Đánh Giá Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Trên Địa Bàn Tỉnh Thái Nguyên

Cải cách thủ tục hành chính đất đai là một nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt tại các tỉnh thành như… 88 trang · Đại học Thái Nguyên · 2023.

• Tác giả: Trương Vũ Cầm Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Trên Địa Bàn Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của nghiên cứu
• 2.2. Các khái niệm liên quan đến thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính
• 2.2.1. Thủ tục hành chính và cải cách hành chính
• 2.2.2. Đặc điểm của thủ tục hành chính
• 2.2.3. Vai trò của thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước
• 2.2.4. Khái niệm cải cách thủ tục hành chính
• 2.3. Lý do phải cải cách thủ tục hành chính
• 2.3.1. Lý do khách quan
• 2.3.2. Lý do chủ quan
• 2.4. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 2.4.1. Thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 2.4.1.1. Đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của thủ tục hành chính về đất đai
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá tình hình cơ bản của tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội của tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Đánh giá kết quả ứng dụng Một cửa điện tử tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Trước khi triển khai hệ thống Một cửa điện tử thực hiện thủ tục hành chính về đất đai
• 3.2.2. Sau khi triển khai ứng dụng hệ thống Một cửa điện tử trong thực hiện thủ tục hành chính đất đai
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả sau khi triển khai ứng dụng hệ thống Một cửa điện tử trong thực hiện thủ tục hành chính đất đai
• 3.3. Đánh giá kết quả thành lập Văn phòng đăng ký đất đai một cấp tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Trước khi thành lập Văn phòng đăng ký đất đai một cấp
• 3.3.2. Sau khi thành lập Văn phòng đăng ký đất đai một cấp
• 3.3.3. Đánh giá hiệu quả sau khi thành lập Văn phòng đăng ký đất đai một cấp
• 3.4. Đánh giá kết quả ứng dụng Cơ sở dữ liệu đất đai trong thực hiện thủ tục hành chính tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Trước khi xây dựng và áp dụng Cơ sở dữ liệu đất đai trong thực hiện thủ tục hành chính
• 3.4.2. Sau khi áp dụng Cơ sở dữ liệu đất đai trong thực hiện thủ tục hành chính
• 3.4.3. Đánh giá hiệu quả sau khi áp dụng Cơ sở dữ liệu đất đai trong thực hiện thủ tục hành chính
• 3.5. Đánh giá kết quả thực hiện Đơn giản hóa thủ tục hành chính về đất đai tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.5.1. Trước khi thực hiện Đơn giản hóa thủ tục hành chính về đất đai
• 3.5.2. Sau khi đẩy mạnh thực hiện Đơn giản hóa thủ tục hành chính về đất đai
• 3.5.3. Đánh giá hiệu quả sau khi đẩy mạnh thực hiện Đơn giản hóa thủ tục hành chính về đất đai
• 4. PHẦN 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 4.1. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính về đất đai tại tỉnh Thái Nguyên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Thái Nguyên

Cải cách thủ tục hành chính đất đai là một nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt tại các tỉnh thành như Thái Nguyên. Mục tiêu là nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Công tác này dần nhận được sự đồng tình và hưởng ứng từ cộng đồng, nhất là trong lĩnh vực đất đai với nhiều cải tiến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những vấn đề gây bức xúc, như thủ tục rườm rà, thời gian giải quyết kéo dài, và thái độ, tinh thần trách nhiệm của một bộ phận cán bộ công chức chưa cao. Điều này ảnh hưởng đến mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với cơ quan quản lý nhà nước về đất đai. Để đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng nền hành chính công, cần tiếp tục tăng cường cải cách, đổi mới quy trình và chất lượng giải quyết thủ tục hành chính. Trong đó, xác định quyền sử dụng đất là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu, giúp ổn định trật tự cho các cơ quan thực hiện chức năng về đất đai.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Thủ Tục Hành Chính Đất Đai

Thủ tục hành chính (TTHC) được định nghĩa là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước quy định để giải quyết công việc liên quan đến cá nhân, tổ chức. TTHC đất đai là cơ sở pháp lý để xác định quyền sử dụng đất, bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu và ổn định trật tự quản lý. TTHC đất đai thu thập thông tin về đất đai, giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ quỹ đất. TTHC cần rõ ràng, công khai minh bạch để người dân nắm bắt và giám sát hoạt động của cán bộ.

1.2. Tầm Quan Trọng của Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Hiện Nay

Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai là một yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp thực hiện quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai. Việc đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian giải quyết, và nâng cao chất lượng phục vụ của cán bộ công chức là những yếu tố then chốt để cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

II. Thực Trạng Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Tại Thái Nguyên Hiện Nay

Hiện nay, thủ tục hành chính đất đai Thái Nguyên đã có những bước tiến đáng kể, thể hiện qua việc công khai, minh bạch hóa thông tin, giảm thiểu tình trạng gây phiền hà, và nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ công chức. Tuy nhiên, vẫn còn những tồn tại như thủ tục rườm rà, thời gian giải quyết chưa đáp ứng nhu cầu, tình trạng quá hạn, và phản hồi tiêu cực về thái độ của một bộ phận cán bộ. Điều này dẫn đến mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp chưa cao, gây ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Bên cạnh đó, quy định về thủ tục hành chính đất đai thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, gây khó khăn cho việc cập nhật và áp dụng. Sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước còn thiếu đồng bộ cũng là một thách thức lớn.

2.1. Các Vướng Mắc Thường Gặp Trong Quy Trình Giải Quyết

Một trong những vướng mắc lớn nhất là sự phức tạp và rườm rà của một số thủ tục hành chính. Điều này đòi hỏi người dân và doanh nghiệp phải tốn nhiều thời gian và công sức để hoàn thiện hồ sơ. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính đất đai chưa đáp ứng nhu cầu, gây ảnh hưởng đến kế hoạch và hoạt động của người dân và doanh nghiệp. Tình trạng quá hạn vẫn xảy ra ở một số cơ quan, đơn vị.

2.2. Đánh Giá Mức Độ Hài Lòng Của Người Dân Và Doanh Nghiệp

Mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với thủ tục hành chính đất đai còn thấp. Nguyên nhân chính là do thủ tục phức tạp, thời gian giải quyết kéo dài, và thái độ phục vụ của một bộ phận cán bộ chưa tốt. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những giải pháp cải thiện để nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo sự tin tưởng của người dân và doanh nghiệp.

III. Giải Pháp Đơn Giản Hóa Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Tại Thái Nguyên

Để cải thiện thủ tục hành chính đất đai, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu hồ sơ, và rút ngắn thời gian giải quyết. Ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức, nâng cao trình độ chuyên môn và thái độ phục vụ. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Và Dịch Vụ Công Trực Tuyến

Ứng dụng công nghệ thông tin là một giải pháp quan trọng để đơn giản hóa thủ tục hành chính. Xây dựng và vận hành hiệu quả cổng dịch vụ công trực tuyến, cho phép người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ, và nhận kết quả trực tuyến. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp giảm thiểu thời gian và chi phí, tăng tính minh bạch và công khai trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

3.2. Rà Soát Và Cắt Giảm Các Hồ Sơ Giấy Tờ Không Cần Thiết

Thực hiện rà soát, đánh giá toàn bộ các hồ sơ, giấy tờ trong thủ tục hành chính. Loại bỏ các yêu cầu không cần thiết, trùng lặp, hoặc không phù hợp với quy định hiện hành. Đơn giản hóa các biểu mẫu, tờ khai, và hướng dẫn chi tiết cho người dân và doanh nghiệp. Việc này giúp giảm bớt gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai Thái Nguyên

Đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính là một bước quan trọng để xác định những thành công, hạn chế, và bài học kinh nghiệm. Cần sử dụng các phương pháp đánh giá khách quan, khoa học, và toàn diện. Thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, như khảo sát ý kiến người dân và doanh nghiệp, phân tích số liệu thống kê, và đánh giá của các chuyên gia. Kết quả đánh giá là cơ sở để điều chỉnh, bổ sung, và hoàn thiện các giải pháp cải cách thủ tục hành chính, nhằm đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

4.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả bao gồm: Mức độ đơn giản hóa thủ tục hành chính, thời gian giải quyết, chi phí thực hiện, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp, và tác động đến môi trường đầu tư. Các tiêu chí này cần được lượng hóa và đo lường một cách chính xác để có cơ sở đánh giá khách quan.

4.2. Phương Pháp Thu Thập Thông Tin Đánh Giá Khách Quan

Sử dụng các phương pháp thu thập thông tin như: Khảo sát ý kiến người dân và doanh nghiệp thông qua phiếu hỏi, phỏng vấn trực tiếp, hoặc trực tuyến. Phân tích số liệu thống kê về số lượng hồ sơ, thời gian giải quyết, và tỷ lệ hài lòng. Tổ chức các cuộc họp, hội thảo, và tham vấn ý kiến của các chuyên gia và nhà quản lý. Đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong quá trình thu thập thông tin.

V. Ứng Dụng Cơ Sở Dữ Liệu Đất Đai Vào Thủ Tục Hành Chính Thái Nguyên

Việc xây dựng và ứng dụng cơ sở dữ liệu đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thủ tục hành chính. Cơ sở dữ liệu đất đai giúp tập hợp, lưu trữ, và quản lý thông tin đất đai một cách khoa học, chính xác, và đầy đủ. Ứng dụng cơ sở dữ liệu đất đai giúp rút ngắn thời gian tra cứu, xác minh thông tin, và giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, tăng tính minh bạch và công khai trong quản lý đất đai, hạn chế tình trạng sai sót, tiêu cực, và tham nhũng. Cần đầu tư nguồn lực để xây dựng và duy trì cơ sở dữ liệu đất đai một cách bền vững, đồng thời đảm bảo tính bảo mật và an toàn thông tin.

5.1. Lợi Ích Của Cơ Sở Dữ Liệu Đất Đai Trong Thủ Tục Hành Chính

Cơ sở dữ liệu đất đai cung cấp thông tin nhanh chóng và chính xác về tình trạng pháp lý của đất đai, giúp rút ngắn thời gian tra cứu và xác minh thông tin. Tăng tính minh bạch và công khai trong quản lý đất đai, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin. Hạn chế tình trạng sai sót, tiêu cực, và tham nhũng trong thủ tục hành chính.

5.2. Yêu Cầu Về Tính Chính Xác Và Cập Nhật Thường Xuyên Dữ Liệu

Để đảm bảo hiệu quả của cơ sở dữ liệu đất đai, cần đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của thông tin. Thường xuyên cập nhật thông tin đất đai theo quy định, đảm bảo tính kịp thời và chính xác. Xây dựng quy trình kiểm tra, đối soát, và xác minh thông tin để đảm bảo tính tin cậy của cơ sở dữ liệu đất đai.

VI. Kết Luận Giải Pháp Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đất Đai

Tóm lại, cải cách thủ tục hành chính đất đai tại Thái Nguyên đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức và tồn tại. Để nâng cao hiệu quả, cần tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp đơn giản hóa quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, sự tham gia tích cực của người dân và doanh nghiệp, và sự ủng hộ của toàn xã hội.

6.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Cụ Thể Cho Thái Nguyên

Tiếp tục rà soát, đơn giản hóa các thủ tục hành chính không cần thiết. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến. Xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, chính xác, và cập nhật. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức thông qua đào tạo, bồi dưỡng, và đánh giá thường xuyên.

6.2. Tầm Nhìn Về Một Nền Hành Chính Đất Đai Hiện Đại

Hướng tới xây dựng một nền hành chính đất đai hiện đại, minh bạch, hiệu quả, và thân thiện. Ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến. Tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp thực hiện quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai. Góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Thái Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, đặc biệt là lĩnh vực đất đai, là nhiệm vụ trọng tâm được chỉ đạo xuyên suốt từ Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường đến các cấp chính quyền địa phương. Thủ tục hành chính đất đai đóng vai trò là cơ sở pháp lý để xác lập, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời thiết lập trật tự quản lý nhà nước đối với toàn bộ quỹ đất đai.

Tại tỉnh Thái Nguyên, công tác cải cách TTHC đất đai đã đạt được những chuyển biến tích cực về tính công khai, minh bạch, giảm bớt tình trạng sách nhiễu và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: quy trình xử lý ở một số khâu còn rườm rà, tình trạng hồ sơ trễ hạn vẫn diễn ra, mức độ hài lòng của một bộ phận người dân và doanh nghiệp chưa cao. Bên cạnh đó, các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai có tần suất sửa đổi, bổ sung liên tục dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong việc cập nhật, bãi bỏ quy định cũ và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan (đặc biệt là cơ quan thuế) còn thiếu nhịp nhàng.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Đánh giá kết quả công tác cải cách TTHC đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2022.
2. Xác định các thuận lợi, khó khăn và hạn chế còn tồn tại trong quá trình thực hiện cải cách TTHC đất đai tại địa phương.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm khắc phục tồn tại, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác cải cách TTHC đất đai trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Thái Nguyên (tập trung tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai và các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai cấp huyện/thành phố).
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện trong 4 tháng (từ tháng 01/2023 đến tháng 04/2023), sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp đánh giá từ năm 2015/2016 đến năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống cơ sở pháp lý, khái niệm quản lý hành chính nhà nước và các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Cơ sở lý thuyết và căn cứ pháp lý

• Khái niệm và nguyên tắc TTHC: Vận dụng khái niệm và nguyên tắc kiểm soát TTHC theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP; các quy định về TTHC đất đai tại Điều 195, 196, 197 Luật Đất đai năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2018).
• Cơ chế một cửa, một cửa điện tử: Căn cứ Nghị định số 61/2018/NĐ-CP, Thông tư số 01/2018/TT-VPCP và Thông tư số 02/2017/TT-VPCP quy định về quy trình tiếp nhận, giải quyết, chuyển liên thông và kiểm soát hồ sơ TTHC trên môi trường mạng.
• Mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp: Thực hiện theo Luật Đất đai năm 2013 và Thông tư liên tịch số 05/2010/TTLT-BTNMT-BNV-BTC.
• Cơ sở dữ liệu (CSDL) đất đai: Quy định tại Khoản 23 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 và Thông tư số 05/2017/TT-BTNMT về cấu trúc CSDL địa chính, quy hoạch, giá đất và thống kê kiểm kê.
• Văn bản chỉ đạo và chuẩn hóa TTHC: Nghị quyết số 30c/NQ-CP (giai đoạn 2011 - 2020), Nghị quyết số 76/NQ-CP (giai đoạn 2021 - 2030), Nghị định số 43/2014/NĐ-CP; các Quyết định chuẩn hóa TTHC của UBND tỉnh Thái Nguyên gồm Quyết định số 3635/QĐ-UBND (2016), Quyết định số 1160/QĐ-UBND (2018), Quyết định số 3679/QĐ-UBND (2021), Quyết định số 402/QĐ-UBND (2021) và Quyết định số 258/QĐ-UBND (2016).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo định kỳ về kiểm soát TTHC, số liệu tiếp nhận và giải quyết hồ sơ từ năm 2015 đến 2022 của Phòng Quản lý đất đai (Sở TN&MT tỉnh Thái Nguyên) và các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai; các số liệu thống kê kinh tế - xã hội từ Tổng cục Thống kê và UBND tỉnh.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
  • Khảo sát qua bảng hỏi trực tuyến (Google Form): Điều tra ngẫu nhiên $N = 200$ cá nhân sinh sống tại tỉnh Thái Nguyên có sử dụng Internet và tham gia thực hiện TTHC đất đai.
  • Phỏng vấn sâu chuyên gia: Thực hiện phỏng vấn 06 cán bộ chuyên môn, bao gồm 02 chuyên viên phụ trách TTHC đất đai tại Phòng Quản lý đất đai, Văn phòng Đăng ký đất đai và Bộ phận Một cửa, cùng 01 lãnh đạo cấp phòng phụ trách cải cách hành chính thuộc Sở TN&MT.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý, thống kê mô tả (tính số tuyệt đối, số tương đối, số trung bình) và phương pháp thống kê so sánh giữa các mốc thời gian (trước và sau các giai đoạn cải cách).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu thực tiễn quản lý đất đai tại tỉnh Thái Nguyên và quá trình trực tiếp theo dõi công tác CCHC tại Văn phòng Sở TN&MT của tác giả. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu (đánh giá kết quả 2016 - 2022, chỉ ra thuận lợi/khó khăn, đề xuất giải pháp) và ý nghĩa thực tiễn, ý nghĩa công tác của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

• Hệ thống hóa các khái niệm khoa học về TTHC, bản chất của cải cách TTHC, đặc điểm và vai trò của TTHC đất đai trong việc bảo vệ quyền sở hữu, tạo lập trật tự quản lý và thu thập dữ liệu không gian.
• Khái quát các khung pháp lý của Nhà nước về kiểm soát TTHC, cơ chế một cửa liên thông, chức năng hệ thống thông tin một cửa điện tử, mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp và cấu trúc CSDL đất đai quốc gia.
• Tổng hợp các công trình nghiên cứu trong nước tiêu biểu (Nguyễn Văn Thâm, Nguyễn Thị Vân, Nguyễn Hữu Hải, Nguyễn Phúc Sơn...) và phân kỳ 4 giai đoạn CCHC tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay.
• Điểm qua tiến trình cải cách TTHC đất đai tại tỉnh Thái Nguyên: Tỉnh đã ban hành 07 quyết định công bố danh mục thủ tục quản lý đất đai; chỉ số CCHC toàn tỉnh năm 2021 đạt 77,90 điểm, năm 2022 tăng lên 78,316 điểm (tăng 0,416 điểm); chỉ số CCHC cấp thành phố đạt 77,78% (tăng 2,78% so với năm 2021).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác lập chi tiết đối tượng nghiên cứu là công tác cải cách TTHC đất đai tại Thái Nguyên; thời gian thực hiện 4 tháng (01/2023 - 04/2023). Thiết kế 5 nội dung nghiên cứu lớn:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá kết quả ứng dụng Một cửa điện tử.
3. Đánh giá kết quả thành lập Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp.
4. Đánh giá kết quả ứng dụng Cơ sở dữ liệu đất đai.
5. Đánh giá kết quả thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính đất đai. Quy định phương pháp điều tra thứ cấp, phương pháp khảo sát $N=200$ mẫu sơ cấp và phỏng vấn sâu 06 cán bộ am hiểu chuyên môn.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Thái Nguyên có diện tích tự nhiên 352 nghìn ha, địa hình đồi núi thấp chiếm 2/3 diện tích; có 2 sông chính (sông Cầu, sông Công) và Hồ Núi Cốc. Năm 2022, tốc độ tăng trưởng GRDP ước đạt 8,59%; dân số trung bình đạt 1.336 nghìn người (thành thị 39,3%, nông thôn 60,7%); có 07 khu công nghiệp tập trung, 01 khu công nghệ thông tin tập trung và quy hoạch 35 cụm công nghiệp.
• Ứng dụng Một cửa điện tử và Dịch vụ công trực tuyến:
  • Tiến trình triển khai: Năm 2017 thí điểm phần mềm một cửa điện tử tại một số xã/thị trấn (xã Động Đạt - Phú Lương, thị trấn Hùng Sơn - Đại Từ, thị trấn Hương Sơn - Phú Bình, xã Đắc Sơn và Ba Hàng - TP. Phổ Yên). Năm 2018 vận hành tại Sở TN&MT với 18 TTHC mức độ 3.
  • Quy mô dịch vụ: Theo Quyết định số 402/QĐ-UBND (19/02/2021), Sở TN&MT cung cấp 77 DVC mức độ 4, trong đó TTHC đất đai có 35 thủ tục (chiếm 45,5%).
  • Biến động số lượng tiếp nhận: Năm 2016 chỉ tiếp nhận 417 hồ sơ trực tiếp (0 hồ sơ trực tuyến). Từ năm 2017 sau khi triển khai hệ thống, số lượng tăng vọt lên 76.082 hồ sơ. Đến năm 2022, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt 47,2%.
  • Khảo sát thực tế người dân ($N=200$): Nhóm tuổi khảo sát chủ yếu từ 30 - 45 tuổi; 59,5% nam, 40,5% nữ; 60,5% có trình độ đại học. Thực tế nộp hồ sơ gồm 53,0% nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa, 29,7% nộp trực tuyến qua Cổng DVC, 17,3% ủy quyền cho người khác. Có 33,7% người dân đánh giá nộp hồ sơ trực tuyến là khó thực hiện, phần lớn rơi vào nhóm người trên 55 tuổi.
• Thành lập Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp:
  • Thực trạng mô hình 2 cấp (trước 01/04/2016): Toàn tỉnh có 160 cán bộ (55 viên chức, 115 hợp đồng). Trụ sở cấp huyện phần lớn nằm nhờ trong UBND huyện; chỉ có 4/9 huyện có kho lưu trữ riêng quy mô nhỏ (tổng diện tích 27 phòng làm việc cấp huyện khoảng 499 $\text{m}^2$, kho lưu trữ khoảng 70 $\text{m}^2$; cấp tỉnh có phòng làm việc 700 $\text{m}^2$, kho 700 $\text{m}^2$). Thiếu máy tính cấu hình cao, máy quét, máy đo đạc điện tử. Hồ sơ lưu trữ phân tán ở 3 cấp, cập nhật không đồng bộ, vận dụng pháp luật không thống nhất giữa các huyện.
  • Kết quả sau hợp nhất (theo QĐ 258/QĐ-UBND ngày 29/01/2016, vận hành từ 01/04/2016): Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh tổ chức thành 04 phòng chuyên môn và 09 Chi nhánh trực thuộc tại các huyện/thành phố. Quy trình giải quyết rút gọn, giảm số lượng hồ sơ lưu trữ từ 3 bộ xuống còn 1 bộ duy nhất; thời gian thực hiện thủ tục đăng ký và cấp Giấy chứng nhận giảm từ 5 đến 25 ngày so với mô hình cũ.
• Ứng dụng CSDL đất đai và Đơn giản hóa TTHC: Công tác chuẩn hóa TTHC được rà soát định kỳ (Quyết định số 3635/QĐ-UBND năm 2016, Quyết định số 1160/QĐ-UBND năm 2018 và Quyết định số 3679/QĐ-UBND năm 2021). Triển khai tích hợp CSDL địa chính GIS và hệ thống VBDLIS.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khái quát lại các chuyển biến từ việc áp dụng một cửa điện tử, tinh gọn bộ máy đăng ký đất đai một cấp và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Đưa ra các nhóm giải pháp về hoàn thiện hạ tầng công nghệ, quy trình liên thông và nâng cao năng lực cán bộ.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả thực hiện cải cách TTHC đất đai

Tiêu chí / Chỉ số so sánh	Giai đoạn trước cải cách (Trước 2016)	Giai đoạn sau cải cách (2016 - 2022)
Mô hình tổ chức đăng ký đất đai	Mô hình 2 cấp độc lập (thuộc Sở TN&MT và Phòng TN&MT cấp huyện), 160 nhân sự (115 hợp đồng).	Mô hình 1 cấp trực thuộc Sở TN&MT: 04 phòng chuyên môn và 09 Chi nhánh huyện/thành phố (QĐ 258/QĐ-UBND).
Quy mô lưu trữ hồ sơ giấy	Lưu trữ phân tán 3 bộ tại nhiều cấp hành chính, dễ sai lệch thông tin.	Thống nhất quản lý, giảm xuống còn 01 bộ hồ sơ lưu trữ liên thông.
Thời gian giải quyết cấp GCN	Kéo dài theo quy trình cũ, dễ trễ hạn.	Cắt giảm từ 5 đến 25 ngày tùy theo từng loại thủ tục cụ thể.
Phương thức tiếp nhận hồ sơ	100% hồ sơ giấy nộp trực tiếp (năm 2016 tiếp nhận 417 hồ sơ).	Vận hành Một cửa điện tử tích hợp Cổng DVC: Năm 2017 tiếp nhận 76.082 hồ sơ; đến năm 2022 hồ sơ trực tuyến đạt 47,2%.
Dịch vụ công trực tuyến mức độ 4	0 thủ tục.	35 thủ tục hành chính đất đai cung cấp mức độ 4 (chiếm 45,5% tổng số DVC mức 4 của Sở TN&MT).
Chỉ số CCHC cấp tỉnh (PAR Index)	Chưa đồng bộ hệ thống đánh giá số hóa.	Năm 2021 đạt 77,90 điểm; năm 2022 tăng lên 78,316 điểm (+0,416 điểm).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin: Nâng cấp cấu hình đường truyền, khắc phục tình trạng phần mềm xử lý chậm và lỗi không tự động trừ ngày nghỉ lễ dẫn đến tình trạng hồ sơ bị cảnh báo quá hạn.
• Đồng bộ hóa các nền tảng phần mềm: Xử lý triệt để việc kết nối, "ánh xạ" dữ liệu giữa 4 hệ thống đang vận hành song song (Cổng DVC Quốc gia, Cổng DVC tỉnh Thái Nguyên, Hệ thống một cửa điện tử và Hệ thống quản lý đất đai VBDLIS) nhằm chấm dứt sai lệch số liệu báo cáo.
• Tối ưu hóa quy trình dịch vụ công mức độ 4: Xây dựng cơ chế xác thực, đối chiếu hồ sơ gốc bằng dữ liệu số hóa, tích hợp chữ ký số và liên thông cơ sở dữ liệu thuế - kho bạc, giảm thiểu việc người dân vẫn phải đi lại 2 lần (đối chiếu bản gốc và nhận kết quả).
• Hỗ trợ người sử dụng đất: Đẩy mạnh hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến cho nhóm đối tượng lớn tuổi (trên 55 tuổi) và người dân nông thôn, giảm bớt tỷ lệ người dân phải ủy quyền hoặc nhờ cán bộ nộp hộ.
• Nâng cao năng lực và trách nhiệm thực thi công vụ: Định kỳ đào tạo nghiệp vụ về phần mềm địa chính, bồi dưỡng văn hóa giao tiếp công vụ cho cán bộ Bộ phận Một cửa.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về quá trình chuyển đổi từ hệ thống quản lý đất đai truyền thống sang mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp kết hợp Một cửa điện tử tại một địa phương trung du miền núi phía Bắc.
• Đóng góp bộ số liệu điều tra xã hội học ($N = 200$) và dữ liệu phỏng vấn sâu chuyên gia phản ánh chân thực các rào cản kỹ thuật, tâm lý của người dân khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ngành đất đai.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (04 tháng, từ tháng 01/2023 đến tháng 04/2023).
  • Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp qua Google Form chủ yếu tiếp cận nhóm người dân có kết nối Internet ($60,5%$ người được hỏi có trình độ đại học), do đó chưa phản ánh sâu sắc khó khăn của các nhóm cư dân yếu thế ở vùng sâu, vùng xa thuộc các huyện miền núi.
  • Số lượng mẫu phỏng vấn sâu dừng lại ở 06 cán bộ quản lý và chuyên viên, chủ yếu ở cấp tỉnh và thành phố.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi điều tra trực tiếp tại địa bàn các xã vùng cao; nghiên cứu sâu về hiệu quả tích hợp CSDL đất đai VBDLIS với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trong việc cắt giảm thành phần hồ sơ giấy tờ chứng minh cư trú.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Quản lý công, Luật Hành chính làm tài liệu tham khảo cho các đồ án, khóa luận về cải cách hành chính địa phương.
  • Cán bộ, công chức đang công tác tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai và Bộ phận Tiếp nhận & Trả kết quả các cấp.
• Nội dung giá trị nhất:
  • Bảng tổng hợp thực trạng cơ sở vật chất, nhân sự của hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai 2 cấp trước năm 2016 so với mô hình 1 cấp sau năm 2016.
  • Phân tích thực trạng bất cập đa hệ thống phần mềm (Cổng DVC tỉnh, Cổng Quốc gia, Một cửa điện tử, phần mềm VBDLIS) trong xử lý TTHC đất đai thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp tỉnh Thái Nguyên chính thức hoạt động từ thời điểm nào và cơ cấu tổ chức ra sao?

Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Thái Nguyên được thành lập theo Quyết định số 258/QĐ-UBND ngày 29/01/2016 của UBND tỉnh và chính thức đi vào hoạt động theo mô hình 1 cấp từ ngày 01/04/2016. Cơ cấu tổ chức gồm 04 phòng chuyên môn và 09 Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai trực thuộc đặt tại 09 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh.

2. Thực trạng cơ sở vật chất và nhân sự của hệ thống Văn phòng Đăng ký QSD đất tại Thái Nguyên trước khi hợp nhất năm 2016 như thế nào?

Trước năm 2016, toàn tỉnh có 160 cán bộ làm việc tại hệ thống hai cấp (trong đó chỉ có 55 viên chức, còn lại 115 cán bộ hợp đồng). Cấp huyện chỉ có 4/9 đơn vị có kho lưu trữ riêng quy mô nhỏ, tổng diện tích 27 phòng làm việc cấp huyện khoảng 499 $\text{m}^2$ và kho lưu trữ khoảng 70 $\text{m}^2$; trang thiết bị thiếu thốn, hầu hết chưa có máy scan, máy photocopy và máy đo đạc điện tử chuyên dụng.

3. Tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trong lĩnh vực đất đai tại Sở TN&MT tỉnh Thái Nguyên đạt bao nhiêu?

Theo Quyết định số 402/QĐ-UBND ngày 19/02/2021 của UBND tỉnh Thái Nguyên, Sở TN&MT có 77 TTHC được cung cấp DVC mức độ 4. Trong đó, TTHC thuộc lĩnh vực đất đai chiếm 35 thủ tục, tương đương tỷ lệ 45,5% tổng số thủ tục mức độ 4 của Sở.

4. Vì sao khi thực hiện dịch vụ công mức độ 4 về đất đai người dân vẫn phải đi lại ít nhất 2 lần?

Do tính chất phức tạp của hồ sơ pháp lý đất đai đòi hỏi phải xác minh tính chính xác của giấy tờ gốc (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng...), người dân nộp hồ sơ online vẫn phải mang bản gốc đến Bộ phận Một cửa để kiểm tra, đối chiếu, thu hồi hoặc cấp đổi (lần 1), sau đó đến nhận kết quả bản cứng đã ký đóng dấu (lần 2).

5. Kết quả khảo sát 200 người dân cho thấy rào cản lớn nhất khi nộp hồ sơ TTHC đất đai qua mạng là gì?

Khảo sát cho thấy có 33,7% người dân đánh giá việc nộp hồ sơ trực tuyến là khó thực hiện, tập trung chủ yếu ở nhóm người trên 55 tuổi do hạn chế về kỹ năng công nghệ thông tin. Ngoài ra, người dân thường lúng túng ở các thao tác đăng ký tài khoản dịch vụ công, scan tài liệu và đính kèm tệp hồ sơ pháp lý.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Vũ Cầm Thanh đã phản ánh toàn diện, thực chứng bức tranh cải cách thủ tục hành chính đất đai tại tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2016 - 2022. Nghiên cứu đã làm rõ những thành tựu nổi bật khi chuyển đổi sang mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp (giảm từ 3 bộ hồ sơ giấy xuống 1 bộ, rút ngắn 5 - 25 ngày xử lý) và triển khai một cửa điện tử (tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 47,2% năm 2022). Đồng thời, tác giả đã chỉ ra các điểm nghẽn kỹ thuật khi vận hành song song nhiều phần mềm và sự phụ thuộc vào việc kiểm tra hồ sơ giấy gốc, từ đó đưa ra các kiến nghị cải cách xác đáng, có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản lý tài nguyên tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên những năm qua, cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên và môi trường luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện theo các Nghị định, Nghị quyết và Quyết định của Chính phủ, của Bộ Tài nguyên và Môi trường, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công là nhiệm vụ trọng tâm được triển khai ở các ngành, các cấp. Công tác cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh dần được đông đảo nhân dân đồng tình và hưởng ứng, đặc biệt là thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai đã có nhiều cải tiến và nhận được phản hồi tích cực từ nhân dân và doanh nghiệp. Bên cạnh những kết quả đã đạt được như thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã được thực hiện công khai minh bạch, tình trạng gây phiền hà, sách nhiễu cho người dân đã giảm năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của cán bộ công chức được nâng cao thì vẫn còn tồn tại những vấn đề còn gây bức xúc cho người dân và doanh nghiệp như: Một số thủ tục hành chính còn rườm rà, thời gian giải quyết vẫn còn chưa đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, tình trạng quá hạn vẫn xảy ra, đâu đó vẫn còn những phản hồi không tích cực về thái độ và tinh thần trách nhiệm của một bộ phận cán bộ công chức (CBCC) dẫn đến mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, cơ quan giải quyết thủ tục hành chính về đất đai còn thấp, doanh nghiệp ngại đầu tư… Mặt khác, quy định về thủ tục hành chính đất đai thường có tần xuất bổ sung, sửa đổi khá nhiều kiến địa phương chưa kịp thời được cập nhật, bãi bỏ; sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước còn thiếu đồng bộ. để đáp ứng được 2 yêu cầu của người dân và doanh nghiệp, đồng thờinâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng nền hành chính công đòi hỏi công tác cải cách thủ tục hành chính phải tiếp tục được tăng cường hơn nưa, đẩy mạnh đổi mới về quy trình, chất lượng kết quả giải quyết thủ tục hành chính.

Trải qua quá trình công tác tại Văn phòng Sở Tài nguyên và Môi trường, bản thân thường xuyên được giao nhiệm vụ theo dõi và tổng hợp liên quan đến công tác cải cách hành chính, trong đó có nội dung về cải cách thủ tục hành chính về đất đai. Tôi nhận thấy đây là vấn đề trọng yếu đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai bởi vì thủ tục hành chính đất đai chính là cơ sở pháp lý chặt chẽ để xác định quyền sử dụng đất đai thuộc về cá nhân hay tổ chức nào đó, giúp bảo vệ các quyền và lợi ích của chủ sở hữu đất hay nói một cách khác thủ tục hành chính về đất đai tạo ra khung pháp lý vô hình giúp ổn định trật tự cho các cơ quan thực hiện chức năng về đất đai. Với mong muốn có được một cái nhìn tổng quan về thực trạng và quá trình tổ chức thực hiện công tác cách thủ tục hành chính về lĩnh vực đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên để từ đó từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện cải cách thủ tục hành chính đất đai trên địa bàn tỉnh; được sự đồng ý của Khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của Thầy giáo PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn, tôi đã chọn đề tài: “Đánh giá công tác cải cách thủ tục hành chính đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”.