Khóa luận tốt nghiệp đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại văn phòng công ty pjico hà nội giai đoạn 20062008 và định hướng giai đoạn mới

Khóa luận đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu qua đường biển tại PJICO Hà Nội giai đoạn 2006-2008 và định hướng mới.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Trần Sĩ Lâm
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại
• Đề tài: Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006-2008 và định hướng giai đoạn tới
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái quát về bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển

Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) chuyên chở bằng đường biển là một lĩnh vực quan trọng trong ngành bảo hiểm. Hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan mà còn góp phần thúc đẩy thương mại quốc tế. Theo thống kê, hơn 80% hàng hóa XNK được vận chuyển bằng đường biển, điều này cho thấy sự cần thiết của bảo hiểm trong việc giảm thiểu rủi ro. Bảo hiểm hàng hóa XNK bao gồm nhiều loại hình khác nhau, từ bảo hiểm thân tàu đến bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Đặc biệt, bảo hiểm hàng hóa chuyên chở bằng đường biển đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động thương mại. Việc hiểu rõ các khái niệm và nguyên tắc trong bảo hiểm hàng hóa là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho người được bảo hiểm.

1.1. Người bảo hiểm và người được bảo hiểm

Người bảo hiểm là tổ chức hoặc cá nhân nhận bảo hiểm cho hàng hóa và có trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tổn thất. Ngược lại, người được bảo hiểm là cá nhân hoặc tổ chức có lợi ích bảo hiểm và chịu thiệt hại khi rủi ro xảy ra. Sự phân định rõ ràng giữa hai khái niệm này giúp xác định trách nhiệm và quyền lợi của các bên trong hợp đồng bảo hiểm. Hợp đồng bảo hiểm hàng hóa XNK thường được ký kết giữa người bảo hiểm và người được bảo hiểm, trong đó quy định rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên.

1.2. Đối tượng bảo hiểm và quyền lợi bảo hiểm

Đối tượng bảo hiểm trong bảo hiểm hàng hóa XNK là hàng hóa được vận chuyển. Theo Bộ Luật Hàng hải Việt Nam, hàng hóa có thể là bất kỳ quyền lợi vật chất nào liên quan đến hoạt động hàng hải. Quyền lợi bảo hiểm không chỉ bao gồm giá trị hàng hóa mà còn có thể bao gồm lãi ước tính và các chi phí liên quan. Việc xác định rõ đối tượng và quyền lợi bảo hiểm là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho người được bảo hiểm khi xảy ra tổn thất.

II. Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 2008

Công ty PJICO Hà Nội đã thực hiện nhiều hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK trong giai đoạn 2006-2008. Tình hình bồi thường tại PJICO cho thấy công ty đã có những bước tiến đáng kể trong việc xử lý các yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như thời gian giải quyết bồi thường kéo dài và xác định tổn thất không chính xác. Những khó khăn này ảnh hưởng đến uy tín của công ty trong mắt khách hàng. Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, PJICO cần cải thiện quy trình giám định và bồi thường, đồng thời tăng cường đào tạo nhân viên để nâng cao năng lực chuyên môn.

2.1. Hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK

Hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO được thực hiện theo quy trình rõ ràng. Công ty đã tiếp nhận và xử lý nhiều yêu cầu bồi thường từ khách hàng. Tuy nhiên, một số trường hợp bồi thường gặp khó khăn do thiếu thông tin hoặc tài liệu cần thiết. Việc cải thiện quy trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu bồi thường sẽ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng và nâng cao hiệu quả công tác bồi thường.

2.2. Quy trình giám định tổn thất

Quy trình giám định tổn thất tại PJICO được thực hiện theo các bước cụ thể, từ việc tiếp nhận yêu cầu giám định đến việc lập chứng thư giám định. Tuy nhiên, thời gian giám định còn kéo dài, ảnh hưởng đến thời gian bồi thường. Để cải thiện quy trình này, PJICO cần xem xét lại các bước thực hiện và tăng cường phối hợp giữa các bộ phận liên quan.

III. Định hướng nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK, PJICO cần xác định rõ các mục tiêu và chiến lược phát triển trong giai đoạn tới. Việc cải thiện quy trình bồi thường, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, việc xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng cũng là yếu tố quan trọng để tăng cường sự tin tưởng và hài lòng của khách hàng.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường

Một trong những giải pháp quan trọng là cải thiện quy trình bồi thường. PJICO cần xem xét lại các bước trong quy trình bồi thường để rút ngắn thời gian xử lý. Đồng thời, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý yêu cầu bồi thường sẽ giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả trong công tác bồi thường.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường. PJICO cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ bảo hiểm và giám định tổn thất. Việc nâng cao năng lực chuyên môn cho nhân viên sẽ giúp công ty giải quyết các yêu cầu bồi thường một cách nhanh chóng và chính xác hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái quát về bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển  Chương II: Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 – 2008  Chương III: Định hướng nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn tới Và sau đây là toàn bộ bài Khoá luận của em. 3 CHƢƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ BỒI THƢỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƢỜNG BIỂN I. BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Thương mại quốc tế là hoạt động buôn bán giữa các chủ thể kinh doanh của nước này với nước khác, bao gồm các giao dịch xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ. Thương mại quốc tế là một hoạt động phức tạp vì các bên tham gia vào hoạt động kinh doanh quốc tế thường là những chủ thể có quốc tịch khác nhau, có sự xa cách về mặt địa lý, khác biệt về truyền thống, pháp luật, tập quán thương mại và chính sách kinh tế đối ngoại, khác biệt về ngôn ngữ, đồng thời thiếu hiểu biết và tin cậy lẫn nhau so với các đối tác trong nước.

Bên cạnh đó, điều kiện tự nhiên, kinh tế - chính trị - xã hội ở mỗi nước trong hành trình vận chuyển đều có thể gây ra những khó khăn không thể lường trước, đôi khi là bất khả kháng đối với các bên khi thực hiện hợp đồng như rủi ro về chính trị, rủi ro về tiền tệ và tỷ giá trong thanh toán, rủi ro trong quá trình vận chuyển hàng hoá… Hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế được thực hiện bởi nhiều hình thức vận tải khác nhau (đường bộ, đường biển, đường sông, đường hàng không…), nhưng thực tế có trên 80% hàng hoá xuất nhập khẩu được vận chuyển bằng đường biển. Vì vậy, rủi ro hay xảy ra nhất trong vận chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu là rủi ro trong hành trình vận chuyển bằng đường biển và thường gây ra những thiệt hại, mất mát to lớn cho các bên liên quan đến hành trình. 4 Đối mặt với rủi ro, các thương nhân đã tìm ra biện pháp để hạn chế, ngăn ngừa hậu quả và nguyên nhân dẫn đến rủi ro, tổn thất, đó chính là bảo hiểm. Do hình thức giao thương đầu tiên và phổ biến nhất là bằng đường biển nên bảo hiểm hàng hải nói chung, bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển nói riêng cũng là loại hình bảo hiểm xuất hiện sớm và phát triển nhất cho đến ngày nay.

Bảo hiểm hàng hải có các loại: Bảo hiểm thân tàu, Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và Bảo hiểm hàng hoá chuyên chở bằng đường biển. Những phần sau sẽ đi sâu nghiên cứu về bảo hiểm và bồi thường bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển vì đây là hình thức bảo hiểm lâu đời nhất và phát triển nhất trong kinh doanh bảo hiểm.1 Một số khái niệm và nguyên tắc áp dụng trong bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đƣờng biển 1.1 Người bảo hiểm Là người đứng ra nhận bảo hiểm cho các cá nhân hoặc tổ chức khi có yêu cầu; là người nhận trách nhiệm về rủi ro, được hưởng phí bảo hiểm và phải bồi thường tổn thất trong phạm vi bảo hiểm. [12] Các công ty bảo hiểm thường thực hiện rất nhiều nghiệp vụ bảo hiểm khác nhau (bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hàng hải, bảo hiểm hàng không, bảo hiểm nội địa, tái bảo hiểm…) bên cạnh thực hiện các hoạt động kinh doanh khác. Một số các công ty bảo hiểm hiện nay như: Lloyd, Prudential, Bảo Việt, PJICO, PVI, Bảo Minh… 1.2 Người được bảo hiểm Người được bảo hiểm là người có lợi ích bảo hiểm và là người bị thiệt hại khi rủi ro xảy ra và được người bảo hiểm bồi thường.

Người được bảo hiểm là người nộp phí bảo hiểm và có tên trong hợp đồng bảo hiểm. [11] 5 Trong bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển thì người mua bảo hiểm có thể là người bán hoặc người mua tuỳ theo điều kiện giao hàng là gì. Ví dụ nếu bán hàng theo điều kiện FOB Incoterms 2000 thì người bán không có trách nhiệm mua bảo hiểm cho hàng hoá, người mua vì quyền lợi của mình sẽ tiến hành mua bảo hiểm; ngược lại, bán hàng theo điều kiện CIF Incoterms 2000 thì người bán có trách nhiệm mua bảo hiểm cho chuyến hàng.3 Đối tượng bảo hiểm và quyền lợi bảo hiểm Đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển chính là hàng hoá. Theo định nghĩa trong Bộ Luật Hàng hải Việt Nam 2005, Điều 225: “Đối tượng bảo hiểm hàng hải có thể là bất kỳ quyền lợi vật chất nào liên quan đến các hoạt động hàng hải mà có thể quy ra tiền, bao gồm tàu biển, tàu biển đang đóng, hàng hoá, tiền cước vận chuyển hàng hoá, tiền công vận chuyển hành khách, tiền thuê tàu, tiền thuê mua tàu, tiền lãi ước tính của hàng hoá, các khoản hoa hồng, chi phí tổn thất chung, trách nhiệm dân sự và các khoản tiền được đảm bảo bằng tàu, hàng hoá hoặc tiền cước vận chuyển”.

Cùng với sự phát triển của các ngành và hoạt động ngoại thương giữa các quốc gia thì hàng hoá là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển ngày càng gia tăng và rất đa dạng như hàng rời (ngô, than đá, khô đậu tượng…), hàng lỏng (dầu, hoá chất…), hàng siêu trường siêu trọng (máy móc, thiết bị…), hàng đóng trong container… Tuy nhiên không phải tất cả hàng hoá đều là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển mà được phân thành hàng hoá nói chung và hàng hoá là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển căn cứ vào hợp đồng mua bán ngoại thương. Chỉ có những hàng hoá nào được xác định rõ trong các hợp đồng 6 mua bán ngoại thương là đối tượng của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường biển thì mới được xem là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá, còn các tài sản khác được mang theo để phục vụ sinh hoạt cá nhân chứ không có mục đích thương mại (được gọi là hành lý) thì không thuộc phạm vi của đối tượng bảo hiểm hàng hoá. Ngoài quyền lợi bảo hiểm đối với hàng hoá, chủ hàng còn có quyền lợi bảo hiểm khác như lãi ước tính (theo tập quán thì chủ hàng có thể mua bảo hiểm cho phần lãi này với mức tối đa là 10% trị giá CIF của lô hàng), trị giá tăng thêm (được bảo hiểm riêng), thuế nhập khẩu. Khi xảy ra tổn thất người được bảo hiểm phải chứng minh là mình có quyền lợi bảo hiểm nằm trong đối tượng bảo hiểm tại thời điểm bị tổn thất.

Nếu không chứng minh được thì khiếu nại bồi thường sẽ bị từ chối. Ngay cả khi trong đơn bảo hiểm có ghi là người được bảo hiểm không cần thiết phải chứng minh thì nhà bảo hiểm cũng có thể từ chối khiếu nại khi nhà bảo hiểm nghi ngờ người được bảo hiểm không có quyền lợi đó.4 Hợp đồng bảo hiểm Hợp đồng bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển là sự thoả thuận giữa người bảo hiểm và người được bảo hiểm, theo đó người bảo hiểm cam kết bồi thường cho người được bảo hiểm những hư hỏng hoặc mất mát của hàng hoá hay trách nhiệm liên quan đến hàng hoá bảo hiểm do một rủi ro đã thoả thuận gây ra, còn người được bảo hiểm cam kết trả phí bảo hiểm. [11] Loại hợp đồng này mang tính chất là một hợp đồng bồi thường, một hợp đồng tín nhiệm và có thể chuyển nhượng được. Có hai loại hợp đồng bảo hiểm chủ yếu: 7  Hợp đồng bảo hiểm chuyến: là hợp đồng bảo hiểm cho một chuyến hàng từ địa điểm này đến một địa điểm khác ghi trên hợp đồng bảo hiểm.

Người bảo hiểm chỉ chịu trách nhiệm về hàng hoá trong phạm vi một chuyến hàng. Trên đó ghi rõ chi tiết về hàng hoá, sắp xếp, phương tiện vận chuyển, hành trình…  Hợp đồng bảo hiểm bao: là hợp đồng bảo hiểm cho nhiều chuyến hàng trong một thời gian nhất định (thường là một năm). Hợp đồng bảo hiểm bao có thể đưa ra dự kiến tổng số tiền bảo hiểm hoặc ấn định thời hạn trong đó việc bảo hiểm hàng hoá sẽ được thực hiện có tính chất tự động, linh hoạt khi có chuyến hàng xuất khẩu hay nhập khẩu mặc dù chưa kịp khai báo và nếu vì một lý do nào đó chưa kịp gửi giấy yêu cầu bảo hiểm mà hàng hoá đã bị tổn thất thì người bảo hiểm vẫn chịu trách nhiệm bồi thường. Trong hợp đồng bảo hiểm có điều khoản “từ kho đến kho” thể hiện thời hạn của hợp đồng bảo hiểm.

Theo đó, trách nhiệm bảo hiểm bắt đầu có hiệu lực từ khi hàng hoá được bảo hiểm rời kho hoặc nơi chứa hàng tại địa điểm ghi trong hợp đồng bảo hiểm để bắt đầu vận chuyển và tiếp tục có hiệu lực trong suốt quá trình vận chuyển bình thường. Trách nhiệm của người bảo hiểm kết thúc tại một trong số các thời điểm sau tuỳ thuộc trường hợp nào xảy ra trước: - Giao hàng vào kho hay nơi chứa hàng cuối cùng của người nhận hoặc người khác có tên trong hợp đồng, hoặc - Khi giao hàng vào kho hay nơi chứa hàng khác dù trước khi đến địa điểm nhận hàng ghi trong hợp đồng mà người được bảo hiểm đã chọn dùng làm nơi chia hay phân phối hàng, hoặc là nơi chứa hàng ngoài hành trình vận chuyển bình thường, hoặc - Sau 60 ngày kể từ ngày hoàn thành việc dỡ hàng khỏi tàu biển hoặc xà lan tại cảng dỡ hàng cuối cùng ghi trên hợp đồng bảo hiểm.5 Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm  Giá trị bảo hiểm – V Theo Điều 232, Bộ Luật Hàng hải Việt Nam 2005: “Giá trị bảo hiểm của hàng hoá là giá trị hàng hoá ghi trên hoá đơn ở nơi bốc hàng hoặc giá thị trường ở nơi và thời điểm bốc hàng cộng với phí bảo hiểm, tiền cước vận chuyển và có thể cả tiền lãi ước tính”. Như vậy giá trị bảo hiểm chính là giá CIF của hàng hoá.