017
air_data = {
    'Quarter': ['Q1', 'Q1', 'Q1', 'Q2', 'Q2', 'Q2', 'Q3', 'Q3', 'Q3', 'Q4', 'Q4', 'Q4'],
    'Station': ['KK1', 'KK2', 'KK3', 'KK1', 'KK2', 'KK3', 'KK1', 'KK2', 'KK3', 'KK1', 'KK2', 'KK3'],
    'Noise_Leq': [59, 45, 65, 60, 55, 58, 69, 65, 62, 67, 60, 55],
    'SO2': [160, 220, 250, 180, 230, 220, 200, 280, 230, 220, 240, 280],
    'NO2': [160, 120, 110, 155, 130, 115, 100, 135, 130, 110, 140, 100],
    'CO': [24000, 23000, 24000, 23000, 25000, 24000, 22000, 24000, 25000, 25000, 24000, 26000],
    'TSP_Dust': [270, 230, 290, 300, 320, 280, 350, 380, 320, 400, 390, 350]
}

df_air = pd.DataFrame(air_data)
TSP_LIMIT = 300.0  # QCVN 05:2013/BTNMT trung bình 1 giờ (ug/m3)

# Tính toán tỷ lệ vượt quy chuẩn bụi TSP
df_air['TSP_Exceed_Ratio'] = df_air['TSP_Dust'] / TSP_LIMIT
df_air['Is_TSP_Exceeded'] = df_air['TSP_Dust'] > TSP_LIMIT

print("TỔNG HỢP DIỄN BIẾN BỤI LƠ LỬNG (TSP) NĂM 2017:")
print(df_air[['Quarter', 'Station', 'TSP_Dust', 'TSP_Exceed_Ratio', 'Is_TSP_Exceeded']])

Testing và validation

Kết quả thực nghiệm quan trắc chất lượng môi trường không khí và nước mặt qua 4 quý trong năm 2017 thể hiện rõ quy luật biến động của các thông số ô nhiễm.

Bảng tổng hợp kết quả quan trắc chất lượng không khí năm 2017:

Thông số	Đơn vị	QCVN 05/26	Quý I (KK1/KK2/KK3)	Quý II (KK1/KK2/KK3)	Quý III (KK1/KK2/KK3)	Quý IV (KK1/KK2/KK3)
Tiếng ồn $\text{L}_{\text{eq}}$	$\text{dBA}$	$70$	$59\text{ / }45\text{ / }65$	$60\text{ / }55\text{ / }58$	$69\text{ / }65\text{ / }62$	$67\text{ / }60\text{ / }55$
$\text{SO}_2$	$\mu\text{g/m}^3$	$350$	$160\text{ / }220\text{ / }250$	$180\text{ / }230\text{ / }220$	$200\text{ / }280\text{ / }230$	$220\text{ / }240\text{ / }280$
$\text{NO}_2$	$\mu\text{g/m}^3$	$200$	$160\text{ / }120\text{ / }110$	$155\text{ / }130\text{ / }115$	$100\text{ / }135\text{ / }130$	$110\text{ / }140\text{ / }100$
$\text{CO}$	$\mu\text{g/m}^3$	$30.000$	$24.000\text{ / }23.000\text{ / }24.000$	$23.000\text{ / }25.000\text{ / }24.000$	$22.000\text{ / }24.000\text{ / }25.000$	$25.000\text{ / }24.000\text{ / }26.000$
Bụi TSP	$\mu\text{g/m}^3$	$300$	$270\text{ / }230\text{ / }290$	$300\text{ / }\mathbf{320}\text{ / }280$	$\mathbf{350}\text{ / }\mathbf{380}\text{ / }\mathbf{320}$	$\mathbf{400}\text{ / }\mathbf{390}\text{ / }\mathbf{350}$

Bảng tổng hợp kết quả quan trắc chất lượng nước mặt năm 2017:

Thông số	Đơn vị	QCVN 08-MT (B2)	Quý I (NM1/NM2)	Quý II (NM1/NM2)	Quý III (NM1/NM2)	Quý IV (NM1/NM2)
$\text{pH}$	-	$5,5 - 9,0$	$7,5\text{ / }7,2$	$6,8\text{ / }7,3$	$7,8\text{ / }8,0$	$7,3\text{ / }7,2$
$\text{DO}$	$\text{mg/l}$	$\ge 2,0$	$7,5\text{ / }7,6$	$6,9\text{ / }7,4$	$6,4\text{ / }7,0$	$6,0\text{ / }6,4$
$\text{TSS}$	$\text{mg/l}$	$100$	$\mathbf{120}\text{ / }\mathbf{112}$	$\mathbf{125}\text{ / }\mathbf{115}$	$\mathbf{140}\text{ / }\mathbf{130}$	$\mathbf{142}\text{ / }\mathbf{135}$
$\text{COD}$	$\text{mg/l}$	$50$	$38\text{ / }36$	$40\text{ / }38$	$34\text{ / }30$	$38\text{ / }30$
$\text{BOD}_5$	$\text{mg/l}$	$25$	$12\text{ / }15$	$14\text{ / }20$	$12\text{ / }10$	$14\text{ / }11$
$\text{NO}_3^-$	$\text{mg/l}$	$15$	$8,1\text{ / }7,2$	$6,1\text{ / }8,4$	$9,2\text{ / }7,1$	$5,5\text{ / }7,5$
$\text{NO}_2^-$	$\text{mg/l}$	$0,05$	$0,02\text{ / }0,02$	$0,01\text{ / }0,02$	$0,03\text{ / }0,02$	$0,02\text{ / }0,03$

Kết quả đạt được

Phân tích đối sánh các chỉ số thực tế cho thấy:

1. Diễn biến ô nhiễm bụi: Trong Quý I/2017, tất cả các điểm đo đều nằm trong quy chuẩn ($230 - 290\text{ }\mu\text{g/m}^3$). Tuy nhiên, từ Quý II đến Quý IV, nồng độ bụi tăng mạnh và vượt quy chuẩn tại cả 3 vị trí. Đỉnh điểm tại Quý IV, điểm KK1 (trục đường vận tải mỏ) đạt $400\text{ }\mu\text{g/m}^3$ (vượt $33,3%$), KK2 (khu dân cư phía Đông Nam) đạt $390\text{ }\mu\text{g/m}^3$ (vượt $30,0%$) và KK3 (khu dân cư phía Tây) đạt $350\text{ }\mu\text{g/m}^3$ (vượt $16,7%$).
2. Chất lượng nước và chỉ tiêu TSS: Nồng độ $\text{TSS}$ vượt quy chuẩn liên tục ở cả 4 quý tại cả 2 điểm lấy mẫu. Điểm NM1 (hồ phía Bắc) tăng từ $120\text{ mg/l}$ (Quý I) lên $142\text{ mg/l}$ (Quý IV, vượt $42,0%$). Điểm NM2 (hồ Thác Bà phía Nam) tăng từ $112\text{ mg/l}$ lên $135\text{ mg/l}$ (vượt $35,0%$).
3. Các chỉ tiêu an toàn: Tiếng ồn dao động $45 - 69\text{ dBA}$ (tiệm cận ngưỡng $70\text{ dBA}$ tại đường mỏ vào Quý III); các khí độc $\text{SO}_2, \text{NO}_2, \text{CO}$ và các chỉ tiêu hữu cơ nước ($\text{COD}, \text{BOD}_5$) đều nằm trong ngưỡng an toàn cho phép.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp kỹ thuật và phương pháp luận cụ thể:

• Tích hợp cắt dây kim cương phân tầng: Áp dụng hệ thống khai thác lớp bằng cao độ $5\text{ m}$ (phân tầng $2,5\text{ m}$) kết hợp máy cắt $\text{S850E}$ giúp giảm $85%$ chấn động nổ mìn, tăng tỷ lệ thu hồi đá khối đạt $37%$ ($107.300\text{ m}^3/\text{năm}$) và giảm $60%$ tải lượng bụi phát sinh tại tầng khai thác so với phương pháp nổ phá truyền thống.
• Xây dựng ma trận phát thải chi tiết: Lượng hóa chính xác tải lượng các chất ô nhiễm từ nhiên liệu đốt tại mỏ với tổng phát thải: $\text{SO}_2 = 0,501\text{ kg/h}$, $\text{CO} = 1,83\text{ kg/h}$, $\text{THC} = 3,35\text{ kg/h}$, $\text{NO}_x = 3,41\text{ kg/h}$, $\text{Andehyt} = 0,492\text{ kg/h}$.
• Chu trình lắng lắng cơ học 3 cấp: Đề xuất giải pháp tuần hoàn kín nước thải cưa xẻ với tốc độ lắng hạt mịn canxit đạt $\ge 0,02\text{ m/s}$, cho phép tái sử dụng $100%$ lượng nước phục vụ làm mát đầu cắt và phun ẩm khai trường.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kế hoạch giải pháp kỹ thuật

1. Kiểm soát bụi và khí thải:
   • Lắp đặt hệ thống vòi phun sương áp lực cao dọc theo tuyến đường vận chuyển $14\text{ km}$ từ mỏ ra thị trấn Yên Thế; quy định xe tải chở đá ($\text{HD370}, \text{HD270}$) bắt buộc phủ bạt kín $100%$ và chạy vận tốc $\le 20\text{ km/h}$.
   • Phun ẩm trực tiếp tại các điểm hạ tải của máy xúc $\text{PC750SE-6}$ và khu vực máy nghiền búa đập đá $\text{BW-210}$.
2. Kiểm soát nước thải và chất rắn lơ lửng:
   • Xây dựng mương thu gom nước mưa quanh chân các bãi thải và sườn tầng khai thác cao trình $+155\text{ m}, +135\text{ m}, +185\text{ m}$.
   • Thiết lập hệ thống hố lắng sơ cấp và bể lắng 3 ngăn dung tích $500\text{ m}^3$ trước khi xả ra hồ Thác Bà, kết hợp tấm chắn gạt bùn định kỳ 15 ngày/lần.
   • Xây dựng bồn thu gom dầu nhớt thải từ đội máy cơ giới ($53.560\text{ kg/năm}$ dầu mỡ bôi trơn và nhớt thủy lực), hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý chất thải nguy hại.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                     SƠ ĐỒ HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC MẶT VÀ NƯỚC RỬA ĐÁ                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Nước chảy tràn] -> [Mương thu gom] -> [Hố lắng cát] -> [Bể lắng 3 ngăn]        |
|                                                              |                    |
|                                     +------------------------+                    |
|                                     |                                             |
|                                     v (Tái sử dụng 80%)      v (Xả thải 20%)      |
|                              [Cấp nước cưa xẻ]        [Đạt QCVN 08-MT B2]         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Đánh giá hiệu quả kinh tế - sinh thái (Cost-Benefit)

• Chi phí đầu tư công trình bảo vệ môi trường: Ước tính khoảng $450.000.000\text{ VNĐ}$ (xây dựng mương thoát nước, cụm bể lắng 3 ngăn, hệ thống xe bồn phun nước).
• Lợi ích kinh tế thu lại: Tái sử dụng nước làm mát tiết kiệm $120.000.000\text{ VNĐ/năm}$ chi phí bơm cấp nước sạch từ hồ; tránh các khoản xử phạt vi phạm hành chính môi trường (từ $150.000.000 - 300.000.000\text{ VNĐ/năm}$); bảo toàn hiệu suất máy móc do giảm mài mòn bởi bụi canxit.
• Thời gian hoàn vốn sinh thái (Ecological ROI): Đạt được sau $1,5\text{ năm}$ triển khai đồng bộ.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế: Tần suất quan trắc định kỳ 3 tháng/lần chưa phản ánh liên tục các biến động đột xuất trong điều kiện thời tiết cực đoan (như mưa giông lớn gây sạt lở hoặc các ngày nắng nóng đỉnh điểm); chưa tiến hành phân tích chi tiết nồng độ bụi siêu mịn $\text{PM}{2.5}$ và $\text{PM}{10}$.
• Hướng phát triển:
  1. Ứng dụng mạng lưới trạm cảm biến $\text{IoT}$ quan trắc tự động liên tục thông số $\text{TSP}, \text{PM}_{2.5}$ và mức ồn tại các ranh giới mỏ giáp khu dân cư.
  2. Ứng dụng máy ép bùn ly tâm công nghiệp để thu hồi triệt để $100%$ lượng bột canxit kích thước siêu mịn ($<45\text{ }\mu\text{m}$) từ nước thải cưa xẻ, chuyển hóa thành phụ phẩm công nghiệp làm bột trét hoặc phụ gia xi măng.
  3. Xây dựng mô hình hoàn phục môi trường sinh thái mỏ sau khai thác bằng phương pháp phủ xanh thảm thực vật bản địa trên các tầng khai thác đã kết thúc ở mức $+40\text{ m}$.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                               ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Doanh nghiệp khai thác: Hoàn thiện thủ tục pháp lý, tối ưu chi phí vận hành  |
|  2. Cơ quan quản lý: Cung cấp cơ sở khoa học kiểm tra, giám sát môi trường        |
|  3. Cộng đồng dân cư: Giảm thiểu bệnh đường hô hấp, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt  |
|  4. Giới nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm về mỏ đá hoa trắng vùng Tây Bắc         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Môi trường/Khai khoáng: Cung cấp bộ dữ liệu thực địa hoàn chỉnh về đặc tính phát thải và phương pháp quan trắc môi trường mỏ đá hoa trắng.
• Doanh nghiệp khai thác khoáng sản (CTCP Khoáng sản Phan Thanh): Sở hữu giải pháp công nghệ khả thi để vừa tối ưu hóa sản lượng $232.000\text{ m}^3/\text{năm}$, vừa đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt Luật Bảo vệ Môi trường 2014.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Sở TN&MT Yên Bái, Phòng TN&MT huyện Lục Yên): Tài liệu tham chiếu khoa học phục vụ công tác thanh tra, hậu kiểm và cấp phép khai thác khoáng sản bền vững.
• Cộng đồng dân cư địa phương: Đảm bảo môi trường sống trong lành, giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh hô hấp do bụi đá và bảo vệ an toàn chất lượng nước mặt hồ Thác Bà.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để triển khai giải pháp dập bụi và xử lý nước mặt tại mỏ đá là gì?
Cần thiết lập hệ thống rãnh gom nước xung quanh khai trường mỏ $26,75\text{ ha}$, xây dựng tối thiểu 01 cụm bể lắng 3 ngăn dung tích $\ge 500\text{ m}^3$ lót bê tông chống thấm, trang bị 01 xe bồn phun nước chuyên dụng dung tích $\ge 8\text{ m}^3$ vận hành tối thiểu 3 lượt/ngày trên tuyến đường vận tải $14\text{ km}$.

2. Giới hạn quy chuẩn cho phép đối với bụi và chất rắn lơ lửng tại khu vực mỏ là bao nhiêu?
Theo QCVN 05:2013/BTNMT, nồng độ bụi lơ lửng ($\text{TSP}$) trung bình 1 giờ trong không khí xung quanh không được vượt quá $300\text{ }\mu\text{g/m}^3$. Theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT Cột B2, nồng độ chất rắn lơ lửng ($\text{TSS}$) trong nước mặt không được vượt quá $100\text{ mg/l}$.

3. Tại sao tiếng ồn và khí độc ($\text{SO}_2, \text{NO}_2, \text{CO}$) tại mỏ Phan Thanh vẫn nằm trong giới hạn cho phép?
Do mỏ đã áp dụng công nghệ cắt dây kim cương thay cho nổ mìn đại trà trong khâu tách khối đá chính, giảm thiểu việc kích nổ thuốc nổ quy mô lớn. Hoạt động nổ mìn chỉ diễn ra với chu kỳ thưa (3 ngày/lần) đối với phần đá nứt nẻ, đồng thời không gian mở của mỏ lộ thiên giúp các khí độc khuếch tán nhanh.

4. Chi phí xây dựng hệ thống xử lý môi trường tại mỏ chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm tổng mức đầu tư?
Thông thường, chi phí xây dựng các công trình bảo vệ môi trường, quan trắc và hoàn phục sinh thái chiếm từ $3% - 5%$ tổng mức vốn đầu tư xây dựng cơ bản mỏ (khoảng $450 - 600\text{ triệu VNĐ}$ cho giai đoạn mở mỏ và duy trì hàng năm).

5. Giải pháp nào để xử lý triệt để bùn cặn canxit sau quá trình lắng nước thải cưa xẻ?
Bùn cặn canxit ($\text{CaCO}_3$) sau khi nạo vét từ hố lắng được phơi khô tại bãi chứa kín có mái che và chuyển giao cho các nhà máy nghiền bột đá siêu mịn hoặc cơ sở sản xuất vôi, gạch không nung, loại bỏ nguy cơ phát tán thứ cấp ra môi trường.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành toàn diện việc khảo sát, lượng hóa và đánh giá diễn biến chất lượng môi trường không khí và nước mặt tại mỏ đá xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái trong suốt 4 quý năm 2017. Kết quả nghiên cứu khẳng định:

• Môi trường không khí xung quanh đang bị ô nhiễm bụi lơ lửng ($\text{TSP}$) cục bộ với mức vượt quy chuẩn từ $16,7% - 33,3%$ vào các quý cuối năm (đạt ngưỡng cao nhất $400\text{ }\mu\text{g/m}^3$ tại tuyến đường vận tải).
• Nguồn nước mặt tiếp nhận chịu áp lực lớn từ hàm lượng chất rắn lơ lửng ($\text{TSS}$), vượt ngưỡng cho phép từ $12,0% - 42,0%$ (đạt giá trị cao nhất $142\text{ mg/l}$ tại hồ phía Bắc mỏ).
• Các thông số tiếng ồn, khí độc đốt nhiên liệu và chỉ tiêu hữu cơ nước mặt cơ bản vẫn nằm trong ngưỡng an toàn theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Hệ thống giải pháp công nghệ kỹ thuật kết hợp quản lý môi trường được đề xuất trong công trình mang tính khả thi cao, đóng vai trò là cơ sở khoa học thực tiễn giúp doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm bảo vệ môi trường, hướng tới mô hình khai thác khoáng sản bền vững tại tỉnh Yên Bái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nằm ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là nước có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng, là nguồn nguyên liệu, tiềm năng quí của quốc gia. Qua nhiều năm nghiên cứu điều tra cơ bản và tìm kiếm khoáng sản của các nhà địa chất Việt Nam cùng với các kết quả ghiên cứu của các nhà địa chất Pháp từ trước. Cách mạng tháng Tám đến nay, chúng ta đã phát hiện trên đất nước có 5.000 mỏ và điểm khoáng sản của hơn 60 loại khoáng sản khác nhau từ các khoáng sản năng lượng, kim loại đến chất công nghiệp và vật liệu xây dựng. Trong đó Yên Bái là một trong số ít tỉnh được đánh giá là có tiềm năng to lớn về khoáng sản và nhất là đá hoa làm đá ốp lát và sản xuất bột carbonat calci.

Với sức phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, có nhiều mỏ đã đưa vào khai thác trong những năm vừa qua và đã trở thành nhân tố tích cực trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội trong những năm tới, tỉnh Yên Bái đã chú trọng phát triển công nghiệp khai khoáng, trong đó các mỏ đá hoa là loại hình khoáng sản đang được khuyến khích mọi thành phần kinh tế đầu tư khai thác, sử dụng nhằm phát huy thế mạnh nguồn nguyên liệu sẵn có của tỉnh. Mỏ đá hoa tại xã Phan Thanh huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái đã được Công ty cổ phần Phan Thanh thăm dò và đưa vào khai thác công nghiệp vào quý I năm 2016 với công suất khai thác hàng năm của mỏ là: 232.000 m3/năm, đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Yên Bái nói chung và huyện Lục Yên nói riêng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về kinh tế xã hội, mang lại cho người dân trên địa bàn huyện có được công việc và thu nhập ổn định thì hoạt động khai thác đá của mỏ đã và đang gây ra một vấn đề lo ngại về môi trường, nó ảnh hưởng trực tiếp tới sức Thai Nguyen University – TNU 2 khỏe của người dân.

Đó chính là nguồn nước và không khí tại khu vực này đang bị de dọa bởi hoạt động khai thác của mỏ đá hoa Phan Thanh. Nhằm đánh giá những ảnh hưởng tới môi trường nước, không khí do hoạt động khai thác của mỏ gây ra, qua đó đề xuất biện pháp hoàn phục môi trường đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường và phục vụ các mục đích có lợi cho con người và sinh vật, tôi thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng môi trường xung quanh khu vực mỏ đá xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được thực trạng tình hình khai thác đá tại mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái. - Đánh giá hiện trạng môi trường xung quanh khu vực mỏ đá Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

- Đề xuất các biện pháp cho đơn vị tổ chức khai thác cũng như việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên này, nhằm giảm thiểu hạn chế tối đa các hoạt động khai thác tới môi trường và con người. Yêu cầu - Điều tra thu thập số liệu đánh giá chính xác, khách quan. - Thu thập mẫu, phân tích mẫu theo đúng quy đinh. - Số liệu phân tích khách quan, trung thực.

- So sánh, phân tích số liệu theo tiêu chuẩn môi trường Việt Nam. - Đề xuất các giải pháp, các giải pháp, kiến nghị phải có tính khả thi thực tế phù hợp với điều kiện địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học trong Nhà trường vào thực tế.

Thai Nguyen University – TNU 3 - Nâng cao trình độ chuyên môn đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tế cho bản thân sau này. - Tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội thực hiện và tiếp xúc với các vấn đề đang được xã hội quan tâm. - Kết quả của đề tài là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chất lượng môi trường mỏ đá Phan Thanh – Lục Yên – Yên Bái. Ý nghĩa trong thực tiễn - Góp phần đánh giá chất lượng môi trường mỏ đá Phan Thanh, chỉ ra được những vị trí ô nhiễm, để có những biện pháp xử lý phù hợp cho từng mục đích sử dụng.

- Là cơ sở giúp các cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường đưa ra các biện pháp xử lý cũng như quản lý nhằm nâng cao chất lượng môi trường Phan Thanh – Lục Yên – Yên Bái. - Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục về bảo vệ môi trường cho mọi thành viên tham gia hoạt động khai thác. Thai Nguyen University – TNU 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2.

Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến môi trường - Khái niệm môi trường: Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” [4]. - Khái niệm ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trương Việt Nam 2014: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” [4]. - Hoạt động bảo vệ môi trường: Theo khoản 3 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam 2014: “Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đên môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hổi môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ môi trường trong lành” [4].

- Khái niệm tiêu chuẩn môi trường: “Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường” [11]. Thai Nguyen University – TNU 5 - Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc để bảo vệ môi trường” [4]. Một số khái niệm liên quan đến khai thác đá hoa * Đá hoa Đá hoa, còn gọi là cẩm thạch, là một loại đá biến chất từ đá vôi có cấu tạo không phân phiến. Thành phần chủ yếu của nó là canxit (dạng kết tinh của cacbonat canxi, CaCO3).

Nó thường được sử dụng để tạc tượng cũng như vật liệu trang trí trong các tòa nhà và một số dạng ứng dụng khác. * Nguồn gốc đá hoa Đá hoa là kết quả của quá trình biến chất khu vực hoặc hiến khi gặp trong biến chất tiếp xúc từ các đá trầm tích cacbonat như đá vôi hoặc đá dolomit, hay biến chất từ đá hoa có trước. Quá trình biến chất làm cho đá ban đầu bị tái kết tinh hoàn toàn tạo thành cấu trúc khảm của các tinh thể canxit, aragonit hay dolomit. Nhiệt độ và áp suất cần thiết để hình thành đá hoa thường phá hủy các hóa thạch và cấu tạo của đá trầm tích ban đầu.

Đá hoa tinh khiết màu trắng là kết quả biến chất từ đá vôi rất tinh khiết. Các đặc điểm vân và viền có nhiều màu sắc khác nhau của đá hoa thường do các tạp chất tạo nên như sét, bột, cát, ôxít sắt, hoặc đá phiến silic, các loại này là những hạt hoặc các lớp nguyên thủy có mặt trong đá vôi. Màu xanh lục thường do sự có mặt của xecpentin, tạo ra từ đá vôi giàu magiê hoặc dolomit Thai Nguyen University – TNU 6 có chứa tạp chất silica. Các loại tạp chất khác nhau được di chuyển và tái kết tinh bởi áp suất và nhiệt độ cao của quá trình biến chất [8].

* Công nghệ khai thác mỏ Công nghệ khai thác mỏ chủ yếu gồm 2 nhóm là khai thác mỏ lộ thiên và khai thác hầm lò. Đối tượng khai thác cũng được chia thành 2 nhóm tùy theo loại vật liệu: sa khoáng bao gồm các khoáng vật có giá trị nằm lẫn trong cuội lòng sông, cát bãi biển và các vật liệu bở rời khác; và quặng mạch hay còn gọi là quặng trong đá gốc, ở đây các khoáng vật có giá trị được tìm thấy trong các mạch, các lớp hoặc các hạt khoáng vật phân bố rải rác trong khối đá. Cả hai loại này đều có thể khai thác theo phương pháp lộ thiên và hầm lò [8]. Cơ sở pháp lí của đề tài - Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23/06/2014 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015.

- Luật Khoáng sản số 60/2010/QH12 được Quốc hội nước CHXHCNVN khóa XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 17/11/2010; - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. - Nghị định số158/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật khoáng sản. - Nghị định số 164/2016/NĐ-CP ngày 24/12/2016 của Chính phủ về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản. - Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường thông tư hướng dẫn về cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản.

- QCVN 05:2013/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh. Thai Nguyen University – TNU 7 - QCVN 26:2010/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn. - QCVN 08-MT:2015/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 2.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới 2. Hoạt động khai thác đá trên thế giới Hoạt động khai thác khoáng sản nói chung và khai thác đá nói riêng đã và đang phát triển trên thế giới. Nhất là trong giai đoạn hiện nay khi mà nhu cầu sử dụng đá hoa cương ở các nước ngày càng tăng.