Chương 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH ĐỐI VỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƢỜNG, THỊ TRẤN TỪ NĂM 1997 ĐẾN 2005 1. Những yếu tố tác động và chủ trƣơng của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với công tác đào tạo lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phƣờng, thị trấn từ năm 1997 đến năm 2005 1. Những yếu tố tác động 1. Vị trí, vai trò của công tác đào tạo lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn * Một số khái niệm cơ sở: - Khái niệm lý luận chính trị: Lịch sử xã hội loài ngƣời đã chứng minh rằng, từ khi xã hội có sự phân chia giai cấp thì bất kỳ một giai cấp, một chính đảng nào muốn nắm vững vai trò thống trị của mình đối với xã hội thì trƣớc tiên phải có trình độ lý luận để nhằm tuyên truyền những quan điểm, đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách… nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp mình.Lênin đã khẳng định: “Chỉ Đảng nào đƣợc một lý luận tiền phong hƣớng dẫn, thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong” [33, tr.
Để hiểu bản chất của lý luận chính trị, trƣớc hết cần tìm hiểu một số khái niệm có liên quan. “Lý luận” theo tiếng Hy Lạp “Theo rie” với nghĩa sơ khai của nó là quan sát, nghiên cứu. Ngày nay, lý luận đƣợc hiểu là tập hợp các khái niệm, phạm trù quy luật đƣợc khái quát từ việc đúc rút những kinh nghiệm, hoạt động hằng ngày của con ngƣời. Hay nói khác đi, lý luận là hệ thống các quan điểm, tƣ tƣởng đƣợc khái quát từ thực tiễn khách quan.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài ngƣời, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử. Lý luận chân chính là “đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh kỹ lƣỡng, rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại đem nó chứng minh trong thực tế” [46, tr. Có thể nói, định nghĩa về lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn toàn chính xác và đầy đủ.
Qua đó, Ngƣời đã góp phần làm sáng tỏ quan niệm về lý luận cũng nhƣ nguồn gốc, cách thức hình thành lý luận. Tóm lại, tuy có rất nhiều góc độ tiếp cận khác nhau về vấn đề lý luận, nhƣng nhìn chung đều có sự thống nhất: lý luận là sự khái quát những kinh nghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xã hội đƣợc tích luỹ trong quá trình hoạt động sống của con ngƣời; là sự phản ánh bản chất, tính quy luật, tất cả mọi hiện tƣợng trong đời sống xã hội và sau đó nó quay trở lại định hƣớng cho hoạt động thực tiễn của con ngƣời. Cho đến nay, trên thế giới có rất nhiều loại lý luận, ở mỗi ngành, lĩnh vực có một hệ thống lý luận đặc thù riêng, nhƣng chúng ta chỉ bàn lý luận chính trị. Vậy chính trị là gì? Lý luận chính trị là gì? Khi đề cập đến chính trị có rất nhiều quan điểm khác nhau.
Tuỳ theo cách tiếp cận cũng nhƣ việc bảo vệ lợi ích cho giai cấp mình mà ngƣời ta đƣa ra các quan điểm cho phù hợp. Theo quan niệm của các nhà kinh điển Mácxít thì chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, dân tộc, quốc gia đối với quyền lực nhà nƣớc. Chính trị là một hiện tƣợng xã hội đặc biệt, nó xuất hiện cùng với sự xuất hiện giai cấp, phân chia giai cấp và nhà nƣớc. Theo tiếng Hy Lạp cổ “chính trị” là “politica” có nghĩa là những công việc có liên quan tới nhà nƣớc, là nghệ thuật cai trị đất nƣớc, đó còn là một tổ chức xã hội 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nằm dƣới một quyền lực nhất định, quyền lực nhà nƣớc.
“Chính trị theo nguyên nghĩa của nó là những công việc của nhà nƣớc, là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc và các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nƣớc” [55, tr.Lênin khẳng định chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế; chính trị do kinh tế quyết định. Nhƣng mặt khác, chủ nghĩa Mác - Lênin cũng khẳng định vai trò tích cực tác động trở lại của chính trị đối với đời sống kinh tế - xã hội. Sự tác động của chính trị đối với cơ sở kinh tế thƣờng diễn ra theo hai hƣớng: nếu tƣ tƣởng, quan điểm chính trị nào phản ánh đúng đắn sự vận động, phát triển khách quan thì nó thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Ngƣợc lại, nó làm kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội.Lênin khẳng định: “Chính trị không thể không chiếm vị trí ƣu tiên so với kinh tế”.
Ƣu tiên cho chính trị, là ƣu tiên cho việc giành lấy quyền lực chính trị và cho xây dựng các quyết sách chính trị đúng. Để đảm bảo cho sự phát triển kinh tế thì phải thông qua một hệ thống chính trị nhƣ chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách, pháp luật nhà nƣớc một cách đúng đắn khoa học, không đƣợc sai lầm, mơ hồ về chính trị. Chính trị là một lĩnh vực rất tinh tế, nhạy cảm, nó biểu hiện trên cơ sở các tri thức đƣợc tích luỹ trong quá trình lịch sử và những quan hệ gắn với con ngƣời, với giai cấp, dân tộc và thời đại. Do tính phức tạp, nhạy bén, năng động nên chính trị không có một công thức chung, cách thức chung duy nhất nào cả và nó cũng không phải là con đƣờng thẳng tắp, thuận lợi, dễ đi mà nó là con đƣờng quanh co phức tạp.Lênin cho rằng chính trị giống đại số hơn là số học, càng giống toán học cao cấp hơn toán học sơ cấp, chính trị là vận mệnh thực tế của hàng triệu con ngƣời.
Với góc độ tiếp cận khái niệm lý luận và khái niệm chính trị ở trên đây, có thể đƣa ra một khái niệm lý luận chính trị nhƣ sau: Lý luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị. Lý luận chính trị ra đời khi xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp để đại diện cho một lợi ích của một 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đảng, một giai cấp nhất định trong xã hội. Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực thi quyền lực Nhà nước. Nhƣ vậy, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là lý luận chính trị của giai cấp vô sản, là hệ tƣ tƣởng chân chính nhất của giai cấp vô sản và chính đảng của mình - Đảng Cộng sản.
Đó là kim chỉ nam của giai cấp vô sản trong cuộc đấu tranh giải phóng mình, giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức bóc lột của giai cấp tƣ sản và trả con ngƣời về đúng vị trí của nó. - Khái niệm công tác đào tạo lý luận chính trị: Về mặt cấu trúc của thuật ngữ công tác đào tạo lý luận chính trị là từ sự ghép nối giữa lý luận chính trị đƣợc nói ở đây nhƣ một bổ ngữ của công tác đào tạo nhằm phân biệt rõ nội dung của sự đào tạo. Đào tạo, theo nghĩa chung nhất là quá trình tác động đến con ngƣời, làm cho ngƣời đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng. một cách có hệ thống để họ có thể thích nghi với cuộc sống và có khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, đóng góp phần công sức của mình vào sự phát triển xã hội nói chung.
Nhƣ vậy, đào tạo đƣợc xem nhƣ là một quá trình làm cho ngƣời đƣơ ̣c đào ta ̣o “trở thành ngƣời có năng lực và phẩm chất theo những tiêu chuẩn nhất định”. Công tác đào tạo , là quá trình tổ chức những cơ hội học tập nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ làm việc cho ngƣời học để họ đảm trách công việc đƣợc giao tốt hơn, hiệu quả hơn. Nhƣ vậy chúng ta có thể định nghĩa công tác đào tạo lý luận chính trị là quá trình tổ chức học tập nhằm trang bị cho ngƣời học những kiến thức về các quan điểm, chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc và hình thành cho họ các kỹ năng nhằm thực thi quyền lực Nhà nƣớc. Bản chất của công tác đào tạo lý luận chính trị là quá trình tác động có mục đích, có hệ thống của một đảng chính trị, một giai cấp, một tổ chức 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính trị - xã hội, nhằm giác ngộ nâng cao nhận thức tƣ tƣởng của quần chúng về quan điểm, đƣờng lối chính trị; động viên, tập hợp quần chúng tham gia vào quá trình đấu tranh cách mạng để giành, giữ, thực thi và bảo vệ quyền lực chính trị; đáp ứng, thoả mãn các nhu cầu về lợi ích chính trị, tinh thần và lợi ích kinh tế.
Ngày nay, công tác đào tạo lý luận chính trị có thể hiểu theo nghĩa là công tác truyền bá những tri thức lý luận chính trị, những thông tin cần thiết về công tác xây dựng chính đảng của giai cấp; cụ thể hiện nay là: chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, đƣờng lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; định hƣớng các lĩnh vực khoa học và công nghệ, kinh tế, các thành tựu khoa học xã hội và nhân văn, các thông tin chính trị, xã hội và văn hoá. Là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tƣ tƣởng, công tác đào tạo lý luận chính trị của Đảng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên là quá trình hoạt động có ý thức, mục đích, thƣờng xuyên với những phƣơng pháp, biện pháp cách mạng, khoa học tác động đến tƣ tƣởng, hành động của toàn bộ đội ngũ và từng cán bộ, đảng viên của Đảng, làm cho đội ngũ đó thống nhất ý chí, hành động nhƣ một ngƣời; tiên phong, gƣơng mẫu trong hoạt động cách mạng. Chủ thể của công tác đào tạo lý luận chính trị của Đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam mà trực tiếp là cấp uỷ Đảng từ Trung ƣơng đến cơ sở và các cơ quan chức năng nhƣ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Trƣờng chính trị cấp tỉnh, thành phố và các cơ sở đào tạo chính trị trong lực lƣợng vũ trang.