Khóa luận đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đường Lý Thái Tổ tránh TP Tuyên Quang

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB) đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các dự án phát… 77 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Nguyễn Việt Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Dự Án Cải Tạo Nâng Cấp Đường Lý Thái Tổ Qua Cầu Gạo Đến Quốc Lộ 2 Tránh TP Tuyên Quang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái niệm về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư
• 2.3. Đặc điểm của quá trình BT & GPMB
• 2.4. Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.5. Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.6. Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường GPMB
• 2.7. Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác BT & GPMB
• 2.8. Căn cứ Quyết định số 83/QĐ-CT ngày 07/01/2009 của Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình: Cải tạo, nâng cấp tuyến đường Từ đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2, đoạn tránh thị xã Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang
• 2.9. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thế giới, trong nước và ở Tuyên Quang
• 2.9.1. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng trên thế giới
• 2.9.2. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở trong nước
• 2.9.3. Tình hình GPMB các công trình cơ bản tại Tuyên Quang
• 2.9.4. Quy trình tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang
• 3.4. Đánh giá những ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng tới đời sống của nhân dân tại khu vực giải phóng mặt bằng
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội
• 3.7. Đánh giá thực trạng công tác đền bù GPMB
• 3.8. Ảnh hưởng của công tác GPMB đến nơi sống của nhân dân tại khu vực GPMB
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Tuyên Quang
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 4.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất và công tác quản lý đất đai của thành phố Tuyên Quang
• 4.3. Nội dung của dự án và những nội dung có liên quan
• 4.4. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang
• 4.4.1. Đối tượng và điều kiện bồi thường
• 4.4.2. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng
• 4.4.3. Đánh giá kết quả thực hiện của dự án
• 4.4.4. Tổng hợp về kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng
• 4.4.5. Đánh giá sự hiểu biết về tài chính của người dân khi bồi thường
• 4.4.6. Đánh giá ý kiến nhận xét của người dân về công tác BTGPMB của dự án
• 4.4.7. Một số thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án
• 4.4.8. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi trong công tác BTGPMB
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Bồi Thường GPMB Đường Lý Thái Tổ

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB) đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông như dự án nâng cấp đường Lý Thái Tổ. Việc đánh giá hiệu quả của công tác này không chỉ giúp nhìn nhận những thành công đã đạt được mà còn chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Đánh giá một cách khách quan và toàn diện sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác BTGPMB trong tương lai, đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy tiến độ dự án. Theo tài liệu gốc, công tác BTGPMB là một trong những điều kiện tiên quyết của sự phát triển, tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý nhà nước về đất đai.

1.1. Mục tiêu của việc đánh giá công tác bồi thường GPMB

Mục tiêu chính của việc đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là xác định mức độ hiệu quả của quá trình này, từ khâu lập kế hoạch, triển khai thực hiện đến khi hoàn tất. Việc đánh giá cần tập trung vào các yếu tố như tính minh bạch, công bằng, tuân thủ pháp luật và mức độ hài lòng của người dân bị ảnh hưởng. Ngoài ra, đánh giá cũng cần xem xét đến tác động của dự án đến đời sống kinh tế - xã hội và môi trường của khu vực.

1.2. Tầm quan trọng của dự án nâng cấp đường Lý Thái Tổ

Dự án nâng cấp đường Lý Thái Tổ có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện hạ tầng giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc nâng cấp tuyến đường này giúp tăng cường khả năng kết nối giữa các khu vực, giảm thiểu ùn tắc giao thông và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Do đó, công tác BTGPMB cần được thực hiện một cách nhanh chóng, hiệu quả và đảm bảo quyền lợi của người dân.

II. Thách Thức Trong Bồi Thường GPMB Dự Án Đường Lý Thái Tổ

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng luôn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và giá trị đất đai ngày càng tăng cao. Các vấn đề thường gặp bao gồm: sự thiếu đồng thuận về giá bồi thường, thủ tục hành chính phức tạp, khiếu nại kéo dài và nguy cơ phát sinh tranh chấp. Để giải quyết những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, chủ đầu tư và người dân, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình thực hiện. Theo tài liệu gốc, vấn đề giải phóng mặt bằng, bồi thường, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được nhiều người quan tâm hơn cả vì trên thực tế có nhiều vướng mắc trong công tác này đang gây bức xúc trong dư luận, xã hội, ảnh hưởng xấu đến ổn định sản xuất, đời sống của nhân dân nhiều nơi, làm chậm tiến độ triển khai dự án đầu tư và gây lãng phí đất đai.

2.1. Khó khăn trong xác định giá bồi thường hợp lý

Việc xác định giá bồi thường hợp lý là một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác BTGPMB. Giá đất thường xuyên biến động, gây khó khăn cho việc định giá chính xác và công bằng. Ngoài ra, sự khác biệt về quan điểm giữa người dân và cơ quan chức năng về giá trị đất đai cũng dẫn đến tình trạng khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

2.2. Thủ tục hành chính phức tạp và kéo dài

Thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp là một trở ngại lớn đối với tiến độ BTGPMB. Việc phải trải qua nhiều khâu, nhiều bước và sự phối hợp giữa nhiều cơ quan khác nhau khiến cho quá trình này kéo dài, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân và tiến độ dự án.

2.3. Ảnh hưởng đến đời sống người dân bị thu hồi đất

Việc thu hồi đất ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân, đặc biệt là những hộ gia đình có nguồn thu nhập chính từ nông nghiệp. Mất đất đồng nghĩa với việc mất đi nguồn sinh kế, gây ra nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội. Do đó, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp người dân ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng.

III. Quy Trình Bồi Thường GPMB Dự Án Nâng Cấp Đường

Quy trình bồi thường giải phóng mặt bằng cần tuân thủ các quy định của pháp luật, đảm bảo tính minh bạch, công khai và dân chủ. Các bước cơ bản bao gồm: thông báo thu hồi đất, kiểm kê tài sản, lập phương án bồi thường, thẩm định và phê duyệt phương án, chi trả bồi thường và bàn giao mặt bằng. Trong quá trình thực hiện, cần chú trọng đến việc đối thoại, lắng nghe ý kiến của người dân và giải quyết kịp thời các khiếu nại, thắc mắc. Theo tài liệu gốc, công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường hỗ trợ và tái định cư là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội tới mỗi người dân và cộng đồng dân cư.

3.1. Thông báo thu hồi đất và kiểm kê tài sản

Bước đầu tiên trong quy trình BTGPMB là thông báo cho người dân về việc thu hồi đất và mục đích sử dụng đất. Sau đó, tiến hành kiểm kê chi tiết tài sản trên đất, bao gồm nhà cửa, vật kiến trúc, cây trồng và các tài sản khác. Việc kiểm kê cần được thực hiện một cách chính xác, khách quan và có sự tham gia của người dân.

3.2. Lập và phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ

Dựa trên kết quả kiểm kê tài sản, cơ quan chức năng sẽ lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Phương án này cần đảm bảo quyền lợi của người dân, phù hợp với quy định của pháp luật và điều kiện thực tế của địa phương. Phương án sau đó sẽ được thẩm định và phê duyệt bởi cấp có thẩm quyền.

3.3. Chi trả bồi thường và bàn giao mặt bằng

Sau khi phương án bồi thường được phê duyệt, cơ quan chức năng sẽ tiến hành chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người dân. Người dân có trách nhiệm bàn giao mặt bằng đúng thời hạn để dự án được triển khai theo kế hoạch. Trong trường hợp người dân không đồng ý với phương án bồi thường, có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Dự Án Đường Lý Thái Tổ

Việc đánh giá hiệu quả bồi thường GPMB cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, bao gồm: tiến độ thực hiện, mức độ hài lòng của người dân, tính tuân thủ pháp luật và tác động đến kinh tế - xã hội. Kết quả đánh giá sẽ giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu của quy trình BTGPMB, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện. Cần có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm cơ quan chức năng, chủ đầu tư, người dân và các chuyên gia độc lập. Theo tài liệu gốc, cần phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ về cơ sở lý luận, tìm giải pháp tháo gỡ trong cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện.

4.1. Tiêu chí đánh giá tiến độ thực hiện dự án

Tiến độ thực hiện dự án là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả BTGPMB. Cần xem xét thời gian hoàn thành các công đoạn, từ khi có quyết định thu hồi đất đến khi bàn giao mặt bằng. Sự chậm trễ trong công tác BTGPMB có thể gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ chung của dự án.

4.2. Mức độ hài lòng của người dân về chính sách bồi thường

Mức độ hài lòng của người dân là một tiêu chí quan trọng để đánh giá tính công bằng và hợp lý của chính sách bồi thường. Cần thu thập ý kiến của người dân thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn hoặc đối thoại trực tiếp. Sự hài lòng của người dân sẽ góp phần tạo sự đồng thuận và ủng hộ cho dự án.

4.3. Đánh giá tác động kinh tế xã hội của dự án

Việc đánh giá tác động kinh tế - xã hội của dự án là cần thiết để đảm bảo rằng dự án mang lại lợi ích cho cộng đồng và không gây ra những hậu quả tiêu cực. Cần xem xét các yếu tố như: tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện hạ tầng, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Hiện Nay

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm: hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường sự tham gia của người dân. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc giải quyết khiếu nại, tố cáo một cách kịp thời, công bằng và minh bạch. Theo tài liệu gốc, giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của người bị thu hồi đất sẽ dễ gây ra những khiếu kiện, đặc biệt những khiếu kiện tập thể, làm mất ổn định xã hội…

5.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bồi thường GPMB

Hệ thống pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng cần được hoàn thiện để đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa rõ ràng. Đồng thời, cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện.

5.2. Tăng cường công tác tuyên truyền vận động người dân

Công tác tuyên truyền, vận động người dân cần được tăng cường để nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong quá trình BTGPMB. Cần sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, phù hợp với từng đối tượng và địa bàn. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch và ra quyết định.

5.3. Nâng cao năng lực cán bộ làm công tác bồi thường

Cán bộ làm công tác bồi thường cần được đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ để ngăn ngừa các hành vi tiêu cực, tham nhũng. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân cán bộ giỏi.

VI. Kết Luận Triển Vọng Bồi Thường GPMB Đường Lý Thái Tổ

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan. Việc đánh giá một cách khách quan, toàn diện và đề xuất các giải pháp phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác này, đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các chính sách về BTGPMB để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và hội nhập quốc tế.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ dự án nâng cấp đường

Từ dự án nâng cấp đường Lý Thái Tổ, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về công tác BTGPMB. Cần chú trọng đến việc lập kế hoạch chi tiết, phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, đảm bảo tính minh bạch và công bằng, giải quyết kịp thời các khiếu nại, thắc mắc và có chính sách hỗ trợ phù hợp cho người dân.

6.2. Hướng đi trong công tác bồi thường GPMB tương lai

Trong tương lai, công tác BTGPMB cần hướng đến việc đảm bảo quyền lợi của người dân, bảo vệ môi trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Cần có sự đổi mới về tư duy và phương pháp tiếp cận, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao vai trò giám sát của cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, là tư liệu sản xuất không thể thay thế và là nền tảng không gian cho mọi hoạt động kinh tế - xã hội. Dưới sức ép của quá trình gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng hạ tầng kỹ thuật, mở rộng không gian đô thị ngày càng gia tăng. Để có mặt bằng phục vụ các dự án phát triển, Nhà nước tiến hành thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tuy nhiên, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB) luôn là vấn đề nhạy cảm, phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền lợi thiết thân của người dân và tình hình ổn định trật tự xã hội. Thực tiễn cho thấy nhiều dự án bị chậm tiến độ, đội vốn đầu tư, phát sinh tình trạng khiếu kiện kéo dài xuất phát từ những vướng mắc về cơ chế chính sách, đơn giá bồi thường và phương án chuyển đổi sinh kế.

Trên địa bàn thành phố Tuyên Quang (tỉnh Tuyên Quang), sự phát triển của hệ thống giao thông đô thị đòi hỏi công tác BTGPMB phải được triển khai đồng bộ, chính xác nhằm đáp ứng yêu cầu tiến độ thi công các công trình xây dựng cơ bản. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Việt Hùng đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Địa chính Môi trường tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (năm 2014) dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan, tập trung phân tích dự án cải tạo nâng cấp tuyến đường giao thông kết nối nội thị với tuyến tránh quốc lộ.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm hai nội dung:

1. Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang; từ đó làm rõ những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện.
2. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm tháo gỡ vướng mắc, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án tương tự trên địa bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang, bao gồm các nội dung bồi thường về đất đai, tài sản, vật kiến trúc, cây cối hoa màu và các chính sách hỗ trợ ổn định đời sống.
• Phạm vi không gian: Tuyến đường cải tạo nâng cấp đi qua địa bàn các phường Hưng Thành, Ỷ La, Kim Phú và Tân Quang thuộc thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra, thu thập số liệu thực địa được tiến hành từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/04/2014; dữ liệu thứ cấp về hiện trạng quản lý đất đai và kinh tế - xã hội tổng hợp đến hết năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý luận dựa trên các khái niệm cốt lõi của Luật Đất đai năm 2003:

• Thu hồi đất: Việc Nhà nước ra quyết định hành chính thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoặc UBND cấp xã quản lý (khoản 5 Điều 4).
• Bồi thường khi thu hồi đất: Việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người sử dụng đất hợp pháp (khoản 6 Điều 4).
• Hỗ trợ khi thu hồi đất: Việc Nhà nước trợ giúp người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm, cấp kinh phí di dời nhằm sớm ổn định sinh kế (khoản 7 Điều 4).
• Tái định cư: Bố trí chỗ ở mới cho người bị thu hồi đất ở phải di chuyển chỗ ở thông qua giao đất mới, bán nhà ở tái định cư hoặc bồi thường bằng tiền để tự lo nơi cư trú.

Tác giả phân tích hai đặc tính căn bản của quá trình BTGPMB là tính đa dạng (khác biệt theo vùng nội thành, ven đô, ngoại thành) và tính phức tạp (xung đột lợi ích kinh tế, tập quán sử dụng đất nông nghiệp lâu đời, khó khăn trong kiểm kê định giá tài sản).

Khung pháp lý được áp dụng đồng bộ từ cấp Trung ương đến địa phương:

• Văn bản pháp quy của Nhà nước: Luật Đất đai 2003 (Điều 38, 42, 43, 44); Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP; Nghị định số 123/2007/NĐ-CP; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP; Thông tư số 69/2006/TT-BTC; Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT; Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT; Thông tư số 57/2010/TT-BTC.
• Văn bản pháp quy của tỉnh Tuyên Quang: Quyết định số 16/2009/QĐ-UBND (quy trình, thủ tục BT, HT và TĐC); Quyết định số 19/2009/QĐ-UBND (chính sách hỗ trợ); Quyết định số 22/2011/QĐ-UBND (đơn giá bồi thường vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi); Quyết định số 28/2011/QĐ-UBND (bảng giá đất năm 2012); Quyết định số 29/2011/QĐ-UBND (phân vùng, phân loại đường phố và vị trí đất năm 2012); Quyết định số 83/QĐ-CT ngày 07/01/2009 phê duyệt dự án đầu tư xây dựng; Quyết định số 1973/QĐ-CT ngày 19/10/2009 phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán; Văn bản số 1574/UBND-TNMT ngày 30/7/2011 về chủ trương thu hồi đất bổ sung.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp: Thu thập hồ sơ thiết kế, dự toán, biên bản kiểm kê, quyết định phê duyệt phương án bồi thường từ Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Tuyên Quang và Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố.
• Phương pháp thống kê, tổng hợp và phân tích số liệu: Phân loại và tổng hợp diện tích thu hồi, kinh phí chi trả, cơ cấu nhân khẩu, lao động theo nhóm ngành nghề.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu kiểm kê thực tế với quy định pháp luật và các khung giá bồi thường hiện hành của tỉnh.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Phát phiếu khảo sát ngẫu nhiên đối với 30 hộ gia đình trong vùng ảnh hưởng của dự án để đánh giá mức độ hiểu biết chính sách và thu nhận ý kiến phản hồi của nhân dân.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel và Microsoft Word để lập bảng tổng hợp, tính toán tỷ lệ phần trăm và phân tích dữ liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Chương này khẳng định tính cấp thiết của công tác BTGPMB trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng tại thành phố Tuyên Quang. Tác giả xác lập rõ hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể, chỉ ra ý nghĩa lý luận trong việc củng cố kiến thức chuyên ngành Địa chính Môi trường và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở đề xuất các biện pháp đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng thi công công trình.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan tài liệu tập trung làm rõ:

• Khái niệm, đặc điểm và các yếu tố tác động đến quá trình BTGPMB (công tác quản lý nhà nước về đất đai, quy hoạch sử dụng đất, công tác đo đạc thống kê, nhận thức pháp luật của người dân).
• Tổng hợp hệ thống văn bản pháp lý hoàn chỉnh từ Luật Đất đai 2003, các Nghị định số 197/2004/NĐ-CP, 84/2007/NĐ-CP, 69/2009/NĐ-CP đến các quyết định đặc thù của UBND tỉnh Tuyên Quang.
• Khảo cứu kinh nghiệm giải phóng mặt bằng quốc tế (cơ chế trưng thu và kế hoạch an dân tại Đài Loan; hệ thống 36 luật và tính ổn định quy hoạch tại Thụy Điển; chế độ định giá độc lập qua 2-3 công ty giám định và biện pháp di dời theo luật đặc lệ/sung công đất tại Hàn Quốc) và bài học kinh nghiệm từ các địa phương trong nước (Hà Giang với 40 dự án, Quảng Ngãi với tuyến Quốc lộ 24 và cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, Lào Cai với Quyết định số 45/2009/QĐ-UBND).
• Tổng quan thực trạng thực hiện 90 công trình xây dựng cơ bản trên địa bàn thành phố Tuyên Quang với quy mô thu hồi hơn 245,8 ha đất liên quan đến 4.500 hộ dân (tiêu biểu như khu dân cư Minh Thanh thu hồi 15.000 m2 của 22 hộ với số tiền hơn 7,5 tỷ đồng).
• Trình bày quy trình 10 bước thực hiện BTGPMB tại địa phương: từ thành lập hội đồng bồi thường, thông báo thu hồi, hướng dẫn tự kê khai, kiểm tra kiểm kê hiện trường, công khai đơn giá, lập phương án chi tiết, phê duyệt và chi trả tiền, bàn giao mặt bằng đến xử lý vướng mắc và thực hiện cưỡng chế thu hồi đối với trường hợp không chấp hành.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này định danh cụ thể đối tượng nghiên cứu là dự án nâng cấp tuyến đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang. Tác giả thiết lập hệ thống nội dung khảo sát bao gồm: điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội địa phương; phương án bồi thường, hỗ trợ đất đai và tài sản; đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội - môi trường của dự án và tác động của việc thu hồi đất đến đời sống nhân dân. Đồng thời, chương này chuẩn hóa các phương pháp nghiên cứu như thu thập dữ liệu thứ cấp, thống kê so sánh, điều tra chọn mẫu 30 hộ dân bằng phiếu hỏi và quy trình xử lý dữ liệu tin học.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Nội dung chương trình bày toàn diện các kết quả khảo sát và phân tích:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội thành phố Tuyên Quang: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2009-2013 đạt 13,31%/năm (năm 2013 đạt 13,5%). Cơ cấu kinh tế năm 2013 gồm: thương mại - dịch vụ chiếm 58,0%, công nghiệp - xây dựng chiếm 37,0%, nông - lâm - thủy sản chiếm 5,0%. Dân số toàn thành phố năm 2013 là 108.151 người; lực lượng lao động trong độ tuổi là 60.043 người với tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt 84,8%.
• Hiện trạng sử dụng đất thành phố Tuyên Quang năm 2013: Tổng diện tích tự nhiên là 11.921,00 ha (khu vực nội thành 3.045,79 ha, ngoại thành 8.875,21 ha). Phân loại theo 3 nhóm đất chính: đất nông nghiệp 8.056,46 ha (chiếm 67,58%), đất phi nông nghiệp 3.554,82 ha (chiếm 29,82%), đất chưa sử dụng 309,72 ha (chiếm 2,60%). Phân loại thổ nhưỡng gồm 6 nhóm đất, trong đó đất xám (Acrisols) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 6.013 ha (50,44%), tiếp đến là đất phù sa (Fluvisols) 1.215 ha (10,19%).
• Thông số kỹ thuật và nhân khẩu vùng dự án: Tuyến đường có tổng chiều dài 2.031,81 m, bề rộng nền đường 21 m theo tiêu chuẩn đường đô thị (TCXDVN 104:2007). Tổng mức đầu tư dự án hơn 45 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách xây dựng cơ bản của tỉnh; trong đó kinh phí bồi thường, hỗ trợ GPMB tạm tính là 3.000.000.000 đồng. Dự án tác động trực tiếp đến 45 hộ gia đình với 160 nhân khẩu.

Nhóm chỉ tiêu	Phân loại cụ thể	Số lượng	Tỷ lệ (%)
Cơ cấu độ tuổi	Dưới 16 tuổi	40 người	25,00%
	Từ 16 đến 60 tuổi	105 người	65,60%
	Trên 60 tuổi	15 người	9,40%
Cơ cấu hộ gia đình	Hộ nông nghiệp	38 hộ (131 khẩu)	84,40% (81,90% khẩu)
	Hộ phi nông nghiệp	7 hộ (29 khẩu)	15,60% (18,10% khẩu)
Đối tượng bồi thường	Có Giấy CNQSDĐ (hộ gia đình)	44 hộ	Diện tích 4.505 m2
	Đất công cộng / UBND xã quản lý	1 tổ chức	Diện tích 123 m2
Tổng cộng vùng thu hồi	Tổng số chủ thể bị ảnh hưởng	45 chủ thể	4.628 m2

• Đánh giá thực trạng: Đa số người dân có đất bị thu hồi là hộ thuần nông (chiếm 84,4% số hộ), canh tác lâu đời trên diện tích đất truyền thống. Trình độ học vấn và khả năng chuyển đổi nghề nghiệp của lao động trên 35 tuổi gặp nhiều hạn chế. Việc thu hồi đất tác động trực tiếp đến thu nhập và việc làm ổn định của 105 người trong độ tuổi lao động.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu thực tế

• Khóa luận đã hệ thống hóa toàn bộ hồ sơ kỹ thuật và dữ liệu kiểm kê tại dự án cải tạo nâng cấp tuyến đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang.
• Tổng diện tích đất thu hồi phục vụ dự án được xác định là 4.628 m2 với 45 chủ thể sử dụng đất, bao gồm 44 hộ gia đình cá nhân sở hữu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp (diện tích 4.505 m2) và 1 tổ chức quản lý quỹ đất công cộng (diện tích 123 m2). Không có trường hợp đất tranh chấp hoặc lấn chiếm trái phép không đủ điều kiện bồi thường.
• Thống kê nhân khẩu học chỉ ra đặc điểm dễ bị tổn thương của cộng đồng dân cư: lực lượng lao động chiếm 65,6% nhưng tỷ lệ hộ nông nghiệp chiếm tới 84,4% tổng số hộ bị ảnh hưởng (131/160 nhân khẩu).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Trên cơ sở phân tích khó khăn thực tế, tác giả đề xuất nhóm giải pháp:

1. Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai: Nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ địa chính cấp phường, xã; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ địa chính và cập nhật biến động đất đai thường xuyên.
2. Nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Công khai minh bạch quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các chính sách và bảng đơn giá bồi thường chi tiết đến từng tổ dân phố để tạo sự đồng thuận xã hội.
3. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm: Xây dựng phương án hỗ trợ đào tạo nghề thực chất, ưu tiên giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp bị mất tư liệu sản xuất, đặc biệt là nhóm lao động trung niên trên 35 tuổi.
4. Đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng tái định cư: Hoàn thành xây dựng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật (điện, nước sinh hoạt, giao thông kết nối) tại các khu tái định cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, đảm bảo nguyên tắc nơi ở mới có điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
5. Đảm bảo tính kịp thời và nhất quán về nguồn vốn: Bố trí đủ nguồn kinh phí chi trả bồi thường ngay sau khi phương án được phê duyệt, tránh tình trạng chậm trả tiền dẫn đến trượt giá và phát sinh khiếu kiện.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã tự tổng hợp và đánh giá được bức tranh toàn cảnh về việc áp dụng khung chính sách pháp lý đất đai giai đoạn 2003-2013 vào một dự án giao thông đô thị cụ thể tại địa phương; chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa đặc điểm nghề nghiệp của người bị thu hồi đất với mức độ phức tạp trong khâu giải phóng mặt bằng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát giới hạn tại một dự án giao thông đơn lẻ có quy mô thu hồi đất không quá lớn (45 hộ dân); dung lượng mẫu điều tra xã hội học dừng lại ở 30 phiếu; số liệu kinh phí bồi thường và hỗ trợ phản ánh theo số liệu dự toán tạm tính tại thời điểm khảo sát đầu năm 2014; chưa đánh giá được toàn diện diễn biến hoàn trả mặt bằng sau khi dự án thông xe hoàn chỉnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi đánh giá so sánh đối với nhiều loại hình dự án khác nhau (khu đô thị, khu công nghiệp, công trình thủy lợi) trên địa bàn tỉnh; tiến hành nghiên cứu theo dõi dọc (longitudinal study) về sự biến động thu nhập và mức độ ổn định đời sống của các hộ gia đình sau 3 - 5 năm nhận bồi thường; phân tích tác động của Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014) đối với sự thay đổi trong cơ chế định giá đất sát giá thị trường và quy trình thu hồi đất tại địa phương.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên các ngành Địa chính, Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Kinh tế phát triển khi thực hiện đồ án, khóa luận hoặc tiểu luận chuyên ngành. Đồng thời, khóa luận cung cấp thông tin thực tế cho cán bộ chuyên trách tại các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất cấp huyện/thành phố.
• Phần nội dung đáng tham khảo: Quy trình chuẩn 10 bước tổ chức thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa phương; phương pháp thiết kế biểu mẫu thống kê đối tượng, điều kiện bồi thường; cách thức phân tích tương quan giữa cơ cấu nhân khẩu học - sinh kế hộ nông nghiệp với công tác hỗ trợ giải phóng mặt bằng.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án cải tạo nâng cấp tuyến đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang có quy mô kỹ thuật và kinh phí dự toán như thế nào?
Tuyến đường có chiều dài 2.031,81 m, bề rộng nền đường 21 m, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đô thị (TCXDVN 104:2007). Dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tỉnh Tuyên Quang với tổng mức đầu tư hơn 45 tỷ đồng, trong đó kinh phí tạm tính cho công tác bồi thường và hỗ trợ giải phóng mặt bằng là 3.000.000.000 đồng.

2. Tổng diện tích đất thu hồi và số lượng đối tượng bị ảnh hưởng bởi dự án là bao nhiêu?
Dự án thu hồi tổng cộng 4.628 m2 đất thuộc địa bàn các phường Hưng Thành, Ỷ La, Kim Phú và Tân Quang. Có 45 chủ thể bị ảnh hưởng, bao gồm 44 hộ gia đình cá nhân (đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tổng diện tích 4.505 m2) và 1 tổ chức quản lý đất công cộng/UBND xã (diện tích 123 m2).

3. Cơ cấu dân số và lao động tại khu vực giải phóng mặt bằng có đặc điểm gì nổi bật?
Khu vực dự án gồm 45 hộ với 160 nhân khẩu. Nhóm tuổi lao động từ 16 đến 60 tuổi chiếm ưu thế với 65,6% (105 người); nhóm dưới 16 tuổi chiếm 25,0% (40 người) và trên 60 tuổi chiếm 9,4% (15 người). Về cơ cấu kinh tế, hộ nông nghiệp chiếm đa số tuyệt đối với 84,4% số hộ (38 hộ, tương ứng 131 nhân khẩu), trong khi hộ phi nông nghiệp chỉ chiếm 15,6% (7 hộ, tương ứng 29 nhân khẩu).

4. Quy trình bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Tuyên Quang được thực hiện theo mấy bước?
Quy trình được thực hiện qua 10 bước: (1) Thành lập hội đồng bồi thường và tổ tư vấn; (2) Công khai phạm vi thu hồi đất; (3) Hướng dẫn các hộ tự kê khai tài sản và giấy tờ đất đai; (4) Công khai chính sách và tiến độ dự án; (5) Công khai đơn giá bồi thường; (6) Kiểm kê, kiểm tra thực tế hiện trường; (7) Công khai số liệu kiểm kê cho từng hộ; (8) Lập phương án bồi thường chi tiết; (9) Tổ chức thực hiện phê duyệt, công khai lịch và chi trả tiền bồi thường; (10) Giải quyết tồn tại, vướng mắc và thực hiện cưỡng chế nếu người có đất không chấp hành.

5. Cơ cấu sử dụng đất của thành phố Tuyên Quang năm 2013 phản ánh điều gì về nền kinh tế địa phương?
Năm 2013, tổng diện tích tự nhiên của thành phố là 11.921,00 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 67,58% (8.056,46 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 29,82% (3.554,82 ha) và đất chưa sử dụng chiếm 2,60% (309,72 ha). Tỷ lệ đất nông nghiệp chiếm hơn hai phần ba diện tích cho thấy đời sống của phần lớn cư dân vùng ven đô vẫn gắn liền với sản xuất nông nghiệp, đặt ra yêu cầu bức thiết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề khi thu hồi đất.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Việt Hùng đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang dựa trên hệ thống số liệu kiểm kê thực tế và khung pháp lý giai đoạn 2003-2013. Công trình làm rõ đặc điểm nhân khẩu học với hơn 84% hộ dân bị ảnh hưởng thuộc nhóm sản xuất nông nghiệp, từ đó chỉ ra những thách thức lớn về sinh kế và việc làm sau thu hồi đất. Các kiến nghị được đề xuất tập trung vào việc chuẩn bị hạ tầng tái định cư, công khai minh bạch bảng giá và đào tạo nghề chuyển đổi là những giải pháp có giá trị thực tiễn đối với công tác quản lý đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia và không thể thay thế được trong đời sống, trong quá trình sản xuất của con người. Trước nền kinh tế phát triển mạnh mẽ cùng với áp lực về sự gia tăng dân số làm cho diện tích đất đai ngày càng bị thu hẹp. Đồng thời quá trình đô thị hoá diễn ra mạnh làm cho đất đai ngày càng có giá trị kinh tế cao và nhu cầu về mặt bằng lớn để phục cho sản xuất, kinh doanh.

Để có mặt bằng thực hiện các dự án chúng ta phải thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất đai. Chính vì vậy công tác giải phóng mặt bằng(GPMB), là một trong những điều kiện tiên quyết của sự phát triển, tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý nhà nước về đất đai. Trong những năm qua công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên cả nước đã đạt được những hiệu quả nhất định, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng, miền, khu vực. Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân khác nhau, những tồn tại, bất cập trong việc thực hiện chính sách này đã và đang làm hạn chế hiệu quả đầu tư của các dự án, tình hình bất ổn định về trật tự xã hội đang xảy ra ở nhiều địa phương.

Đặc biệt là tình trạng khiếu kiện đối với lĩnh vực đất đai đang có chiều hướng gia tăng, trong đó nội dung khiếu kiện chủ yếu là từ chính sách thu hồi đất, giá bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Vấn đề giải phóng mặt bằng, bồi thường, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được nhiều người quan tâm hơn cả vì trên thực tế có nhiều vướng mắc trong công tác này đang gây bức xúc trong dư luận, xã hội, ảnh hưởng xấu đến ổn định sản xuất, đời sống của nhân dân nhiều nơi, làm chậm tiến độ triển khai dự án đầu tư và gây lãng phí đất đai. Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường hỗ trợ và tái định cư là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội tới mỗi người dân và cộng đồng dân cư. Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của người bị thu hồi đất sẽ dễ gây ra những khiếu kiện, đặc biệt những khiếu kiện tập thể, làm mất ổn định xã hội….

Điều đó cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình xây dựng và các dự án phát triển kinh tế - 1 xã hội của địa phương. Nhiều công trình phải “treo” nhiều năm thậm chí hàng chục năm vì không giải phóng được mặt bằng. Cũng từ các tiêu cực xã hội nảy sinh, chất lượng công trình giảm sút, giá thành đội lên, các khoản tiền bồi thường của người dân không còn nguyên vẹn… Trên địa bàn TP Tuyên Quang trong những năm gần đây đã diễn ra nhiều dự án giải phóng mặt bằng thu được nhiều kết quả, đồng thời cũng bộc lộ nhiều vấn đề khó khăn phức tạp liên quan đến kinh tế, chính trị - xã hội. Do vậy cần phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ về cơ sở lý luận, tìm giải pháp tháo gỡ trong cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện.

Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu, ban chủ nhiệm khoa Tài Nguyên của trường Đại học Nông Lâm Thái nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo PGS.TS Đỗ Thị Lan em đã tiến hành thực hiện đề tài : “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang”. Mục đích của đề tài - Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. Từ đó tìm ra những mặt thuận lợi và khó khăn của dự án. - Đề xuất phương án có tính khả thi và rút kinh nghiệm cho công tác giải phóng mặt bằng.

Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: Việc hoàn thành đề tài sẽ là cơ sở giúp cho sinh viên củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học, đồng thời là cơ sở để sinh viên bước đầu tiếp cận với thực tế công tác đền bù GPMB. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Thông qua quá trình nghiên cứu giúp sinh viên nắm được những thuận lợi và khó khăn để từ đó đề ra các giải pháp góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ bồi thường GPMB. 2 Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Khái niệm về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư Công tác BTGPMB là việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế. + Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã được giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của luật đất đai 2003 ( theo khoản 5 Điều 4 Luật đất đai 2003) + Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất ( theo khoản 6 Điều 4 Luật đất đai 2003 ) + Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới ( theo khoản 7 Điều 4 Luật đất đai 2003). Tái định cư là khi người sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau: + Bồi thường bằng nhà ở + Bồi thường bằng giao đất mới + Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới. Đặc điểm của quá trình BT & GPMB “Quá trình BTGPMB là quá trình đa dạng và phức tạp nó thể hiện khác nhau giữa các dự án, liên quan đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.

Do đó qua trình BTGPMB có các đặc điểm sau: - Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với 3 khu vực nội thành, mức độ tập trung cao, ngành nghề của dân cư đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến quá trình GPMB có đặc trưng nhất định. Đối với khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, vv,.quá trình GPMB cũng có những đặc trưng riêng của nó. Đối với khu vực ngoại thành hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp, do đó GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt.

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân. Ở khu vực nông thôn dân cư chủ yếu sống vào hoạt động nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất trong khi trình độ sản xuất lại thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp lại rất khó khăn, do đó tâm lí của người dân vùng này là giữ đất để sản xuất, thậm chí cho thuê đất còn thu được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất cha ông để lại.Tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn. Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá bồi thường gặp nhiều khó khăn do các tài sản gắn liền với đất rất đa dạng.

Chính vì vậy khi thực hiện công tác BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành có liên quan và người dân. Cần áp dụng những chính sách hợp lí để đảm bảo lợi ích của các bên tham gia”. Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng - Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác BTGPMB. - Công tác quản lý Nhà nước về đất đai.

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Công tác giao đất, cho thuê đất. - Việc đo đạc thống kê, kiểm kê đất đai. - Nhận thức của người dân bị thu hồi đất.

4 - Công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước. - Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai. Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Cơ sở lý luận: Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của nhà nước.

Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai như sau: - Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc giải quyết, xét duyệt quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất. - Quy định về hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất. - Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Theo Luật đất đai (2003) quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất trong công tác bồi thường GPMB.

Điều 38: Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khi thực hiện công tác GPMB Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: 1. Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế. Tổ chức được Nhà nuớc giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất. Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả.

Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất. Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền. Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây: a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm.