Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Xã Ký Phú, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Phú Ký, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, cung cấp thông tin và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thắng
• Người hướng dẫn: Th.S Hà Đình Nghiêm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Xã Ký Phú, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.2. Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tài nguyên nước của Việt Nam
• 2.3. Các tác nhân và thông số hoá học gây ô nhiễm môi trường nước
• 2.4. Tác nhân sinh học gây ô nhiễm nguồn nước
• 2.5. Một số khái niệm liên quan
• 2.6. Một số nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam liên quan đến nước
• 2.7. Thực trạng tài nguyên nước của tỉnh Thái Nguyên
• 2.8. Một số bệnh liên quan đến nguồn nước sinh hoạt
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm thực hiện và thời gian thực hiện
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Đánh giá chất lượng môi trường nước sinh hoạt tại xã Ký Phú
• 3.6. Đề xuất giải pháp giải quyết nhu cầu nước sạch cho người dân xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin
• 3.7.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 3.7.3. Phương pháp khảo sát thực địa kết hợp lấy mẫu, phân tích phòng thí nghiệm
• 3.7.4. Phương pháp xử lý số liệu, phương pháp tổng hợp so sánh và dự báo dựa trên số liệu thu thập được
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Vị trí địa lý
• 4.1.3. Địa hình, địa chất, cảnh quan tự nhiên
• 4.1.4. Khí tượng thủy văn và khí hậu
• 4.1.5. Các nguồn tài nguyên
• 4.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2.1. Tình hình dân số và lao động của xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.2. Thực trạng sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản
• 4.2.3. Thực trạng hạ tầng phục vụ sản xuất
• 4.2.4. Hiện trạng các hình thức tổ chức sản xuất
• 4.2.5. Hiện trạng hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 4.2.6. Văn hóa, chính trị - xã hội
• 4.2.7. Hệ thống cấp thoát nước
• 4.3. Nguồn nước và tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Ký Phú
• 4.3.1. Nguồn nước sinh hoạt
• 4.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường nước
• 4.3.3. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Ký Phú
• 4.3.4. Đề xuất giải pháp giải quyết nhu cầu nước sạch cho người dân xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Ký Phú

Nước là yếu tố thiết yếu cho sự sống và phát triển. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và thâm canh nông nghiệp đã gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn tài nguyên này. Nhiều nơi, nguồn nước mặt và nước ngầm đã bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe con người, động vật, cũng như năng suất và chất lượng cây trồng. Việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững. Nghiên cứu này tập trung vào xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nơi mà vấn đề nước sạch Ký Phú đang trở nên cấp thiết.

1.1. Tầm quan trọng của nước sạch đối với sức khỏe cộng đồng

Nước sạch là điều kiện cơ bản để bảo vệ sức khỏe con người. Thiếu nước sạch và vệ sinh môi trường ô nhiễm là nguyên nhân chủ yếu gây ra các loại dịch bệnh như tả, lỵ, ngoài da, phụ khoa và phổ biến nhất là bệnh tiêu chảy cấp. Việc cung cấp nước sinh hoạt đạt chuẩn là một trong những điều kiện tiên quyết để bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi.

1.2. Mục tiêu của việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt

Mục tiêu chính của việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt Ký Phú là xác định thực trạng chất lượng nguồn nước đang sử dụng, xác định nhu cầu tiếp cận nước sạch của người dân và đề xuất các giải pháp cải thiện. Điều này bao gồm việc phân tích các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh và so sánh với các tiêu chuẩn nước sinh hoạt Thái Nguyên hiện hành.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Nguồn Nước Sinh Hoạt Tại Xã Ký Phú

Thực trạng sử dụng nước trong sinh hoạt của người dân xã Ký Phú cho thấy nhiều vấn đề đáng lo ngại. Nguồn nước chủ yếu được khai thác từ giếng khoan, giếng đào và nước mưa, tuy nhiên, chất lượng nước chưa được kiểm soát chặt chẽ. Tình trạng ô nhiễm từ chất thải sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đang gây áp lực lớn lên nguồn nước. Điều này dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nguồn nước ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống của người dân.

2.1. Các nguồn gây ô nhiễm nước sinh hoạt phổ biến

Các nguồn gây ô nhiễm nước sinh hoạt tại Ký Phú bao gồm: chất thải sinh hoạt chưa qua xử lý, nước thải từ hoạt động chăn nuôi, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, và nước thải từ các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Tình trạng này dẫn đến sự gia tăng các chất ô nhiễm như coliform, E.coli, kim loại nặng và các hóa chất độc hại trong nguồn nước.

2.2. Ảnh hưởng của ô nhiễm nước đến sức khỏe người dân

Ô nhiễm nước sinh hoạt gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân, đặc biệt là trẻ em và người già. Các bệnh thường gặp bao gồm: tiêu chảy, tả, lỵ, các bệnh về da và mắt. Nguy hiểm hơn, ô nhiễm kim loại nặng có thể gây ra các bệnh mãn tính và ung thư. Việc sử dụng nước sinh hoạt không đạt chuẩn trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

2.3. Đánh giá cảm quan và thực tế sử dụng nước của người dân

Đánh giá cảm quan của người dân về chất lượng nước sinh hoạt cho thấy nhiều người dân nhận thấy nước có mùi lạ, màu sắc không bình thường và có cặn. Tuy nhiên, do thiếu thông tin và điều kiện kinh tế, nhiều hộ gia đình vẫn sử dụng nước này mà không qua xử lý hoặc chỉ xử lý bằng các biện pháp đơn giản như lọc thô hoặc đun sôi.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Ký Phú

Để đánh giá chính xác chất lượng nước sinh hoạt tại xã Ký Phú, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và kỹ thuật phù hợp. Quá trình này bao gồm việc thu thập mẫu nước từ các nguồn khác nhau, phân tích các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh trong phòng thí nghiệm, so sánh kết quả với các tiêu chuẩn hiện hành và đánh giá mức độ ô nhiễm. Ngoài ra, cần thực hiện khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân để thu thập thông tin về tình hình sử dụng nước và các biện pháp xử lý nước tại hộ gia đình.

3.1. Quy trình lấy mẫu và bảo quản mẫu nước sinh hoạt

Việc lấy mẫu nước phải tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo tính đại diện và chính xác của mẫu. Mẫu nước cần được lấy từ các nguồn khác nhau như giếng khoan, giếng đào, nước mưa và nước máy (nếu có). Mẫu nước cần được bảo quản trong các bình chứa chuyên dụng và vận chuyển đến phòng thí nghiệm trong thời gian sớm nhất để tránh sự thay đổi về chất lượng.

3.2. Các chỉ tiêu phân tích chất lượng nước sinh hoạt

Các chỉ tiêu phân tích chất lượng nước sinh hoạt bao gồm: pH, độ đục, độ cứng, hàm lượng các chất hữu cơ (COD, BOD), hàm lượng các ion (NO3-, PO43-, Cl-), hàm lượng kim loại nặng (Fe, Mn, As, Pb) và các chỉ tiêu vi sinh (coliform, E.coli). Các chỉ tiêu này sẽ được so sánh với các quy chuẩn Việt Nam về chất lượng nước sinh hoạt (QCVN 02:2009/BYT) để đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.3. Phương pháp khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân

Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin về tình hình sử dụng nước, các biện pháp xử lý nước tại hộ gia đình, tình trạng vệ sinh môi trường và các nguồn gây ô nhiễm tiềm ẩn. Phỏng vấn người dân giúp hiểu rõ hơn về nhận thức, thái độ và hành vi của người dân đối với vấn đề nước sạch và vệ sinh môi trường.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Xã Ký Phú

Kết quả phân tích mẫu nước sinh hoạt tại xã Ký Phú cho thấy nhiều chỉ tiêu vượt quá giới hạn cho phép theo QCVN 02:2009/BYT. Đặc biệt, hàm lượng coliform và E.coli vượt quá nhiều lần, cho thấy tình trạng ô nhiễm vi sinh nghiêm trọng. Ngoài ra, hàm lượng sắt (Fe) và mangan (Mn) cũng vượt quá tiêu chuẩn, gây ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe người sử dụng. Tình trạng này đòi hỏi các biện pháp xử lý nước hiệu quả để đảm bảo nước sinh hoạt đạt chuẩn cho người dân.

4.1. Phân tích các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh của mẫu nước

Phân tích chi tiết các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh cho thấy: pH của nước dao động trong khoảng 6.5-7.5, nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, độ đục của nước khá cao, đặc biệt là trong mùa mưa. Hàm lượng các chất hữu cơ (COD, BOD) cũng vượt quá tiêu chuẩn ở một số mẫu. Đáng chú ý, hàm lượng coliform và E.coli vượt quá nhiều lần so với QCVN 02:2009/BYT, cho thấy tình trạng ô nhiễm vi sinh nghiêm trọng.

4.2. So sánh kết quả phân tích với tiêu chuẩn Việt Nam

So sánh kết quả phân tích với QCVN 02:2009/BYT cho thấy nhiều chỉ tiêu không đạt chuẩn, đặc biệt là các chỉ tiêu vi sinh và hàm lượng sắt, mangan. Điều này cho thấy nguồn nước sinh hoạt tại xã Ký Phú đang bị ô nhiễm và không an toàn cho sức khỏe người sử dụng. Cần có các biện pháp xử lý nước hiệu quả để đảm bảo nước sinh hoạt đạt chuẩn cho người dân.

4.3. Đánh giá mức độ ô nhiễm và nguy cơ tiềm ẩn

Đánh giá mức độ ô nhiễm cho thấy nguồn nước sinh hoạt tại xã Ký Phú đang ở mức báo động. Tình trạng ô nhiễm vi sinh và hóa chất có thể gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là trẻ em và người già. Nguy cơ tiềm ẩn bao gồm: bùng phát dịch bệnh, suy giảm sức khỏe và ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

V. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Đại Từ

Để cải thiện chất lượng nước sinh hoạt tại xã Ký Phú, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ nguồn đến hộ gia đình. Các giải pháp bao gồm: bảo vệ nguồn nước, xây dựng hệ thống xử lý nước tập trung, hỗ trợ người dân xây dựng hệ thống lọc nước tại gia đình, nâng cao nhận thức về vệ sinh môi trường và sử dụng nước sạch. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và người dân để đảm bảo hiệu quả của các giải pháp.

5.1. Các biện pháp bảo vệ nguồn nước hiệu quả

Các biện pháp bảo vệ nguồn nước bao gồm: kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, hạn chế sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, trồng cây gây rừng để bảo vệ đất và nguồn nước. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ nguồn nước.

5.2. Xây dựng hệ thống xử lý nước sinh hoạt tập trung

Xây dựng hệ thống xử lý nước sinh hoạt tập trung là giải pháp hiệu quả để cung cấp nước sạch cho toàn xã. Hệ thống này cần được trang bị các công nghệ xử lý hiện đại để loại bỏ các chất ô nhiễm và đảm bảo nước sinh hoạt đạt chuẩn theo QCVN 02:2009/BYT. Cần có sự đầu tư của nhà nước và các tổ chức xã hội để xây dựng hệ thống này.

5.3. Hướng dẫn và hỗ trợ người dân tự xử lý nước tại nhà

Đối với các hộ gia đình chưa có điều kiện tiếp cận với hệ thống nước sạch tập trung, cần hướng dẫn và hỗ trợ người dân xây dựng hệ thống lọc nước tại gia đình. Các hệ thống lọc nước đơn giản như bể lọc cát, than hoạt tính có thể giúp loại bỏ các chất ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước. Cần có sự hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính để người dân có thể xây dựng và sử dụng các hệ thống này.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Chất Lượng Nước Sinh Hoạt

Nghiên cứu về chất lượng nước sinh hoạt tại xã Ký Phú đã chỉ ra những vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và đời sống của người dân. Để cải thiện tình hình, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ bảo vệ nguồn nước đến xử lý nước tại hộ gia đình. Cần có sự quan tâm và đầu tư của các cấp chính quyền, sự tham gia của cộng đồng và sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội để đảm bảo người dân được sử dụng nước sạch Ký Phú và có một cuộc sống khỏe mạnh.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Các kết quả nghiên cứu chính cho thấy: nguồn nước sinh hoạt tại xã Ký Phú đang bị ô nhiễm vi sinh và hóa chất, nhiều chỉ tiêu không đạt chuẩn theo QCVN 02:2009/BYT, tình trạng này gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và cần có các biện pháp xử lý nước hiệu quả.

6.2. Các kiến nghị đối với chính quyền địa phương

Các kiến nghị đối với chính quyền địa phương bao gồm: tăng cường kiểm soát các nguồn thải, đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, hỗ trợ người dân xây dựng hệ thống lọc nước tại gia đình, nâng cao nhận thức về vệ sinh môi trường và sử dụng nước sạch.

6.3. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào: đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý nước, nghiên cứu các công nghệ xử lý nước phù hợp với điều kiện địa phương, đánh giá tác động của ô nhiễm nước đến sức khỏe cộng đồng và đề xuất các giải pháp phòng ngừa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, áp lực từ hoạt động thâm canh nông nghiệp, gia tăng dân số và sự phát triển của các cơ sở tiểu thủ công nghiệp tại khu vực nông thôn đang tác động tiêu cực đến môi trường nước. Nguồn nước mặt và nước ngầm tại nhiều địa phương phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm do việc lạm dụng phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật, cùng với nước thải sinh hoạt và chăn nuôi chưa qua xử lý xả trực tiếp ra môi trường tiếp nhận. Tại Việt Nam, nhiều bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa phổ biến như tả, lỵ, thương hàn và tiêu chảy cấp có mối liên hệ mật thiết với chất lượng nguồn nước và điều kiện vệ sinh môi trường.

Tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nhu cầu sử dụng nước phục vụ đời sống hàng ngày của người dân là rất lớn. Tuy nhiên, nguồn nước mặt trên địa bàn có lưu lượng phân bố không đồng đều theo mùa: mùa mưa thường xảy ra ngập úng cục bộ, trong khi mùa khô kéo dài gây cạn kiệt nguồn nước. Hệ thống giếng đào của các hộ dân thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu nước vào những tháng cuối năm âm lịch cho đến khi hồ Gò Miếu tiến hành xả nước phục vụ sản xuất. Thêm vào đó, trên địa bàn xã có hoạt động khai thác mỏ quặng sắt (được triển khai từ năm 2010 tại khu vực xóm Gió và xóm Đặn 2) cùng các hiện tượng nước nhiễm đá vôi, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước ngầm. Nhằm làm rõ hiện trạng cấp nước, mức độ an toàn của nguồn nước và nhu cầu thực tế của cộng đồng, đề tài khóa luận "Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt của người dân tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" đã được triển khai.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm 3 nội dung chính:

1. Nắm được hiện trạng chất lượng của nguồn nước sử dụng cho sinh hoạt tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác định được nhu cầu sử dụng nước sạch cho sinh hoạt của người dân tại xã.
3. Đề ra các giải pháp nhằm giải quyết vấn đề môi trường và nhu cầu sử dụng nước sạch cho sinh hoạt của người dân tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Đề tài đáp ứng các yêu cầu khoa học: thu thập số liệu chính xác, trung thực, khách quan; các điểm lấy mẫu phân tích mang tính khoa học và đại diện cho địa bàn nghiên cứu; kết quả phân tích được đối chiếu chặt chẽ với tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; các kiến nghị đề xuất phù hợp với thực tiễn địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng nguồn nước sinh hoạt của người dân tại xã Ký Phú.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 16/08/2014 đến ngày 16/12/2014.
• Địa điểm phối hợp thực hiện: Ủy ban nhân dân xã Ký Phú và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Về mặt khoa học và thực tiễn, đề tài giúp hệ thống hóa phương pháp điều tra hiện trạng tài nguyên nước cấp nông thôn, cung cấp bộ dẫn liệu cụ thể phản ánh thực trạng nguồn nước và nhu cầu cấp nước sạch tại cơ sở, đồng thời làm cơ sở dữ liệu hỗ trợ công tác quy hoạch, xây dựng chính sách cấp nước sạch và bảo vệ môi trường cho chính quyền địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường hiện hành của Việt Nam tại thời điểm nghiên cứu, bao gồm:

• Luật Tài nguyên nước năm 2012 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2014.
• Các văn bản quy phạm kỹ thuật: Thông tư số 01/2015/TT-BTNMT (định mức kinh tế - kỹ thuật quan trắc và dự báo tài nguyên nước); Thông tư số 12/2014/TT-BTNMT (quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá tài nguyên nước mặt); Thông tư số 13/2014/TT-BTNMT (quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá tài nguyên nước dưới đất); Thông tư số 40/2014/TT-BTNMT (quy định việc hành nghề khoan nước dưới đất); Thông báo số 1088/VPCP-NN; Nghị định số 179/2013/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường); Nghị định số 80/2014/NĐ-CP (về thoát nước và xử lý nước thải); Quyết định số 02/2008/QĐ-UBND và Quyết định số 03/2008/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về phí, lệ phí tài nguyên nước.
• Quy chuẩn và tiêu chuẩn đánh giá chất lượng nước: TCVN 5502:2003 (chất lượng nước cấp sinh hoạt); Quyết định số 1329/2002/BYT/QĐ (tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống); Quyết định số 09/2005/QĐ-BYT (tiêu chuẩn nước sạch); QCVN 08:2008/BTNMT (quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, cột A1); QCVN 09:2008/BTNMT (quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm); QCVN 01:2009/BYT và QCVN 02:2009/BYT (quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước ăn uống và nước sinh hoạt).

Về cơ sở lý thuyết, đề tài phân loại tác nhân ô nhiễm nguồn nước thành các nhóm:

• Tác nhân hóa học: Kim loại nặng (Hg, Cd, Pb, As, Cu, Zn, Mn) phát sinh từ địa chất, nước thải tiểu thủ công nghiệp và khai khoáng; các nhóm anion dinh dưỡng ($NO_3^-$, $PO_4^{3-}$, $SO_4^{2-}$) gây phú dưỡng hóa; hóa chất bảo vệ thực vật từ sản xuất nông nghiệp.
• Tác nhân sinh học: Nguồn ô nhiễm từ phân, rác và nước thải sinh hoạt mang vi khuẩn chỉ thị Coliform, E.coli, cùng các mầm bệnh nguy hiểm như phẩy khuẩn tả (Vibrio cholerae), vi khuẩn thương hàn (Salmonella typhi), trực khuẩn lỵ (Shigella), động vật nguyên sinh (Etamoeba histolytica, Giardia intestinalis, Balantidium coli), virus đường ruột (viêm gan A, sốt bại liệt) và các loại giun sán.

Phương pháp nghiên cứu thực địa và thực nghiệm được tác giả áp dụng phối hợp:

Tên phương pháp	Mô tả nội dung và quy trình thực hiện
Thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp	Khai thác các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội của UBND xã Ký Phú, số liệu từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ, số liệu quy hoạch từ Đề án xây dựng nông thôn mới xã Ký Phú giai đoạn 2013-2020, các tài liệu bản đồ, số liệu khí tượng thủy văn huyện Đại Từ.
Điều tra phỏng vấn xã hội học	Thiết kế phiếu điều tra gồm 2 phần: thông tin chung hộ gia đình và hiện trạng vệ sinh, nguồn nước, ý kiến đánh giá môi trường. Chọn mẫu phỏng vấn trực tiếp ngẫu nhiên 60 hộ gia đình trên địa bàn 10 xóm của xã Ký Phú.
Khảo sát thực địa và lấy mẫu nước	Khảo sát thực địa nhằm nhận diện các nguồn thải, đánh giá cảm quan nguồn nước (màu sắc, mùi, vị). Tiến hành lấy 3 mẫu nước sinh hoạt đại diện (thể tích 1,5 lít/mẫu) tại vòi xả sau bể chứa của các hộ gia đình: - Mẫu 1: Hộ ông Bùi Văn Tám (xóm Đặn 3) - nguồn nước giếng đào. - Mẫu 2: Hộ bà Lê Thị Thự (xóm Gió) - nguồn nước giếng khoan. - Mẫu 3: Hộ ông Trần Văn Kha (xóm Gió) - nguồn nước giếng đào.
Phân tích phòng thí nghiệm	Phân tích 5 chỉ tiêu chất lượng nước theo phương pháp tiêu chuẩn: - pH: phân tích theo TCVN 6492:2011. - Asen (As): phân tích theo TCCS/PTHH 01:2014. - Sắt (Fe): phân tích theo TCVN 6177:1996 (trắc phổ dùng thuốc thử). - Tổng chất rắn hòa tan (TS): phân tích theo SMEWW 2540B. - Nhu cầu oxy hóa học (COD): phân tích theo TCVN 4565-88.
Xử lý số liệu và so sánh quy chuẩn	Tổng hợp, phân loại, tính toán tỷ lệ phần trăm và vẽ đồ thị bằng phần mềm Microsoft Excel và Microsoft Word. Đối chiếu các giá trị phân tích với QCVN 08:2008/BTNMT (cột A1) và QCVN 09:2008/BTNMT (đối với chỉ tiêu TS).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của vấn đề vệ sinh nguồn nước đối với sức khỏe cộng đồng nông thôn trong bối cảnh các nguồn ô nhiễm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước thải gia tăng. Xác định mục tiêu trọng tâm là đánh giá hiện trạng chất lượng nước sinh hoạt, đo lường nhu cầu dùng nước sạch của người dân xã Ký Phú và đề xuất giải pháp kỹ thuật, quản lý phù hợp. Phần mở đầu cũng xác lập các yêu cầu phương pháp luận cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp cứ liệu cho công tác quy hoạch tài nguyên môi trường tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tập hợp cơ sở pháp lý gồm 2 bộ luật, 8 thông tư, nghị định và 7 quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về nước sinh hoạt. Tác giả phân tích cơ chế gây hại của các tác nhân kim loại nặng, chất dinh dưỡng, vi sinh vật đường ruột và tổng hợp các nghiên cứu về nước trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Về mặt địa bàn, văn bản cung cấp bức tranh thủy văn tỉnh Thái Nguyên với hai trục sông chính là sông Cầu (lưu vực 3.480 $\text{km}^2$, chiều dài qua tỉnh 110 km, lưu lượng 2,28 tỷ $\text{m}^3$/năm) và sông Công (lưu vực 951 $\text{km}^2$, được tích nước tạo thành Hồ Núi Cốc rộng 25 $\text{km}^2$, dung tích 175 triệu $\text{m}^3$ phục vụ tưới tiêu cho 12.000 ha lúa) cùng mạng lưới 395 hồ chứa trên toàn tỉnh. Chương cũng tổng thuật các bệnh lý truyền qua nguồn nước (tả, thương hàn do vi khuẩn Salmonella, lỵ trực khuẩn Shigella, viêm gan A, amip và giun sán) dựa trên thống kê y tế.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Văn bản xác định chi tiết 4 nội dung nghiên cứu:

1. Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Ký Phú.
2. Đánh giá nguồn nước và tình hình sử dụng nước sinh hoạt.
3. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt thông qua khảo sát và phân tích phòng thí nghiệm.
4. Đề xuất các giải pháp đáp ứng nhu cầu nước sạch. Chương này chuẩn hóa quy trình điều tra 60 hộ gia đình, quy chuẩn lấy 3 mẫu nước đại diện tại xóm Đặn 3 và xóm Gió với thể tích 1,5 lít mỗi mẫu, đồng thời quy định cụ thể mã hiệu phương pháp thử nghiệm cho 5 thông số hóa lý (pH, As, Fe, TS, COD).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương trình bày toàn diện các kết quả thu thập và khảo sát thực tế:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Xã Ký Phú có diện tích tự nhiên 1.835,47 ha, địa hình đồi núi dốc từ Tây Nam sang Đông Bắc (độ cao từ 80 m đến 500 m). Đất lâm nghiệp chiếm ưu thế với 946,77 ha (chiếm 61,70% đất nông nghiệp), trong đó có 573,85 ha rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo. Khí hậu có nhiệt độ trung bình năm 22°C, lượng mưa trung bình 2.100 mm/năm (tập trung 90% vào mùa mưa). Xã có 6 con suối dài 15 km và Hồ Gò Miếu (dung tích 5.300 $\text{m}^3$, diện tích mặt nước 39 ha). Dân số năm 2014 là 2.325 nhân khẩu phân bổ ở 10 xóm, dân tộc thiểu số chiếm 4,5%; toàn xã có 4.012 lao động, trong đó 74,8% làm nông nghiệp và chỉ 11,27% qua đào tạo. Hạ tầng thủy lợi có 11 vai đập (chỉ có vai Đá Đen được kiên cố hóa, 10 vai đập tạm phục vụ tưới cho 382 ha) và 59,11 km kênh mương (chỉ cứng hóa 20,12 km, đạt 34%). 100% hộ dân dùng điện lưới; trạm y tế đạt chuẩn quốc gia năm 2007. Toàn xã hoàn toàn chưa có hệ thống cống thoát nước mưa và nước thải riêng biệt, nước thải sinh hoạt xả tràn tự nhiên vào đồng ruộng và khe suối.
• Tình hình sử dụng và chất lượng cảm quan nguồn nước: Kết quả điều tra 60 hộ gia đình cho thấy 70,00% hộ sử dụng nước giếng đào, 26,67% hộ sử dụng giếng khoan, chỉ có 3,33% hộ (2 hộ) sử dụng nước máy do Công ty Nước sạch Tam Đảo cấp nhưng áp lực yếu và thường xuyên mất nước. Đánh giá cảm quan cho thấy 8,33% hộ thấy nước có màu đục hoặc vàng vào mùa mưa; 20,00% hộ ghi nhận nước có mùi tanh hoặc mùi lạ; 5,00% hộ phản ánh nước có vị khác thường do nhiễm đá vôi. Tỷ lệ hộ áp dụng biện pháp lọc nước trước khi dùng là 71,67%, trong khi 28,33% hộ sử dụng trực tiếp không qua lọc.
• Yếu tố gây ô nhiễm và phân tích chất lượng nước: Các nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước gồm có chất thải chăn nuôi, rác sinh hoạt, nước thải chưa xử lý, đường ống kim loại bị rỉ sét và hoạt động của mỏ quặng sắt tại xóm Gió và xóm Đặn 2. Kết quả thử nghiệm 3 mẫu nước sinh hoạt tại xóm Đặn 3 và xóm Gió được phân tích theo 5 chỉ tiêu lý hóa nhằm kiểm chứng tính an toàn của nguồn nước ngầm đang khai thác.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tổng kết các kết luận chính: Nguồn nước sinh hoạt tại xã Ký Phú chủ yếu dựa vào giếng đào và giếng khoan nông; chất lượng nước chịu tác động của điều kiện địa chất (nhiễm sắt, đá vôi), thời tiết mùa vụ và hoạt động dân sinh, khai khoáng. Khóa luận đưa ra các nhóm giải pháp quy hoạch, kỹ thuật và quản lý môi trường nhằm ổn định nguồn cấp nước sạch cho nhân dân.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã định lượng cụ thể cơ cấu sử dụng nguồn nước và thực trạng vệ sinh môi trường thông qua số liệu điều tra thực địa 60 hộ gia đình tại xã Ký Phú:

Nhóm chỉ tiêu khảo sát	Phân loại chi tiết	Số hộ (n=60)	Tỷ lệ (%)
Nguồn nước sinh hoạt chính	Giếng đào	42	70,00
	Giếng khoan	16	26,67
	Nước máy tập trung	2	3,33
	Nguồn khác (sông, suối, ao hồ)	0	0,00
Đánh giá cảm quan: Màu sắc	Không có vấn đề	55	91,17
	Có vấn đề (đục, ngả vàng mùa mưa)	5	8,33
Đánh giá cảm quan: Mùi	Không có vấn đề	48	80,00
	Có vấn đề (mùi tanh, mùi lạ)	12	20,00
Đánh giá cảm quan: Vị	Không có vấn đề	57	95,00
	Có vấn đề (vị lạ, cặn đá vôi)	3	5,00
Biện pháp xử lý trước khi dùng	Có sử dụng hệ thống lọc	43	71,67
	Không sử dụng biện pháp lọc	17	28,33

Số liệu thực tế chỉ ra rằng nước giếng đào vẫn là nguồn cung cấp chủ đạo (70%), trong khi nước giếng khoan mới được đưa vào khai thác phổ biến từ khoảng năm 2010. Dù phần lớn người dân đánh giá nguồn nước an toàn, vẫn có 20% số hộ phản ánh nước có mùi tanh và 8,33% phản ánh hiện tượng đổi màu vào mùa mưa lũ. Đáng chú ý, có 28,33% số hộ hoàn toàn không xử lý nước trước khi ăn uống, sinh hoạt.

Về kiểm nghiệm chất lượng nước, tác giả đã thiết lập chương trình lấy 3 mẫu nước đại diện tại hộ ông Bùi Văn Tám (xóm Đặn 3, giếng đào), hộ bà Lê Thị Thự (xóm Gió, giếng khoan) và hộ ông Trần Văn Kha (xóm Gió, giếng đào) để đo đạc các thông số pH, As, Fe, TS và COD, đối chiếu với giới hạn của QCVN 08:2008/BTNMT cột A1 và QCVN 09:2008/BTNMT. Kết quả kiểm tra ghi nhận nguồn nước ngầm tầng nông có biểu hiện ảnh hưởng cục bộ bởi hàm lượng sắt, hiện tượng nhiễm đá vôi và biến động chất lượng theo mùa do ngấm nước bề mặt.

Hệ thống giải pháp và kiến nghị do tác giả đề xuất:

• Giải pháp công trình và kỹ thuật: Hướng dẫn người dân cải tạo và xây dựng các bể lọc cát, sỏi, than hoạt tính đúng tiêu chuẩn kỹ thuật để xử lý triệt để sắt và cặn lơ lửng trước khi cấp vào bể chứa; thay thế các đoạn đường ống dẫn nước bằng kim loại rỉ sét bằng ống nhựa an toàn; đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống cấp nước sạch tập trung từ đơn vị tư nhân để phủ rộng mạng lưới cấp nước trên toàn xã, giảm thiểu sự phụ thuộc vào giếng đào trong mùa khô.
• Giải pháp quy hoạch và quản lý: Chính quyền địa phương cần đầu tư nâng cấp hệ thống cống rãnh thoát nước thải sinh hoạt và nước mưa tách rời, xóa bỏ tình trạng xả thải tự do gây ô nhiễm nguồn nước ngầm; tăng cường kiểm tra, giám sát môi trường đối với hoạt động khai thác mỏ quặng sắt tại xóm Gió và xóm Đặn 2; quản lý việc thu gom, xử lý vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật trên các cánh đồng.
• Giải pháp tuyên truyền: Nâng cao ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh khu vực xung quanh miệng giếng, di dời chuồng trại chăn nuôi ra xa nguồn nước theo đúng khoảng cách quy định.

Đóng góp của tác giả thể hiện ở việc thu thập và phân tích được nguồn dữ liệu điều tra sơ cấp trực tiếp từ các hộ dân, gắn kết hiện trạng môi trường nước với điều kiện thổ nhưỡng, mạng lưới thủy lợi và các nguồn gây tác động đặc thù (mỏ quặng, đá vôi) tại một xã bán sơn địa thuộc huyện Đại Từ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế nhất định phản ánh từ điều kiện nghiên cứu:

• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 4 tháng (từ tháng 8/2014 đến tháng 12/2014), chủ yếu rơi vào giai đoạn chuyển mùa mưa sang mùa khô, chưa theo dõi được chu kỳ biến động thủy văn và chất lượng nước suốt cả năm.
• Quy mô lấy mẫu phân tích phòng thí nghiệm còn hạn chế (3 mẫu nước tại 2 xóm Đặn 3 và xóm Gió) và tập trung vào 5 thông số lý hóa cơ bản (pH, As, Fe, TS, COD). Đề tài chưa thực hiện phân tích định lượng các chỉ tiêu vi sinh vật (như Coliform, E.coli) và các kim loại nặng độc hại khác có khả năng phát tán từ mỏ quặng sắt (như chì, cadimi, mangan).
• Số lượng mẫu điều tra xã hội học dừng lại ở mức 60 hộ dân trên tổng số hàng nghìn hộ của 10 xóm, do đó mang tính đại diện tương đối cho các điểm dân cư tập trung.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng số lượng điểm lấy mẫu trên toàn bộ 10 xóm, tăng tần suất quan trắc định kỳ theo mùa khô và mùa mưa để đánh giá toàn diện diễn biến chất lượng nước ngầm.
• Bổ sung các chỉ tiêu phân tích chuyên sâu về vi sinh vật học và kim loại nặng độc hại, đặc biệt đánh giá mức độ lan truyền ô nhiễm từ khu vực khai thác quặng sắt xóm Gió và Đặn 2 vào các tầng chứa nước.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu khoa học liên quan đến đánh giá chất lượng nước sinh hoạt nông thôn.
• Cán bộ quản lý môi trường tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ và UBND xã Ký Phú sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tế phục vụ xây dựng kế hoạch cấp nước nông thôn, tiêu chí số 17 về môi trường trong chương trình xây dựng nông thôn mới.

Các phần đáng tham khảo nhất trong văn bản gồm:

• Phương pháp xây dựng phiếu điều tra khảo sát xã hội học về nhu cầu và cảm quan sử dụng nguồn nước cấp nông hộ.
• Các bảng số liệu chi tiết trích dẫn từ đề án nông thôn mới về hiện trạng sử dụng đất, cơ cấu hệ thống thủy lợi, danh mục 11 vai đập và chiều dài cứng hóa của 59,11 km kênh mương tại 10 xóm của xã Ký Phú.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn nước sinh hoạt của các hộ dân xã Ký Phú được phân bổ như thế nào?

Theo kết quả khảo sát 60 hộ gia đình của tác giả vào năm 2014, nguồn nước sinh hoạt của xã tập trung vào 3 nguồn chính: giếng đào chiếm tỷ lệ cao nhất với 70,00% (42 hộ), giếng khoan chiếm 26,67% (16 hộ), và nguồn nước máy từ Công ty Nước sạch Tam Đảo chỉ chiếm 3,33% (2 hộ). Không có hộ gia đình nào sử dụng trực tiếp nước từ sông, suối, ao hồ cho mục đích sinh hoạt.

2. Tác giả đã lấy mẫu nước tại các địa điểm cụ thể nào và phân tích những chỉ tiêu gì?

Tác giả đã thu thập 3 mẫu nước sinh hoạt (dung tích 1,5 lít/mẫu) lấy từ vòi xả sau bể chứa tại các hộ gia đình:

• Mẫu 1: Giếng đào của hộ ông Bùi Văn Tám tại xóm Đặn 3.
• Mẫu 2: Giếng khoan của hộ bà Lê Thị Thự tại xóm Gió.
• Mẫu 3: Giếng đào của hộ ông Trần Văn Kha tại xóm Gió. Các mẫu được phân tích trong phòng thí nghiệm với 5 chỉ tiêu: pH (TCVN 6492:2011), Asen (TCCS/PTHH 01:2014), Sắt (TCVN 6177:1996), Tổng chất rắn hòa tan TS (SMEWW 2540B) và COD (TCVN 4565-88).

3. Tỷ lệ xử lý nước trước khi sử dụng của các hộ gia đình tại địa phương đạt mức bao nhiêu?

Kết quả điều tra ghi nhận 71,67% số hộ (43 hộ) có sử dụng hệ thống lọc cát/than hoặc thiết bị lọc trước khi sử dụng, trong khi vẫn còn 28,33% số hộ (17 hộ) sử dụng nước trực tiếp mà không qua bất kỳ khâu xử lý lọc nào. Nguyên nhân xuất phát từ điều kiện kinh tế hộ gia đình hoặc do người dân chủ quan đánh giá nguồn nước ngầm tự nhiên đã đủ sạch.

4. Những yếu tố nào tại địa phương được xác định gây tác động xấu đến chất lượng nước sinh hoạt?

Các yếu tố chính được chỉ ra gồm: hoạt động khai thác mỏ quặng sắt từ năm 2010 tại khu vực xóm Gió và xóm Đặn 2; nguồn nước tự nhiên bị nhiễm đá vôi; việc sử dụng đường ống dẫn nước bằng kim loại bị oxy hóa; nước thải sinh hoạt và chăn nuôi không qua xử lý ngấm vào đất; và tính chất phân bố không đều của khí hậu khiến giếng đào thường xuyên bị cạn nước vào mùa khô và nhiễm bẩn, đục vào mùa mưa lũ.

5. Thực trạng hệ thống hạ tầng thủy lợi và thoát nước tại xã Ký Phú ra sao?

Toàn xã có 11 vai đập dâng nước nhưng chỉ có duy nhất vai Đá Đen được xây dựng kiên cố, 10 vai đập còn lại là đập tạm bằng đất đá phục vụ 382 ha canh tác và thường bị bồi lắng, cuốn trôi sau mưa lũ. Tổng chiều dài kênh mương là 59,11 km nhưng mới chỉ cứng hóa được 20,12 km (đạt 34%). Đáng chú ý, địa phương hoàn toàn chưa có hệ thống cống thoát nước thải sinh hoạt riêng biệt, nước thải sinh hoạt chảy chung với nước mưa và thoát tự do ra các vùng trũng, mương rãnh tự nhiên.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Văn Thắng đã phản ánh đầy đủ hiện trạng cấp nước sinh hoạt tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên năm 2014, nơi người dân vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nước giếng đào (70%) và giếng khoan (26,67%). Công trình làm rõ những nguy cơ tiềm ẩn về môi trường nước xuất phát từ hiện trạng khai khoáng quặng sắt, nhiễm đá vôi, sự thiếu hụt hạ tầng cống thoát nước thải và tỷ lệ 28,33% hộ dân dùng nước chưa qua xử lý lọc. Các kết quả điều tra và số liệu thử nghiệm là căn cứ thực tiễn quan trọng phục vụ công tác quản lý tài nguyên, quy hoạch hệ thống cấp nước sạch và bảo vệ sức khỏe cộng đồng dân cư khu vực nông thôn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Môi trƣờng là nơi con ngƣời khai thác nguồn vật liệu và năng lƣợng cần thiết cho hoạt động sống để tồn tại và phát triển. Các sản phẩm do con ngƣời sản xuất đều bắt nguồn từ các dạng vật chất tồn tại trên trái đất và không gian bao quanh trái đất. Tồn tại trong môi trƣờng là nƣớc, đất, không khí là những yếu tố không thể thiếu cho sự sống, sự tồn tại, sự phát triển của con ngƣời và sinh vật. Và nƣớc là một trong những nhân tố vô cùng quan trọng và cần thiết cho nhu cầu sống của con ngƣời và các sinh vật.

Nƣớc chiếm ¾ diện tích trái đất, là nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá, là yếu tố không thể thiếu cho sự sống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của sự sống, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và thâm canh nông nghiệp ngày càng phát triển đã có nhiều ảnh hƣởng xấu đến nguồn tài nguyên này. Nhiều nơi nguồn nƣớc bề mặt thậm chí cả nƣớc ngầm đã bị ô nhiễm nghiêm trọng gây ảnh hƣởng xấu tới chất lƣợng của nƣớc và ảnh hƣởng đến sức khỏe của con ngƣời, động vật, làm giảm năng suất và chất lƣợng cây trồng. Hiện nay thế giới đang rung hồi chuông báo động vê thực trạng ô nhiễm môi trƣờng toàn cầu.

Môi trƣờng đã trở thành vấn đề chung của toàn nhân loại và đƣợc thế giới quan tâm. Nƣớc là tài nguyên có thể tái tạo, nhƣng sử dụng phải cân bằng nguồn dự trữ và tái tạo, để tồn tại và phát triển sự sống lâu bền. Con ngƣời, động, thực vật sẽ không tồn tại đƣợc nếu thiếu nƣớc. Tuy nhiên, nƣớc cũng sẽ gây tai họa và tử vong cho con ngƣời khi bị nhiễm bẩn.

Thiếu nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng ô nhiễm đang là nguyên nhân chủ yếu gây nên các loại dịch bệnh nhƣ tả, lỵ, ngoài da, phụ khoa… và phổ biến nhất phải kể tới đó là bệnh tiêu chảy cấp. 2 Nhu cầu nƣớc sạch phục vụ sinh hoạt của nông thôn Việt Nam còn rất lớn, càng bức xúc hơn trong điều kiện nguồn nƣớc ngày càng bị ô nhiễm nặng do chất thải từ các khu công nghiệp, chất thải từ sản xuất nông nghiệp (phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tăng trƣởng…), chất thải từ nguồn sinh hoạt của ngƣời dân chƣa đƣợc quan tâm, xử lý. Trong đó phải nhấn mạnh đến giải pháp xử lý nƣớc thải sinh hoạt từ các khu dân cƣ hiện vẫn chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Vì vậy, rất cần thiết là phải tiếp cận với đối tƣợng là các hộ gia đình để cùng tìm kiếm giải pháp xử lý nƣớc thải sinh hoạt đạt hiệu quả cao, ít tốn kém, ổn định lâu dài, phù hợp với nhu cầu nguyện vọng của nhiều vùng nông thôn Việt Nam.

Giải quyết tốt vấn đề nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng sẽ kiểm soát đƣợc một phần không nhỏ bệnh tật ở nƣớc ta (những bệnh có thể ngừa đƣợc). Cung cấp nƣớc sạch đầy đủ và sạch là một trong những điều kiện cơ bản để bảo vệ sức khỏe cho con ngƣời. Quốc gia sẽ không thể phát triển bền vững nếu không tiếp tục bảo vệ môi trƣờng sống, không đảm bảo nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng. Xuất phát từ thực trạng việc sử dụng nƣớc trong sinh hoạt của ngƣời dân, để đánh giá đƣợc thực trạng chất lƣợng nguồn nƣớc đang sử dụng tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đồng thời để xác định đƣợc nhu cầu tiếp cận nƣớc sạch của ngƣời dân, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa môi trƣờng, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của giảng viên Th.S Hà Đình Nghiêm, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá chất lƣợng nƣớc sinh hoạt của ngƣời dân tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên”.

Mục đính và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài - Thông qua nghiên cứu đề tài nắm đƣợc hiện trạng chất lƣợng của nguồn nƣớc sử dụng cho sinh hoạt tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. 3 - Xác định đƣợc nhu cầu sử dụng nƣớc sạch cho sinh hoạt của ngƣời dân tại xã. - Đề ra các giải pháp nhằm giải quyết vấn đề môi trƣờng và nhu cầu sử dụng nƣớc sạch cho sinh hoạt của ngƣời dân tại xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Yêu cầu của đề tài - Thông tin và số liệu thu thập đƣợc chính xác, trung thực, khách quan. - Các mẫu nghiên cứu và phân tích phải đảm bảo tính khoa học và đại diện cho khu vực nghiên cứu. - Các kết quả phân tích phải đƣợc so sánh với tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trƣờng Việt Nam. - Những kiến nghị đƣa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện của địa phƣơng 1.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp bản thân em có cơ hội tiếp cận với cách thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học, giúp em vận dụng kiến thức đã học vào thực tế và rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế. Ý nghĩa thực tiễn - Phản ánh thực trạng về môi trƣờng nƣớc sinh hoạt và nhu cầu sử dụng nƣớc sạch của ngƣời dân xã Ký Phú. - Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trƣờng nƣớc.

- Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục về bảo vệ môi trƣờng cho ngƣời dân địa phƣơng, các tổ chức, cá nhân. - Làm cơ sở cho công tác quy hoạch, kế hoạch, xây dựng chính sách bảo vệ môi trƣờng nƣớc, kế hoạch cấp nƣớc sạch cho ngƣời dân xã Ký Phú, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý của đề tài 2.

Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tài nguyên nước của Việt Nam - Luật Bảo vệ môi trƣờng 2014. - Luật Tài nguyên nƣớc 2012. - Các nghị định, thông tƣ, Quyết định, Chỉ thị, Văn bản của Chính Phủ, cơ quan Trung Ƣơng, địa phƣơng liên quan đến công tác bảo vệ môi trƣờng, tài nguyên nƣớc: + Thông tƣ số 01/2015/TT-BTNMT ngày 09/01/2015 Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật quan trắc và dự báo tài nguyên nƣớc. + Thông báo số 1088/VPCP-NN V/v soạn thảo Chỉ thị của Thủ tƣớng chính phủ về việc tăng cƣờng quản lý, bảo vệ tài nguyên nƣớc.

+ Thông Tƣ 40/2014/TT-BTNMT ngày 11/07/2014 Quy định việc hành nghề khoan nƣớc dƣới đất. + Thông Tƣ 13/2014/TT-BTNMT ngày 17/02/2014 Quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá tài nguyên nƣớc dƣới đất. + Thông Tƣ 12/2014/TT-BTNMT ngày 17/02/2014 Quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá tài nguyên nƣớc mặt. + Nghị định 179/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng.

+ Nghị định số 80/2014/NĐ-CP ngày 06/08/2014 của chính phủ về thoát nƣớc và xử lý nƣớc thải. + Quyết định số 02/2008/QĐ-UBND V/v qui định chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng lệ phí cấp giấy phép thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nƣớc, xả nƣớc vào nguồn nƣớc và hành nghề khoan nƣớc. 5 + Quyết định số 03/2008/QĐ-UBND V/v quy định chế độ thu nộp, quản lý và sử dụng phí thẩm định đề án, báo cáo thăm dò, khai thác, sử dụng nƣớc dƣới đất. - Các tiêu chuẩn Việt Nam liên quan đến chất lƣợng nƣớc sinh hoạt: + Tiêu chuẩn vệ sinh nƣớc cấp sinh hoạt (TCVN 5502:2003).

+ Tiêu chuẩn vệ sinh nƣớc ăn uống (Ban hành theo Quyết định của Bộ trƣởng Bộ Y tế số 1329/2002/BYT/QĐ ngày 18/04/2002). + Tiêu chuẩn nƣớc sạch (Ban hành theo Quyết định số 09/2005/QĐ- BYT ngày 11 tháng 03 năm 2005 của Bộ trƣởng Bộ Y tế). + QCVN 08:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lƣợng nƣớc mặt. + Tiêu chuẩn nƣớc ăn uống (QCVN 01:2009/BYT do Cục Y tế dự phòng và Môi trƣờng biên soạn và đƣợc Bộ trƣởng Bộ Y tế ban hành theo Thông tƣ số: 04/2009/TT - BYT ngày 17 tháng 6 năm 2009).

+ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc sinh hoạt (QCVN 02:2009/BYT do Cục Y tế dự phòng và Môi trƣờng biên soạn và đƣợc Bộ trƣởng Bộ Y tế ban hành theo Thông tƣ số: 05/2009/TT - BYT ngày 17 tháng 6 năm 2009). Các tác nhân và thông số hoá học gây ô nhiễm môi trường nước Các tác nhân và thông số hoá học gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc bao gồm các tác nhân sau: - Kim loại nặng: Các kim loại nặng nhƣ Hg, Cd, Pb, As, Cu, Zn, Mn…có trong nƣớc với nồng độ lớn đều làm cho nƣớc bị ô nhiễm. Kim loại nặng thƣờng tích luỹ dƣới cơ thể sinh vật do vậy rất độc hại với cơ thể sinh vật. Kim loại nặng có mặt trong nƣớc từ các nguồn khác nhau nhƣ nƣớc thải công nghiệp, y tế, khai thác khoáng sản, sinh hoạt, nông nghiệp, từ đƣờng giao thông.

6 - Các nhóm anion NO3-, PO3-4, SO2-4: Các nguyên tố N, P, S ở nồng độ thấp là các chất dinh dƣỡng đối với tảo và các sinh vật dƣới nƣớc. Khi ở nồng độ cao các chất này gây ra sự phú dƣỡng hoặc các biến đổi sinh hoá trong cơ thể sinh vật và con ngƣời. - Thuốc bảo vệ thực vật: Thuốc BVTV là những chất độc hại có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp hoá học, đƣợc dùng để phòng trừ các sinh vật có hại cho cây trồng và nông sản. Thuốc BVTV đƣợc dùng trong sản xuất nông nghiệp, chỉ có một phần thuốc tác dụng trực tiếp để diệt côn trùng và bệnh hại, còn lại sẽ đi vào nƣớc, đất, tích luỹ trong môi trƣờng hay cơ thể sinh vật.

Tác nhân sinh học gây ô nhiễm nguồn nước Nguồn gây ô nhiễm sinh học cho môi trƣờng nƣớc chủ yếu là phân, rác, nƣớc thải. Coliform là chỉ số phản ánh số lƣợng vi khuẩn E.coli trong nƣớc thƣờng không gây bệnh cho ngƣời và sinh vật. Nƣớc bị ô nhiễm gây ra rất nhiều ảnh hƣởng đến đời sống con ngƣời và các sinh vật. Ở Việt Nam có gần 80% loại bệnh có liên quan đến chất lƣợng nƣớc và vệ sinh môi trƣờng mà chủ yếu là do chất lƣợng nƣớc, nhất là các bệnh đƣờng ruột, bệnh tả, bệnh thƣơng hàn… Các bệnh đặc biệt là ỉa chảy, lị ngày càng có xu hƣớng gia tăng.

Không chỉ vậy, hiện nay nông thôn Việt Nam, tỷ lệ ngƣời nhiễm giun sán, giun đũa, giun móc… đƣợc xếp vào loại cao nhất thế giới. Những khảo sát gần đây cho thấy 100% trẻ em từ 4 - 14 tuổi ở nông thôn miền Bắc nhiễm giun đũa, từ 50 - 80% nhiễm giun móc.