Khóa luận tốt nghiệp đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại văn phòng công ty pjico hà nội giai đoạn 20062008 và định hướng giai đoạn mới

Khóa luận đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu qua đường biển tại PJICO Hà Nội giai đoạn 2006-2008 và định hướng mới.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Trần Sĩ Lâm
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại
• Đề tài: Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006-2008 và định hướng giai đoạn tới
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.1. BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG TRONG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.1.1.1. NGƯỜI BẢO HIỂM
• 1.1.1.2. NGƯỜI ĐƯỢC BẢO HIỂM
• 1.1.1.3. ĐỐI TƯỢNG BẢO HIỂM VÀ QUYỀN LỢI BẢO HIỂM
• 1.1.1.4. HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM
• 1.1.1.5. GIÁ TRỊ BẢO HIỂM, SỐ TIỀN BẢO HIỂM VÀ PHÍ BẢO HIỂM
• 1.1.1.6. MỘT SỐ NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG
• 1.1.2. RỦI RO TRONG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.1.2.1. PHÂN LOẠI RỦI RO
• 1.1.3. TỔN THẤT TRONG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.1.3.1. PHÂN LOẠI TỔN THẤT
• 1.1.4. VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.2. GIÁM ĐỊNH TỔN THẤT HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.2.1. KHÁI NIỆM VÀ MỤC ĐÍCH
• 1.2.1.1. MỤC ĐÍCH CỦA CÔNG TÁC GIÁM ĐỊNH
• 1.2.2. QUY TRÌNH THỰC HIỆN GIÁM ĐỊNH TỔN THẤT HÀNG HOÁ
• 1.2.2.1. CHẤP NHẬN YÊU CẦU GIÁM ĐỊNH
• 1.2.2.2. TIẾN HÀNH GIÁM ĐỊNH
• 1.2.2.3. LẬP CHỨNG THƯ GIÁM ĐỊNH
• 1.3. BỒI THƯỜNG TỔN THẤT HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN
• 1.3.1. KHIẾU NẠI ĐÒI BỒI THƯỜNG TỔN THẤT
• 1.3.2. KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ NGUYÊN TẮC TRONG BỒI THƯỜNG TỔN THẤT
• 1.3.2.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA BỒI THƯỜNG TỔN THẤT
• 1.3.2.2. NGUYÊN TẮC TRONG BỒI THƯỜNG TỔN THẤT
• 1.3.3. CÁCH TÍNH TOÁN BỒI THƯỜNG TỔN THẤT
• 1.3.3.1. TỔN THẤT BỘ PHẬN
• 1.3.3.2. TỔN THẤT TOÀN BỘ
• 1.3.3.3. CÁC CHI PHÍ ĐƯỢC BẢO HIỂM BỒI THƯỜNG
• 2. CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.1. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.1.1. GIỚI THIỆU VỀ VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI VÀ CÁC NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM ĐANG TRIỂN KHAI
• 2.1.1.1. GIỚI THIỆU VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI
• 2.1.1.2. CÁC NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM CHỦ YẾU ĐANG TRIỂN KHAI TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI
• 2.1.2. TÌNH HÌNH KINH DOANH DỊCH VỤ BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.2. CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.2.1. HOẠT ĐỘNG BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.2.2. QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH TỔN THẤT CỦA VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI
• 2.2.3. QUY TRÌNH THỰC HIỆN BỒI THƯỜNG TỔN THẤT HÀNG HOÁ CỦA CÔNG TY
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.3.1. CÁC NHÂN TỐ KHÁCH QUAN TÁC ĐỘNG ĐẾN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG TẠI CÔNG TY
• 2.3.1.1. CÁC YẾU TỐ THUẬN LỢI
• 2.3.1.2. CÁC YẾU TỐ KHÓ KHĂN
• 2.3.2. NHỮNG ĐIỂM MẠNH VÀ ĐIỂM YẾU TRONG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ TẠI CÔNG TY TRONG GIAI ĐOẠN 2006 – 2008
• 2.3.2.1. NHỮNG ĐIỂM MẠNH
• 2.3.2.2. NHỮNG ĐIỂM YẾU
• 3. CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.1.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC SẢN PHẨM BẢO HIỂM CỦA PJICO TRONG GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.1.2. CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.1.3. NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI
• 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI VĂN PHÒNG CÔNG TY PJICO HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.2.1. ĐỐI VỚI PJICO
• 3.2.1.1. GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PHÒNG NGỪA RỦI RO VÀ HẠN CHẾ TỔN THẤT
• 3.2.1.2. GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIÁM ĐỊNH TỔN THẤT
• 3.2.1.3. GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG
• 3.2.2. ĐỐI VỚI HIỆP HỘI BẢO HIỂM VIỆT NAM
• 3.2.3. ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển

Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) chuyên chở bằng đường biển là một lĩnh vực quan trọng trong ngành bảo hiểm. Hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan mà còn góp phần thúc đẩy thương mại quốc tế. Theo thống kê, hơn 80% hàng hóa XNK được vận chuyển bằng đường biển, điều này cho thấy sự cần thiết của bảo hiểm trong việc giảm thiểu rủi ro. Bảo hiểm hàng hóa XNK bao gồm nhiều loại hình khác nhau, từ bảo hiểm thân tàu đến bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Đặc biệt, bảo hiểm hàng hóa chuyên chở bằng đường biển đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động thương mại. Việc hiểu rõ các khái niệm và nguyên tắc trong bảo hiểm hàng hóa là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho người được bảo hiểm.

1.1. Người bảo hiểm và người được bảo hiểm

Người bảo hiểm là tổ chức hoặc cá nhân nhận bảo hiểm cho hàng hóa và có trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tổn thất. Ngược lại, người được bảo hiểm là cá nhân hoặc tổ chức có lợi ích bảo hiểm và chịu thiệt hại khi rủi ro xảy ra. Sự phân định rõ ràng giữa hai khái niệm này giúp xác định trách nhiệm và quyền lợi của các bên trong hợp đồng bảo hiểm. Hợp đồng bảo hiểm hàng hóa XNK thường được ký kết giữa người bảo hiểm và người được bảo hiểm, trong đó quy định rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên.

1.2. Đối tượng bảo hiểm và quyền lợi bảo hiểm

Đối tượng bảo hiểm trong bảo hiểm hàng hóa XNK là hàng hóa được vận chuyển. Theo Bộ Luật Hàng hải Việt Nam, hàng hóa có thể là bất kỳ quyền lợi vật chất nào liên quan đến hoạt động hàng hải. Quyền lợi bảo hiểm không chỉ bao gồm giá trị hàng hóa mà còn có thể bao gồm lãi ước tính và các chi phí liên quan. Việc xác định rõ đối tượng và quyền lợi bảo hiểm là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho người được bảo hiểm khi xảy ra tổn thất.

II. Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 2008

Công ty PJICO Hà Nội đã thực hiện nhiều hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK trong giai đoạn 2006-2008. Tình hình bồi thường tại PJICO cho thấy công ty đã có những bước tiến đáng kể trong việc xử lý các yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như thời gian giải quyết bồi thường kéo dài và xác định tổn thất không chính xác. Những khó khăn này ảnh hưởng đến uy tín của công ty trong mắt khách hàng. Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, PJICO cần cải thiện quy trình giám định và bồi thường, đồng thời tăng cường đào tạo nhân viên để nâng cao năng lực chuyên môn.

2.1. Hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK

Hoạt động bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO được thực hiện theo quy trình rõ ràng. Công ty đã tiếp nhận và xử lý nhiều yêu cầu bồi thường từ khách hàng. Tuy nhiên, một số trường hợp bồi thường gặp khó khăn do thiếu thông tin hoặc tài liệu cần thiết. Việc cải thiện quy trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu bồi thường sẽ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng và nâng cao hiệu quả công tác bồi thường.

2.2. Quy trình giám định tổn thất

Quy trình giám định tổn thất tại PJICO được thực hiện theo các bước cụ thể, từ việc tiếp nhận yêu cầu giám định đến việc lập chứng thư giám định. Tuy nhiên, thời gian giám định còn kéo dài, ảnh hưởng đến thời gian bồi thường. Để cải thiện quy trình này, PJICO cần xem xét lại các bước thực hiện và tăng cường phối hợp giữa các bộ phận liên quan.

III. Định hướng nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK tại PJICO

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK, PJICO cần xác định rõ các mục tiêu và chiến lược phát triển trong giai đoạn tới. Việc cải thiện quy trình bồi thường, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, việc xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng cũng là yếu tố quan trọng để tăng cường sự tin tưởng và hài lòng của khách hàng.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường

Một trong những giải pháp quan trọng là cải thiện quy trình bồi thường. PJICO cần xem xét lại các bước trong quy trình bồi thường để rút ngắn thời gian xử lý. Đồng thời, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý yêu cầu bồi thường sẽ giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả trong công tác bồi thường.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường. PJICO cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ bảo hiểm và giám định tổn thất. Việc nâng cao năng lực chuyên môn cho nhân viên sẽ giúp công ty giải quyết các yêu cầu bồi thường một cách nhanh chóng và chính xác hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã thúc đẩy năng lực sản xuất và làm gia tăng nhanh chóng khối lượng hàng hóa trao đổi giữa các quốc gia. Hoạt động ngoại thương sử dụng nhiều phương thức vận tải khác nhau, tuy nhiên thực tế có hơn 80% khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu được chuyên chở bằng đường biển. Do tính chất phức tạp của môi trường hàng hải, các chuyến hàng phải đối mặt với nhiều hiểm họa khó lường, dẫn đến các rủi ro và tổn thất phát sinh cả về tần suất lẫn quy mô giá trị. Tại Việt Nam, công tác dự báo rủi ro, phòng ngừa và hạn chế tổn thất cho hàng hóa chuyên chở bằng đường biển còn bộc lộ nhiều điểm yếu kém, chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng của kim ngạch xuất nhập khẩu.

Trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam, Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex (PJICO) là một trong bốn doanh nghiệp dẫn đầu. Riêng trong phân khúc bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển, PJICO đạt hiệu quả khai thác tương đối khả quan nhờ kiểm soát tỷ lệ bồi thường ở mức thấp so với mặt bằng chung toàn ngành. Tuy vậy, thực tiễn giải quyết khiếu nại bồi thường tại công ty vẫn gặp phải các trở ngại: việc xác định tổn thất thuộc trách nhiệm bảo hiểm chưa đạt độ chuẩn xác tuyệt đối, thời gian giải quyết hồ sơ bồi thường còn kéo dài, hiện tượng trục lợi bảo hiểm diễn biến phức tạp và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp bảo hiểm trong và ngoài nước. Nhằm giải quyết các vấn đề trên, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu về thực trạng bồi thường bảo hiểm hàng hóa đường biển tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể theo ba nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về nghiệp vụ giám định và bồi thường tổn thất hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội trong giai đoạn 2006 – 2008.
3. Nghiên cứu, đề xuất hệ thống giải pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại công ty trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Nghiệp vụ giám định và bồi thường tổn thất hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển.
• Phạm vi không gian: Văn phòng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex Hà Nội (Trụ sở chính của PJICO).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập số liệu và khảo sát thực tế từ năm 2006 đến năm 2008.

Về tình hình nghiên cứu trước đây, tác giả chỉ rõ các đề tài khóa luận trước đó chủ yếu tập trung khảo sát hoạt động bảo hiểm hàng hóa tại Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt) hoặc Công ty Cổ phần Bảo Minh. Chưa có công trình khoa học nào đi sâu đánh giá chuyên biệt về công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển tại PJICO, khẳng định tính độc lập và không trùng lặp của đề tài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập hệ thống lý luận dựa trên các quy định pháp lý hàng hải và tập quán thương mại quốc tế, bao gồm:

• Bộ Luật Hàng hải Việt Nam 2005: Áp dụng Điều 225 để xác định phạm vi các đối tượng bảo hiểm hàng hải và Điều 232 để xác định công thức tính giá trị bảo hiểm của hàng hóa ($V = CIF + a%CIF$, với mức lãi ước tính $a \le 10%$).
• Quy tắc Incoterms 2000: Sử dụng các điều kiện giao hàng cơ sở như FOB, CIF, CFR để phân định nghĩa vụ mua bảo hiểm và chuyển dịch rủi ro giữa người mua và người bán.
• Bộ điều khoản bảo hiểm hàng hóa quốc tế của Viện những người bảo hiểm Luân Đôn: Các điều kiện ICC 1963 (FPA, WA, AR) và ICC 1982 (các điều kiện A, B, C). Đây cũng là nền tảng để PJICO ban hành Bộ Quy tắc chung về bảo hiểm hàng hóa chuyên chở bằng đường biển áp dụng trong toàn hệ thống.

Về mặt lý luận nghiệp vụ, tác giả hệ thống hóa các nguyên tắc bảo hiểm bắt buộc: nguyên tắc mua bảo hiểm trước, nguyên tắc trung thực tuyệt đối, nguyên tắc lợi ích bảo hiểm (chỉ bắt buộc phải có tại thời điểm xảy ra tổn thất), nguyên tắc bồi thường (khôi phục tình trạng tài chính ban đầu, không trục lợi) và nguyên tắc thế quyền. Phân loại tổn thất được chia thành: tổn thất bộ phận, tổn thất toàn bộ (thực tế và ước tính), tổn thất riêng (TTR) và tổn thất chung (TTC). Quá trình phân bổ tổn thất chung được cụ thể hóa qua 5 bước: (1) Xác định giá trị tổn thất chung; (2) Xác định giá trị chịu phân bổ; (3) Xác định tỷ lệ phân bổ; (4) Tính số tiền đóng góp của từng quyền lợi; (5) Xác định kết quả tài chính cuối cùng của các bên.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả phối hợp các công cụ nghiên cứu kinh tế học thực nghiệm và phân tích nghiệp vụ:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp và diễn giải lý thuyết.
• Phương pháp thống kê, so sánh số liệu kinh doanh và bồi thường qua các năm.
• Phương pháp hệ thống hóa quy trình nghiệp vụ giám định và bồi thường.
• Phương pháp phân tích SWOT (đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức) đối với công tác bồi thường của doanh nghiệp.

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ các báo cáo thường niên của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex, hệ thống số liệu quản lý nội bộ do Phòng Bảo hiểm hàng hoá PJICO Hà Nội cung cấp trong giai đoạn 2006 – 2008, kết hợp với các giáo trình, tạp chí và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Khái quát về bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển

Chương I tập trung làm rõ bản chất kinh tế - pháp lý của hoạt động bảo hiểm hàng hóa đường biển. Tác giả khẳng định sản phẩm bảo hiểm mang tính vô hình, là sự cam kết bồi thường bằng văn bản. Chất lượng thực sự của dịch vụ chỉ được cụ thể hóa khi sự kiện bảo hiểm phát sinh, thông qua hai nghiệp vụ cốt lõi: giám định và giải quyết khiếu nại bồi thường.

Về công tác giám định, văn bản phân tích mục đích xác định nguyên nhân, mức độ tổn thất và giảm thiểu thiệt hại phát sinh. Ba phương pháp giám định trong thực tế gồm: giám định cảm quan (dựa trên kinh nghiệm giác quan của giám định viên), giám định điều tra chọn mẫu (áp dụng xác suất thống kê đối với các lô hàng đồng nhất có khối lượng lớn) và giám định đo lường tính toán (sử dụng máy móc kiểm định chuyên dụng). Quy trình giám định chuẩn hóa gồm 3 bước: tiếp nhận và chấp nhận yêu cầu giám định; triển khai giám định tại hiện trường (kiểm tra phương tiện, bao bì, sắp xếp hầm hàng, tính chất tổn thất, phân định nguyên nhân); lập chứng thư giám định làm căn cứ pháp lý cho bồi thường.

Về nghiệp vụ bồi thường, chương này quy định rõ các nguyên tắc: bồi thường bằng tiền, giới hạn trách nhiệm trong phạm vi số tiền bảo hiểm (ngoại trừ các chi phí cứu nạn, đề phòng và hạn chế tổn thất hợp lý có thể vượt mức số tiền bảo hiểm), khấu trừ các khoản bồi hoàn từ người thứ ba và áp dụng mức miễn thường (miễn thường có khấu trừ hoặc miễn thường không khấu trừ). Cách tính toán số tiền bồi thường được chia chi tiết theo tổn thất toàn bộ và tổn thất bộ phận, đồng thời phân tích các thủ đoạn trục lợi bảo hiểm thường gặp trong giao thương hàng hải.

Chương II: Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 – 2008

Chương II đi sâu khảo sát thực tế hoạt động tại PJICO. Được thành lập ngày 15/06/1995 bởi 7 cổ đông sáng lập là các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn (Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam Petrolimex nắm giữ cổ phần chi phối 51%, Vietcombank, VINARE, VSC, MATEXIM, Hanel, AT), PJICO đã tăng dần vốn điều lệ từ 55 tỷ đồng lên 70 tỷ đồng (2004), 140 tỷ đồng (2005), 336 tỷ đồng (2007) và hướng tới mốc 500 tỷ đồng vào năm 2008. Tổng doanh thu bảo hiểm năm 2008 đạt 1.308 tỷ đồng, đứng vị trí thứ 4 toàn thị trường sau Bảo Việt, PVI và Bảo Minh. Doanh nghiệp xây dựng mạng lưới gồm 50 chi nhánh và trên 4.500 đại lý toàn quốc.

Bảng 1: Doanh thu các nghiệp vụ bảo hiểm tại PJICO giai đoạn 2006 – 2008

STT	Các nghiệp vụ	2006 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2006 (%)	2007 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2007 (%)	2008 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2008 (%)
1	Bảo hiểm xe cơ giới	280	41,9	463	52,2	507	47,7
2	Bảo hiểm hàng hoá	82	12,3	90	10,2	137	12,9
3	Bảo hiểm tàu thuỷ, P&I	84	12,6	101	11,4	130	12,2
4	Bảo hiểm con người	67	10,0	80	9,0	101	9,5
5	Bảo hiểm tài sản & kỹ thuật	84	12,6	74	8,4	91	8,6
6	Bảo hiểm khác	2	0,3	2	0,2	3	0,3
Tổng	Tổng doanh thu	668	100,0	885	100,0	1.062	100,0

Trong cơ cấu sản phẩm, bảo hiểm xe cơ giới chiếm tỷ trọng chi phối (gần 50%), tiếp đến là nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa và bảo hiểm tàu thủy. Đối với riêng mảng bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, doanh thu chiếm trên 90% tổng doanh thu nghiệp vụ hàng hóa của đơn vị, với thị phần đứng thứ ba thị trường (khoảng 13%).

Bảng 2: Tình hình kinh doanh bảo hiểm hàng hoá XNK tại PJICO giai đoạn 2006 – 2008

STT	Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2006	Năm 2007	Năm 2008
1	Doanh thu	Tỷ đồng	78,34	82,50	130,35
2	Số tiền bồi thường	Tỷ đồng	17,04	8,02	14,12
3	Lợi nhuận trước thuế	Tỷ đồng	10,38	17,01	24,90
4	Số lượng đơn bảo hiểm đã cấp	Đơn	2.351	-	-

Phân tích số liệu cho thấy doanh thu bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu tăng trưởng 66,39% sau 3 năm, đạt 130,35 tỷ đồng năm 2008. Số tiền bồi thường biến động từ 17,04 tỷ đồng (2006) giảm xuống 8,02 tỷ đồng (2007) và tăng lên 14,12 tỷ đồng (2008). Nhờ tỷ lệ bồi thường được duy trì ở mức thấp (dao động quanh ngưỡng 9,7% - 21,7%), lợi nhuận trước thuế của nghiệp vụ này tăng trưởng gấp 2,4 lần, từ 10,38 tỷ đồng (2006) lên 24,90 tỷ đồng (2008).

Các mặt hàng tham gia bảo hiểm chủ yếu gồm: xăng dầu, hoá chất, gas, nhựa đường, phân bón, thức ăn gia súc, sắt thép, máy móc thiết bị, hàng may mặc. Riêng mặt hàng hàng xá (hàng rời) từng bị dừng nhận bảo hiểm năm 2006 do kinh doanh thua lỗ, nhưng đã được đưa vào khai thác trở lại từ quý III năm 2007 khi các điều kiện kiểm soát rủi ro thị trường được cải thiện. Giá trị đơn bảo hiểm dao động từ mức nhỏ nhất là 30.000 USD đến hợp đồng lớn nhất đạt 110 triệu USD. Địa bàn khai thác trọng điểm tập trung tại các đầu mối giao thương lớn: Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương.

Đánh giá thực trạng bồi thường cho thấy PJICO có lợi thế lớn nhờ nguồn khách hàng ổn định từ các cổ đông sáng lập (Petrolimex, VSC...) và tỷ lệ chi trả bồi thường thấp. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tồn tại những điểm yếu: thiếu hụt cán bộ giám định chuyên sâu, phụ thuộc vào công ty giám định độc lập, quy trình xử lý hồ sơ đôi khi bị chậm trễ và khó khăn trong việc thu hồi bồi hoàn từ người chuyên chở hoặc người thứ ba.

Chương III: Định hướng nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn tới

Chương III xác định định hướng phát triển sản phẩm bảo hiểm của PJICO trong giai đoạn tiếp theo, nhấn mạnh việc mở rộng quy mô kinh doanh song hành với siết chặt quản trị rủi ro. Tác giả đề xuất nhóm giải pháp toàn diện gồm ba cấp độ:

1. Nhóm giải pháp đối với nội bộ PJICO:

• Công tác phòng ngừa và hạn chế tổn thất: Thiết lập hệ thống theo dõi hành trình và dự báo các rủi ro khí hậu, tuyến luồng; tăng cường tư vấn bao bì và điều kiện xếp dỡ cho chủ hàng.
• Công tác giám định tổn thất: Chuẩn hóa quy trình giám định đối tịch; nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giám định viên; phối hợp chặt chẽ với các công ty giám định quốc tế độc lập có uy tín.
• Công tác bồi thường: Hoàn thiện quy trình tiếp nhận hồ sơ khiếu nại; áp dụng nghiêm ngặt các công thức tính toán bồi thường tổn thất bộ phận và tổn thất toàn bộ; chủ động thực hiện quyền thế quyền để truy đòi người thứ ba có trách nhiệm; ứng dụng công nghệ thông tin trong thẩm định để ngăn chặn hành vi trục lợi bảo hiểm.

2. Nhóm giải pháp đối với Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam: Tăng cường trao đổi thông tin thị trường giữa các doanh nghiệp bảo hiểm hội viên; xây dựng danh mục dữ liệu về rủi ro và các đối tượng có dấu hiệu trục lợi bảo hiểm; thống nhất biểu phí bảo hiểm sàn nhằm tránh tình trạng cạnh tranh hạ phí không lành mạnh.

3. Nhóm giải pháp đối với Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về kinh doanh bảo hiểm và hàng hải; hỗ trợ các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước tiếp cận thị trường; có chính sách khuyến khích thương nhân Việt Nam thay đổi tập quán ngoại thương từ "mua CIF, bán FOB" sang "mua FOB, bán CIF" nhằm giành quyền mua bảo hiểm về cho các công ty bảo hiểm nội địa.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng kết các kết quả thực nghiệm và đóng góp cụ thể:

• Phản ánh thực trạng kinh doanh: Trình bày chi tiết cơ cấu doanh thu và số liệu bồi thường của PJICO giai đoạn 2006 – 2008. Trong đó, doanh thu bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển tăng từ 78,34 tỷ đồng lên 130,35 tỷ đồng; tỷ lệ chi trả bồi thường duy trì ở mức tối ưu (năm 2007 đạt 8,02 tỷ đồng trên 82,50 tỷ đồng doanh thu, tương ứng 9,72%; năm 2008 là 14,12 tỷ đồng trên 130,35 tỷ đồng doanh thu, tương ứng 10,83%). Lợi nhuận trước thuế của mảng này đạt 24,90 tỷ đồng vào năm 2008.
• Nhận diện các vấn đề nghiệp vụ: Chỉ ra nguyên nhân khiến công tác bồi thường hàng hóa XNK tại PJICO còn gặp trở ngại, đặc biệt là hiện tượng gian lận bảo hiểm, việc xác định trách nhiệm tổn thất phức tạp và tình trạng phụ thuộc dữ liệu vào các cổ đông lớn.
• Đóng góp giải pháp: Đưa ra hệ thống giải pháp phân định theo ba chủ thể (PJICO, Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, Cơ quan quản lý Nhà nước) mang tính khả thi đối với nghiệp vụ giám định, bồi thường và quản trị rủi ro hàng hải.
• Đóng góp học thuật: Bổ sung nguồn tài liệu nghiên cứu thực tiễn đầu tiên về công tác bồi thường bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển tại PJICO, khắc phục khoảng trống của các đề tài trước đó vốn chỉ khảo sát tại Bảo Việt và Bảo Minh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi không gian và đối tượng: Khảo sát thực tế chỉ giới hạn tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội, chưa bao quát toàn bộ 50 chi nhánh trên toàn quốc. Bên cạnh đó, số liệu nghiên cứu bị ảnh hưởng bởi tập quán ngoại thương mua CIF, bán FOB của các doanh nghiệp Việt Nam, dẫn đến việc thiếu hụt dữ liệu khai thác bảo hiểm đối với hàng hóa nhập khẩu thương mại thuần túy ngoài nhóm cổ đông.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát công tác bồi thường trên quy mô toàn bộ các chi nhánh ven biển trọng điểm của PJICO (như Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng); nghiên cứu tác động của việc hoàn tất lộ trình tăng vốn điều lệ lên 500 tỷ đồng đến năng lực giữ lại và bồi thường; phân tích các nghiệp vụ bảo hiểm tích hợp vận tải đa phương thức (kết hợp đường biển với đường bộ và đường sắt) trong chuỗi logistics hiện đại.

Giá trị tham khảo

Nội dung khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế và Vận tải - Bảo hiểm: Cung cấp tài liệu tham khảo cụ thể về phương pháp tính toán giá trị bảo hiểm, các bước phân bổ tổn thất chung (5 bước) và hồ sơ khiếu nại bồi thường trong ngoại thương.
• Giám định viên và cán bộ bồi thường tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ: Cung cấp tài liệu về quy trình giám định hiện trường, lập chứng thư giám định, kỹ thuật bóc tách chi phí cứu nạn và kinh nghiệm phòng ngừa trục lợi bảo hiểm.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Tham khảo để nắm rõ thời hạn gửi hồ sơ khiếu nại bảo hiểm (trong vòng 9 tháng để người bảo hiểm kịp truy đòi bên thứ ba, thời hiệu khiếu nại pháp lý là 2 năm) và chuẩn bị các chứng từ hợp lệ khi phát sinh rủi ro tổn thất hàng hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu cổ đông sáng lập và tiến trình tăng vốn điều lệ của PJICO diễn ra như thế nào tính đến thời điểm nghiên cứu? PJICO thành lập ngày 15/06/1995 với số vốn điều lệ ban đầu 55 tỷ đồng do 7 cổ đông sáng lập đóng góp: Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam Petrolimex (nắm quyền chi phối 51%), Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Công ty Cổ phần Tái bảo hiểm Quốc gia Việt Nam (VINARE), Tổng công ty Thép Việt Nam (VSC), Công ty Vật tư và Thiết bị toàn bộ (MATEXIM), Công ty Điện tử Hanel và Công ty Thiết bị an toàn (AT). Vốn điều lệ tăng lên 70 tỷ đồng năm 2004, 140 tỷ đồng năm 2005, đạt 336 tỷ đồng vào cuối năm 2007 và nằm trong lộ trình tăng lên 500 tỷ đồng vào năm 2008.

2. Tỷ trọng doanh thu và vị thế thị trường của nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa tại PJICO giai đoạn 2006 – 2008 ra sao? Bảo hiểm hàng hóa là một trong ba nghiệp vụ doanh thu lớn nhất của PJICO (sau bảo hiểm xe cơ giới và cạnh tranh vị trí thứ hai với bảo hiểm tàu thủy). Tỷ trọng doanh thu nghiệp vụ hàng hóa chiếm từ 10,2% đến 12,9% tổng doanh thu toàn công ty (đạt 82 tỷ đồng năm 2006; 90 tỷ đồng năm 2007 và 137 tỷ đồng năm 2008). Trong phân khúc bảo hiểm hàng hóa toàn thị trường Việt Nam, PJICO giữ vị trí thứ ba với 13% thị phần.

3. Vì sao PJICO từng tạm ngừng bán bảo hiểm cho mặt hàng hàng xá trong năm 2006 và thời điểm nào bắt đầu khai thác trở lại? Năm 2006, hoạt động kinh doanh bảo hiểm đối với mặt hàng hàng xá (hàng rời) tại PJICO bị thua lỗ do rủi ro tổn thất cao, dẫn đến quyết định tạm ngừng nhận bảo hiểm. Đến quý III năm 2007, công ty đã mở lại hoạt động khai thác mặt hàng này do đây là phân khúc trọng điểm mang lại doanh thu lớn, đồng thời công tác kiểm soát và quản lý rủi ro đối với hàng xá trên toàn thị trường đã được cải thiện.

4. Hồ sơ khiếu nại đòi bồi thường bảo hiểm hàng hóa đường biển gồm các chứng từ gì và quy định về thời hạn gửi hồ sơ như thế nào? Hồ sơ khiếu nại bao gồm: Đơn bảo hiểm hoặc Giấy chứng nhận bảo hiểm; Vận đơn đường biển bản gốc và Hợp đồng thuê tàu (nếu có); Hóa đơn thương mại bản gốc hoặc bản sao; Hóa đơn chi phí khác; Giấy chứng nhận số lượng, trọng lượng; Biên bản kết toán nhận hàng với tàu (ROROC); Phiếu đóng gói; Kháng nghị hàng hải hoặc Nhật ký hàng hải; Thư khiếu nại; Biên bản giám định; Thư dự kháng. Thời hiệu khiếu nại theo luật định là 2 năm kể từ ngày xảy ra hoặc phát hiện tổn thất; tuy nhiên người được bảo hiểm cần gửi bộ hồ sơ đến công ty bảo hiểm trong vòng 9 tháng để người bảo hiểm kịp thời bảo lưu quyền khiếu nại các bên thứ ba liên quan.

5. Việc tính toán phân bổ tổn thất chung (TTC) được thực hiện qua các bước nào và thẩm quyền thuộc về ai? Công tác tính toán và phân bổ tổn thất chung không do công ty bảo hiểm tự lập mà do Lý toán sư chuyên trách tính toán. Quy trình gồm 5 bước: Bước 1: Xác định giá trị tổn thất chung (bằng hy sinh TTC cộng chi phí TTC); Bước 2: Xác định giá trị chịu phân bổ TTC; Bước 3: Xác định tỷ lệ phân bổ TTC; Bước 4: Tính số tiền đóng góp TTC của từng bên tham gia hành trình; Bước 5: Xác định kết quả tài chính của từng bên. Công ty bảo hiểm chỉ kiểm tra tính hợp lý của bản tính toán trước khi thực hiện chi trả số tiền đóng góp tổn thất chung.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thu Hà đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nghiệp vụ giám định và bồi thường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển theo chuẩn mực quốc tế và pháp luật hàng hải Việt Nam. Dựa trên dữ liệu thực tế tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 – 2008, công trình đã làm rõ bức tranh tăng trưởng kinh doanh, tỷ lệ bồi thường cũng như các điểm nghẽn nghiệp vụ phát sinh từ thực tiễn. Hệ thống giải pháp đề xuất ba cấp độ đối với nội bộ PJICO, Hiệp hội Bảo hiểm và các cơ quan Nhà nước mang tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện công tác bồi thường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái quát về bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển  Chương II: Đánh giá công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn 2006 – 2008  Chương III: Định hướng nâng cao hiệu quả công tác bồi thường bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển tại Văn phòng Công ty PJICO Hà Nội giai đoạn tới Và sau đây là toàn bộ bài Khoá luận của em. 3 CHƢƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ BỒI THƢỜNG BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƢỜNG BIỂN I. BẢO HIỂM HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Thương mại quốc tế là hoạt động buôn bán giữa các chủ thể kinh doanh của nước này với nước khác, bao gồm các giao dịch xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ. Thương mại quốc tế là một hoạt động phức tạp vì các bên tham gia vào hoạt động kinh doanh quốc tế thường là những chủ thể có quốc tịch khác nhau, có sự xa cách về mặt địa lý, khác biệt về truyền thống, pháp luật, tập quán thương mại và chính sách kinh tế đối ngoại, khác biệt về ngôn ngữ, đồng thời thiếu hiểu biết và tin cậy lẫn nhau so với các đối tác trong nước.

Bên cạnh đó, điều kiện tự nhiên, kinh tế - chính trị - xã hội ở mỗi nước trong hành trình vận chuyển đều có thể gây ra những khó khăn không thể lường trước, đôi khi là bất khả kháng đối với các bên khi thực hiện hợp đồng như rủi ro về chính trị, rủi ro về tiền tệ và tỷ giá trong thanh toán, rủi ro trong quá trình vận chuyển hàng hoá… Hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế được thực hiện bởi nhiều hình thức vận tải khác nhau (đường bộ, đường biển, đường sông, đường hàng không…), nhưng thực tế có trên 80% hàng hoá xuất nhập khẩu được vận chuyển bằng đường biển. Vì vậy, rủi ro hay xảy ra nhất trong vận chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu là rủi ro trong hành trình vận chuyển bằng đường biển và thường gây ra những thiệt hại, mất mát to lớn cho các bên liên quan đến hành trình. 4 Đối mặt với rủi ro, các thương nhân đã tìm ra biện pháp để hạn chế, ngăn ngừa hậu quả và nguyên nhân dẫn đến rủi ro, tổn thất, đó chính là bảo hiểm. Do hình thức giao thương đầu tiên và phổ biến nhất là bằng đường biển nên bảo hiểm hàng hải nói chung, bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển nói riêng cũng là loại hình bảo hiểm xuất hiện sớm và phát triển nhất cho đến ngày nay.

Bảo hiểm hàng hải có các loại: Bảo hiểm thân tàu, Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và Bảo hiểm hàng hoá chuyên chở bằng đường biển. Những phần sau sẽ đi sâu nghiên cứu về bảo hiểm và bồi thường bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển vì đây là hình thức bảo hiểm lâu đời nhất và phát triển nhất trong kinh doanh bảo hiểm.1 Một số khái niệm và nguyên tắc áp dụng trong bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đƣờng biển 1.1 Người bảo hiểm Là người đứng ra nhận bảo hiểm cho các cá nhân hoặc tổ chức khi có yêu cầu; là người nhận trách nhiệm về rủi ro, được hưởng phí bảo hiểm và phải bồi thường tổn thất trong phạm vi bảo hiểm. [12] Các công ty bảo hiểm thường thực hiện rất nhiều nghiệp vụ bảo hiểm khác nhau (bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hàng hải, bảo hiểm hàng không, bảo hiểm nội địa, tái bảo hiểm…) bên cạnh thực hiện các hoạt động kinh doanh khác. Một số các công ty bảo hiểm hiện nay như: Lloyd, Prudential, Bảo Việt, PJICO, PVI, Bảo Minh… 1.2 Người được bảo hiểm Người được bảo hiểm là người có lợi ích bảo hiểm và là người bị thiệt hại khi rủi ro xảy ra và được người bảo hiểm bồi thường.

Người được bảo hiểm là người nộp phí bảo hiểm và có tên trong hợp đồng bảo hiểm. [11] 5 Trong bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển thì người mua bảo hiểm có thể là người bán hoặc người mua tuỳ theo điều kiện giao hàng là gì. Ví dụ nếu bán hàng theo điều kiện FOB Incoterms 2000 thì người bán không có trách nhiệm mua bảo hiểm cho hàng hoá, người mua vì quyền lợi của mình sẽ tiến hành mua bảo hiểm; ngược lại, bán hàng theo điều kiện CIF Incoterms 2000 thì người bán có trách nhiệm mua bảo hiểm cho chuyến hàng.3 Đối tượng bảo hiểm và quyền lợi bảo hiểm Đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển chính là hàng hoá. Theo định nghĩa trong Bộ Luật Hàng hải Việt Nam 2005, Điều 225: “Đối tượng bảo hiểm hàng hải có thể là bất kỳ quyền lợi vật chất nào liên quan đến các hoạt động hàng hải mà có thể quy ra tiền, bao gồm tàu biển, tàu biển đang đóng, hàng hoá, tiền cước vận chuyển hàng hoá, tiền công vận chuyển hành khách, tiền thuê tàu, tiền thuê mua tàu, tiền lãi ước tính của hàng hoá, các khoản hoa hồng, chi phí tổn thất chung, trách nhiệm dân sự và các khoản tiền được đảm bảo bằng tàu, hàng hoá hoặc tiền cước vận chuyển”.

Cùng với sự phát triển của các ngành và hoạt động ngoại thương giữa các quốc gia thì hàng hoá là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển ngày càng gia tăng và rất đa dạng như hàng rời (ngô, than đá, khô đậu tượng…), hàng lỏng (dầu, hoá chất…), hàng siêu trường siêu trọng (máy móc, thiết bị…), hàng đóng trong container… Tuy nhiên không phải tất cả hàng hoá đều là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển mà được phân thành hàng hoá nói chung và hàng hoá là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường biển căn cứ vào hợp đồng mua bán ngoại thương. Chỉ có những hàng hoá nào được xác định rõ trong các hợp đồng 6 mua bán ngoại thương là đối tượng của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường biển thì mới được xem là đối tượng của bảo hiểm hàng hoá, còn các tài sản khác được mang theo để phục vụ sinh hoạt cá nhân chứ không có mục đích thương mại (được gọi là hành lý) thì không thuộc phạm vi của đối tượng bảo hiểm hàng hoá. Ngoài quyền lợi bảo hiểm đối với hàng hoá, chủ hàng còn có quyền lợi bảo hiểm khác như lãi ước tính (theo tập quán thì chủ hàng có thể mua bảo hiểm cho phần lãi này với mức tối đa là 10% trị giá CIF của lô hàng), trị giá tăng thêm (được bảo hiểm riêng), thuế nhập khẩu. Khi xảy ra tổn thất người được bảo hiểm phải chứng minh là mình có quyền lợi bảo hiểm nằm trong đối tượng bảo hiểm tại thời điểm bị tổn thất.

Nếu không chứng minh được thì khiếu nại bồi thường sẽ bị từ chối. Ngay cả khi trong đơn bảo hiểm có ghi là người được bảo hiểm không cần thiết phải chứng minh thì nhà bảo hiểm cũng có thể từ chối khiếu nại khi nhà bảo hiểm nghi ngờ người được bảo hiểm không có quyền lợi đó.4 Hợp đồng bảo hiểm Hợp đồng bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên chở bằng đường biển là sự thoả thuận giữa người bảo hiểm và người được bảo hiểm, theo đó người bảo hiểm cam kết bồi thường cho người được bảo hiểm những hư hỏng hoặc mất mát của hàng hoá hay trách nhiệm liên quan đến hàng hoá bảo hiểm do một rủi ro đã thoả thuận gây ra, còn người được bảo hiểm cam kết trả phí bảo hiểm. [11] Loại hợp đồng này mang tính chất là một hợp đồng bồi thường, một hợp đồng tín nhiệm và có thể chuyển nhượng được. Có hai loại hợp đồng bảo hiểm chủ yếu: 7  Hợp đồng bảo hiểm chuyến: là hợp đồng bảo hiểm cho một chuyến hàng từ địa điểm này đến một địa điểm khác ghi trên hợp đồng bảo hiểm.

Người bảo hiểm chỉ chịu trách nhiệm về hàng hoá trong phạm vi một chuyến hàng. Trên đó ghi rõ chi tiết về hàng hoá, sắp xếp, phương tiện vận chuyển, hành trình…  Hợp đồng bảo hiểm bao: là hợp đồng bảo hiểm cho nhiều chuyến hàng trong một thời gian nhất định (thường là một năm). Hợp đồng bảo hiểm bao có thể đưa ra dự kiến tổng số tiền bảo hiểm hoặc ấn định thời hạn trong đó việc bảo hiểm hàng hoá sẽ được thực hiện có tính chất tự động, linh hoạt khi có chuyến hàng xuất khẩu hay nhập khẩu mặc dù chưa kịp khai báo và nếu vì một lý do nào đó chưa kịp gửi giấy yêu cầu bảo hiểm mà hàng hoá đã bị tổn thất thì người bảo hiểm vẫn chịu trách nhiệm bồi thường. Trong hợp đồng bảo hiểm có điều khoản “từ kho đến kho” thể hiện thời hạn của hợp đồng bảo hiểm.

Theo đó, trách nhiệm bảo hiểm bắt đầu có hiệu lực từ khi hàng hoá được bảo hiểm rời kho hoặc nơi chứa hàng tại địa điểm ghi trong hợp đồng bảo hiểm để bắt đầu vận chuyển và tiếp tục có hiệu lực trong suốt quá trình vận chuyển bình thường. Trách nhiệm của người bảo hiểm kết thúc tại một trong số các thời điểm sau tuỳ thuộc trường hợp nào xảy ra trước: - Giao hàng vào kho hay nơi chứa hàng cuối cùng của người nhận hoặc người khác có tên trong hợp đồng, hoặc - Khi giao hàng vào kho hay nơi chứa hàng khác dù trước khi đến địa điểm nhận hàng ghi trong hợp đồng mà người được bảo hiểm đã chọn dùng làm nơi chia hay phân phối hàng, hoặc là nơi chứa hàng ngoài hành trình vận chuyển bình thường, hoặc - Sau 60 ngày kể từ ngày hoàn thành việc dỡ hàng khỏi tàu biển hoặc xà lan tại cảng dỡ hàng cuối cùng ghi trên hợp đồng bảo hiểm.5 Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm  Giá trị bảo hiểm – V Theo Điều 232, Bộ Luật Hàng hải Việt Nam 2005: “Giá trị bảo hiểm của hàng hoá là giá trị hàng hoá ghi trên hoá đơn ở nơi bốc hàng hoặc giá thị trường ở nơi và thời điểm bốc hàng cộng với phí bảo hiểm, tiền cước vận chuyển và có thể cả tiền lãi ước tính”. Như vậy giá trị bảo hiểm chính là giá CIF của hàng hoá.