Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi Quốc gia, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần quan trọng của môi trƣờng sống mà thiên nhiên đã ban tặng cho con ngƣời. Trong tất cả các cƣơng lĩnh, các văn kiện, các văn bản luật và dƣới luật đều chỉ rõ đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng đất đai, căn cứ vào tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nƣớc mà việc khai thác và sử dụng đất đai phải đƣợc thực hiện một cách tiết kiệm và hiệu quả phát huy tối đa nguồn lực của đất, nhằm đạt tới hiệu ích kinh tế, sinh thái và xã hội cao nhất. Xuất phát từ những quan điểm trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế mà Đảng và Nhà nƣớc cần đề ra những điều bổ sung, sửa đổi quan trọng liên quan đến các chính sách pháp luật về đất đai nhằm góp phần tích cực vào sự lặp lại kỷ cƣơng trong quản lý, khai thác và sử dụng đất đai phấn đấu để đất đai đƣợc khai thác và sử dụng một cách hiệu quả nhất, phục vụ tốt cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại đất nƣớc.
Trong quá trình đổi mới đất nƣớc, nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội đang diễn ra hết sức mạnh mẽ tại tất cả các địa phƣơng, thể hiện đúng tinh thần xây dựng một đất nƣớc giàu mạnh mà Đảng và Nhà nƣớc mong muốn. Để phục vụ cho mục đích này, đòi hỏi phải có một lƣợng lớn đất đai. Công việc này liên quan đến việc bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho nhân dân đang sử dụng đất. Đây là điều kiện ban đầu nhƣng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các công trình dự án.Công tác này ảnh hƣởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nƣớc và nhân dân.
n 2 Vì vậy công tác thu hồi đất và phƣơng án bồi thƣờng giải phóng mặt bằng là hết sức khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Trên địa bàn xã Mai Pha, TP Lạng Sơn, tỉnhLạng Sơn trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đã thu đƣợc nhiều kết quả tốt. Nhƣng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện.
Xuất phát từ những vấn đề trên, đƣợc sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn của thầy giáo ThS. Nguyễn Đình Thi, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng cầu 17/10 trên địa bàn xã Mai Pha,TP Lạng Sơn, tỉnhLạng Sơn”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát - Thông qua việc Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng cầu 17/10 trên địa bàn xã Mai Pha,TP Lạng Sơn, tỉnhLạng Sơn - Rút ra những kinh nghiệm trong công tác giải phóng mặt bằng tại phƣờng, để công tác giải phóng mặt bằng sau này diễn ra thuận lợi hơn, đúng tiến độ và hạn chế khiếu nại và tố cáo trong công tác giải phóng mặt bằng.
Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu ảnh hƣởng của công tác quản lí và sử dụng đất tại phƣờng tới công tác giải phóng mặt bằng. - Đánh giá kết quả giải phóng mặt bằng tại xã Mai Pha. - Ý kiến phản hồi của ngƣời dân về công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng. - Đề xuất những giải pháp giải quyết khó khăn vƣớng mắc khi triển khai của dự án.
Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp em củng cố những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp thu vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm vào thực tế trong lĩnh vực bồi thƣờng giải phóng mặt n 3 bằng; rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trong nghiên cứu khoa học, cụ thể là công tác bồi thƣờng hỗ trợ, tái định cƣ. * Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài giúp cho các nhà quản lí đất đai rút ra kinh nghiệm, thấy đƣợc những mặt đã làm đƣợc và những mặt còn hạn chế trong công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, từ đó có biện pháp thúc đẩy công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, thực hiện đúng tiến độ kế hoạch, quy hoạch của xã. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lí luận của công tác giải phóng mặt bằng 2.
Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình nhà nƣớc thu hồi đất của các đối tƣợng sử dụng đất (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho các chủ dự án tổ chức di dời các đối tƣợng nhƣ nhà ở, cây cối, hoa màu, các công trình xây dựng khác trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thƣờng thiệt hại, ổn định lại cuộc sống cho đối tƣợng phải di dời. Sự cần thiết của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia việc trƣng mua, trƣng thu, thu hồi những khu đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế nhƣ: hệ thống giao thông, hệ thống cấp thoát nƣớc, hệ thống thủy điện; cơ sở hạ tầng xã hội nhƣ: trƣờng học, bệnh viện, trung tâm thể dục thể thao, khu vui chơi giải trí; cơ sỏ sản xuất nhƣ: khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất và việc mở rộng đô thị, sắp xếp lại hệ thống dân cƣ. là qui luật tất yếu của sự phát triển. Trong quá trình đầu tƣ xây dựng các dự án có thu hồi đất, công tác giải phóng mặt bằng để tạo địa bàn xây dựng các công trình là hết sức cần thiết.
Tốc độ phát triển càng lớn thì nhu cầu xây dựng càng cao, giải phóng mặt bằng trở thành một yêu cầu thách thức ngày càng cấp bách đối với sự thành công không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà cả trong lĩnh vực chính trị, xã hội trong phạm vi một quốc gia. Giải phóng mặt bằng là yêu cầu tất yếu đối với các dự án đầu tư Do quỹ đất có giới hạn và các yêu cầu của nền kinh tế, nhu cầu về văn hóa, xã hội, chúng ta không xây dựng những công trình trong khu đông dân cƣ là điều không tránh khỏi. Công tác giải phóng mặt bằng trở thành một yêu cầu tiên quyết đi trƣớc một bƣớc trong các dự án xây dựng. Mặt bằng để xây dựng là một yếu tố hết sức quan trọng đối với các dự án đầu tƣ xây dựng.
Có mặt bằng thì mới có thể tiến hành đo đạc, thi công, xây lắp công trình đƣợc. Trong trƣờng hợp khu đất đã đƣợc giải tỏa gần hết mà chỉ vƣớng một n 5 vài hộ gia đình bị thu hồi đất trong diện giải phóng mặt bằng mà chƣa chịu di chuyển, tháo gỡ thì cũng không thi công đƣợc. Công tác giải phóng mặt bằng thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, nhằm sử dụng đất đai hợp lí hiệu quả hơn Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là những phƣơng pháp thống nhất quản lí với toàn bộ đất đai, bảo đảm đất đai đƣợc sử dụng hợp lí tiết kiệm hiệu quả. Thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đất nhà nƣớc nắm đƣợc quỹ đất đai đến từng loại đất, có cơ sở để điều chỉnh chính xác đất đai theo hƣớng sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả.
Đồng thời nhà nƣớc dự tính đƣợc nguồn ngân sách.Muốn thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lí cần phải sử dụng đất vào mục đích sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Nhƣ việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất có mục đích sử dụng khác nhƣ công nghiệp, dịch vụ thƣơng mại để đáp ứng đƣợc yêu cầu của quá trình phát triển. Ở nƣớc ta phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở gần trung tâm các thành phố lớn hoặc có vị trí thuận tiện gần đƣờng quốc lộ đang dần đƣợc thay thế vào đó là các khu công nghiệp khu chế xuất. Việc chuyển đổi mục đích này tạo ra giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp.[3] Vì vậy để có quỹ đất “sạch” phục vụ cho các dự án thì công tác giải phóng mặt là yếu tố cần thiết không thể thiếu đƣợc trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Giải phóng mặt bằng còn cho phép sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai và là công cụ điều tiết các hoạt động liên quan tới đất đai của các tổ chức cá nhân. Công tác giải phóng mặt bằng là cơ sở để đảm bảo thực hiện chiến lƣợc phát triển kinh tế và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội đúng hƣớng. Công tác giải phóng mặt bằng là yêu cầu khách quan trong quá trình đổi mới Hiện tại và trong thời gian tới, thủ đô Hà Nội cùng với cả nƣớc có quy mô và tốc độ đầu tƣ, đô thị hóa cao với hàng loạt các dự án mở rộng không thời gian thành phố, cải tạo nút giao thông, xây dựng các tuyến đƣờng mới, phát triển nhà,. n 6 Thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng chính là đã góp phần đảm bảo nhịp độ đô thị, nâng cao năng lực quản lí đô thị trong tình hình mới.
Cùng với quá trình đô thị hóa, dân số ngày một gia tăng, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của dân số đô thị do sự di dân cơ học từ nông thôn ra thành phố, sự chia tách hộ. Do đó cần có nhiều con đƣờng lớn đảm bảo sự an toàn, thoải mái trong giao thông và những công trình phục vụ dân sinh khác. [2] Vì vậy, thực hiện công tác giải phóng mặt bằng nhằm tạo quỹ đất để thực hiện các công trình đó. Những căn cứ pháp lý để thực hiện công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng 2.
Các văn bản của Trung ương - Luật Đất đai số 13/2003/QH11 ngày 26/11/2003 của Quốc hội quy định về quản lý và sử dụng đất đai. [4] - Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ về việc bổ sung sửa đổi một số điều của các Nghị định hƣớng dẫn thi hành Luật Đất đai và Nghị định số 187/2004/NĐ-CP về việc chuyển công ty nhà nƣớc thành công ty cổ phần. - Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai.