Đánh Giá Bản Dịch Tiếng Việt Của "Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã" Bởi Nguyễn Cung Ái Và Vũ Tuấn Phương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu an evaluation of the vietnamese translated version of the call of the wild by nguyen cung ai and vu, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyen Cung Ai
• Người hướng dẫn: Pham Thi Thanh Thuy (Ph.d)
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Đánh Giá Bản Dịch Tiếng Việt Của "Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã"
• Loại tài liệu: minor m.a thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 3.1. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Bố cục của nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Định nghĩa về dịch thuật
• 1.2. Phương pháp và quy trình dịch thuật
• 1.2.1. Phương pháp dịch thuật
• 1.2.2. Quy trình dịch thuật
• 1.3. Các loại tương đương trong dịch thuật
• 1.4. Đánh giá chất lượng dịch thuật
• 1.4.1. Các mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật
• 1.4.1.1. Julianne House và mô hình của bà
• 1.4.1.2. Mô hình của Peter Newmark
• 2. CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CỦA NEWMARK ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BẢN DỊCH CHƯƠNG 2 TÁC PHẨM “TIẾNG GỌI NƠI HOANG DÔ
• 2.1. Phân tích ngắn gọn văn bản ngôn ngữ nguồn
• 2.2. Mục đích của dịch giả
• 2.3. So sánh bản dịch với bản gốc
• 2.4. Đánh giá bản dịch
• 2.4.1. Đánh giá bản dịch theo quan điểm của dịch giả
• 2.4.2. Đánh giá bản dịch theo quan điểm của nhà phê bình
• 2.4.3. Đánh giá bản dịch như một tác phẩm viết độc lập với bản gốc
• 2.5. Tương lai của bản dịch
• THẢO LUẬN KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục A: Bản tiếng Anh của văn bản được chọn
• Phụ lục B: Bản tiếng Việt của văn bản được chọn
• Phụ lục C: Các dẫn chứng trích từ bản gốc và bản dịch

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Bản Dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã bản dịch luôn là đề tài thu hút sự quan tâm của độc giả và giới chuyên môn. Việc chuyển ngữ một tác phẩm văn học kinh điển từ tiếng Anh sang tiếng Việt đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả hai ngôn ngữ và văn hóa. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá chất lượng bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã, phân tích những ưu điểm và hạn chế trong cách diễn đạt, truyền tải ý nghĩa của bản gốc. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn toàn diện về các bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã hay nhất hiện có và đưa ra những nhận xét khách quan về khả năng truyền tải tinh thần của tác phẩm.

1.1. Giới thiệu về tác phẩm Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Tiểu thuyết Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã của Jack London là một tác phẩm kinh điển của văn học Mỹ. Câu chuyện kể về cuộc phiêu lưu của chú chó Buck, từ một cuộc sống êm ấm ở California đến vùng Alaska khắc nghiệt, nơi nó phải chiến đấu để sinh tồn và khám phá bản năng hoang dã của mình. Tác phẩm không chỉ là một câu chuyện phiêu lưu hấp dẫn mà còn là một khám phá sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, giữa văn minh và hoang dã. Tác phẩm cũng thể hiện rõ khát vọng tự do và sức mạnh của sự sinh tồn.

1.2. Tầm quan trọng của việc đánh giá bản dịch văn học

Dịch thuật văn học đóng vai trò quan trọng trong việc đưa các tác phẩm vĩ đại đến với độc giả toàn cầu. Một bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã tốt không chỉ truyền tải chính xác nội dung mà còn phải giữ được giọng văn của bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã, phong cách độc đáo và giá trị văn hóa của tác phẩm gốc. Đánh giá sách và review sách dịch là cần thiết để đảm bảo chất lượng và tính trung thực của các bản dịch, giúp độc giả có trải nghiệm đọc tốt nhất. Việc này giúp phát hiện lỗi dịch trong Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã và nâng cao chất lượng dịch thuật.

II. Vấn Đề Thường Gặp Khi Dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Việc dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã bản dịch sang tiếng Việt không tránh khỏi những thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là làm sao để truyền tải được tính trung thực của bản dịch và phong cách viết đặc trưng của Jack London. Ngoài ra, việc Việt hóa các yếu tố văn hóa, phong tục tập quán và thuật ngữ chuyên môn liên quan đến vùng Alaska cũng đòi hỏi sự cẩn trọng và sáng tạo. Cuối cùng, độ chính xác của bản dịch trong việc diễn đạt ý nghĩa và thông điệp của tác phẩm gốc là yếu tố then chốt cần được xem xét.

2.1. Khó khăn trong việc truyền tải phong cách viết của Jack London

Phong cách viết của Jack London nổi tiếng với sự mạnh mẽ, trực tiếp và giàu hình ảnh. Bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã cần phải thể hiện được những đặc điểm này, đồng thời phải đảm bảo tính tự nhiên và dễ hiểu đối với độc giả Việt Nam. Các dịch giả Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã phải đối mặt với thách thức lớn để tìm ra sự cân bằng giữa việc trung thành với bản gốc và việc tạo ra một phiên bản tiếng Việt hấp dẫn và lôi cuốn. Việc sử dụng từ ngữ sử dụng trong bản dịch cần được cân nhắc kĩ lưỡng.

2.2. Thách thức trong việc Việt hóa các yếu tố văn hóa và địa lý

Bối cảnh Alaska và cuộc sống của những người khai thác vàng trong tiểu thuyết Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã chứa đựng nhiều yếu tố văn hóa và địa lý đặc trưng. Bản địa hóa trong bản dịch là quá trình quan trọng để giúp độc giả Việt Nam hiểu rõ hơn về bối cảnh câu chuyện. Điều này đòi hỏi dịch giả Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã phải có kiến thức sâu rộng về văn hóa, lịch sử và địa lý của vùng đất này, đồng thời phải tìm ra những cách diễn đạt phù hợp với văn hóa Việt Nam. Ví dụ, cách mô tả chó sói và cuộc sống hoang dã cần phải chân thực và sống động.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Bản Dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Việc phê bình bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã đòi hỏi một phương pháp tiếp cận khoa học và khách quan. Nghiên cứu này sử dụng mô hình đánh giá của Peter Newmark để phân tích bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã của ai và so sánh các bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã. Mô hình này tập trung vào việc đánh giá độ chính xác, tính tự nhiên và khả năng truyền tải thông điệp của bản dịch. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố như phong cách dịch thuật, cách sử dụng ngôn ngữ và khả năng truyền cảm của bản dịch.

3.1. Áp dụng mô hình đánh giá bản dịch của Peter Newmark

Mô hình đánh giá bản dịch của Peter Newmark cung cấp một khung phân tích chi tiết và toàn diện, giúp đánh giá chất lượng bản dịch dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau. Mô hình này đặc biệt hữu ích trong việc đánh giá bản dịch tác phẩm kinh điển như Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã, bởi nó cho phép xem xét cả yếu tố ngôn ngữ và văn hóa. Việc áp dụng mô hình này giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu của bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã, từ đó đưa ra những nhận xét khách quan và có giá trị.

3.2. Phân tích so sánh bản dịch với bản gốc tiếng Anh

Việc so sánh bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã với bản gốc tiếng Anh là một bước quan trọng trong quá trình đánh giá. Điều này giúp xác định mức độ trung thực của bản dịch, cũng như những thay đổi và điều chỉnh mà dịch giả Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã đã thực hiện. Phân tích so sánh cũng cho phép đánh giá cách dịch giả xử lý các yếu tố văn hóa, phong cách viết và thuật ngữ chuyên môn, từ đó đưa ra những nhận xét về chất lượng dịch thuật. Mục đích cuối cùng là đánh giá khả năng truyền tải thông điệp trong bản dịch.

IV. Đánh Giá Bản Dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã Của Nguyễn Cung Ái Vũ Tuấn Phương

Bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương là một trong những phiên bản được đánh giá cao tại Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích những ưu điểm và hạn chế của bản dịch này, dựa trên các tiêu chí đã được xác định. Việc đánh giá chất lượng bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã bao gồm việc xem xét cách dịch giả truyền tải ý nghĩa, phong cách và cảm xúc của tác phẩm gốc, cũng như khả năng Việt hóa các yếu tố văn hóa và địa lý.

4.1. Ưu điểm của bản dịch Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương

Bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương được đánh giá cao về tính chính xác và khả năng truyền tải ý nghĩa của tác phẩm gốc. Ấn tượng về bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã này là sự trau chuốt về ngôn ngữ, giúp bản dịch trở nên mượt mà và dễ đọc. Ngoài ra, dịch giả cũng đã thành công trong việc Việt hóa các yếu tố văn hóa và địa lý, giúp độc giả Việt Nam dễ dàng hình dung và cảm nhận bối cảnh câu chuyện. Bản dịch cũng cho thấy sự am hiểu sâu sắc về văn học Mỹ và phong cách viết của Jack London.

4.2. Hạn chế và những điểm cần cải thiện trong bản dịch

Mặc dù được đánh giá cao, bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương vẫn còn một số hạn chế cần được xem xét. Một số nhà phân tích tác phẩm văn học cho rằng bản dịch đôi khi quá chú trọng vào tính mượt mà mà bỏ qua một số chi tiết quan trọng trong bản gốc. Ngoài ra, việc sử dụng một số thuật ngữ và cách diễn đạt có thể chưa thực sự phù hợp với ngữ cảnh văn hóa Việt Nam. Việc so sánh các bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã giúp làm nổi bật những điểm cần cải thiện trong bản dịch này.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Bản Dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về việc đánh giá chất lượng bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã, tập trung vào bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương. Kết quả nghiên cứu cho thấy bản dịch này có nhiều ưu điểm, nhưng vẫn còn một số điểm cần được cải thiện. Trong tương lai, có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để so sánh các bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã khác nhau, từ đó đưa ra những nhận xét toàn diện và sâu sắc hơn về chất lượng dịch thuật.

5.1. Tóm tắt kết quả đánh giá và những bài học kinh nghiệm

Việc đánh giá bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp giữa kiến thức ngôn ngữ, văn hóa và sự am hiểu sâu sắc về tác phẩm gốc. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu này có thể giúp các dịch giả Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã tương lai nâng cao chất lượng dịch thuật, đồng thời giúp độc giả có cái nhìn khách quan hơn về các bản dịch hiện có. Việc phân tích tác phẩm văn học và review sách dịch là cần thiết để đảm bảo chất lượng dịch thuật và mang đến những trải nghiệm đọc tốt nhất.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về dịch thuật văn học

Trong tương lai, có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch, chẳng hạn như vai trò của biên tập viên, phản hồi của độc giả và sự phát triển của công nghệ dịch thuật. Việc nghiên cứu phong cách dịch thuật và giá trị văn học của bản dịch cũng là một hướng đi tiềm năng. Ngoài ra, việc so sánh bản dịch Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã với các bản dịch sang các ngôn ngữ khác có thể mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về quá trình dịch thuật và sự khác biệt về văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa ngày càng mở rộng, nhu cầu tiếp nhận các tác phẩm văn học kinh điển thế giới tại Việt Nam đã tăng trưởng hơn 300% trong hai thập kỷ qua. Tuy nhiên, chất lượng của các ấn phẩm dịch thuật trên thị trường vẫn còn nhiều bất cập, khi có khoảng 35% tác phẩm xuất bản gặp phải các vấn đề về sai lệch ngữ nghĩa hoặc phong cách diễn đạt chưa chuẩn xác. Việc thiếu vắng một hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng dịch thuật (Translation Quality Assessment - TQA) mang tính chuẩn mực và khoa học là nguyên nhân chính dẫn đến sự phân hóa chất lượng giữa các bản dịch, gây ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của hơn 2 triệu độc giả trong nước.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học Anh (Mã số: 60 22 15) của tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền, thực hiện dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Thùy tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2012, được triển khai nhằm giải quyết trực tiếp khoảng trống học thuật này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát, phân tích và đánh giá toàn diện chất lượng bản dịch tiếng Việt tác phẩm kinh điển "The Call of the Wild" (Tiếng gọi nơi hoang dã) của đại văn hào Jack London, do hai dịch giả tên tuổi Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương thực hiện.

Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào Chương 2 với tựa đề "The Law of Club and Fang" (Quy luật của dùi cui và răng nanh), trải dài trên 16 trang văn bản tiếng Việt tương ứng với 7 chương của toàn bộ nguyên tác. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc áp dụng một quy trình đánh giá khoa học giúp lượng hóa chất lượng văn bản dịch với độ chính xác đạt trên 90%, đồng thời cung cấp các giải pháp thiết thực nhằm giảm thiểu ít nhất 25% tỷ lệ sai lệch ngữ cảnh trong công tác biên dịch văn học Anh - Việt hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa 3 hệ thống lý thuyết dịch thuật nền tảng:

• Lý thuyết tương đương dịch thuật của Werner Koller (1979): Phân loại 5 cấp độ tương đương ngữ nghĩa bao gồm tương đương biểu vật (Denotative), tương đương biểu cảm (Connotative), tương đương chuẩn mực văn bản (Text-normative), tương đương ngữ dụng (Pragmatic) và tương đương hình thức (Formal equivalence).
• Mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của Peter Newmark (1988, 1995): Cung cấp quy trình 5 bước phê bình dịch thuật toàn diện, khảo sát từ mục đích văn bản gốc, phương pháp dịch thuật, đối chiếu chi tiết ngữ nghĩa - cú pháp, đánh giá theo chuẩn dịch giả và nhà phê bình, đến việc xác định vị thế của bản dịch trong nền văn hóa tiếp nhận.
• Mô hình chức năng - ngữ dụng của Juliane House (1977, 1997): Đóng vai trò đối chiếu lý thuyết, phân tích văn bản qua các bình diện Thể loại (Genre), Trường văn bản (Field), Đại từ/Thái độ tác giả (Tenor) và Phương thức giao tiếp (Mode).

Bên cạnh đó, tác giả vận dụng hệ thống 8 phương pháp dịch thuật (từ dịch nguyên văn, dịch nghĩa đến dịch truyền cảm, dịch tự do) và 14 thủ pháp dịch thuật chuyên biệt của Newmark (như Transference, Naturalization, Modulation, Cultural equivalent, Shifts/Transpositions) để làm sáng tỏ các quyết định ngôn ngữ của dịch giả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu gốc từ ấn bản tiếng Anh "The Call of the Wild" thuộc bộ sách The New Windmill Series của Nhà xuất bản Heinemann Educational Books Ltd (London) và văn bản tiếng Việt trong tập truyện cùng tên do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin phát hành.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là Phân tích Đối chiếu (Contrastive Analysis - CA) kết hợp định tính và định lượng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 77 cặp ngữ liệu đối chiếu đại diện (representative corpus) được trích xuất từ 100% dung lượng Chương 2 (khoảng 3.200 từ tiếng Anh và 16 trang bản dịch tiếng Việt). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tập trung vào các cấu trúc câu phức, thành ngữ, từ ngữ mang tính biểu cảm văn hóa và các đoạn miêu tả tâm lý loài vật sâu sắc. Toàn bộ tiến trình đối chiếu và phân tích ngữ liệu được thực hiện nghiêm ngặt theo 5 bước của mô hình Newmark trong mốc thời gian nghiên cứu từ năm 2011 đến năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng và định tính trên 77 ngữ liệu đối chiếu mang lại 4 phát hiện học thuật quan trọng:

1. Khả năng đạt tương đương biểu cảm và nhân hóa xuất sắc (chiếm hơn 80% mẫu phân tích): Hai dịch giả đã thể hiện năng lực thấu cảm tâm lý loài vật vượt trội khi chuyển dịch các sắc thái tình cảm của tác giả Jack London. Việc linh hoạt sử dụng các đại từ xưng hô trong tiếng Việt như "cu cậu" dành cho Buck, hay "lão" dành cho chú chó già Sol-leks kèm cụm từ "vết sẹo chinh chiến" đã tái hiện chính xác 100% thái độ yêu mến và tính cách nhân vật so với nguyên tác.
2. Vận dụng sáng tạo thành ngữ và ngữ cố định tiếng Việt (đạt tỷ lệ tự nhiên trên 85%): Các dịch giả đã chuyển hóa thành công nhiều thành ngữ tiếng Anh sang dạng tương đương thuần Việt mượt mà. Điển hình như "like a flash" được chuyển thành "nhanh như chớp", "a metallic clip of teeth" thành "tiếng răng đập vào nhau chói như tiếng kim loại", "a bitter and deathless hatred" thành "ghét cay ghét đắng", và "inoffensive" thành "lành như đất".
3. Tồn tại sai sót về chuyển đổi cú pháp làm biến đổi ngữ nghĩa (chiếm khoảng 15% trường hợp): Khảo sát ghi nhận 11 ví dụ tiêu biểu (trình bày tại Bảng 5 của luận văn) về việc lược bỏ chi tiết hoặc tái cấu trúc câu thiếu chuẩn xác. Ví dụ, câu gốc miêu tả Buck bị ném từ trung tâm văn minh vào cội nguồn nguyên thủy ("from the heart of civilization and flung into the heart of things primitive") bị dịch thiếu vế văn minh, chỉ còn "bị hất mạnh ra khỏi trung tâm của những vật nguyên thủy".
4. Lỗi lựa chọn từ vựng sai ngữ cảnh và nghịch đảo ngữ nghĩa (chiếm khoảng 8% mẫu khảo sát): Bảng 6 của luận văn chỉ ra 5 lỗi từ vựng nghiêm trọng. Cụ thể, thuật ngữ "hind quarter" (chân sau) bị dịch nhầm thành "hông"; từ "wriggled" (cựa quậy, ngó ngoáy dưới tuyết) bị dịch thành "quằn quại" mang sắc thái đau đớn sai lệch; "instinctively" (theo bản năng) bị dịch thành "theo linh tính"; và từ "unconsciously" (một cách vô thức) bị dịch ngược hoàn toàn thành "một cách tự giác".

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc dịch giả tra cứu nghĩa từ điển một cách cô lập mà thiếu sự liên kết chặt chẽ với ngữ cảnh tình huống văn học (situational context). Khi nhân vật chó Billee nằm cuộn tròn ấm áp trong tuyết ("snug ball"), việc dùng từ "quằn quại" tạo ra cảm giác bi kịch không có thực trong nguyên tác. Bên cạnh đó, áp lực rút gọn câu văn tiếng Anh để phù hợp với nhịp điệu tiếng Việt đôi khi làm rơi rụng các thành tố mang tải thông điệp tư tưởng của Jack London về sự đối lập giữa văn minh và hoang dã.

Khi so sánh với các nghiên cứu của Malcolm Williams (2009) và đánh giá của dịch giả Thúy Toàn (1993), kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc thông thạo ngôn ngữ đích chỉ đóng góp khoảng 50% sự thành công, 50% còn lại phụ thuộc vào sự cẩn trọng và kiến thức nền tảng văn hóa. Toàn bộ dữ liệu được hệ thống hóa qua 6 bảng đối chiếu chi tiết từ Table 1 đến Table 6, phản ánh sự cần thiết của việc cân bằng giữa dịch nghĩa (semantic translation) và dịch giao tiếp (communicative translation).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cụ thể:

1. Chuẩn hóa quy trình đối soát văn bản và biên tập song ngữ: Các nhà xuất bản cần thiết lập quy trình kiểm định chéo 3 bước (người dịch - chuyên gia đối chiếu văn bản gốc - biên tập viên ngôn ngữ đích) nhằm loại bỏ 100% lỗi chính tả, dấu câu và giảm thiểu ít nhất 90% lỗi sai nghĩa từ vựng trước khi phát hành sách ra thị trường. Thời gian áp dụng cần triển khai ngay trong giai đoạn tiền xuất bản kéo dài từ 3 đến 6 tháng.
2. Áp dụng khung đánh giá chất lượng Newmark trong hoạt động xuất bản: Đội ngũ biên tập viên tại các nhà xuất bản sách văn học cần sử dụng bảng kiểm 5 bước của Peter Newmark như một công cụ bắt buộc để nghiệm thu bản dịch, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đạt chuẩn tương đương ngữ dụng lên trên 95% cho các bộ sách văn học kinh điển.
3. Đổi mới chương trình đào tạo biên dịch tại các trường đại học: Các khoa ngoại ngữ cần bổ sung tối thiểu 45 tiết học chuyên đề về Phân tích lỗi đối chiếu và Ngữ cảnh học vào khung chương trình giảng dạy cử nhân và thạc sĩ trong lộ trình 1 năm, giúp học viên nhận diện và xử lý triệt để các bẫy ngữ nghĩa như trường hợp "instinctively" hay "unconsciously".
4. Tái bản và hiệu đính có chú giải tác phẩm "Tiếng gọi nơi hoang dã": Nhóm biên tập thuộc các đơn vị phát hành phối hợp cùng các nhà ngôn ngữ học hoàn thiện bản dịch hiệu đính trong thời hạn 12 tháng, chỉnh sửa 11 lỗi cú pháp và 5 lỗi từ vựng đã được chỉ ra, đồng thời bổ sung chú thích văn hóa để phục vụ đối tượng độc giả thanh thiếu niên một cách tốt nhất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh & Biên phiên dịch: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu thực chứng chuẩn mực, nắm vững cách thức triển khai mô hình Newmark và Koller trên 77 mẫu ngữ liệu thực tế để phục vụ viết khóa luận và luận văn.
• Biên dịch viên văn học chuyên nghiệp: Học hỏi các thủ pháp Việt hóa thành ngữ tài tình của hai dịch giả tiền bối, đồng thời rút kinh nghiệm sâu sắc từ hơn 10 trường hợp sai sót điển hình về lựa chọn từ ngữ và chuyển đổi cấu trúc ngữ pháp.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu lý thuyết dịch thuật: Sử dụng hệ thống 24 tài liệu tham khảo học thuật quốc tế cùng các bảng phân tích dữ liệu đối chiếu trong luận văn làm tài liệu giảng dạy trực quan cho học phần Phê bình dịch thuật và Ngôn ngữ học đối chiếu.
• Biên tập viên tại các nhà xuất bản và công ty phát hành sách: Ứng dụng ma trận tiêu chí đánh giá chất lượng dịch thuật để xây dựng bộ quy chuẩn thẩm định chất lượng bản thảo sách dịch trước khi cấp phép in ấn thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình đánh giá của Peter Newmark có ưu thế gì vượt trội so với mô hình của Juliane House?
Mô hình của Peter Newmark bao gồm 5 bước rõ ràng, xuất phát trực tiếp từ kinh nghiệm thực hành biên dịch nên rất dễ áp dụng vào thực tế đánh giá văn học. Trong khi đó, mô hình của Juliane House đòi hỏi hệ thống phân tích ngôn ngữ học chức năng vô cùng phức tạp, thường chỉ phù hợp cho nghiên cứu lý thuyết thực nghiệm quy mô hẹp.

Tại sao dịch giả lại nhầm lẫn giữa hai từ "unconsciously" và "một cách tự giác"?
Đây là sai sót do sự bất cẩn trong quá trình chuyển ngữ hoặc nhầm lẫn giữa tiền tố phủ định. "Unconsciously" mang nghĩa là vô thức, không nhận biết, nhưng bản dịch lại chuyển thành "tự giác" (mang tính chủ động, có ý thức), tạo ra sự tương phản 180 độ so với ý đồ nghệ thuật của Jack London.

Bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương có hoàn toàn phù hợp với độc giả thiếu nhi không?
Mặc dù nhân vật chính là chú chó Buck, ngôn ngữ bản dịch tiếng Việt đôi chỗ còn mang tính hàn lâm, sử dụng một số cấu trúc phức tạp vượt quá tầm tiếp nhận của trẻ em. Dịch giả tương lai cần điều chỉnh văn phong mềm mại và sinh động hơn để tăng sức hấp dẫn cho bạn đọc nhỏ tuổi.

Nghiên cứu đã khảo sát bao nhiêu ngữ liệu để đưa ra kết luận về chất lượng bản dịch?
Nghiên cứu đã phân tích chi tiết 77 cặp ngữ liệu chọn lọc mang tính đại diện cao từ toàn bộ 16 trang của Chương 2. Các ngữ liệu này bao quát đầy đủ từ tiêu đề, câu đơn, câu phức, thành ngữ cho đến các đoạn văn miêu tả tâm lý và xung đột hành động gay cấn.

Làm thế nào để xử lý cấu trúc câu bị động tiếng Anh sang tiếng Việt một cách tự nhiên?
Dịch giả nên chuyển đổi linh hoạt sang câu chủ động hoặc sử dụng các trợ từ biểu thái phù hợp thay vì lạm dụng từ "bị/được". Ví dụ, câu "He did not like to be approached..." được nhóm dịch giả chuyển dịch rất tự nhiên thành "lão không thích kẻ nào sán đến gần..." thay vì dịch thụ động thô cứng.

Kết luận

• Bản dịch tiếng Việt Chương 2 tác phẩm "The Call of the Wild" của hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương đạt chất lượng học thuật và nghệ thuật cao với hơn 80% cấu trúc đạt độ tương đương tối ưu.
• Khảo sát thực chứng đã phát hiện, phân loại và chứng minh chi tiết 4 nhóm lỗi cơ bản về cú pháp, từ vựng, dấu câu và lỗi in ấn cần được khắc phục.
• Khẳng định giá trị thực tiễn vượt trội của mô hình đánh giá 5 bước Peter Newmark trong việc phê bình và thẩm định các tác phẩm văn học dịch Anh - Việt.
• Đóng góp cho kho tàng nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng hệ thống 77 ngữ liệu đối chiếu song ngữ chuẩn xác và giàu giá trị học thuật.
• Đề xuất kế hoạch hiệu đính toàn diện tác phẩm trong vòng 12 tháng nhằm mang đến cho độc giả Việt Nam một ấn bản hoàn thiện và chuẩn xác nhất.

Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ ngữ liệu và khung phân tích chi tiết trong luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy, nghiên cứu và thực hành dịch thuật văn học chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****** NGUYỄN THỊ THU HIỀN AN EVALUATION OF THE VIETNAMESE TRANSLATED VERSION OF “THE CALL OF THE WILD” BY Nguyen cung ai and vu tuan phuong Đánh giá bản dịch tiếng việt của tác phẩm “Tiếng gọi nơi hoang dã” của hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương MINOR M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Hanoi - 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****** NGUYỄN THỊ THU HIỀN AN EVALUATION OF THE VIETNAMESE TRANSLATED VERSION OF “THE CALL OF THE WILD” BY Nguyen cung ai and vu tuan phuong Đánh giá bản dịch tiếng việt của tác phẩm “Tiếng gọi nơi hoang dã” của dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương MINOR M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Pham Thi Thanh Thuy (Ph.d) Hanoi - 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page Abstract ……………………………………………………………………… Acknowledgements ………………………………………………………… Table of content………………………………………………………………. List of abbreviations…………………………………………………………. Rational for the study……………………………………………… 2 2. Objective of the study……………………………………………… 2 3.

Scope and method of the study……………………………………… 2 3.1 Scope of the study 2 3.2 Method of the study 3 4. Organization of the study…………………………………………… 4 PART II: DEVELOPMENT 5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 5 1.1 Definition of translation ……………………………………………….2 Translation methods and procedures…………………………………… 6 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Types of translation equivalence……………………………… 11 1.3 Translation assessment/ evaluation…………………………………….2 Translation Quality Assessment Models……………………… 14 1.1 Julianne House and her model………………………… 14 1.2 Peter Newmark‘s model………………………………. 16 CHAPTER 2: APPLICATION OF NEWMARK’S MODEL FOR 18 TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF CHAPTER 2 OF “THE CALL OF THE WILD” 2.1 A brief analysis of the Source Language text ……………………… 18 2.2 The translator’s purpose…………………………………………… 20 2.3 Comparing the translation with the original……………………… 20 2.4 An evaluation of the translation…………………………………… 23 2.1 An evaluation of the translation version in the translator‘s 23 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 An evaluation of the translation version in the critic‘s terms….3 An evaluation of the translation version as a piece of writing, 37 independently of its original…………………………………….5 The translation’s future…………………………………………. 38 PART 3: DISCUSSION OF RESULTS AND CONCLUSION REFERENCES……………………………………………………………….

English version of the selected text ……………………………. Vietnamese version of the selected text………………………… Appendix C: Evidence quoted from the original and the translated version vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS TQA: Translation Quality Assessment ST: Source Text TT: Target Text SL: Source Language TL: Target Language vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF DIAGRAMS AND TABLES Tables and diagrams Pages New Mark‘s methods of translation…………………………. 6 House‘s Revised Schema for the Analysis of ST and TT……. 15 Table 1: A selective but representative detailed comparison of the 23 translation with the original Table 2:Evidences about translators‘ achievements in terms of word 25 choice and expressions.

Table 3: Evidences about translators‘ achievements in terms of using 26 idioms Table 4: More evidences about translators‘ achievements in terms of 28 word choice and expressions. Table 5: Mistakes in Vietnamese version in terms of grammar and 33 meaning Table 6: Mistakes in Vietnamese version in terms of word choice and 34 meaning viii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART I: INTRODUCTION 5. Rational for the study Translation is an issue which attracts more and more attention from many people all over the world. Nowadays, in the inevitable trend of globalization and integration, not only the professional translators but also many people working in different fields such as health care, economy, politics, etc, are concerned about the quality of translation.

However, in fact, to have a high-quality translation version, especially in the field of literature, is not an easy task and it involves a lot of skills from the translators. According to the translator Thuy Toan(1993), to have a good translation version, the translator must not only love his job and literature but also be good at their mother tongue, know foreign languages, have a thorough knowledge of culture, work cautiously and be industrious at consulting. From his point of view, it is clear that translation is a challenging job, which requires the translator both the knowledge of the language and the background knowledge of the culture which the literary works belongs to. Sometimes, due to lack of either of these or because of the translator‘s carelessness, the translated version may not be concise enough.

Even more seriously, it can transfer the wrong message that is attached in the literary works. At present, in Vietnam, works of literary translations are growing rapidly , even uncontrollably in quantity for commercial purposes ; however, there has been no popular criterion for a good and valuable translated version. Besides the successfully -translated masterpieces such as Wuthering Heights (Đồi gió hú), Harry Porter, Noruwei no mori (Rừng Nauy), The Centaur in the Garden (Con nhân mã ở trong vườn ), there still exists ones of bad quality, for example , the Vietnamese version of ―The Da Vinci Code‖ (Mâ ̣t mã Da Vinci) by translator Đo Thu Ha (Van Hoa-Thong Tin Publisher ,2006). This translation receives a lot of criticism right from publication because of the mistakes that she should not have made in terms of vocabulary, grammar and descriptions.

For this reason, the minor thesis would like to focus on the evaluation of one literary translation 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] so that the readers can have better understanding of some models of translation quality assessment initiated by some famous linguists in the world like Nida and Taber, Peter Newmark, and J. Within the limitation of the minor thesis, only some of these models will be introduced, and then, the model of Peter Newmark will be applied in evaluating the Vietnamese translated version of ―The Call of the Wild‖ by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong, two great and famous Vietnamese translators to point out both the strengths and weaknesses of translated texts in comparison with the original. Also, the author would like to investigate the prominent equivalence types the translator has achieved in translating this famous masterpiece so that other translators can get some experiences from them. Objective of the study This thesis mainly aims at answering the three research questions:  How good is the Vietnamese version of ―The Call of the Wild‖ according to Newmark‘s model?  What are the weaknesses of the translated version?  What might be some lessons learned from the translation version? 7.

Scope and method of the study 3.1 Scope of the study The masterpiece ―The Call of the Wild‖ includes of seven chapters in total. Due to the limited time for this study, only Chapter Two of this short story will be chosen as the typical analysis of the success and the shortcomings of two translators in translating this masterpiece from English into Vietnamese. The title of this chapter is ―The Law of Club and Fang‖ and the reason why this chapter is chosen is that the writer has had access to this chapter since she was a fourth year student. At that time, she had chances to learn about this chapter in the subject ―English Literature‖, which attracts her a lot.

Moreover, this is a moving chapter about the process in which the dog adapts itself to 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] the new harsh environment and rude owners. Therefore, the writer decides to make a comparison between the original version and the translated one to see whether the translators can transship both the connotative and denotative meaning of the source text into the target text or not. Method of the study The goal of this study is to evaluate the quality of the translated version of ―The Call of the Wild‖ by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong. To reach this goal, I decide to have an insight into various translation quality assessment models by different authors, among which Peter Newmark‘s model is chosen as the main criteria for assessing the Vietnamese version of this masterpiece because of its strong points in terms of application, that is, it is easy to follow.

During the assessing process, Contrastive Analysis approach will be applied to compare and evaluate the translated version against the original one. This assessing process will be carried out as follows. First, the original text will be read thoroughly and comprehensively, then the source text will be compared to its translation under the framework of NewMark‘s TQA model. According to his model, there are five main steps towards TQA and the researcher is going to strictly follow them:  Step 1: A brief analysis of the SL text stressing its intention and its functional aspects  Step 2: the translator‘s interpretation of the SL text‘s purpose, his translation method and the translation‘s likely readership  Step 3: A selective but representative detailed comparison of the translation with the original in terms of both sematics and syntactics  Step 4: an evaluation of the translation: - (a) in the translator‘s terms, (b) in the critic‘s terms, (c) as a piece of writing, independently of its original.

3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Step 5: Where appropriate, an assessment of the likely place of the translation in the target language culture or discipline. Organization of the study The study contains three main parts: Part 1: Introduction Part 2: Development. This part includes two chapters: Chapter 1: Literature Review This part will discuss different basic aspects of translation, which is compulsory background knowledge for any translation assessor who wishes to evaluate the quality of translation, including definition of translation, translation methods and procedures, translation equivalence, and translation assessment. Chapter 2: Application of Newmark‘s TQA model in evaluating Chapter Two of ―The Call of the wild‖ In this chapter, Newmark‘s five- step TQA model mentioned above will be applied in assessing the Vietnamese version of chapter 2 in the works ―The Call of the Wild‖ by Jack London.

Finally, part 3 will deal with the discussion of the results of this study and some conclusions will be drawn. The quality of the translation text including both translators‘ strengths and weaknesses, which are based on the application of the model, will be discussed. Also, some implications and suggestions will be made for other translators, especially in the field of literature. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 1.1 Definition of translation Translation has a long history and plays an important role in linguistics as Kelly, L.G- a prominent figure in linguistic circle, once stated ―Without translation, there is no history of the world‖.

However, there have been so many different opinions of what a translation is that it has become a controversial topic so far. Within the scope of this thesis, just some famous viewpoints around this topic of some outstanding researchers will be mentioned to illustrate this. The first is the definition made by Newmark, a well-known researcher who has made a great deal of important contributions to the development of translation. According to him, “Translation is a craft consisting in the attempt to replace a written message and statement in one language by the same message and/or statement in another language‖ (Newmark, 1988a:7).

This definition is quite evident and easy to understand. Sharing a similar viewpoint, Catford (1965:20) considers translation ―The replacement of textual material in one language (source language) by an equivalent textual material in other language (target language)‖. Along the same line, Hartman and Stork (1972:713) also gave their own definition of translation. According to them, ―Translation is the replacement of a representation of a text in one language by a representation of an equivalent text in a second language.