Chương I : Lý luận chung về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV HCMC trong thời gian qua Chương 3: Một số giải pháp nhằm nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại BIDV HMC CHUONG 1: LY LUAN CHUNG VE TIN DUNG VA QUAN TRI RUI RO TIN DUNG 1. LY LUAN CHUNG VE TIN DUNG: Có nhiều khái niệm khác nhau về tín dụng, tuy nhiên nhìn chung: Tín dụng là giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hoá) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên đi vay khi đến hạn thanh toán. Hoạt động tín dụng là việc TCTD sử dụng nguồn vốn tự có, vốn huy động dé cap tin dung. Cấp tín dụng là việc TCTD thỏa thuận dé khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các dịch vụ khác.
Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Nguyên tắc vay vốn: Khách hàng vay vốn của TCTD phải đảm bảo: — Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. — Hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. RỦI RO TÍN DỤNG: 1.
Khái niệm: Có nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng, nhưng tựu chung lại Rủi ro tín dụng là những nguy cơ/ khả năng phát sinh khi người đi vay không thanh toán được nợ theo thỏa thuận tại Hợp đồng tín dụng dẫn đến sai hẹn trong việc thanh toán nợ gộc và lãi đên hạn. Nội dụng cơ bản của rủi ro tín dụng như sau: — Rdbi ro tin dụng khi người đi vay sai hẹn trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng, bao gồm vốn gốc và/hoặc lãi. Sự sai hẹn có thé là trễ hẹn hoặc không thanh toán. — Rủi ro tín dụng sẽ dẫn tới tốn thất về tài chính, tức là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn.
Trong trường hợp nghiêm trọng có thé dẫn đến thua lỗ hoặc ở mức độ cao hơn có thể dẫn đến phá sản. Do tính chất quan trọng của rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng là một hoạt động cực kỳ quan trọng đối với hoạt động của một ngân hàng, chính vì vậy, các ngân hang cần phái đánh giá được rủi ro tin dung, đưa ra các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng, lượng hóa được rủi ro tín dụng trên cơ sở các chuẩn mực quốc tế và Việt Nam về qui định an toàn trong hoạt động nhằm quản trị một cách tốt nhất hoạt động tín dụng. Phân loại rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng có thể được phân chia ra các loại như sau: Hình 1.1: Phân loại rủi ro tín dụng. ủi ro tín _Rúi ro | giao dich Rui ro tin dụng bao gồm rủi ro danh mục (Portfolio risk) va ri ro giao dich (Transaction risk).
—_ Rủi ro danh mục được phân ra hai loại, rủi ro nội tại (Intrinsic r1sk) và rủi ro tập trung (Concentration risk). | * Rui ro ndi tai: 1a rủi ro xuất phát từ các yếu tổ mang tính riêng biệt của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành kinh tế. Mỗi chủ thể đi vay, mỗi khách hàng vay là nhân tố quyết định danh mục cho vay của ngân hàng, một danh mục cho vay lành mạnh phải đảm bảo đem lại cho ngân hàng lợi ích cao nhất và ít rủi ro nhất, muốn được như vậy các chủ thể trong danh mục cho vay phải thực sự tốt. Những yếu tố quyết định năng lực của khách hàng vay là: năng lực quản trị điều hành, năng lực tài chính, năng lực sản xuất kinh doanh, tình hình nhân sự, thiện chí trong việc trả nợ cho ngân hàng.
do đó, việc kiểm soát các yếu tố này chính là nội dụng chính của quản trị rủi ro nội tại. = Rui ro tap trung: là rủi ro phát sinh khi mức dư nợ cho vay được đồn cho một số khách hàng, một số ngành kinh tế hoặc một số loại hình cho vay hoặc một khu vực địa lý nhất định. Danh mục cho vay của ngân hàng có thê đa dạng có thể tập trung vào một số đối tượng nào đó, thông thường theo nguyên tắc xác suất, một danh mục cho vay tập trung quá nhiều vào một hoặc một số đối tượng khách hàng nào đó thì khi xãy ra rủi ro thường gây nhiều tôn thất hơn là một danh mục cho vay phân tán. Việc tập trung ở đây có thể là tập trung theo một nhóm khách hàng có liên quan như các công ty có mối quan hệ với nhau về vốn chủ sở hữu như cho vay công ty mẹ, công ty con, cho vay các doanh nghiệp có chủ sở hữu, thành viên hội đồng quản trị, ban tổng giám đốc là người trong cùng một gia đình, hoặc cho vay tập trung vào một vùng miễn nào đó, hoặc một nhóm ngành kinh tế nào đó.
— Rủi ro giao dịch có 3 thành phan: rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ. " Rủi ro lựa chọn: là rủi ro liên quan đến công tác thâm định và phân tích tín dụng. Các yếu tô ảnh hưởng đến rủi ro lựa chọn thường liên quan đến triết lý văn hóa tín dụng của ngân hàng, chính sách khách hàng và quá trình thâm định quyết định cấp tín dụng. Triết lý văn hóa tín dụng và chính sách khách hàng đóng vai trò định hướng đối tượng khách hàng vay và dĩ nhiên nó có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình thẩm định, phân tích và phán quyết tín dụng.
Bên cạnh đó, các kỹ thuật phân tích và thấm định khoản vay, khách hàng vay cũng là yếu tố ảnh hưởng đến việc “lựa chọn” của ngân hàng, vấn đề này liên quan đến quy trình cấp tín dụng của ngân hàng có đảm bảo khoản vay được quyết định đúng hay không. Rủi ro bảo đảm: xuất phát từ các tiêu chuẩn đảm bảo tiền vay. Bảo đảm tiền vay không phải là yếu tố quyết định khi cấp tín dụng mà chỉ là yếu tô dự phòng trong hoạt động tín dụng. Rủi ro đảm bảo thường phát sinh từ việc các quy trình đánh giá, quản lý tài sản đảm bảo của ngân hàng có vẫn đề và suất phát từ khả năng phát mãi tài sản, mức độ an toàn của tài sản đảm bảo.
Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến quản trị hoạt động cho vay. Việc quản trị hoạt động cho vay bao gồm nhiều yếu tố cấu thành, từ chính sách khách hàng, quy trình tín dụng cho đến các quy định về đảm bảo tiền vay. Rủi ro nghiệp vụ thường phát sinh trong quá trình quản lý và giám sát khoản vay như giám sát vẻ tình hình tài chính sản xuất kinh doanh của khách hàng, tình hình nhân sự, bộ máy hoạt động, kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, kiểm tra hiện trường tài sản đảm bảo, theo dõi thu hồi nợ đôn đốc khách hàng trả nợ. QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI: Công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại hiện nay tập trung vào 4 điểm chính: Triết lý văn hóa tín dụng và chiến lược quản trị rủi ro tín dụng.
- _ Hệ thống tổ chức quản lý công tác tín dụng. Chính sách tín dụng. Quy trình tín dụng. Triết lý văn hóa tín dụng và chiến lược quản trị rủi ro tín dụng: Việc quản lý rủi ro tín dụng đòi hỏi các ngân hàng thương mại phải xây dựng cho mình một triết lý văn hóa tín dụng, triết lý văn hóa tín dụng có thé 1a tập trung vào phát triển một cách ôn định bền vững bằng cách chỉ tập trung danh mục khách hang chat lượng cao nhằm đảm bảo tính an toàn trong hoạt động, hoặc cũng có thể là phát triển một cách nhanh chóng nhằm chiếm lĩnh thị phân.
Trên cơ sở triết lý văn hóa tín dụng đã được hình thành, ngân hàng sẽ hình. thành cho mình một chiến lược quản lý rủi ro tín dụng phù hợp có thể quản lý một cách chặt chẽ nếu phát triển một cách ôn định và bền vững, hoặc quản lý một cách linh hoạt nhằm phục vụ cho một chiến lược tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn. Thực tế trong thời gian vừa qua, rất nhiều các ngân hàng thương mại cỗ phần Việt Nam áp dụng chiến lược chiếm lĩnh thị phần đã nới lỏng công tác quản trị rủi: ro tín dụng, đa số các khoản vay đã được xét duyệt chưa đúng mức có thể dẫn đến rủi ro tín dụng khi thị trường diễn biến theo hướng tiêu cực. Hệ thống tô chức công tác tin dung: Cơ cấu tổ chức của hệ thống tổ chức công tác tín dụng của các ngân hàng thương mại tùy thuộc vào quy mô hoạt động loại hình kinh doanh của từng ngân hàng và đặc biệt là lệ thuộc rất nhiều vào triết lý văn hóa tín dụng mà ngân hàng đó đặt ra.
Trong thực tế ở Việt Nam hiện nay hình thành 2 mô hình tổ chức: mô hình tập quyền (quản lý theo chiều dọc) và mô hình phân quyền (quản lý chéo). Đối với các ngân hàng nhỏ mới thành lập, thường có đội ngũ nhân sự thiếu kinh nghiệm và thường rơi vào tình trạng thiếu nhân sự, các ngân hàng này thường quán lý theo mô hình tập quyền, theo đó, một CBTD sẽ phụ trách tat cả các công việc chỉ tiết liên quan đến một khoản vay: điều tra phân tích tín dụng, định giá tài sản đảm bảo, đàm phán ký kết hợp đồng với khách hàng, giải ngân và giám sát sau khi cho vay. Thông thường, đối với mô hình này, giám đốc là người quyết định cho. vay sau cùng trên cơ sở đề xuất của CBTD, lãnh đạo phòng tín dụng: Hình 1.