CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM ĐÁNH GIÁ VÒNG ĐỜI 1.1 KHÁI NIỆM ĐÁNH GIÁ VÒNG ĐỜI • Khái niệm vòng đời (LC) – Vòng đời của một hoạt động hay quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm từ thời điểm thu thập nguyên liệu thô đầu vào từ Trái đất cho đến khi tất cả các phần còn lại của hoạt động sản xuất và tiêu thụ được thải bỏ về Trái đất ; – Đánh giá đời là việc ước lượng các ảnh hưởng tác động tới môi trường trong toàn bộ vòng đời của một hoạt động hoặc hoặc một một quá trình trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm .1 KHÁI NIỆM ĐÁNH GIÁ VÒNG ĐỜI Đánh giá vòng đời có thể được xử dụng như một công cụ kỹ thuật để nhận dạng , ước lượng các cơ hội để giảm thiểu các ảnh hưởng hưởng xấu đến môi trường, kết hợp với việc mô tả chi tiết sản phẩm, quá trình sản xuất, đóng gói , vật liệu và các hoạt động năng lượng có liên quan. Công cụ này có thể được sử dụng để ước lượng các ảnh hưởng của các phương án quản lý nguồn được thiết kế để tạo ra các hệ thống bền vững; Ứng dụng chính của LCA là để nhận dạng tất cả các ảnh hưởng môi trường từ phía đầu nguồn (Upstream) đến tận phía cuối nguồn (Downstream) của một hoạt động sản xuất cụ thể , cho phép thực hiện tốt công tác quản sản xuất , hoạch định kịp thời các chính sách thúc đẩy hoạt động sản xuất và bảo vệ môi trường KHÁI NIỆM ĐƯỜNG BIÊN ĐÁNH GIÁ Đường biên của một LC là giới hạn xác định các bước chính của một chu trình vòng đời của một sản phẩm/dịch vụ, trên cơ sở sẵn có các thông tin, số liệu có liên quan đến việc sử dụng, tiêu thụ nguyên liệu thô và nguyên liệu trung gian.; Thông thường, đường biên của một LCbao gồm 4 giai đoạn chính: − Thu thập nguyên liệu; − Sản xuất; − Sử dụng / tái sử dụng; − Bảo dưỡng, tái sinh và quản lý chất thải 1.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI 1.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI 4 giai đoạn chính của một vòng đời sản xuất sử dụng, tái chế loại bỏ sản phẩm : 1. Giai đoạn thu thập nguyên liệu: Bao gồm tất cả các hoạt động cần thiết để thu thập hoặc khai thác năng lượng hay nguyên liệu từ lòng đất. Giai đoạn này bao gồm việc vận chuyển nguyên liệu tới nơi sản xuất vật liệu, nhưng không bao gồm các hoạt động xử lý vật liệu.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI 2.
Giai đoạn sản xuất: bao gồm 3 loại hoạt động sau đây Sản xuất vật liệu: Gồm các hoạt động cần thiết để xử lý nguyên liệu tới một dạng mà có thể được sử dụng để chế tạo một sản phẩm đặc biệt hay đóng gói; Thông thường, sản phẩm của các loại vật liệu, hoá chất trung gian và việc vận chuyển vật liệu trung gian phải được kể đến trong công đoạn này. Chế tạo sản phẩm: Gồm các bước xử lý, sử dụng nguyên liệu và sản xuất vật liệu để chế tạo một sản phẩm và trước khi điền đầy và đóng gói sản phẩm cuối cùng. Đóng gói/phân phối: Là quá trình chuẩn bị để sản phẩm hoàn thiện được chất hàng lên tầu hoặc các phương tiện vận tải khác và vận chuyển nó tới các nơi bán lẻ.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI 3.Giai đoạn sử dụng/tái sử dụng/bảo dưỡng: Giai đoạn này bắt đầu sau khi phân phối sản phẩm và vật liệu dự kiến sử dụng và bao gồm các hoạt động sử dụng sản phẩm cuối cùng, bảo dưỡng hoặc tái sử dụng sản phẩm nhằm mục đích kéo dài tuổi thọ của sản phẩm 4. Giai đoạn quản lý chất thải/tái sinh: Giai đoạn này bắt đầu sau khi sản phẩm, vật liệu đã được sử dụng theo mục đích, yêu cầu bao gồm cả quá trình tái sinh và quản lý chất thải.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI Mỗi bước trong vòng đời của một sản phẩm hay vật liệu có thể được phân loại thành những giai đoạn của vòng đời.
Mỗi bước hay quá trình có thể được xem như là một hệ thống con của tổng hệ thống sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc xem xét các bước như là các hệ thống con của vòng đời cho phép chúng ta dễ dàng thu thập toàn bộ số liệu để đánh giá toàn bộ hệ thống.2 CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA VÒNG ĐỜI Mỗi bước trong vòng đời của một sản phẩm hay vật liệu có thể được phân loại thành những giai đoạn của vòng đời. Mỗi bước hay quá trình có thể được xem như là một hệ thống con của tổng hệ thống sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc xem xét các bước như là các hệ thống con của vòng đời cho phép chúng ta dễ dàng thu thập toàn bộ số liệu để đánh giá toàn bộ hệ thống.
VÍ DỤ VỀ QUÁ TRÌNH KHAI THÁC NGUYÊN LIỆU THÔ TRONG SẢN XUẤT XÀ PHÒNG TÁI SINH Tái sinh nhằm làm giảm khối lượng chất thải rắn khi chôn lấp và làm giảm các yêu cầu sản xuất nguyên liệu; Kỹ thuật xác định tổng lượng vật chất tham gia vào chu trình vòng đời sẽ điều chỉnh tất cả các nhu cầu về nguồn nguyên liệu đầu vào, đầu ra và các phát thải để sản xuất các sản phẩm có thể tái sinh được hoặc chứa các nguyên liệu/chất tái sinh; Có 2 hệ thống tái sinh: vòng kín, vòng hởtoàn bộ số liệu để đánh giá toàn bộ hệ thống. Tái sinh vòng kín m: Lượng sản phẩm sau khi sản xuất và sử dụng F: Lượng sản phẩm có thể được tái sinh sau khi sản xuất và sử dụng(F<1). Tái sinh cho phép có thể thu hồi một lượng Fm sản phẩm để tái sinh và cung cấp ngược trở lại đầu vào của quá trình sản xuất và sử dụng, làm giảm nhu cầu cung cấp nguyên liệu thô (là [1-F (1-f)] m thay vì m). Tái sinh vòng hở Việc sản xuất và sử dụng sản phẩm 1 cho phép tái sinh một phần lượng sản phẩm sử dụng (fm1, f<1) để làm nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất và sử dụng sản phẩm 2, là loại sản phẩm không thể tái sinh được.
Với mô hình như vậy, lượng sản phẩm loại bỏ từ quá trình sản xuất và sử dụng sản phẩm 1 có thể giảm xuống, mặt khác nhu cầu nguyên liệu thô cho quá trình sản xuất và sử dụng sản phẩm 2 cũng giảm, góp phần làm giảm nhu cầu sử dụng năng lượng và giảm phát thải môi trường. Trong hệ thống vòng “tái sinh” hở, một sản phẩm làm từ nguyên liệu sơ khai được tái sinh vào một sản phẩm khác và sản phẩm này không tái sinh được mà phải loại bỏ 1.3 CÁC BƯỚC THỰC HIỆN CỦA LCA 1. Kiểm kê nguồn Đầu vào Nguyên liệu trung gian Nguyên liệu thô Đầu ra Sản phẩm Phụ phẩm Các phế liệu 2. Phân tích tác động môi trường • Phát thải khí • Phát thải vào nguồn nước • Phát thải rắn 3.
Phân tích và đề xuất các cơ hội cải thiện, tăng hiệu suất sử dụng năng lượng, giảm ô nhiễm môi trường 1.4 Số liệu cho việc thực hiện LCA 1. Chất lượng số liệu Phân tích độ nhạy Chính xác và rõ ràng Thuộc tính của số liệu Sự không chắc chắn Tính đại diện 2. Thời gian thu thập số liệu 3. Số liệu đặc trưng và số liệu hỗn hợp Chương 2.
Nghị định thư Kyoto và Motreal về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô zôn 29 2.1 LOẠI TRỪ MÔI CHẤT PHÁ HỦY TẦNG Ô ZÔN (ODS) 30 2.1 SỰ PHÁ HỦY TẦNG Ô ZÔN Sự phá hủy tầng Ozone CFC-12 Ozone Mặt O UV Tầng bình lưu trời 10～60km Khí quyển Cl HCFC-22 H C F IR F Nóng lên toàn cầu O C (Biến đổi khí hậu) Earth O HCFC, HFC 31 2.2 NHỮNG NỖ LỰC CỦA QUỐC TẾ Phá hủy tầng Ozone⇒ ◇ Nghị định thư Montreal; - Tiến trình cắt giảm CFC bắt đầu từ năm 1987 - HCFC đặt mục tiêu cắt giảm từ năm 1992 và hiện đã thực hiện việc cắt giảm Các nước phát CFC ⇒ HCFC ⇒ HFC ？ triển （R12） （R22) （R410A) Các nước đang ⇒ HCFC ⇒ HFC ⇒？ phát triển （R22) （R410A) ・HFC, HFO có mức phát thải khí nhà kình thấp, Nóng lên toàn cầu ⇒ ◇ Nghị định thư Kyoto ; ・HC môi chất tự nhiên (Biến đổi khí hậu） Được thông qua từ năm 1997 và đang trong quá trình triển khai và thảo luận Các nước phát triển Cắt giảm CO2 chủ yếu ở các nước EU và Nhật Các nước đang phát Bước đầu, các nước phát triển có thể vay mượn triển khối lượng cắt 32 giảm CO2.3 LỘ TRÌNH LOẠI BỎ MÔI CHẤT BẢO VỆ TẦNG Ô ZÔN Hiện trạng • Quốc tế đang hành động để loại bỏ HCFC. • Các hoạt động này đã sắp hoàn tất ở các nước phát triển. • Và đang tăng tốc với nhóm nước đang phát triển. = HPMP (Lộ trình loại bỏ HCFC) được đệ trình lên to LHQ Chương trinh loại bỏ HCFC (ODP>0) 100 100% 100% 90% Tiến tới 80 65% 65% 60 Nước phát Nước Đang phát 40 triển triển 32.4 LỘ TRÌNH LOẠI BỎ HCFC CỦA VIỆT NAM <9 /2007 The 19th MOP decisions conference > Tuân thủ nghị 100 80 Freeze 2013 định thư Monreal hạn ngạch nhập 10% 2015 60 35% 67.5% khẩu R22 vào Việt Nam hàng 2025 40 2020 Annual average 2.5% năm dự kiến như 20 100% 2030 for servicing tail sau: 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040 Thời gian R22 nhập khẩu (Tấn) R22 nhập khẩu % 2013 3400 2014 3700 2015-2020 3600 90% 2021-2025 2600 65% 2025-2030 1300 32,5% 34 2030-2040 100 2,5% 2.2 LOẠI TRỪ MÔI CHẤT CÓ TIỀM NĂNG NÓNG LÊN TOÀN CẦU CAO (GWP>>) 35 36 37 LỘ TRÌNH CẮT GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH (NĐT KYOTO) 1997 Thông qua nghị định thư Kyoto 2001 Mỹ rút khỏi nghị định thư 2008 Thực hiện cam kết Giai đoạn 1 2013 Điều chỉnh kế hoạch mới 2015 Thực hiện cam kết Giai đoạn 2 2017 2020 Khởi động kế hoạch mới ・Mỹ・Trung Quốc・Ấn Độ cũng phải có trách nhiệm trong việc cắt giảm phát thải CO2 38 LỘ TRÌNH CẮT GIẢM KHÍ NHÀ KÍNH các nước phát triển Anh Hơn 34% CO2 cắt giảm tới 2020 (luật chống biến đổi khí hậu 2008) Đức Hơn 40% CO2 cắt giảm tới 2020 (luật chống biến đổi khí hậu 2008) Các nước Tới năm 2020 cắt giảm 20% CO2 so với thời điểm 1990 EU khác Nhật Bản Cắt giảm trung binh 6% CO2 so với năm 1990 trong giai đoạn 2008-2012 ⇒ 25% CO2 được cắt giảm so với 1990, theo công bố năm 2009 （sử dụng các nguồn năng lượng bền vững、tín dụng song phương） Úc Đánh thuế phát thải CO2 từ năm.