Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khái niệm đất đai Đất đai là một trong những tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, nó không chỉ là một tư liệu sản xuất đặc biệt mà còn là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Đất đai có vai trò rất quan trọng trong việc phân bố các khu dân cư và xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng của quốc gia (Luật đất đai, 2013).
Đặc điểm của đất đai Một điều đáng chú ý là đất đai có vị trí cố định không thể di chuyển được. Không chỉ có vậy, lượng đất trên toàn thế giới, trong từng quốc gia và khu vực cũng rất hạn chế. Tính cố định này không chỉ xác định việc không thể di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác của một miền đất nào, mà còn giới hạn quy mô và không gian liên quan đến môi trường tự nhiên ảnh hưởng lớn tới sự sinh thái của nó. Vì thế, việc khai thác và sử dụng hiệu quả các vùng đất đã được qui hoạch sẽ mang lại hiệu suất kinh tế cao.
Khả năng phục hồi và tái tạo của đất đai chính là khả năng phục hồi và tái tạo độ phì thông qua tự nhiên hoặc do tác động của con người. Đây là một khía cạnh quan trọng trong việc bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên quý giá này. Ngoài những đặc điểm trên, đất đai còn có hai yếu tố quan trọng khác là sự chiếm hữu và sở hữu. Luật Đất đai đã quy định rõ những quyền này ở nước ta.
Ngoài ra, tính đa dạng và phong phú của các loại đất cũng là một điểm nổi bật. Đặc tính tự nhiên của từng vùng lãnh thổ ảnh hưởng lớn tới việc phân bổ các loại đất. Sự khác biệt trong yêu cầu, mục tiêu sử dụng cũng khiến cho các loại đất có tính chất, phẩm chất riêng biệt. Việc sử dụng hiệu quả từng loại đất này trên một khu vực lãnh thổ yêu cầu việc xây dựnq một quy hoạch tổnq thể và chi tiết (Luật đất đai, 2013).
Thu hồi đất 1. Khái niệm về thu hồi đất Thu hồi đất là việc Nhà Nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà Nước trao hoặc thu lại đất vi phạm pháp luật về đất đai. Điều này nhằm bảo vệ cho sự công bằng và hiệu quả trong việc sử dụng tài nguyên quý giá này (Luật đất đai, 2013). Các trường hợp thu hồi đất Điều 61 và Điều 62 của Luật đất đai 2013 quy định: - Nhà Nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh trong các trường hợp sau đây: 1.
Xây dựng địa điểm đóng quân, trụ sở cơ quan; 2. Xây dựng doanh trại; 3. Xây dựng công trình phòng ngự quốc gia, trận địa và công trình khác phục vụ quốc phòng, quân sự 4. Xây dựng sân bay, hải cảng chuyên dùng; 5.
Xây dựng công trình giáo dục, khoa học và kỹ thuật, y tế, thể thao phục vụ trực tiếp công tác quốc phòng, an ninh; 6. Xây dựng doanh trại của lực lượng vũ trang nhân dân; 7. Xây dựng trường bắn, thao trường, khu bắn súng, bãi tiêu huỷ vũ khí; 8. Xây dựng cơ sở giáo dục, trại điều dưỡng, trường học, nơi nghỉ ngơi của lực lượng vũ trang nhân dân; 9.
Xây dựng khu làm việc của lực lượng vũ trang nhân dân; 10. Xây dựng cơ sở y tế, cơ sở quân sự thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý. - Nhà Nước thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế xã hội hoặc lợi ích quốc gia, công cộng đối với những dự án dưới đây: 1. Đối với những dự án trọng điểm quốc gia được Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư không bị thu hồi đất; 2.
Đối với những dự án được Thủ tướng chính phủ xem xét, quyết định đầu tư không phải thu hồi đất, gồm: 5 a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế và khu đô thị mới, dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức; b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức Nhà Nước, tổ chức chính trị - xã hội cấp trung ương và trụ sở của tổ chức quốc tế có chức năng đối ngoại; công trình di tích lịch sử - văn hoá, thắng cảnh đã xếp hạng, công viên, nghĩa trang, tượng đài, bia kỷ niệm, công trình dịch vụ công cấp quốc gia; c) Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia bao gồm đường, điện, cấp, thoát nước thải, cấp điện, thông tin liên lạc; công trình vận chuyển, đổ xăng dầu, khí vào kho tàng dự trữ quốc gia; công trình thu gom, xử lý chất thải; 3. Thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm: a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan Nhà Nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, dự áNhà Nướch lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương là những dự án mang tính quan trọng và linh vực rộng lớn. Chúng đóng vai trò không chỉ trong việc thể hiện sự uy tín và quyền lực của một tổ chức mà còn góp phần vào việc duy trì và bảo tồn các giá trị văn hóa – lịch sử của một khu vực. Hơn nữa, các dự án này còn làm cho không gian sống của người dân thêm phong phú và đáng sống.
b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương bao gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc và chiếu sáng đô thị. Những công việc này có vai trò quan trọng trong việc phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Chúng cung cấp các dịch vụ cơ bản và tiện ích cho người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và xã hội của địa phương. c) Dự án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư, như dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của các tổ chức tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa và nhà tang lễ, nhà hỏa táng là các dự án mang tính toàn diện và mang lại lợi ích cho toàn bộ cộng đồng.
Chúng không 6 chỉ góp phần vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra một môi trường sống thuận tiện và an lành cho người dân. d) Dự án xây dựng khu đô thị mới và khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị và khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ và rừng đặc dụng là những dự án quan trọng trong việc xây dựng và phát triển kinh tế xã hội của một khu vực. Chúng mang lại cơ hội cho sự phát triển kinh tế, tạo ra việc làm cho người dân và góp phần vào bảo vệ môi trường tự nhiên. đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản.
Việc khai thác khoáng sản không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho địa phương mà còn đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp. Tuy nhiên, việc này cần được tiến hành một cách bền vững và có quy định chặt chẽ để bảo vệ tài nguyên và môi trường. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng 1. Bồi thường Bồi thường có nghĩa là hoàn lại những thiệt hại đã xảy ra.
Đền bù, trái lại, là việc trả lại một giá trị hoặc công lao tương xứng. Do đó, bồi thường được hiểu là việc hoàn lại một giá trị hoặc công lao tương xứng cho một chủ thể nào đó đã gánh chịu tổn hại do hành vi của một chủ thể khác. Bồi thường về đất là quá trình Nhà Nước trả lại giá trị quyền sử dụng dất cho người sử dụng đất khi diện tích đất bị thu hồi. Hỗ trợ Hỗ trợ trong quá trình thu hồi đất từ Nhà Nước có ý nghĩa của việc Nhà Nước cung cấp sự giúp đỡ cho những người sở hữu các lô đất bị thu hồi để ổn định cuộc sống, sản xuất và phát triển.
Tái định cư Tái định cư liên quan tới việc di chuyển từ một vùng khác sang sống và kinh doanh. Tái định cư không thể tránh được khi Nhà Nước thu hồi hoặc tạm thu lấy các lô đất để tiến hành các dự án phát triển. 7 Tái định cư (tái định cư) có nghĩa là quá trình bồi thường thiệt hại về đất và tài sản, di chuyển đến một nơi mới và các hoạt động hỗ trợ nhằm xây dựng lại cuộc sống, thu nhập và cơ sở vật chất tinh thần. Một số khái niệm liên quan khác Giao đất bởi Nhà Nước là việc ban hành quyết định giao đất để trao quyền sử dụng cho người có nhu cầu sử dụng.
Cho thuê đất bởi nhà nước là việc Nhà Nước quyết định trao quyền sử dụng điều này thông qua hợp đồng cho thuê. Công nhận quyền sử dụng đất bởi Nhà Nước là việc Nhà Nước trao quyền sử dụng cho người hiện tại sử dụng mà không có nguồn gốc từ việc giao hoặc cho thuê. Điều này được thực hiện thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác liên quan lần lượt với từng diện tích xác định của lô đất. Giá của một mảnh đất được tính dựa trên giá trị quyền sử dụng, được xác định cho mỗi đơn vị diện tích.
Giá trị của quyền sử dụng đất là giá trị tiền tương ứng với việc sử dụng một diện tích xác định trong khoảng thời gian đã được quyết định. Đặc điểm của quá trình Như chúng ta đã biết, để thực hiện được dự án theo đúng tiến độ thì trước hết các chủ đầu tư cần phải giải phóng được mặt bằng. Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian, công sức và tiền bạc. Ngày nay, công việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm.