Sử dụng mô hình Beneish M-Score để đánh giá chất lượng báo cáo tài chính ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh sử dụng mô hình beneish m score đánh giá chất lượng báo cáo tài chính ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Võ Minh Dương
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Sử Dụng Mô Hình Beneish M – Score Đánh Giá Chất Lượng Báo Cáo Tài Chính Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Báo cáo tài chính là gì?
• 2.2. Bóp méo báo cáo tài chính là gì?
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến việc Ban Giám Đốc phải bóp méo báo cáo tài chính
• 2.3.1. Tam giác gian lận (Fraud Triangle)
• 2.3.2. Động cơ / Áp lực
• 2.3.3. Cơ hội để bóp méo báo cáo tài chính
• 2.3.4. Thái độ / Sự hợp lý
• 2.4. Động cơ, mục đích bóp méo báo cáo tài chính từ một số nghiên cứu khác
• 2.5. Các dấu hiệu của việc bóp méo báo cáo tài chính
• 3. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Giới thiệu mô hình M – score của Beneish
• 3.4. Sử dụng mô hình M – Score của Beneish đánh giá khả năng bóp méo báo cáo tài chính các công ty tại Việt Nam
• 3.5. Cách tính toán tỷ suất sinh lợi của chứng khoán
• 3.6. Nghiên cứu mối tương quan giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi trên thị trường chứng khoán
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.1. Tình trạng bóp méo báo cáo tài chính tại Việt Nam
• 4.1.1. Sàn giao dịch và tình trạng bóp méo
• 4.1.2. Giá trị vốn hóa và tình trạng bóp méo
• 4.2. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi
• 4.2.1. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá cổ phiếu
• 4.2.2. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá trị tỷ suất sinh lợi
• 4.2.3. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và xu hướng lời/lỗ
• 4.2.4. Các tương quan với khả năng sinh lời ngoài tình trạng bóp méo
• 4.2.4.1. Tương quan giữa sàn giao dịch và khả năng sinh lời
• 4.2.4.2. Tương quan giữa giá trị vốn hoá và khả năng sinh lời
• 4.3. Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá chất lượng báo cáo tài chính ở Việt Nam

Báo cáo tài chính là công cụ quan trọng giúp các nhà đầu tư và các bên liên quan hiểu rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, chất lượng của báo cáo tài chính ở Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Việc áp dụng mô hình Beneish M-Score giúp phát hiện các dấu hiệu bóp méo thông tin tài chính, từ đó nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.

1.1. Định nghĩa và vai trò của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính cung cấp thông tin về tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp. Nó giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.2. Tình hình chất lượng báo cáo tài chính tại Việt Nam

Chất lượng báo cáo tài chính ở Việt Nam thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như áp lực từ bên ngoài, động cơ cá nhân của ban giám đốc và sự thiếu hụt trong quy trình kiểm toán.

II. Vấn đề và thách thức trong đánh giá báo cáo tài chính

Việc bóp méo báo cáo tài chính là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính. Các công ty có thể sử dụng nhiều phương pháp để thay đổi số liệu, dẫn đến việc nhà đầu tư không thể đưa ra quyết định chính xác.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến bóp méo báo cáo tài chính

Các nguyên nhân chính bao gồm áp lực từ thị trường, động cơ cá nhân của ban giám đốc và sự thiếu hụt trong quy trình kiểm soát nội bộ.

2.2. Hệ quả của việc bóp méo báo cáo tài chính

Việc bóp méo báo cáo tài chính có thể dẫn đến sự sụt giảm giá cổ phiếu, mất lòng tin từ nhà đầu tư và các vấn đề pháp lý nghiêm trọng.

III. Phương pháp đánh giá chất lượng báo cáo tài chính bằng mô hình Beneish M Score

Mô hình Beneish M-Score là một công cụ hữu ích để phát hiện các dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính. Mô hình này sử dụng các chỉ số tài chính để tính toán khả năng bóp méo của một công ty.

3.1. Cách thức hoạt động của mô hình Beneish M Score

Mô hình này dựa trên tám chỉ số tài chính để xác định khả năng bóp méo báo cáo tài chính. Các chỉ số này bao gồm tỷ lệ doanh thu, tỷ lệ chi phí và các yếu tố khác.

3.2. Lợi ích của việc áp dụng mô hình Beneish M Score

Việc áp dụng mô hình này giúp các nhà đầu tư phát hiện sớm các dấu hiệu bóp méo, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình Beneish M Score tại Việt Nam

Mô hình Beneish M-Score đã được áp dụng để đánh giá chất lượng báo cáo tài chính của nhiều công ty niêm yết tại Việt Nam. Kết quả cho thấy có một số công ty có dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính nghiêm trọng.

4.1. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều công ty có điểm M-Score thấp, cho thấy khả năng bóp méo báo cáo tài chính cao. Điều này ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và sự tin tưởng của nhà đầu tư.

4.2. Các công ty có dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính

Một số công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX đã được xác định có dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính, điều này cần được các nhà đầu tư chú ý.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình Beneish M Score

Mô hình Beneish M-Score không chỉ giúp phát hiện các dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính mà còn nâng cao chất lượng báo cáo tài chính tại Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phát triển.

5.1. Tương lai của mô hình Beneish M Score tại Việt Nam

Mô hình này có thể được mở rộng và cải tiến để phù hợp hơn với đặc thù của thị trường Việt Nam, từ đó nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư nên sử dụng mô hình Beneish M-Score như một công cụ hỗ trợ trong việc đánh giá chất lượng báo cáo tài chính trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------------------------- Võ Minh Dương SỬ DỤNG MÔ HÌNH BENEISH M – SCORE ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------------------------- Võ Minh Dương SỬ DỤNG MÔ HÌNH BENEISH M – SCORE ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã chuyên ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Tấn Hoàng Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng: Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Tác giả luận văn Võ Minh Dương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH 1. Sự cần thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết cấu đề tài . CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Báo cáo tài chính là gì? .2 Bóp méo báo cáo tài chính là gì? .3 Nguyên nhân dẫn đến việc Ban Giám Đốc phải bóp méo báo cáo tài chính .4 Các dấu hiệu của việc bóp méo báo cáo tài chính.5 Các cơ chế bóp méo báo cáo tài chính phổ biến .2 Các nghiên cứu trƣớc đây .1 Xác định bóp méo báo cáo tài chính .2 Mối quan hệ giữa bóp méo báo cáo tài chính và tỷ suất sinh lợi trong tương lai . DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dữ liệu nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu. Giới thiệu mô hình M – score của Beneish . Sử dụng mô hình M – Score của Beneish đánh giá khả năng bóp méo báo cáo tài chính các công ty tại Việt Nam . Cách tính toán tỷ suất sinh lợi của chứng khoán . Nghiên cứu mối tương quan giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi trên thị trường chứng khoán . KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM . Tình trạng bóp méo báo cáo tài chính tại Việt Nam .1 Sàn giao dịch và tình trạng bóp méo .2 Giá trị vốn hóa và tình trạng bóp méo . Tƣơng quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá cố phiếu. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá trị tỷ suất sinh lợi . Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và xu hướng lời/lỗ . Các tƣơng quan với khả năng sinh lời ngoài tình trạng bóp méo . Tương quan giữa sàn giao dịch và khả năng sinh lời. Tương quan giữa giá trị vốn hoá và khả năng sinh lời . Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu.61 TÀI LIỆU THAM KHẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT HNX: Sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE: Sàn giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và sàn giao dịch Bảng 4.2: Trung bình chỉ số M – Score Bảng 4.3: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (toàn thị trường) Bảng 4.4: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (sàn HOSE) Bảng 4.5: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (sàn HNX) Bảng 4.6: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá cổ phiếu Bảng 4.7: Tỷ suất sinh lợi trung bình toàn thị trường Bảng 4.8: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi toàn thị trường 2 nhóm bóp méo và không bóp méo Bảng 4.9: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi từng sàn HOSE và HNX 2 nhóm bóp méo và không bóp méo Bảng 4.10: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi theo giá trị vốn hóa 2 nhóm bóp méo và không bóp méo (vốn hoá lớn và vốn hoá nhỏ) Bảng 4.11: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi theo giá trị vốn hóa 2 nhóm bóp méo và không bóp méo (vốn hoá vừa) Bảng 4.12: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa bóp méo và xu hướng lời/lỗ Bảng 4.13: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa sàn giao dịch và giá cổ phiếu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.14: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa sàn giao dịch và tỷ suất sinh lợi Bảng 4.15: Thống kê giá cổ phiếu theo giá trị vốn hoá Bảng 4.16: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá lớn và vốn hoá nhỏ Bảng 4.17: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá vừa và vốn hoá nhỏ Bảng 4.18: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá vừa và vốn hoá nhỏ DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Mẫu nghiên cứu Hình 4.1: Dấu hiệu bóp méo (số lượng) Hình 4.2: Dấu hiệu bóp méo (tỷ lệ) Hình 4.3: Dấu hiệu bóp méo theo giá trị vốn hoá toàn thị trường Hình 4.4: Dấu hiệu bóp méo theo giá trị vốn hoá từng sàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự cần thiết của đề tài Báo cáo tài chính hầu như là cầu nối duy nhất giúp nhà đầu tư cũng như các đơn vị tín dụng và những đối tượng liên quan nắm bắt tình hình sức khỏe tài chính của công ty. Trong nội dung cập nhật về khung lý thuyết báo cáo tài chính của Ủy Ban Chất Lượng Báo Cáo Tài Chính Hoa Kỳ (FASB) và Quốc Tế (IASB) năm 2008, có 6 yếu tố để đánh giá một báo cáo tài chính có chất lượng tốt bao gồm: (1) Sự phù hợp (có thể sử dụng được cho các bên liên quan ra quyết định); (2) Trình bày chính xác (Thể hiện đúng hoạt động kinh tế của công ty đảm bảo 2 tính chất đầy đủ và không sai lệch); (3) Có thể hiểu được; (4) Có thể so sánh được; (5) Có thể xác thực được và (6) kịp thời. Ferdy, Geert và Suzanne (2009) phát hiện ra rằng, việc bóp méo số liệu ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng báo cáo tài chính khi làm mất đi 2 yếu tố quan trọng đầu tiên là tính phù hợp và tính chính xác. Vì nhiều mục đích khác nhau, ban giám đốc công ty có thể tìm cách tác động và thay đổi số liệu trong các báo cáo để kết quả tài chính đẹp hơn nhưng không phản ảnh đúng tình hình thực tế. Điều này dẫn đến chất lượng báo cáo tài chính không đảm bảo cho việc ra quyết định của các bên liên quan. Do đó việc đánh giá mức độ tin cậy của báo cáo tài chính luôn là nhu cầu cấp thiết khi mà không phải ai cũng có đủ khả năng phân tích và nhận định tình hình thực tại của công ty. Đề tài áp dụng mô hình Beineish M-Score để xem xét chất lượng báo cáo tài chính thông qua việc phát hiện những dấu hiệu bóp méo số liệu của các công ty ở Việt Nam, đồng thời đánh giá xem liệu việc bóp méo này ảnh hưởng như thế nào đến suất sinh lợi của cổ phiếu công ty. Kết quả của đề tài có thể áp dụng như một thước đo tham khảo cho các nhà đầu tư, các đơn vị cung cấp tín dụng với mục đích đánh giá tính minh bạch của công ty, đồng thời bổ sung thêm một công cụ hỗ trợ đầu tư trên thị trường chứng khoán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về dấu hiệu bóp méo số liệu làm giảm chất lượng báo cáo tài chính của các công ty ở Việt Nam thông qua mô hình Beineish M-Score, đồng thời tìm hiểu mối liên hệ giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Các câu hỏi nghiên cứu bao gồm: (1) Báo cáo tài chính ở Việt Nam có bị bóp méo hay không ? (2) Tác động của việc bóp méo báo cáo tài chính đến tỷ suất sinh lợi như thế nào? 1. Đối tƣợng nghiên cứu Các công ty cổ phần phi tài chính có cổ phiếu niêm yết tại 2 sàn chứng khoán HOSE và HNX 1. Phƣơng pháp nghiên cứu Áp dụng mô hình Beineish sử dụng số liệu báo cáo tài chính được kiểm toán năm 2014 để đánh giá khả năng bóp méo báo cáo tài chính của từng công ty. Sau đó các công ty nằm trong danh sách có nguy cơ bóp méo báo cáo tài chính sẽ được tách riêng và sử dụng thống kê mô tả để xem xét suất sinh lời cổ phiếu tại thời điểm 30 ngày, 90 ngày, 180 ngày và 360 ngày tính từ ngày công bố báo cáo tài chính. Kết cấu đề tài Bài nghiên cứu gồm 5 phần chính và các phụ lục. Phần 1: Tổng quan. Phần này tác giả giới thiệu sơ bộ về đề tài nghiên cứu, lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Phần 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Phần này giới thiệu các lý thuyết cơ bản về báo cáo tài chính; các nguyên nhân, dấu hiệu và động cơ bóp méo báo cáo tài chính; nội dung mô hình Beineish M-Score. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Phần 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. Tác giả tóm lược cách lấy dữ liệu, các bước xử lý dữ liệu và ước lượng. Phần 4: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Ở phần này, tác giả ước lượng tình trạng bóp méo tài chính ở Việt Nam cũng như mối quan hệ giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Phần 5: Kết luận. Tác giả tổng kết nội dung của nghiên cứu, đưa ra kết luận nghiên cứu đồng thời với những hạn chế của đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Báo cáo tài chính là gì? Theo chuẩn mực kế toán quốc tế 1 (IAS 1) của Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB), báo cáo tài chính là các thông tin kinh tế được kế toán viên trình bày dưới dạng bảng biểu, cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu cho những người sử dụng chúng trong việc đưa ra các quyết định về kinh tế.