Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch thác dải yếm huyện mộc châu tỉnh sơn la

Chuyên khảo môi trường phân tích Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch thác dải yếm huyện mộc châu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Đào Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh An
• Trường học: Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Hoạt Động Du Lịch Đến Môi Trường Tại Khu Du Lịch Thác Dải Yếm, Huyện Mộc Châu, Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.2. Các đặc trưng của ngành du lịch
• 1.3. Mối quan hệ giữa du lịch và môi trường
• 1.3.1. Trên thế giới
• 1.3.2. Ở Việt Nam
• 1.4. Ảnh hưởng của hoạt động DLST đến môi trường và con người
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU - ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp thu thập số liệu ngoại nghiệp
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu nội nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.3. Lĩnh vực xã hội
• 3.4. Giới thiệu về khu du lịch Thác Dải Yếm của Mộc Châu - Sơn La
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nghiên cứu hiện trạng hoạt động du lịch Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 4.1.1. Tiềm năng phát triển du lịch tại khu du lịch sinh thái Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 4.1.2. Hiện trạng các hoạt động tại thác Dải Yếm
• 4.2. Ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường tự nhiên tại khu du lịch Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 4.2.1. Ảnh hưởng tích cực
• 4.2.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 4.2.3. Vấn đề rác thải ảnh hưởng đến khu du lịch
• 4.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến đến kinh tế, văn hóa, xã hội đối với cộng đồng dân xung quanh
• 4.3.1. Ảnh hưởng tích cực
• 4.3.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 4.4. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường nhằm phát triển bền vững Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 4.4.1. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường du lịch cho người dân địa phương và khách du lịch
• 4.4.2. Giải pháp BVMT gắn với phát triển du lịch bền vững
• 4.4.3. Các giải pháp kỹ thuật và quản lý
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan ảnh hưởng du lịch đến môi trường Thác Dải Yếm

Khu du lịch Thác Dải Yếm tại Mộc Châu, Sơn La là một điểm đến hấp dẫn với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động du lịch đã đặt ra nhiều thách thức đối với môi trường. Việc đánh giá toàn diện tác động của du lịch đến môi trường là bước đi cần thiết để định hướng phát triển du lịch bền vững. Nghiên cứu của sinh viên Đào Thị Lan Anh (2018) cho thấy, lượng khách du lịch đến Thác Dải Yếm tăng đều qua các năm, từ 32.761 lượt vào năm 2012 đã tăng đáng kể cho đến năm 2017. Sự tăng trưởng này mang lại lợi ích kinh tế nhưng cũng là nguyên nhân chính gây ra các áp lực lên hệ sinh thái Thác Dải Yếm. Các hoạt động như xây dựng cơ sở hạ tầng, di chuyển của du khách, và các dịch vụ ăn uống, lưu trú đã trực tiếp tạo ra những thay đổi trong môi trường tự nhiên. Báo cáo chỉ ra rằng nếu không có quy hoạch và quản lý môi trường tại khu du lịch một cách chặt chẽ, chất lượng môi trường đất, nước, không khí và đa dạng sinh học Mộc Châu sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Đây là một bài toán cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Mộc Châu, đòi hỏi sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

1.1. Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái Sơn La tại Thác Dải Yếm

Thác Dải Yếm sở hữu tiềm năng lớn cho du lịch sinh thái Sơn La nhờ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và hệ sinh thái đa dạng. Thác được hình thành từ hai dòng suối Bó Co Lằm và Bó Ta Cháu, chảy qua nhiều tầng đá vôi tạo nên một khung cảnh kỳ ảo. Khu vực này còn nằm trong quần thể các di tích lịch sử - văn hóa của Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu. Khí hậu cao nguyên mát mẻ quanh năm, cùng với bản sắc văn hóa độc đáo của 12 dân tộc anh em là những yếu tố thu hút du khách. Theo nghiên cứu, du khách đến đây không chỉ để tham quan mà còn để trải nghiệm các lễ hội truyền thống như lễ hội Xên Bản, Xên Mường. Đây là nền tảng vững chắc để xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, gắn liền với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Mộc Châu và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp tự nhiên và văn hóa là lợi thế cạnh tranh cốt lõi cho sự phát triển du lịch bền vững tại đây.

1.2. Thực trạng hoạt động du lịch và lượng khách qua các năm

Số liệu từ Ban quản lý khu du lịch cho thấy lượng khách đến Thác Dải Yếm có xu hướng tăng liên tục. Nếu năm 2012 chỉ đón khoảng 32.761 lượt khách, thì đến năm 2017, con số này đã tăng khoảng 11,52%. Đáng chú ý, lượng khách tăng mạnh vào các dịp lễ, tết và cuối tuần, tạo ra hiện tượng quá tải theo mùa vụ. Khách du lịch chủ yếu là khách nội địa (chiếm khoảng 80%), đến từ các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Khách quốc tế, dù chiếm tỷ lệ nhỏ, cũng đang có xu hướng tăng. Sức chứa của điểm đến du lịch đang bị thử thách, đặc biệt trong các tháng cao điểm từ tháng 6 đến tháng 7. Sự gia tăng đột biến về lượng khách trong thời gian ngắn gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng và khả năng phục hồi của hệ sinh thái, dẫn đến các tác động của du lịch đến môi trường ngày càng rõ rệt hơn, đặc biệt là vấn đề rác thải và nước thải.

II. Top 3 thách thức ô nhiễm môi trường du lịch Mộc Châu

Sự phát triển du lịch tại Thác Dải Yếm đã bộc lộ những thách thức nghiêm trọng về môi trường. Ô nhiễm môi trường du lịch đang là vấn đề cấp bách, ảnh hưởng trực tiếp đến tính bền vững của khu du lịch. Thách thức lớn nhất chính là vấn đề rác thải du lịch. Lượng rác phát sinh ngày càng tăng, trong khi năng lực thu gom và xử lý còn hạn chế. Thách thức thứ hai là ô nhiễm nguồn nước và xói mòn đất. Nước thải sinh hoạt từ các hoạt động dịch vụ và du khách thường không được xử lý mà thải trực tiếp ra môi trường. Hoạt động xây dựng, san lấp mặt bằng làm thay đổi địa hình, phá vỡ kết cấu đất, gây xói mòn và ảnh hưởng đến dòng chảy tự nhiên. Cuối cùng là ô nhiễm không khí, tuy chưa ở mức báo động nhưng đang có dấu hiệu gia tăng do lượng lớn phương tiện giao thông đổ về vào mùa du lịch. Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường, những thách thức này nếu không được giải quyết triệt để sẽ làm suy giảm giá trị cảnh quan và trải nghiệm của du khách, đe dọa đến chính ngành du lịch của địa phương.

2.1. Vấn đề nhức nhối về rác thải du lịch và ô nhiễm nguồn nước

Vấn đề rác thải du lịch là một trong những hệ lụy tiêu cực rõ ràng nhất. Nghiên cứu chỉ ra rằng, khoảng 90% du khách nội địa mang theo đồ ăn, thức uống và một bộ phận (khoảng 26,6%) chưa có ý thức dọn dẹp sau khi sử dụng, vứt rác bừa bãi. Thành phần rác thải chủ yếu là túi nilon, vỏ chai nhựa, hộp giấy - những loại rác khó phân hủy. Bảng 4.10 trong tài liệu gốc cho thấy lượng rác thải phát sinh tăng từ 16.523 m3/năm (2014) lên 22.343 m3/năm (2017). Song song đó, ô nhiễm nguồn nước cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Toàn bộ nước thải sinh hoạt từ các nhà hàng, cơ sở lưu trú và du khách đều được thải trực tiếp ra môi trường mà không qua bất kỳ hệ thống xử lý nào. Điều này không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước mặt mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm mạch nước ngầm, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái Thác Dải Yếm.

2.2. Suy thoái đất và không khí do hoạt động du lịch

Thực trạng môi trường Mộc Châu đang đối mặt với sự suy thoái đất và không khí. Hoạt động xây dựng, san lấp để mở rộng cơ sở hạ tầng du lịch đã làm thay đổi địa hình, mất thảm thực vật và gây ra xói mòn đất. Việc du khách đi lại tự do trên các sườn đồi cũng làm đất bị nén chặt, giảm khả năng giữ nước và tái tạo của thảm cỏ. Về không khí, sự gia tăng các phương tiện giao thông cá nhân, đặc biệt là ô tô và xe máy, vào mùa cao điểm đã làm tăng lượng khí thải CO, CO2, NOx và bụi mịn. Số liệu cho thấy lượng ô tô đến khu du lịch tăng từ 7.900 chiếc (2012) lên 9.900 chiếc (2017). Ngoài ra, các bãi rác tự phát không được xử lý kịp thời và việc đốt rác thủ công cũng góp phần làm giảm chất lượng không khí, ảnh hưởng đến trải nghiệm nghỉ dưỡng của du khách và sức khỏe người dân địa phương.

III. Bí quyết quản lý môi trường tại khu du lịch hiệu quả

Để giải quyết các thách thức môi trường, việc áp dụng các giải pháp môi trường cho du lịch một cách đồng bộ là yếu tố sống còn. Chìa khóa cho sự thành công nằm ở việc xây dựng một hệ thống quản lý môi trường tại khu du lịch toàn diện. Điều này bao gồm việc tăng cường năng lực giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm về môi trường. Các quy định về bảo vệ môi trường cần được thực thi nghiêm ngặt, từ việc yêu cầu các cơ sở kinh doanh phải có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn đến việc áp dụng chế tài mạnh đối với hành vi xả rác bừa bãi. Bên cạnh đó, việc xây dựng và thực thi các chính sách phát triển du lịch Sơn La theo hướng bền vững là cực kỳ quan trọng. Chính sách này cần tích hợp các tiêu chí về môi trường ngay từ khâu quy hoạch, cấp phép đầu tư dự án du lịch. Một báo cáo đánh giá tác động môi trường chi tiết và khoa học phải là điều kiện tiên quyết cho mọi hoạt động phát triển mới tại khu vực Thác Dải Yếm.

3.1. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát tác động môi trường

Việc nâng cao năng lực quản lý là giải pháp nền tảng. Cần thành lập một ban quản lý chuyên trách với đủ thẩm quyền và nguồn lực để giám sát các hoạt động du lịch. Lực lượng này phải thường xuyên thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường của các cơ sở kinh doanh và du khách. Cần xây dựng một hệ thống chỉ tiêu để theo dõi và đánh giá định kỳ chất lượng môi trường nước, không khí và đất. Việc công khai báo cáo đánh giá tác động môi trường và tình hình môi trường tại khu du lịch sẽ giúp nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan. Đồng thời, cần trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại để phục vụ công tác giám sát, thu gom và xử lý các sự cố môi trường một cách nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Vai trò của chính sách phát triển du lịch Sơn La bền vững

Chính sách phát triển du lịch Sơn La cần được định hướng rõ ràng theo mô hình phát triển du lịch bền vững. Các chính sách này phải khuyến khích các loại hình du lịch có trách nhiệm, như du lịch sinh thái Sơn La, du lịch cộng đồng. Cần có cơ chế ưu đãi cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, sử dụng năng lượng tái tạo và áp dụng các biện pháp giảm thiểu chất thải. Ngược lại, cần có các quy định chặt chẽ về sức chứa của điểm đến du lịch, tránh tình trạng phát triển ồ ạt, vượt quá khả năng chịu tải của môi trường. Chính sách cũng cần làm rõ trách nhiệm của các nhà đầu tư trong việc đóng góp vào quỹ bảo vệ môi trường và hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

IV. Hướng dẫn giải pháp môi trường cho du lịch Thác Dải Yếm

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch bền vững, cần triển khai các giải pháp cụ thể và thực tiễn. Trước hết là các giải pháp kỹ thuật nhằm xử lý triệt để các nguồn ô nhiễm. Việc xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung là ưu tiên hàng đầu. Đối với rác thải du lịch, cần áp dụng mô hình 3R (Reduce - Reuse - Recycle) một cách hiệu quả. Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, giải pháp về con người cũng vô cùng quan trọng. Nâng cao nhận thức thông qua giáo dục môi trường cho cả cộng đồng địa phương và du khách là biện pháp lâu dài và bền vững nhất. Cần phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong việc tham gia giám sát, bảo vệ môi trường và cung cấp các dịch vụ du lịch thân thiện. Khi cộng đồng thấy được lợi ích trực tiếp từ việc bảo vệ cảnh quan, họ sẽ trở thành những người bảo vệ tài nguyên tích cực nhất. Đây chính là cách tiếp cận toàn diện để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo tồn.

4.1. Áp dụng kỹ thuật xử lý rác thải và nước thải tiên tiến

Một trong những giải pháp môi trường cho du lịch cấp bách là đầu tư vào công nghệ xử lý. Đối với rác thải, cần bố trí hệ thống thùng rác phân loại tại nguồn (rác hữu cơ, rác tái chế, rác còn lại) dọc các tuyến tham quan. Rác hữu cơ có thể được ủ làm phân bón, rác tái chế được thu gom và bán lại, chỉ một phần nhỏ rác không thể xử lý mới cần chôn lấp hoặc thiêu hủy. Mô hình xử lý rác được đề xuất trong nghiên cứu (Hình 4.4) là một gợi ý khả thi. Đối với nước thải, cần xây dựng một trạm xử lý nước thải tập trung hoặc các bể lọc sinh học quy mô nhỏ (như mô hình ở Hình 4.5) tại các cụm dịch vụ. Nước sau xử lý phải đạt quy chuẩn QCVN trước khi thải ra môi trường, giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng ô nhiễm nguồn nước.

4.2. Tăng cường vai trò của cộng đồng địa phương trong bảo tồn

Vai trò của cộng đồng địa phương là không thể thiếu trong nỗ lực bảo vệ môi trường. Cần tổ chức các chương trình tập huấn, nâng cao nhận thức cho người dân về lợi ích của du lịch bền vững và tác hại của ô nhiễm. Khuyến khích người dân tham gia vào các tổ đội tự quản về vệ sinh môi trường, giám sát hoạt động của du khách. Hỗ trợ cộng đồng phát triển các mô hình du lịch dựa vào cộng đồng, nơi người dân trực tiếp cung cấp dịch vụ (homestay, hướng dẫn viên bản địa, bán sản vật địa phương) và hưởng lợi từ đó. Khi sinh kế của họ gắn liền với việc duy trì một môi trường trong sạch và một nền văn hóa đặc sắc, ý thức bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Mộc Châu sẽ được nâng cao một cách tự nhiên và bền vững.

V. Phân tích kết quả tác động kinh tế xã hội từ du lịch

Hoạt động du lịch tại Thác Dải Yếm không chỉ tác động đến môi trường tự nhiên mà còn tạo ra những thay đổi sâu sắc về kinh tế - xã hội. Về mặt tích cực, du lịch đã tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương. Theo kết quả phỏng vấn, 65% người dân cho rằng du lịch mang lại lợi ích kinh tế. Các dịch vụ như bán hàng, xe ôm, cho thuê phòng trọ đã góp phần cải thiện đời sống. Du lịch cũng thúc đẩy giao lưu văn hóa, giúp bảo tồn các lễ hội, nghề truyền thống. Tuy nhiên, tác động kinh tế xã hội từ du lịch cũng có mặt trái. Bảng 4.12 cho thấy người dân lo ngại về việc văn hóa truyền thống bị mai một (33%), đạo đức xã hội thay đổi và tội phạm gia tăng (23%). Hiện tượng "chặt chém", tăng giá dịch vụ vào mùa cao điểm cũng là một vấn đề gây ảnh hưởng xấu đến hình ảnh du lịch. Việc cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn giá trị văn hóa xã hội là một thách thức lớn trong quá trình phát triển.

5.1. Lợi ích kinh tế và cơ hội việc làm cho người dân Mường Sang

Tác động kinh tế xã hội từ du lịch thể hiện rõ nhất qua việc tạo ra sinh kế. Trước đây, người dân xã Mường Sang chủ yếu sống bằng nông nghiệp. Sự phát triển của khu du lịch Thác Dải Yếm đã mở ra nhiều cơ hội việc làm mới. Nhiều hộ gia đình đã chuyển đổi sang kinh doanh dịch vụ, cung cấp sản phẩm địa phương cho du khách. Điều này không chỉ làm thay đổi cơ cấu kinh tế mà còn giúp nâng cao mức thu nhập. Doanh thu từ du lịch, như trong nghiên cứu, đã tăng trưởng đều qua các năm. Việc phát triển hạ tầng phục vụ du lịch như đường sá, điện cũng gián tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Du lịch đã thực sự mang lại một luồng sinh khí mới cho kinh tế địa phương.

5.2. Những ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa và trật tự xã hội

Bên cạnh lợi ích kinh tế, hoạt động du lịch cũng gây ra những ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đến văn hóa và xã hội. Sự tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa khác nhau có thể làm thay đổi lối sống, các giá trị truyền thống của cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra 34% ý kiến cho rằng văn hóa đang bị xuống cấp. Sự phát triển du lịch cũng có thể kéo theo các tệ nạn xã hội như trộm cắp, cờ bạc, làm phức tạp tình hình an ninh trật tự. Một vấn đề khác là sự xung đột trong việc sử dụng tài nguyên (đất, nước) giữa các hoạt động du lịch và sản xuất nông nghiệp của người dân. Việc quản lý tốt các tác động xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và đảm bảo an ninh trật tự là yêu cầu cấp thiết để phát triển du lịch bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Từ xa xƣa trong ịch sử nhân loại, du lịch đã đƣợc ghi nhận nhƣ một sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con ngƣời. Ngày nay du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong đời sống văn ho - xã hội và đang phát triển mạnh mẽ thành một ngành kinh tế mũi nhọn ở nhiều quốc gia trên thế giới. Việt Nam c đầy đủ các yếu tố để phát triển ngành du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên du lịch ở nƣớc ta mới chỉ dừng lại ở du lịch đại chúng Do đ , vấn đề bảo vệ môi trƣờng vẫn chƣa đƣợc quan tâm đúng mức.

Tỉnh Sơn La nằm ở phía Tây Bắc, cách Hà Nội hơn 300 m theo quốc lộ 6 với đƣờng đi đã đƣợc nâng cấp rất thuận tiện. Đến với Sơn La, bạn sẽ đƣợc ngắm nhìn một vùng núi non hùng vĩ và h m ph về giá trị văn h a đặc sắc của các dân tộc vùng Tây Bắc, cũng nhƣ cuốn hút trong vòng xòe, ngây ngất say trong men rƣợu cần, cùng thả hồn theo ánh lửa bập bùng và giọng hát ngọt ngào, vang xa trong đ m hội nhạc rừng. Một trong những khu du lịch nổi tiếng của Sơn La hông thể không kể đến khu du lịch Thác Dải Yếm. Khu du lịch Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn Lalà tọa lạc tại xã Mƣờng Sang, cách thị trấn Mộc Châu 8km.

Với không gian yên bình, gần gũi với thiên nhiên, nằm dƣới chân đồi, bao quanh là những đồi chè, vƣờn mận… Thác Dải Yếmsẽ à địa điểm ý tƣởng dành cho du h ch đến thăm quan, nghỉ dƣỡng và rất thuận tiện đến c c điểm du lịch nổi tiếng của Mộc Châu.Tuy nhiên sự có mặt của du khách cùng với những hoạt động du lịch đã c những ảnh hƣởng tiêu cực đến môi trƣờng nơi đây. Những t c động xấu của hoạt động du lịch n tài nguy n môi trƣờng ngày càng là nỗi lo không chỉ riêng của ngƣời dân địa phƣơng Việc phát triển du lịch đặt ra những thách thức lớn cho khu vực Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu nhƣ ô nhiễm nƣớc, hông hí, đất ngày càng gia tăng, vấn đề rác thải, khai thác tài nguyên bừa bãi… phần nào gây ra tác động xấu đếnmôi trƣờng nơi đây Xuất phát từ thực tế và tính cấp thiết của vấn đề, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đ nh gi ảnh hƣởng của hoạt động du lịch đến môi trƣờng tại khu du lịch sinh thái Thác Dải Yếm, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La” 1 CHƢƠNG I. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Các khái niệm liên quan 1. Các khái niệm Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourist Organization), một tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc, Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những ngƣời du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, h m ph và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thƣ giãn; cũng nhƣ mục đích hành nghề và những mục đích h c nữa, trong thời gian liên tục nhƣng hông qu một năm, ở b n ngoài môi trƣờng sống định cƣ; nhƣng oại trừ các du hành mà có mục đích chính à iếm tiền.

Du lịch cũng à một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trƣờng sống khác hẳn nơi định cƣ Du lịch là ngành không khói, ít gây ô nhiễm môi trƣờng, giúp khách du lịch vừa đƣợc nghỉ ngơi, giảm strees vừa biết thêm nhiều điều hay mới lạ mà khách chƣa biết. Du lịch còn góp phần phát triển kinh tế của đất nƣớc, tạo việc làm và tăng thu nhập cho ngƣời ao động (hƣớng dẫn viên, các dịch vụ liên quan. Hiện nay ngành du lịch đang ph t triển mạnh ở c c nƣớc thuộc thế giới thứ ba. Nhu cầu về du lịch càng tăng thì vấn đề bảo vệ môi trƣờng cần phải đƣợc coi trọng.

Có một dạng du lịch nữa, đ à du ịch xúc tiến thƣơng mại, vừa đi du ịch vừa kết hợp àm ăn, cũng rất phổ biến tại Việt Nam. Theo Hiệp hội du lịch sinh thái quốc tế: “Du ịch sinh thái là du lịch đến những khu thiên nhiên với trách nhiệm góp phần vào công tác bảo tồn môi trƣờng và cải thiện đời sống của ngƣời dân địa phƣơng” Ở Việt Nam, theo các chuyên gia ở Viện Nghiên cứu và Phát triển Du lịch thì: “Du ịch sinh thái là hình thức du lịch thiên nhiên có mức độ giáo dục cao về sinh th i và môi trƣờng, c t c động tích cực đến việc bảo vệ môi trƣờng và văn ho , đảm bảo mang lại các lợi ích về tài chính cho cộng đồng địa phƣơng và c đ ng g p cho c c nỗ lực bảo tồn” Nhƣ vậy, xét về bản chất, du lịch sinh thái là loại hình du lịch c c c đặc trƣng sau: - Hấp dẫn về tự nhiên 2 - Bền vững về sinh thái - Cải thiện môi trƣờng, bảo tồn thiên nhiên thông qua giáo dục và giải thích nhằm phát triển bền vững tài nguyên du lịch. - Cung cấp những lợi ích cho khu vực và địa phƣơng 1. Các đặc trưng của ngành du lịch Mọi dự án phát triển du lịch đƣợc thực hiện tr n cơ sở khai thác những giá trị của tài nguyên du lịch tự nhi n, văn ho , ịch sử cùng với c c cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm theo.

Kết quả của qu trình hai th c đ à việc hình thành các sản phẩm du lịch từ các tiềm năng về tài nguy n, đem ại nhiều lợi ích cho xã hội Trƣớc ti n đ à c c ợi ích về kinh tế xã hội, tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc àm, nâng cao đời sống kinh tế cộng đồng địa phƣơng thông qua c c dịch vụ du lịch, tạo điều kiện cho việc bảo tồn các giá trị văn ho , ịch sử và sự đa dạng của thi n nhi n nơi c c c hoạt động phát triển du lịch. Sau nữa là những lợi ích đem ại cho du khách trong việc hƣởng thụ các cảnh quan thiên nhiên lạ, các truyền thống văn ho ịch sử. Những đặc trƣng cơ bản của ngành du lịch bao gồm: - Tính đa ngành Tính đa ngành đƣợc thể hiện ở đối tƣợng khai thác phục vụ du lịch (sự hấp dẫn về cảnh quan tự nhiên, các giá trị lịch sử, văn ho , cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm theo. Thu nhập xã hội từ du lịch cũng mang ại nguồn thu cho nhiều ngành kinh tế khác nhau thông qua các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách du lịch (điện, nƣớc, nông sản, hàng hoá.

- Tính đa thành phần Biểu hiện ở tính đa dạng trong thành phần du khách, những ngƣời phục vụ du lịch, các cộng đồng nhân dân trong khu du lịch, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ tham gia vào các hoạt động du lịch. - Tính đa mục tiêu Biểu hiện ở những lợi ích đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan lịch sử văn ho , nâng cao chất ƣợng cuộc sống của du h ch và ngƣời tham gia hoạt 3 động dịch vụ, mở rộng sự giao ƣu văn ho , inh tế và nâng cao ý thức tốt đẹp của mọi thành viên trong xã hội. - Tính liên vùng Biểu hiện thông qua các tuyến du lịch với một quần thể c c điểm du lịch trong một khu vực, trong một quốc gia hay giữa các quốc gia khác nhau. - Tính mùa vụ Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung với cƣờng độ cao trong năm Tính mùa vụ thể hiện rõ nhất ở các loại hình du lịch nghỉ biển, thể thao theo mùa (theo tính chất của khí hậu) hoặc loại hình du lịch nghỉ cuối tuần, vui chơi giải trí (theo tính chất công việc của những ngƣời hƣởng thụ sản phẩm du lịch).

- Tính chi phí Biểu hiện ở chỗ mục đích đi du ịch của các khách du lịch à hƣởng thụ sản phẩm du lịch chứ không phải với mục tiêu kiếm tiền 1. Mối quan hệ giữa du lịch và môi trƣờng 1.Trên thế giới Sự phát triển của du lịch đã c t c động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội và nâng cao chất ƣợng sống của ngƣời dân ở nhiều quốc gia trên thế giới. Đặc biệt, du lịch còn đƣợc xem là cầu nối giữa các quốc gia, mang đến cho xã hội tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau, và hoà bình giữa các dân tộc. Tuy nhiên với con số khoảng 600 triệu ngƣời đi du ịch mỗi năm đã tạo ra những thách thức đ ng ể cả về mặt sinh thái, kinh tế và xã hội.

Về sinh thái, du lịch thi n nhi n sau đ đã để lại những quang cảnh hoang tàn. Các loài thú hoang bị quấy nhiễu buộc phải rời bỏ nơi ở hoặc bị tiêu diệt dần, các cánh rừng bị tàn ph để lấy không gian cắm trại, lấy củi đốt hoặc cung cấp hàng ƣu niệm. Ngày nay có nhiều du khách và chính quyền địa phƣơng nhận thấy tác hại của du lịch thi n nhi n đến giá trị của thiên nhiên và mối quan tâm của nhân dân địa phƣơng Du ịch thiên nhiên càng phát triển thì những rủi ro nó mang lại cho thi n nhi n và đời sống xã hội càng lớn.Việc x c định sức 4 chứa của một khu du lịch vẫn đang à một thách thức lớn đối với những nhà quản lý và lập kế hoạch. X c định giới hạn có thể cảm nhận sự thay đổi môi trƣờng sống gây ra bởi hoạt động du lịch, đảm bảo tính bền vững của khu vực…Du ịch tự nhiên phát triển đã nhƣ một loại hình du lịch đến rồi lại chạy xa vô trách nhiệm.

Một sự tràn vào của dòng ngƣời yêu mến thiên nhiên ở những điểm mới nhất, sau đ ại bỏ rơi sau hi đã hàm ph và àm suy tho i Về kinh tế, các nhà quản lý du lịch, quản lý các khu bảo tồn và chính quyền địa phƣơng đều có chung một điểm là họ thƣờng xuyên tìm kiếm lợi nhuận kinh tế từ du lịch sinh thái. Tuy nhiên, trong trong những vấn đề này họ phải đối diện với hai khái niệm: giá trị kinh tế và lợi ích kinh tế.