CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu: 1. Những quan điểm nước ngoài về chuẩn đầu ra (CĐR): Theo tác giả Stephen Adam trong tài liệu “Giới thiệu về mục tiêu và công cụ của tiến trình Bologna” thì CĐR được biết đến từ thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 trong tác phẩm “Các trường dạy hành vi” của Ivan Pavlov (1849-1936). Sau đó, nhà tâm lý học J.Watson (1878-1958) và BF Skinner (1904-1990) là những người đầu tiên tiếp cận hành vi để giải thích các hành vi của con người có liên quan đến các nhân tố bên ngoài.
Theo ông, CĐR “là phát biểu về những gì người học được dự kiến sẽ biết, hiểu hoặc có thể chứng minh vào thời điểm cuối của quá trình học tập” [13]. Dựa vào tài liệu “To Greater Heights” của trường Đại học Windsor, chúng ta có một nền tảng tổng quát về CĐR mong đợi mà chúng ta có được từ kết quả điều tra, khảo sát Sinh viên tốt nghiệp, cán bộ quản lý…của trường Đại học Windsor. CĐR của Đại học Windsor chú trọng vào việc tổng kết các kiến thức mà sinh viên đã học được trong quá trình đào tạo, mỗi sinh viên tốt nghiệp cần có những kỹ năng sau: kỹ năng áp dụng và tổng hợp kiến thức, kỹ năng nghiên cứu (bao gồm: xác định vấn đề, giải quyết vấn đề, đánh giá vấn đề đó, suy nghĩ sáng tạo và có trách nhiệm với bản thân mình), kỹ năng thuyết trình và tính toán, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng hòa đồng, kỹ năng lãnh đạo nhóm và kỹ năng làm việc nhóm, đánh giá một cách sáng tạo và thực tế, kỹ năng và ước muốn tiếp tục học tập. 8 Hội đồng Kiểm định Kỹ thuật và Công nghệ Accreditation Board for Engineering and Technology (ABET) là một tổ chức kiểm định chất lượng chương trình đào tạo có uy tín trong cộng đồng quốc tế.
Tiền thân của tổ chức ABET là hội đồng phát triển nghề nghiệp kỹ sư. Chức năng chính của ABET là: Thực hiện các kiểm định chương trình giáo dục, thúc đẩy chất lượng và sự đổi mới các chương trình giáo dục… Trên trang web của ABET, tác giả Gloria Rogers (2003) với tài liệu “Đánh giá để đảm bảo chất lượng” cung cấp cho chúng ta nhiều tài liệu về CĐR. Theo bà, định nghĩa CĐR “là phát biểu mô tả những gì sinh viên biết được hoặc có thể làm được sau thời gian học tại trường. Nếu sinh viên đạt được những kết quả đầu ra đó thì điều đó có thể cho thấy được mình đã thành công với mục tiêu giáo dục của mình”.[14] Theo tiêu chí của Hiệp hội các Trường Đại học Mở Châu Á Asian Association of Open Universities (AAOU), sản phẩm đào tạo của các trường Đại học phải có 7 chỉ số sau đây: 1/.
Chỉ số thông minh; 2/. Chỉ số sáng tạo; 3/. Chỉ số cảm nhận; 4/. Chỉ số đạo đức; 5/.
Chỉ số say mê; 6/. Chỉ số số hóa (hiểu biết và khả năng sử dụng CNTT và truyền thông trong học tập và công tác); 7/. Chỉ số quốc tế hóa (bao gồm sự hiểu biết về ngôn ngữ, dân tộc, văn hóa, các nền văn minh thế giới, bản chất và xu thế toàn cầu hóa, khả năng giao lưu, hợp tác…). Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội các trường Đại học quốc tế IAU (International Association of Universities) thì sinh viên tốt nghiệp được đào tạo các phẩm chất sau đây: 1/.
Có sự sáng tạo và thích ứng cao trong mọi hoàn cảnh chứ không chỉ học để đảm bảo tính chuẩn mực; 2/. Có khả năng thích ứng với công việc mới chứ không chỉ trung thành với một chỗ làm duy nhất; 3/. Biết 9 vận dụng những tư tưởng mới chứ không chỉ biết tuân thủ những điều đã được định sẵn; 4/. Biết đặt những câu hỏi đúng chứ không chỉ biết áp dụng những lời giải đúng; 5/.
Có kỹ năng làm việc theo nhóm, bình đẳng trong công việc chứ không tuân thủ theo sự phân bậc quyền uy; 6/. Có hoài bão để trở thành nhà khoa học lớn, các nhà doanh nghiệp giỏi, các nhà lãnh đạo xuất sắc chứ không chỉ trở thành những người làm công ăn lương; 7/. Có năng lực tìm kiếm và sử dụng thông tin chứ không chỉ áp dụng những kiến thức đã biết; 8/. Biết kết luận, phân tích đánh giá chứ không chỉ thuần túy chấp nhận; 9/.
Biết nhìn nhận quá khứ và hướng tới tương lai; 10/. Biết tư duy chứ không chỉ là người học thuộc; 11/. Biết dự báo, thích ứng chứ không chỉ phản ứng thụ động; 12/. Chấp nhận sự đa dạng chứ không chỉ tuân thủ điều đơn nhất; 13/.
Biết phát triển chứ không chỉ chuyển giao. Tóm lại, từ những nghiên cứu của các tổ chức EU, ABET và Hiệp hội các trường Đại học quốc tế và Châu Á, các tác giả…của nước ngoài về CĐR. Họ đã đưa ra một số tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ số liên quan đến CĐR và một số năng lực quan trọng cần thiết khi sinh viên tốt nghiệp cần phải đạt được, chủ yếu tập trung vào 3 lĩnh vực chính: Kiến thức, kỹ năng và thái độ. Cụ thể như sau: Về kiến thức: Áp dụng và tổng hợp kiến thức; ứng dụng kiến thức về toán, khoa học kỹ thuật; kiến thức khoa học cơ bản; kiến thức nền tảng kỹ thuật cốt lõi; kiến thức nền tảng kỹ thuật cao… Về kỹ năng: Xác định vấn đề; giải quyết vấn đề; đánh giá vấn đề; khả năng hình thành ý tưởng, thiết kế, triển khai và vận hành hệ thống trong bối cảnh doanh nghiệp và xã hội; khả năng làm việc nhóm; khả năng giao tiếp hiệu quả; khả năng tự pháp triển: tự học, tự nghiên cứu… 10 Về thái độ: Có hiểu biết về đạo đức nghề nghiệp và đạo đức tốt; hành xử đúng mực… 1.
Những quan điểm trong nước về CĐR: Thực hiện Chỉ thị số 7823/CT-BGDĐT ngày 27 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục Đại học năm học 2009-2010 và Quyết định số 179/QĐ-BGDĐT ngày 11 tháng 01 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phê duyệt Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/BCSĐ ngày 06 tháng 01 năm 2010 của Ban Cán sự Đảng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đổi mới quản lý giáo dục Đại học giai đoạn 2010-2012. Các trường Đại học, Cao đẳng cần tổ chức xây dựng và công bố CĐR cho các nghề đào tạo của trường. Để thống nhất về nội dung, cách thức xây dựng và công bố CĐR các ngành đào tạo, ngày 22 tháng 4 năm 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo ra văn bản số 2196/BGDĐT-GDĐH về việc hướng dẫn các cơ sở giáo dục Đại học xây dựng và công bố CĐR các ngành đào tạo trình độ Đại học, Cao đẳng. Định nghĩa CĐR ngành đào tạo: “CĐR là quy định về nội dung kiến thức chuyên môn; kỹ năng thực hành, khả năng nhận thức công nghệ và giải quyết vấn đề, công việc mà người học có thể đảm nhận sau khi tốt nghiệp và các yêu cầu đặc thù khác đối với từng trình độ, ngành đào tạo”.
Nội dung của CĐR với những yêu cầu như sau: - Yêu cầu về kiến thức: Tri thức chuyên môn, năng lực nghề nghiệp… - Yêu cầu về kỹ năng: + Kỹ năng cứng: Kỹ năng chuyên môn, năng lực thực hành nghề nghiệp, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng giải quyết vấn đề… 11 + Kỹ năng mềm: Kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, khả năng sử dụng ngoại ngữ, tin học… - Yêu cầu về thái độ: + Phẩm chất đạo đức, ý thức nghề nghiệp, trách nhiệm công dân; + Trách nhiệm, đạo đức, tác phong nghề nghiệp, thái độ phục vụ; + Khả năng cập nhật kiến thức, sáng tạo trong công việc; Vị trí làm việc của người học sau khi tốt nghiệp. Khả năng học tập, nâng cao trình độ sau khi ra trường. Theo tác giả Nguyễn Kim Dung trong bài giảng “Cách viết CĐR và xây dựng chương trình chi tiết” cho rằng kết quả đầu ra phải hiểu theo 2 góc độ khác nhau là kết quả về người học và kết quả học tập mong đợi. Kết quả về người học: Đó là các số lượng thống kê về người học như số lượng đầu vào, tỷ lệ theo học, tỷ lệ chuyển đổi, tỷ lệ tốt nghiệp, tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp, tỷ lệ học cao hơn…Đó là kết quả đầu ra của nhà trường, cho thấy thành tích mà nhà trường đạt được chứ chưa cho thấy người học đạt được kết quả gì sau khi học.
Kết quả học tập mong đợi: Bao gồm một loạt các thuộc tính, năng lực (cả kiến thức, kỹ năng và thái độ) của người học, được đo lường bằng cách xem xét các kinh nghiệm có được trong quá trình học tập tại nhà trường [2]. Bùi Mạnh Nhị (2004) và một số tác giả đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giáo dục Đại học”. Mục tiêu của đề tài là tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Đại học ở Việt Nam. Đề tài đã tập trung khảo sát chất lượng đầu ra của sinh viên tốt nghiệp các trường Đại học thông qua các đối tượng là sinh viên tốt nghiệp, các nhà tuyển dụng, các nhà nghiên cứu giáo dục và các nhà quản lý giáo dục.
Trong 12 đó, tác giả đã đề cập đến nhiều vấn đề: giáo dục trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, sự sáng tạo, khả năng thích ứng, giải quyết vấn đề, khả năng tự học, tự nghiên cứu. Bên cạnh những kỹ năng, đề tài còn chỉ ra những phẩm chất cá nhân cần thiết khác mà sinh viên tốt nghiệp cần phải có: sự quyết đoán, trung thành, kiên trì, hiệu quả, lịch thiệp, khiêm tốn, có nghị lực…[11]. Những cách thức áp dụng CĐR môn Tiếng Anh ở Việt Nam: Những quy định về CĐR ngoại ngữ được các trường tiếp cận, xây dựng và áp dụng trong những năm học gần đây. Tuy nhiên, ở mỗi trường lại xây dựng và áp dụng những khung CĐR khác nhau.
Ở trường Đại học Thủy Lợi, CĐR của sinh viên tốt nghiệp Đại học chính quy là A2 Khung Châu Âu (CEFR). Hình thức thi là 4 kỹ năng: Nghe, Nói, Đọc, Viết. Mỗi tháng trường tổ chức thi 1 lần vào cuối tuần. Chứng chỉ do Nhà trường cấp và có giá trị trong suốt khóa học.
Bài thi CĐR được tham chiếu với các bài thi Tiếng Anh quốc tế theo bảng sau (xét chuẩn tương đương): TOEFL PBT TOEFL Ibt TOEIC IELTS Cambridge Tests Chuẩn ĐHTL (310-677) (0-120) (0-900) (0-9.