PHẦN MỞ ĐẦU Lý do thực hiện đề tài Sau cuộc khủng hoảng toàn cầu, sự thất bại của nhiều tập đoàn lớn và các vụ bê bối ở các quốc gia, niềm tin của công chúng đối với Báo cáo tài chính và các công ty kiểm toán giảm sút nghiêm trọng, đặc biệt sau vụ tập đoàn Enron sụp đổ vào năm 2001 với Báo cáo tài chính được một trong các Big five – công ty kiểm toán Arthur Andersen thực hiện. Kiểm toán là một ngành nghề đặc thù bởi vì thực hiện dịch vụ cho khách hàng nhưng lại vì lợi ích của đông đảo người sử dụng làm mục tiêu và mục đích hoạt động. Cụ thể hơn, các khách hàng của công ty kiểm toán là các đơn vị cần kiểm toán báo cáo tài chính, nhưng người sử dụng báo cáo tài chính lại là các nhà đầu tư, các chủ nợ, các ngân hàng,… Các công ty kiểm toán phải đưa ra được nhận xét về báo cáo tài chính của khách hàng để đảm bảo niềm tin của công chúng vào báo cáo tài chính. Niềm tin của công chúng chính là giá trị tồn tại của ngành kiểm toán.
Một khi niềm tin bị mất đi, ngành kiểm toán cũng sẽ không tồn tại được. Vì vậy, chất lượng kiểm toán là một vấn đề không thể bỏ qua. Tuy nhiên, rất khó có thể đo lường chất lượng kiểm toán, đó là một khái niệm mơ hồ. Hầu như mọi trường hợp, những người không tham gia vào quá trình kiểm toán sẽ không thể quan sát thấy chất lượng hoạt động kiểm toán trong quá trình kiểm toán, mà chỉ có thể nhìn thấy kết quả kiểm toán thông qua báo cáo kiểm toán.
Và một trong những nỗ lực để nâng cao chất lượng kiểm toán đó là yêu cầu kiểm toán viên thực hiện một số thủ tục mang tính bắt buộc trên mỗi cuộc kiểm toán để nâng cao cơ hội phát hiện gian lận trong báo cáo tài chính. Mặc dù hiện nay đã có các chuẩn mực VSQC 1 cho doanh nghiệp thực hiện kiểm toán và VSA 200 cho kiểm soát chất lượng hoạt đôngj kiểm toán BCTC nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán, tuy nhiên, đó chỉ là các quy định chung từ bên ngoài, chưa xuất phát từ trong chính các công ty kiểm toán. Các công ty kiểm toán hiện nay, nếu muốn cạnh tranh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 lâu dài với các công ty khác, thì phải kiểm soát được chất lượng dịch vụ kiểm toán cung cấp cho khách hàng, tạo nên uy tín cho công ty. Các công ty nên thiết lập xây dựng một hệ thống quản lý nhằm đo lường hiệu quả hoạt động đồng thời phải kiểm soát được chất lượng hoạt động kiểm toán mà đơn vị cung cấp cho khách hàng.
Hệ thống đó chính là Bảng điểm cân bằng (Balanced Scoredcard - BSC). Tại công ty Kiểm toán AFC Việt Nam, để khẳng định vị thế, khả năng và năng lực cạnh tranh của mình trong ngành kiểm toán ngày càng nhiều đối thủ như hiện nay thì việc có chiến lược phù hợp, mục tiêu cụ thể, hệ thống đo lường đánh giá thành quả hoạt động phù hợp và nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán là điều cần thiết. Chính vì những lý do kể trên, tác giả quyết định thực hiện đề tài “Áp dụng Bảng điểm cân bằng nhằm đánh giá thành quả hoạt động và nâng cao chất lƣợng hoạt động kiểm toán tại Công ty Kiểm toán AFC Việt Nam”. Mục tiêu nghiên cứu Giới thiệu Bảng điểm cân bằng (Balanced Scorecard – BSC) như một hệ thống đo lường thành quả hoạt động của một tổ chức.
Giới thiệu tổng quát về chất lượng hoạt động kiểm toán và các yếu tố nhằm kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán. Mối liên hệ giữa BSC và các yếu tố kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại một doanh nghiệp kiểm toán. Phân tích thực trạng đo lường thành quả hoạt động với mục tiêu kiểm soát chất lượng tại công ty Kiểm toán AFC Việt Nam. Sử dụng bốn phương diện của BSC nhằm đo lường thành quả hoạt động với chiến lược nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán ở Công ty Kiểm toán AFC Việt Nam.
Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Bảng điểm cân bằng là gì? TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 Câu hỏi 2: Chất lượng hoạt động kiểm toán là gì? Và các yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động kiểm toán? Câu hỏi 3: Mối liên hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động kiểm toán và các phương diện của bảng điểm cân bằng như thế nào? Câu hỏi 4: Thực trạng đo lường thành quả hoạt động và kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty Kiểm toán AFC Việt Nam như thế nào? Câu hỏi 5: Bảng điểm cân bằng dựa trên chiến lược nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán được thực hiện và triển khai như thế nào tại Công ty Kiểm toán AFC Việt Nam? Tổng quan các nghiên cứu BSC đƣợc thực hiện trong nƣớc Ngày nay, môi trường kinh doanh khó khăn, nền kinh tế suy thoái, dẫn đến hoạt động của các công ty không còn hiệu quả như trước đây. Kéo theo đó, ngành kiểm toán cũng đang phải cạnh tranh khốc liệt để giữ chân khách hàng. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bài nghiên cứu chính thức nào về xây dựng BSC nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán tại công ty kiểm toán. Các nghiên cứu ở Việt Nam hiện nay về BSC có thể tóm gọn trong bốn lĩnh vực chính: các đơn vị hành chính sự nghiệp, các công ty sản xuất, các công ty dịch vụ và các doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ và cho thuê tài chính.
Liên quan đến các nghiên cứu về việc vận dụng BSC để đánh giá thành quả hoạt động ở các đơn vị hành chính sự nghiệp có thể kể ra một số nghiên cứu tiêu biểu như sau: “Vận dụng Bảng điểm cân bằng (Balanced Scorecard) trong đánh giá thành quả hoạt động tại Học viện Ngân hàng – Phân viện Phú Yên” là luận văn thạc sĩ kinh tế được công bố năm 2013 của tác giả Nguyễn Quỳnh Giang. Nội dung nghiên cứu của đề tài này giới thiệu Bảng điểm cân bằng BSC như một hệ thống đo lường thành quả hoạt động của tổ chức và vận dụng BSC để giải quyết những thực trạng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 còn tồn tại trong việc đánh giá thành quả hoạt động của Học viện Ngân hàng – Phân viện Phú Yên. “Vận dụng Bảng điểm cân bằng (Balanced Scorecard) trong đánh giá thành quả hoạt động tại Viện Sốt rét – Kí sinh trùng, côn trùng Quy Nhơn” là luận văn thạc sĩ kinh tế được công bố năm 2013 của tác giả Lê Trần Hạnh Phương. Nội dung nghiên cứu của đề tài này là giới thiệu BSC như một hệ thống đo lường thành quả hoạt động của tổ chức và vận dụng BSC để giải quyết những khó khăn mà Viện đang gặp phải.
Liên quan đến các nghiên cứu về việc vận dụng BSC để đánh giá thành quả hoạt động ở các công ty sản xuất có thể kể ra một số nghiên cứu tiêu biểu như sau: “Vận dụng Thẻ điểm cân bằng (Balanced scorecard – BSC) để nâng cao năng lực cạnh tranh tại CTCP Pymepharco – chi nhánh miền Nam” là luận văn thạc sĩ kinh tế được công bố năm 2014 của tác giả Trần Thị Phương Chi. Nội dung nghiên cứu về BSC, năng lực cạnh tranh và mối liên hệ giữa BSC với năng lực cạnh tranh; xây dựng quy trình vận dụng BSC nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty CP Pymepharco – Chi nhánh miền Nam. “Ứng dụng Thẻ điểm cân bằng và chỉ số đo lường hiệu suất (KPI) để thực hiện chế độ khuyến khích tài chính đối với người lao động tại Công ty CP Xi Măng Hà Tiên 1” là luận văn thạc sĩ kinh tế được công bố năm 2014 của tác giả Hồ Thị Phương. Nội dung nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác khuyến khích tài chính, điều kiện áp dụng áp dụng BSC và KPI; tiến hành xác định sứ mệnh, tầm nhìn và phân tích SWOT để xác định mục tiêu chiến lược cho Công ty, từ đó xây dựng BSC và KPI cho tất cả các cấp độ trong công ty; từ đó đề xuất các cách thức sử dụng kết quả đánh giá BSC và KPI vào thực hiện các khuyến khích tài chính tại công ty cổ phần Xi Măng Hà Tiên 1.
Các nghiên cứu trước đây đã công bố liên quan đến các công ty dịch vụ tại Việt Nam có thể liệt kê cơ bản như sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 “Vận dụng Bảng điểm cân bằng (Balanced Scorecard) trong đánh giá thành quả hoạt động tại công ty cổ phần giáo dục Anh văn Hội Việt Mỹ” là luận văn thạc sĩ được công bố năm 2013 của tác giả Trần Thị Thanh Liêm. Nội dung nghiên cứu là giới thiệu tổng quan về BSC và các bài học áp dụng tại các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua; phân tích thực trạng về qui trình đánh giá thành quả hoạt động của Công ty hiện nay; xây dựng BSC nhằm giải quyết những hạn chế trong việc đánh giá thành quả hoạt động của công ty. “Áp dụng Bảng điểm cân bằng tại các doanh nghiệp dịch vụ Việt Nam” là bài nghiên cứu của tác giả Đặng Thị Hương được đăng trên tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế và Kinh doanh 26, từ trang 94-104, năm 2010. Bài viết chỉ nêu lên khái quát về BSC, một số điểm thuận lợi và khó khăn cho các doanh nghiệp dịch vụ Việt Nam khi áp dụng BSC trong thực tế.
Các nghiên cứu trước đây đã công bố liên quan đến các doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ và cho thuê tài chính tại Việt Nam có thể liệt kê cơ bản như sau: “Hoàn thiện hệ thống đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên theo mô hình Thẻ điểm cân bằng tại Ngân hàng TMCP Á Châu” là luận văn thạc sĩ được công bố năm 2014 của tác giả Nguyễn Thị Phương Hà. Nội dung nghiên cứu là phân tích những ảnh hưởng của việc áp dụng mô hình BSC vào đánh giá kết quả làm việc của nhân viên tại ngân hàng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên theo mô hình BSC. “Xây dựng hệ thống Thẻ điểm cân bằng tại công ty cho thuê tài chính quốc tế Chailease” là luận văn thạc sĩ được công bố năm 2013 của tác giả Tường Tuấn Linh. Nội dung nghiên cứu là trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về BSC, đánh giá thực trạng mô hình quản lý công việc, từ đó xây dựng hệ thống BSC cho Công ty cho thuê tài chính quốc tế Chailease.