Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng sau: Chƣơng 1: Vài nét về tình hình công nhân các KCN ở Đồng Nai và đời sống văn hoá tinh thần của công nhân KCN. Chƣơng 2: Chương trình truyền hình Công nhân lao động của Đài PTTH Đồng Nai (2004 - 2006) với đời sống văn hoá tinh thần công nhân các KCN ở Đồng Nai. Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả chương trình truyền hình Công nhân lao động của Đài PTTH Đồng Nai §µi PT-TH §ång Nai víi ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cña c«ng nh©n KCN ë §ång Nai 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ NguyÔn ThÞ Hoµng ThuËn Chƣơng 1 VÀI NÉT VỀ CÔNG NHÂN CÁC KCN Ở ĐỒNG NAI VÀ ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ TINH THẦN CỦA CÔNG NHÂN KCN Tỉnh Đồng Nai nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có nhiều thuận lợi để phát triển công nghiệp, trong đó phát triển các khu công nghiệp (KCN) tập trung là mô hình trọng điểm của kinh tế địa phƣơng. Từ năm 2004 - 2006, Đồng Nai luôn nằm trong tốp ba tỉnh dẫn đầu cả nƣớc về số lƣợng KCN.
Các KCN ở Đồng Nai đã giải quyết việc làm cho hơn 400. Theo số liệu từ Ban Quản lý các KCN Đồng Nai, 70% ngƣời lao động trong các KCN là dân ngoại tỉnh. Theo dự báo từ nay đến năm 2010 toàn tỉnh sẽ có hơn 600.000 công nhân làm việc trong 32 KCN tập trung. Nhƣ vậy trong một thời gian ngắn khu vực đô thị công nghiệp ở Đồng Nai sẽ tiếp nhận thêm hàng trăm ngàn lao động mới đến từ mọi miền đất nƣớc.
Nền kinh tế công nghiệp Đồng Nai có phát triển bền vững hay không sẽ phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ này. Khi công nhân KCN khoẻ mạnh về thể chất, vững vàng về tƣ tƣởng sẽ toàn tâm toàn ý cống hiến tâm huyết và sức lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá tỉnh nhà. Vì vậy, quan tâm chăm lo mọi mặt đời sống công nhân là việc làm cần thiết hơn bao giờ hết. Thế nhƣng thời gian qua chiến lƣợc chăm lo nguồn nhân lực chƣa đƣợc định hƣớng cụ thể nên phƣơng thức tiếp cận ngƣời lao động còn hạn chế.
Để hiểu rõ hơn về ngƣời lao động cần phải tìm hiểu tâm tƣ, tình cảm, nguyện vọng cũng nhƣ đặc trƣng về tâm lý, xã hội, nghề nghiệp của họ. Chúng ta không thể tiếp cận đối tƣợng nếu thiếu thông tin về họ. Chúng ta lại càng không thể biết họ cần gì, muốn gì để hỗ trợ họ một cách thiết thực nhất. §µi PT-TH §ång Nai víi ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cña c«ng nh©n KCN ë §ång Nai 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ NguyÔn ThÞ Hoµng ThuËn Đối với truyền hình Đồng Nai lực lƣợng công nhân đông đảo của các KCN chính là đối tƣợng khán giả đặc biệt đầy tiềm năng.
Tuy nhiên cần phải xác định nhóm đối tƣợng này có những đặc điểm tâm lý, xã hội nghề nghiệp khác biệt so với các nhóm công chúng khác. Do đó, mối quan tâm của họ đối với thông tin trên truyền hình cũng khá đặc thù. Muốn đƣa nhóm công chúng tiềm năng này trở thành công chúng thực tế cần nghiên cứu, phân tích đặc trƣng của đối tƣợng để tiến tới nắm bắt những nhu cầu chủ yếu của họ về thông tin. Trên cơ sở đó, nghiên cứu xây dựng những chƣơng trình truyền hình phù hợp với đối tƣợng, góp phần nâng cao đời sống văn hoá tinh thần lực lƣợng công nhân KCN.
Tìm hiểu khái quát về nhóm công chúng công nhân KCN 1. Vài nét về công nhân KCN ở Đồng Nai Theo số liệu của Ban Quản lý các KCN Đồng Nai, hơn 70% lao động làm việc trong các KCN ở Đồng Nai đến từ các tỉnh. Trong đó, hơn ½ lao động nhập cƣ đến từ Bắc Trung Bộ và Trung du - Đồng bằng Bắc bộ. Số lao động còn lại đến từ các khu vực Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ.
Sự đa đạng về nguyên quán là yếu tố quyết định sự khác biệt về văn hoá, lối sống, quan điểm, nhận thức của ngƣời lao động. Các công nhân cùng quê thƣờng sống tập hợp trong các khu nhà trọ liền kề nhau. Theo họ, giữa những nhóm công nhân không cùng quê quán có cách tổ chức cuộc sống khác nhau nên khó có sự thông cảm, chia sẻ. Tình trạng mâu thuẫn, xung đột giữa nhóm công nhân địa phƣơng và nhóm công nhân ngoại tỉnh đã ảnh hƣởng không tốt đến an ninh trật tự KCN.
Vấn đề đặt ra là sự khác biệt về văn hoá dẫn đến những khác biệt trong lối ứng xử. Đó là tính bảo thủ trong quan niệm sống. Môi trƣờng công nghiệp đòi hỏi tất cả các thành viên cùng tƣơng tác, trao đổi thông tin và hỗ trợ lẫn nhau. Tuy đến từ các vùng miền khác nhau, nhƣng họ vẫn là dân ngoại §µi PT-TH §ång Nai víi ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cña c«ng nh©n KCN ë §ång Nai 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ NguyÔn ThÞ Hoµng ThuËn tỉnh, sống xa gia đình nên rất cần sự gắn kết tƣơng trợ để vƣợt qua những khó khăn trong cuộc sống.
Chúng ta đang ở vào thời điểm bƣớc ngoặt của thời đại với mối quan hệ hữu cơ và sự tác động qua lại giữa mọi thành viên trong xã hội. Những quan niệm bảo thủ sẽ dẫn đến tình trạng tự cô lập, đặt bản thân ra ngoài guồng máy xã hội luôn vận động, luôn phát triển và không ngừng tƣơng tác. Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống đoàn kết từ bao đời nay, đó là sức mạnh tổng hợp đánh bại mọi âm mƣu chia rẽ của các thế lực thù địch. Tinh thần đó cần đƣợc rèn luyện và phát huy trong bối cảnh Việt Nam đang mở rộng cửa chào đón các quốc gia đến đầu tƣ, hợp tác, giao lƣu văn hoá.
Riêng ở Đồng Nai hiện có 33 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tƣ vào các KCN. Khi làm việc trong các doanh nghiệp nƣớc ngoài, ngƣời công nhân càng phải khẳng định ý thức dân tộc và tinh thần đoàn kết trong mọi tình huống. Qua kết quả khảo sát cho thấy, hơn 80% công nhân các KCN sinh ra và lớn lên ở nông thôn. Dù đã trở thành công nhân làm việc trong môi trƣờng công nghiệp nhƣng gốc nông thôn - nông dân - nông nghiệp vẫn ăn sâu vào nếp nghĩ của ngƣời lao động.
Họ vẫn quen ứng xử theo tình cảm. Tất cả mọi sự việc đều giải quyết bằng cách thƣơng thuyết, hứa hẹn trên cơ sở lời nói. Họ chƣa hiểu rằng khi làm việc trong các doanh nghiệp nƣớc ngoài ngƣời công nhân cần phải ứng xử theo đúng luật. Theo thống kê của Liên Đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai trong 03 năm (2004-2006) trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 166 vụ phản ứng ngừng việc tập thể và đình công của trên 100.000 công nhân lao động trong các loại hình doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và liên doanh chiếm hơn 90% số vụ.
Chỉ riêng năm 2006 số vụ đình công tăng lên gấp ba lần so với năm 2004. §µi PT-TH §ång Nai víi ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cña c«ng nh©n KCN ë §ång Nai 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ NguyÔn ThÞ Hoµng ThuËn Một trong những nguyên nhân chủ yếu của các cuộc đình công này do doanh nghiệp không thực hiện hoặc lảng tránh việc điều chỉnh thang bảng lƣơng theo Nghị định 03/2006/NĐ-CP. Bên cạnh đó ngƣời lao động còn bất đồng trong cách giải quyết các khoản tiền lƣơng cơ bản, tiền thƣởng, các chế độ giữa lao động mới ký hợp đồng và lao động thâm niên, chất lƣợng bữa ăn giữa ca. Một trong những lý do dẫn đến những bất đồng đó xuất phát từ việc ngƣời lao động không nghiên cứu kĩ hợp đồng lao động, mà chỉ nghe theo sự hứa hẹn của chủ doanh nghiệp.
Khi tất cả những hứa hẹn ấy không đƣợc giải quyết thì họ mới vỡ lẽ và phản kháng bằng các cuộc phản ứng tập thể. Do tính chất lây lan, khi có cuộc đình công xảy ra ở một doanh nghiệp này thì sẽ nhanh chóng lây lan sang các doanh nghiệp khác, từ KCN này sang KCN khác. Các nhóm đình công thƣờng lôi kéo, thậm chí đe doạ các nhóm công nhân khác cùng tham gia đình công, ảnh hƣởng đến tình hình an ninh trật tự. Từ những cuộc phản ứng tập thể ấy đã làm cho môi trƣờng đầu tƣ ở Đồng Nai trở nên kém hấp dẫn so với các tỉnh lân cận.
Với các doanh nghiệp nƣớc ngoài, những tiêu chí an ninh, tác phong nguồn nhân lực đƣợc đặt lên hàng đầu, họ luôn có sự quan sát tỉ mỉ trƣớc khi quyết định đầu tƣ vào một địa bàn. Trƣớc tình hình các vụ phản ứng lao động tập thể ở Đồng Nai diễn ra thƣờng xuyên đã khiến các nhà đầu tƣ cân nhắc lại quyết định triển khai dự án. Từ đầu năm 2007 đến nay, tình hình thu hút đầu tƣ vào các KCN trên địa bàn Đồng Nai có xu hƣớng giảm. Các nhà đầu tƣ bắt đầu chuyển hƣớng sang các khu vực lân cận: Bình Dƣơng - Bà Rịa Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh đã ảnh hƣởng đến các chƣơng trình mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh nhà.
Có thể nói, hằng số văn hoá truyền thống của Việt Nam: nông dân - nông thôn - nông nghiệp luôn chi phối cách ứng xử của đa số công nhân. §µi PT-TH §ång Nai víi ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cña c«ng nh©n KCN ë §ång Nai 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ NguyÔn ThÞ Hoµng ThuËn Thiếu ý thức trong tham gia giao thông là biểu hiện của căn bệnh tuỳ tiện - mặt trái của lối ứng xử linh hoạt mà ngƣời nông thôn vẫn thƣờng mắc phải. Hàng ngày, tình trạng tắc đƣờng, giao thông hỗn độn trƣớc cổng các công ty và dọc theo các tuyến đƣờng trong những giờ vào ca, hoặc tan ca vẫn cứ diễn ra. Theo báo cáo của Ban An toàn giao thông tỉnh Đồng Nai, trên các tuyến đƣờng dẫn vào các KCN thƣờng xuyên xảy ra các vụ tai nạn giao thông mà nguyên nhân của nó thƣờng do công nhân gây ra.
Mặc dù các biện pháp tuyên truyền về an toàn giao thông đã đƣợc triển khai đến các doanh nghiệp nhƣng tình trạng tai nạn giao thông tại các KCN vẫn luôn tỉ lệ thuận với số lƣợng công nhân gia tăng. Muốn kiềm chế tai nạn giao thông phải làm thay đổi tận gốc nhận thức của công nhân lao động.