Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác xã hội đối với vấn đề bạo lực trên cơ sở giới + Chương 2: Thực trạng bạo lực gia đình trên địa bàn phường H ng Thắng, TP. Hạ Long + Chương 3: Thực hành tiến trình công tác xã hội cá nhân đối với phụ nữ bị bạo lực gia đình trên địa bàn phườngHùng Thắng, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Kết luận và Khuyến nghị.
- Danh mục tài liệu tham khảo. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI 1. Các khái niệm chính trong đề tài 1.
Gia đình Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và quan hệ giáo dục. Gia đình là một thiết chế xã hội đặc th , một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người. Bạo lực gia đình Theo định nghĩa của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc: “Bạo lực gia đình bao gồm bất kỳ một hành động bạo lực dựa trên cơ sở giới nào dẫn đến, hoặc có khả năng dẫn đến những tổn hại về thân thể, tình dục hay tâm lý, hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do, dù nó xảy ra nơi công cộng hay cuộc sống riêng tư”. Ở Việt Nam, Luật Phòng, chống Bạo lực gia đình năm 2007 định nghĩa: “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình”.
(Điều 1, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình) Theo tác giả Lê Thị Quý và Đặng Vũ Cảnh Linh: “Bạo lực gia đình là một dạng thức của bạo lực trong xã hội. Nó là việc các thành viên trong gia đình vận dụng sức mạnh để xử lý các vấn đề gia đình. Nếu gia đình là một thiết chế xã hội đặc biệt, là hình thức thu nhỏ và đặc biệt của của bạo lực xã 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Sự khác biệt giữa bạo lực gia đình với bạo lực xã hội là ở chỗ bạo lực gia đình diễn ra giữa những người thân trong một gia đình, những người có cùng một huyết thống, con dâu, con rể, vợ chồng, hoặc bạn tình.
Bạo lực có thể xảy ra có thể trong cùng một mái nhà hoặc khác mái nhà”. (Lê Thị Quý, Đặng Vũ Cảnh Linh, Bạo lực gia đình, một sự sai lệch giá trị, 2007) * Các hành vi bạo lực gia đình: - Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng; - Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm; - Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng; - Ngăn cản việc thực hiền quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau; - Cưỡng ép quan hệ tình dục; - Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ; - Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên trong gia đình; - Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính; - Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở. * Các hình thức bạo lực gia đình: - Bạo lực thân thể: Là những hành vi ngược đãi, đánh đập hoặc sỉ nhục của một hoặc nhiều thành viên trong gia đình làm tổn thương tới nhân phẩm, sức khỏe, tâm thần, tính mạng của một hoặc nhiều thành viên khác. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Bạo lực kinh tế: Là việc dùng sức mạnh của một hoặc một nhóm người để đe dọa, áp đặt hoặc lừa mị nhằm bóc lột lao động, kiểm soát tài chính đối với một hoặc một nhóm người khác trong gia đình.
Dạng bạo lực này đưa đến sự phân công lao động và hưởng thụ bất hợp lý giữa các thành viên trong gia đình. - Bạo lực tâm lý: Là những lời nói, thái độ, hành vi ngược đãi hoặc sỉ nhục một hoặc nhiều thành viên trong gia đình làm tổn thương tới nhân phẩm, sức khỏe, tâm thần của một hay nhiều thành viên khác. Bạo lực tâm lý cũng còn là sự áp đặt, chỉ đạo hoặc xâm phạm tới nguyện vọng, ý thích, thị hiếu riêng của mỗi người. - Bạo lực tình dục: Là những hành vi cưỡng ép hoặc dùng bạo lực để thỏa mãn tình dục của một người hoặc một nhóm người đối với một người hoặc một nhóm người khác.
Hành vi này có thể diễn ra một lần hoặc lặp đi lặp lại nhiều lần và diễn ra cả trong quan hệ vợ chồng hoặc bạn tình. Đây là một dạng đặc biệt trong quan hệ giới tại gia đình (Lê Thị Quý, Đặng Vũ Cảnh Linh, Bạo lực gia đình, một sự sai lệch giá trị, 2007). Bình đẳng giới Bình đẳng giới có nghĩa là phụ nữ và nam giới bình đẳng về vị trí và cơ hội làm việc và phát triển. Bình đẳng không có nghĩa là chỉ đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ mà tập trung vào cả 2 giới.
Phụ nữ và nam giới phải có điều kiện bình đẳng để thực hiện đầy đủ các quyền con người và phát huy hết tiềm năng, để tham gia đóng góp vào sự phát triển chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa cũng như thụ hưởng các thành quả. Ở Việt Nam, tư tưởng về Bình đẳng giới đã có từ khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời và được thể hiện trong văn kiện đầu tiên của Đảng. Trong Chính c ơng vắn tắt của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã long trọng tuyên bố thực hiện nguyên tắc “nam nữ bình quyền”. Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã khẳng định: phụ nữ và năm giới được bình đẳng với nhau trên mọi phương diện.
Hơn 70 năm qua, tư tưởng bình đẳng giới tiếp 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tục được Đảng và Nhà nước tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện một cách triệt để. Điều 26, Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam (2014) quy định: “Công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt. Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới” Ngày 29/11/2006, Quốc hội đã phê chuẩn Luật Bình đẳng giới. Luật Bình đẳng giới là văn bản pháp quy cao nhất quy định bình đẳng giới được thực hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.
Trong cấp độ gia đình, luật quy định: Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong quan hệ dân sự và các quan hệ khác liên quan đến hôn nhân và gia đình. Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ ngang nhau trong sở hữu tài sản chung, bình đẳng trong sử dụng nguồn thu nhập chung của vợ chồng và quyết định các nguồn lực trong gia đình. Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong việc bàn bạc, quyết định và lựa chọn biện pháp kế hoạch hóa gia đình ph hợp, sử dụng thời gian nghỉ chăm sóc con ốm theo quy định của pháp luật. Con trai, con gái được gia đình chăm sóc, giáo dục và tạo điều kiện như nhau để học tập, lao động, vui chơi, giải trí và phát triển.
Các thành viên nam, nữ trong gia đình có trách nhiệm chia sẻ công việc gia đình. Như vậy theo Luật Bình đẳng giới thì việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó. Bạo lực trên cơ sở giới Trong xã hội truyền thống, phần lớn bạo lực xảy ra trong gia đình là hành vi bạo lực do nam giới gây ra đối với phụ nữ (người chồng gây ra đối 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com với người vợ) nên các công trình nghiên cứu mới đã đưa ra khái niệm bạo lực giới và bạo lực trên cơ sở giới. Các khái niệm này chủ yếu nói đến hành vi bạo lực của nam giới đối với nữ giới.
Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về Xóa bỏ Bạo lực đối với phụ nữ do Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua năm 1993 đã định nghĩa Bạo lực trên cơ sở giới như sau: “Bất kỳ một hành động bạo lực nào dựa trên cơ sở giới dẫn đến, hoặc có khả năng dẫn đến, những tổn thất về thân thể, tình dục, tâm lý hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do, dù nó xảy ra ở nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư” đều gọi là bạo lực trên cơ sở giới. Bạo lực trên cơ sở giới được miêu tả tiếp trong Báo cáo Dân số Chấm dứt Bạo lực đối với Phụ nữ (1999), như sau: “Nó thường được biết đến như là bạo lực “trên cơ sở giới” bởi vì xuất phát một phần từ vị trí thấp kém hơn của người phụ nữ trong xã hội. Phần khác, nhiều nền văn hóa có các niềm tin, chuẩn mực và thể chế xã hội làm chính đáng hóa bạo lực đối với phụ nữ và bởi vậy gây ra bạo lực đối với phụ nữ. Cùng là những hành động như nhau nhưng nếu xảy ra với người chủ lao động, người hàng xóm hoặc người quen thì sẽ bị trừng phạt, nhưng lại không có vấn đề gì nếu nam giới có hành động đó đối với phụ nữ, đặc biệt trong phạm vi gia đình”.
Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNEPA) thì bạo lực trên cơ sở giới là: bạo lực giữa nam giới và phụ nữ, trong đó phụ nữ thường là nạn nhân và điều này bắt nguồn từ các mối quan hệ quyền lực bất bình đẳng giữa năm giới và nữ giới.